III SA/Lu 306/23

III SA/Lu 306/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 58, art. 64
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151, art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi W. L. na postanowienie Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu J. M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych), w tym należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 306/23
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "organ
II instancji") z dnia 27 kwietnia 2023 r. w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W. L. (dalej jako "skarżąca") wystąpiła o przyznanie jej płatności na rok 2022 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łukowie (dalej jako "organ I instancji") decyzją z dnia 15 lutego 2023 r. przyznał skarżącej jednolitą płatność obszarową, płatność za zazielenianie oraz uzupełniającą płatność podstawową. Przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącej w dniu 17 lutego 2023 r.
Następnie w dniu 17 marca 2023 r. skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji oraz prośbę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
Organ II instancji wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych wniosku
o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania poprzez złożenie stosownych informacji lub dokumentów uprawdopodabniających uchybienie terminu bez winy strony oraz pozwalających organowi na ustalenie daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie organ II instancji poinformował skarżącą o treści art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.
z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako "k.p.a.").
W zakreślonym jej terminie skarżącą złożyła oświadczenie podpisane przez jej córkę M. W. oraz kopię karty informacyjnej z leczenia szpitalnego B. W..
Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa zawiadomieniem z dnia 27 kwietnia 2023 r. ze względu na nieusunięcie braków formalnych w całości (tj. brak podania daty ustania przyczyny chybienia terminu) pozostawił wniosek o przywrócenie terminu bez rozpoznania.
W konsekwencji postanowieniem również z dnia 27 kwietnia 2023 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia
15 lutego 2023 r.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
W przedmiotowej sprawie termin na złożenie odwołania od decyzji organu I instancji upłynął w dniu 3 marca 2023 r. Natomiast stwierdzenie przez organ odwoławczy, że odwołanie zostało złożone po upływie terminu, zobowiązuje ten organ do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Skarżąca kwestionując zasadność podjętego rozstrzygnięcia wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu wskazała, że organ II instancji naruszył art. 7 i art. 58 k.p.a. Podkreśliła, że w uzupełnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazała szczegółowo okoliczności uzasadniające zaistniałe opóźnienie w złożeniu odwołania, do którego doszło bez jej winy. Wskazała też, kiedy mogła złożyć wniosek
o przywrócenie terminu, co jest równoznaczne z datą ustania przeszkody do jego złożenia. Podkreśliła, że jeste osobą chorą, niewykształconą i nie jest w stanie zrozumieć pism, które redagowane są w tak trudny do zrozumienia sposób.
Zwróciła uwagę, że w wezwaniu do usunięcia braków formalnych organ
II instancji napisał jakie ma braki uzupełnić, przy czym nie wskazał, że ma podać datę dzienną ustania przeszkody. W ocenie skarżącej treść pisma wskazuje, że miała ona wskazać jedynie okoliczności i dokumenty, które będzie analizował organ. Gdyby wezwanie zawierało wprost konkretne żądanie i gdyby zostało ono jasno sformułowane, z pewnością wykonałaby wezwanie.
W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
W piśmie procesowym z dnia 25 października 2023 r. pełnomocnik skarżącej rozwinął argumentację prawną w zakresie naruszenia art. 58, art. 7 i art. 9 k.p.a. Wskazał, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin przy łącznym spełnieniu czterech przesłanek, tj. uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego, brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.
Pełnomocnik podkreślił, że w doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że co do zasady stan zdrowia może stanowić o braku winy w uchybieniu terminu, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Zauważył, że warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Zainteresowany nie musi udowadniać swoich twierdzeń - wystarczy, jeżeli je uprawdopodobni. W jego ocenie skarżąca występująca bez fachowego pełnomocnika otrzymała od organu wezwanie, w którym literalnie zacytowany został przepis art. 58 § 1 k.p.a. Organ administracji nie udowodnił, by wprost wezwał skarżącą do podania daty ustania przeszkody stanowiącej przyczynę uchybienia terminowi ustawowemu. Skarżąca jako osoba niewykształcona, mimo to próbowała uzupełnić braki formalne wniosku o przywrócenie terminu, dlatego przedstawiła dokumentację medyczną wnuka oraz oświadczenie córki o sprawowaniu opieki nad wnukiem przez skarżącą. Powyższe nie może świadczyć o winie po stronie skarżącej ani w uchybieniu przez nią terminowi do wniesienia odwołania, ani tym bardziej
w braku uzupełnienia braków formalnych wniosku wskutek błędnego zawiadomienia organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Przede wszystkim należy podkreślić, że przedmiotem sprawy jest postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a nie postanowienie
w przedmiocie przywrócenia terminu. W związku z tym Sąd nie ocenia kwestii uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.
Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W doktrynie jednolicie przyjmuje się, że jeżeli odwołanie zostanie złożone po upływie – przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. lub w przepisach szczególnych – terminu do jego wniesienia, wówczas na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia
o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
Jednocześnie zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść
w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie
z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
W niniejszej sprawie oczywiste jest, że skarżąca złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji z uchybieniem terminu. Jednocześnie jednak w swoim piśmie
z dnia 17 marca 2023 r. wskazała, że odwołania na czas nie była w stanie złożyć, ponieważ jej wnuk miał poważną operację.
Wobec takiej treści pisma skarżącej organ II instancji na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwał ją do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych wniosku
o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, poprzez złożenie stosownych informacji lub dokumentów uprawdopodobniających uchybienie terminu bez winy strony oraz pozwalających organowi na ustalenie daty ustania przyczyny uchybienia terminu.
Jednocześnie organ przytoczył treść art. 58 k.p.a., przy czym w treści art. 58
§ 1 k.p.a. podkreślone zostało sformułowanie "jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy." Natomiast w § 2 podkreślono fragment "od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu."
W odpowiedzi skarżąca załączyła oświadczenie M. W.,
z którego wynikało, że poprosiła ona swoją matkę o opieki nad małoletnim synem B. W., który przebywał w Szpitalu w dniach od 1 do 12 lutego 2023 r. Małoletni nie mógł chodzić do dnia 3 kwietnia 2023 r. i wymagał całodziennej opieki, którą sprawowała właśnie skarżąca. W związku z faktem wykonywania pracy zawodowej przez M. W. oraz jej męża "w dni robocze" nie byli oni
w stanie zaopiekować się synem. Do pisma skarżąca załączyła również kartę informacyjną z leczenia szpitalnego, w której wskazano, że B. W. przebywał w szpitalu od dnia 30 stycznia 2023 r. do dnia 10 lutego 2023 r.
Organ II instancji uznał, że pomimo wezwania, skarżąca nie uzupełniła braków formalnych w całości, tj. nie podała daty ustania przyczyny uchybienia terminu, wobec tego pozostawił jej wniosek o przywrócenie terminu bez rozpoznania.
W ocenie skarżącej treść wezwania do usunięcia braków formalnych była nieprecyzyjna i nie wskazywała wyraźnie, że skarżąca ma podać termin ustania przyczyny uchybienia terminu.
Należy podkreślić, że z treści art. 58 § 1 i 2 k.p.a. wynika, że dla przywrócenia uchybionego terminu niezbędne jest m.in. nie tylko uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku winy, lecz także dochowanie terminu nieprzywracalnego (art. 53 § 3 k.p.a.), a więc mającego charakter prekluzyjny, do wniesienia wniosku
o przywrócenie uchybionego terminu do dopełnienie tej czynności, dla której ustanowiony był przywracalny termin (por. B. Adamiak/J. Borkowski, KPA. Komentarz, wyd. 11, Warszawa 2011, komentarz do art. 57, nb. 4 i art. 58, nb. 12).
Trzeba mieć na uwadze, że ciężar uprawdopodobnienia braku winy
w uchybieniu terminu spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to, że to osoba zainteresowana przywróceniem terminu winna uwiarygodnić zaistnienie niezależnej od niej przeszkody do dochowania terminu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 554/08 (dostępnym w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie. Niemniej jednak, mimo że wprawdzie uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, niedającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie, to uprawdopodobnienie winno prowadzić do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie będące przyczyną uchybienia terminu rzeczywiście miało miejsce. Podzielić również należy pogląd prawny wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2006 r. sygn. akt III CZ 28/06 (LEX nr 188379), według którego, chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony.
O ile też brak winy w uchybieniu terminu wymaga "tylko" uprawdopodobnienia, to wniesienie prośby o przywrócenie terminu wymaga zachowania 7-dniowego terminu stanowczego (nieprzywracalnego), wskazanego w art. 58 § 2 k.p.a. Polega to na wskazaniu dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, co powinno być odpowiednio wykazane przez stronę i podlega ustaleniu przez organ administracyjny. W tym zakresie organ administracyjny jest obowiązany poczynić ustalenia faktyczne, pozwalające na stwierdzenie, czy został zachowany termin, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Nie jest bowiem możliwe przywrócenie uchybionego terminu, jeżeli zostanie przekroczony termin z art. 58 § 2 k.p.a. do złożenia prośby o przywrócenie uchybionego terminu (zob. wyrok NSA z dnia 5 października 2018 r. w sprawie I OSK 2738/16).
Sąd nie podziela argumentacji skarżącej, że wezwanie do usunięcia braków formalnych było nieprecyzyjne. W ocenie Sądu wyraźnie zostało wskazane
w przedmiotowym wezwaniu, że skarżąca powinna przedstawić informacje lub dokumenty – pozwalające organowi na ustalenie daty ustania przyczyny uchybienia. Dodatkowo organ pouczył skarżącą o treści art. 58 k.p.a. wprost podkreślając w § 2 tego przepisu, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
W odpowiedzi skarżąca przedłożyła oświadczenie swojej córki, z którego jednak w żadnym razie nie wynikają informacje, jaką datę można byłoby uznać za ustanie przyczyny uchybienia. W oświadczeniu jest mowa, że małoletni mógł chodzić samodzielnie dopiero od 3 kwietnia 2023 r., jednak z akt sprawy wynika, że skarżąca odwołanie wraz z prośbą o przywrócenie terminu złożyła wcześniej, bo dnia
17 marca 2023 r. Również sama skarżąca w piśmie z dnia 17 kwietnia 2023 r. nie wyjaśniła, kiedy ustała okoliczność uniemożliwiająca jej dokonanie czynności
w terminie. Innymi słowy skarżąca nawet nie próbowała uzasadnić, kiedy zakres opieki nad chorym wnukiem umożliwiał jej już podejmowanie określonych czynności.
Słuszny był zatem sposób procedowania organu II instancji, który pozostawił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu bez rozpatrzenia (zob. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2012 r. w sprawie II GSK 1813/11). Zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkich sądów administracyjnych, jak również w doktrynie przyjmuje się, iż w sytuacji gdy strona nie podała daty, w jakiej ustała przyczyna w uchybieniu terminowi, organ zobligowany jest do wezwania do usunięcia tego braku wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Ustawodawca nałożył na wnioskodawcę obowiązek wskazania we wniosku daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Jeżeli wniosek nie czyni zadość temu wymogowi ustawowemu, to na mocy art. 64 § 2 k.p.a., organ powinien wezwać wnioskodawcę do usunięcia tego braku. Przepis art. 64 § 2 k.p.a. stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Przepis ten opisuje sytuację, kiedy istnieje możliwość zidentyfikowania podmiotu wnoszącego, jednak podanie nie spełnia innych warunków, do których można zaliczyć nie tylko np. brak określenia żądania, brak własnoręcznego podpisu wnoszącego, o których mowa w art. 63 k.p.a., ale także elementów, które wynikają z przepisów szczególnych. Z treści natomiast art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że składający wniosek o przywrócenie terminu obok dokonania czynności, której terminowi uchybiono, obowiązany jest podać datę ustania przyczyny uchybienia. Jest to wymóg formalny wniosku. Jest to element konieczny wniosku (zob. wyrok NSA z dnia 16 marca 2017 r. w sprawie II OSK 1822/15). Skoro skarżąca nie wskazała tego terminu, pomimo pouczenia jej przez organ o treści art. 58 k.p.a. to zasadnie organ pozostawił wniosek bez rozpatrzenia. A tym samym prawidłowo wydał postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Nie zasługują również za uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 7 i art. 9 k.p.a. Zgodnie z pierwszym przepisem w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie natomiast do treści art. 9 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Należy w pełni zgodzić się z poglądem wyrażonym w wyroku NSA z dnia
27 czerwca 2017 r., II OSK 1867/16, LEX nr 2345673, stwierdzającym, że realizacja przez organ administracji publicznej obowiązku informowania stron, o którym mowa w art. 9 k.p.a., nie polega na udzielaniu porad prawnych, a jedynie na ogólnym ukierunkowaniu strony co do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w jej sprawie. Przepis art. 9 k.p.a. chroni prawa strony postępowania administracyjnego, ale nie zwalnia jej z należytej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej – por. np. wyrok NSA z 30.07.2015 r., II GSK 1475/14, LEX nr 2091857.
W zawiązku z powyższym – zdaniem Sądu – skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").
Stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych
i udokumentowanych wydatków. W uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1 (§ 2). Przepis art. 250 p.p.s.a. stanowi generalną regułę pozwalającą na przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu. Unormowanie to nie zawiera jednak postanowień dotyczących zasad orzekania w tej materii. Stąd też uzasadnione wydaje się odesłanie w tym zakresie do unormowań mających za przedmiot orzekanie
o kosztach postępowania. Wniosek taki wspiera fakt, że wynagrodzenie fachowego pełnomocnika wchodzi w zakres kosztów postępowania - o czym przesądza art. 205 § 2 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca reprezentowana była przez pełnomocnika z urzędu dlatego Sąd miał obowiązek orzec o wynagrodzeniu pełnomocnika reprezentującego stronę w tej sprawie. Za podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia w pkt 2 sentencji należy przyjąć art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu określa co prawda rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r.
w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, jednak Sąd zastosował wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt SK 53/22.
W wyroku tym Trybunał orzekł, że "§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego
z urzędu w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej, niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych, wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".
Ustalenie wynagrodzenia pełnomocników działających w stawkach odmiennych od tych, które są stosowane w odniesieniu do pełnomocników z wyboru, nie znajduje uzasadnienia konstytucyjnego. Prawo do wynagrodzenia za wykonaną usługę nie może być uzależniane ani od pozycji procesowej pełnomocników, ani od możliwości budżetowych państwa. Zarówno pełnomocnicy z urzędu, jak i z wyboru, zobowiązani są do podjęcia tożsamych czynności procesowych oraz zachowania analogicznych zasad staranności. Ich wynagrodzenie nie powinno być odmienne.
Sąd przyznał pełnomocnikowi z urzędu zwrot kosztów w wysokości 480 zł
z wliczonym w tę kwotę podatkiem VAT. Brak było podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika z urzędu o podwyższenie zasądzonej kwoty o podatek od towarów i usług, gdyż w takich okolicznościach pełnomocnicy z urzędu znaleźliby się w znacznie korzystniejszej sytuacji. Przecież, gdy sąd zwraca stronie poniesione koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru według stawek wynikających
z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., to zwraca je w stawce, która nie jest powiększana o podatek VAT, a który to podatek strona zapłaciła w ramach wynagrodzenia pełnomocnika za usługę prawną. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt SK 53/22 powinien stanowić podstawę do równoważenia szans i niwelowania różnic w zawodach prawniczych, a nie do tworzenia kolejnych barier. Dlatego należało przyjąć, że
w sytuacji zastosowania wspomnianego wyroku § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego
z urzędu, nie znajduje zastosowania.
Dlatego też Sądu przyznał radcy prawnemu J. M. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 480 zł na poziomie równym wynagrodzeniu pełnomocnika z wyboru (zob. postanowienie NSA z dnia
20 października 2023 r. w sprawie I GZ 307/23).