III SA/Lu 304/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, rozpoznając skargę kasacyjną J. C., najpierw uchylił swój własny wyrok z dnia 29 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 304/22. Powodem uchylenia było stwierdzenie nieważności postępowania z uwagi na śmierć jednej ze stron (A. S.) przed wydaniem wyroku. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, sąd oddalił skargę J. C. jako nieuzasadnioną. Sprawa dotyczyła odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, które miały na celu ujawnienie J. C. jako właścicielki działek, dla których istniały dwa akty własności ziemi wydane różnym osobom (J. C. i M. K.). Organy administracji oraz sąd uznały, że ewidencja gruntów i budynków ma charakter wyłącznie deklaratoryjny i informacyjno-techniczny, nie rozstrzyga sporów o prawo własności, a jedynie odzwierciedla stan prawny ustalony w innym trybie (np. prawomocnym orzeczeniem sądu, decyzją administracyjną, aktem notarialnym). Sąd podkreślił, że postanowienie Sądu Rejonowego w sprawie o zasiedzenie, które wskazywało na prawo własności J. C., nie mogło stanowić podstawy do zmiany wpisów w ewidencji, ponieważ jego moc wiążąca dotyczy wyłącznie rozstrzygnięcia (tenora), a nie jego uzasadnienia. Ponadto, istnienie dwóch aktów własności ziemi dla tych samych działek uniemożliwiało organom administracyjnym samodzielne rozstrzygnięcie sporu o prawo własności, które powinno być dochodzone przed sądem powszechnym. Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły dokonania zmian w ewidencji, a zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. i k.p.c. okazały się bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów o własność, a także że wyrok wydany po śmierci strony jest nieważny.
Dotyczy specyficznej sytuacji sporów o własność nieruchomości, gdzie istnieją sprzeczne dokumenty prawne (dwa akty własności ziemi) i interpretacji postanowień sądowych w kontekście postępowania administracyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie sądu cywilnego w sprawie o zasiedzenie, które oddala wniosek z uwagi na przysługujące wnioskodawcy prawo własności, może stanowić podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie sądu cywilnego w sprawie o zasiedzenie, które oddala wniosek z uwagi na przysługujące wnioskodawcy prawo własności, nie może stanowić podstawy do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Moc wiążąca orzeczenia sądowego dotyczy wyłącznie jego rozstrzygnięcia (tenora), a nie jego uzasadnienia. Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów o prawo własności.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że moc wiążąca orzeczenia sądowego (powaga rzeczy osądzonej) dotyczy wyłącznie jego rozstrzygnięcia (tenora), a nie jego uzasadnienia. Uzasadnienie, choć może doprecyzowywać, nie jest objęte zakresem związania art. 365 § 1 k.p.c. Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie może być źródłem praw ani rozstrzygać sporów własnościowych. Zmiany w ewidencji mogą być dokonywane jedynie na podstawie dokumentów wskazanych w art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a nie na podstawie przesłanek z uzasadnienia orzeczenia.
Czy istnienie dwóch aktów własności ziemi wydanych dla tych samych nieruchomości różnym osobom stanowi przeszkodę do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnienie dwóch aktów własności ziemi wydanych dla tych samych nieruchomości różnym osobom uniemożliwia organom administracyjnym samodzielne rozstrzygnięcie sporu o prawo własności w postępowaniu ewidencyjnym. Taki spór powinien być rozstrzygnięty przez właściwy sąd powszechny.
Uzasadnienie
Organy administracji nie mają kompetencji do podważania lub rozstrzygania sporów o prawo własności, zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieją dwa akty własności ziemi dotyczące tych samych działek, wydane na rzecz różnych osób. W takim przypadku spór o prawo własności powinien być rozstrzygnięty w odrębnym postępowaniu przed sądem powszechnym.
Czy wyrok sądu administracyjnego wydany po śmierci strony postępowania jest nieważny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok sądu administracyjnego wydany po śmierci strony postępowania jest obarczony wadą nieważności na podstawie art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Utrata zdolności sądowej przez osobę fizyczną następuje z chwilą śmierci. Wydanie orzeczenia wobec osoby zmarłej powoduje jego nieważność, ponieważ nie można wydawać orzeczeń wobec podmiotów, które nie posiadają zdolności sądowej lub procesowej.
Przepisy (24)
Główne
p.p.s.a. art. 179a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.g.k. art. 2 § pkt 8
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne
p.g.k. art. 20 § ust. 1 pkt 1 i ust. 2
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne
p.g.k. art. 24 § ust. 2b
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne
p.g.k. art. 24 § ust. 2c
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Ustawa z dnia 28 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych art. 1
Ustawa z dnia 28 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych art. 12
Ustawa z dnia 28 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych art. 15
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw art. 4
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw art. 8 § § 4
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa art. 63 § ust. 1
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa art. 63 § ust. 2 i 3
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok WSA z dnia 29 grudnia 2022 r. został wydany po śmierci strony postępowania, co skutkuje jego nieważnością na podstawie art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Postanowienie Sądu Rejonowego w sprawie o zasiedzenie, wskazujące na prawo własności J. C., stanowi podstawę do zmiany wpisów w ewidencji gruntów. • Uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego ma moc wiążącą i powinno być uwzględnione przez organy administracji. • Organy administracji naruszyły przepisy k.p.a. i k.p.c. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa. • Kserokopia aktu własności ziemi wydanego na M. K. nie powinna być uznana za dowód, gdyż nie była uwierzytelniona.
Godne uwagi sformułowania
ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego • jej zadaniem jest tylko i wyłącznie odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego • Ewidencja gruntów i budynków pełniąca funkcję informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawo do gruntów, ani też nie nadaje tych praw • z mocy wiążącą, powagi rzeczy osądzonej korzysta wyłącznie orzeczenie sądowe, czyli rozstrzygniecie zawarte w tenorze prawomocnego wyroku • Treść uzasadnienia w zasadzie nie jest objęta normami zawartymi w art. 365 i art. 366 k.p.c.
Skład orzekający
Robert Hałabis
przewodniczący
Anna Strzelec
sprawozdawca
Iwona Tchórzewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów o własność, a także że wyrok wydany po śmierci strony jest nieważny."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporów o własność nieruchomości, gdzie istnieją sprzeczne dokumenty prawne (dwa akty własności ziemi) i interpretacji postanowień sądowych w kontekście postępowania administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii charakteru ewidencji gruntów i budynków oraz interpretacji orzeczeń sądowych. Dodatkowo, element nieważności postępowania z powodu śmierci strony dodaje jej dramatyzmu i podkreśla znaczenie formalnych aspektów procedury.
“Ewidencja gruntów to nie wyrok: dlaczego sąd uchylił własne postanowienie i co to oznacza dla właścicieli?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.