III SA/Lu 302/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2004-06-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
referendum lokalneplan zagospodarowania przestrzennegocentrum handlowekompetencje gminyustawa o referendum lokalnymuchwała rady gminyskarga administracyjnaWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Stowarzyszenia Konsumentów na uchwałę Rady Miejskiej odrzucającą wniosek o referendum lokalne dotyczące zmiany planu zagospodarowania przestrzennego pod budowę centrum handlowego, uznając, że wniosek był wadliwy formalnie i dotyczył sprawy wykraczającej poza kompetencje gminy.

Skarżące Stowarzyszenie Konsumentów domagało się uchylenia uchwały Rady Miejskiej odrzucającej wniosek o referendum lokalne w sprawie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego pod budowę centrum handlowego. Stowarzyszenie argumentowało, że zmiana planu jest zadaniem własnym gminy, a referendum ma charakter konsultacyjny. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że wniosek o referendum był wadliwy, ponieważ pytanie referendalne różniło się od przedmiotu referendum określonego na kartach do zbierania podpisów, co naruszało ustawę o referendum lokalnym. Ponadto, sąd uznał, że sprawa budowy centrum handlowego wykracza poza kompetencje gminy, które ograniczają się do wydania pozwolenia na budowę, a nie do promowania konkretnych inwestycji prywatnych.

Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia Konsumentów na uchwałę Rady Miejskiej odrzucającą wniosek o przeprowadzenie referendum lokalnego w sprawie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego miasta C. pod budowę wielkopowierzchniowego centrum handlowo-usługowego. Rada Miejska uzasadniła odrzucenie wniosku tym, że zmierza on do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem i nie odpowiada przepisom ustawy o referendum lokalnym, a także tym, że budowa centrum handlowego nie jest zadaniem własnym gminy, a referendum służyłoby interesowi prywatnemu. Dodatkowo, Rada wskazała na braki formalne na kartach do zbierania podpisów. Stowarzyszenie Konsumentów argumentowało, że zmiana planu zagospodarowania przestrzennego jest zadaniem własnym gminy, a referendum ma charakter konsultacyjny, a wyniki referendum będą wyrazem opinii mieszkańców. Skarżący podniósł również, że Rada Miejska nie zrozumiała wniosku, a zarzut dotyczący kart poparcia jest chybiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Sąd uznał, że wniosek o referendum był wadliwy, ponieważ pytanie referendalne różniło się od przedmiotu referendum określonego na kartach do zbierania podpisów, co stanowiło naruszenie ustawy o referendum lokalnym. Sąd podkreślił, że przedmiot referendum powinien być tożsamy na wszystkich etapach postępowania. Ponadto, sąd stwierdził, że sprawa budowy wielkopowierzchniowego centrum handlowego, w zakresie budowy, nie mieści się w zadaniach i kompetencjach jednostki samorządu terytorialnego, gdyż organem właściwym do wydania pozwolenia na budowę jest starosta. Sąd przyznał, że referendum może mieć charakter konsultacyjny nawet w sprawach wykraczających poza kompetencje organów lokalnych, ale w tym przypadku wadliwość formalna wniosku i wykraczanie sprawy poza kompetencje gminy uzasadniały odrzucenie wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek jest wadliwy, ponieważ pytanie referendalne nie było tożsame z przedmiotem referendum określonym na kartach do zbierania podpisów, co narusza przepisy ustawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przedmiot referendum powinien być jednolicie określony na wszystkich etapach postępowania, a różnice między pytaniem referendalnym a informacją na kartach do zbierania podpisów stanowiły naruszenie ustawy o referendum lokalnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.o.ref.lok. art. 2 § 1

Ustawa o referendum lokalnym

Mieszkańcy wyrażają wolę co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki lub w sprawie odwołania organu stanowiącego.

u.o.ref.lok. art. 11 § 1

Ustawa o referendum lokalnym

Inicjatywę przeprowadzenia referendum może wystąpić organizacja społeczna posiadająca osobowość prawną, której statutowym terenem działania jest co najmniej obszar danej jednostki samorządu terytorialnego.

u.o.ref.lok. art. 12 § 2

Ustawa o referendum lokalnym

Powiadomienie o zamiarze wystąpienia z inicjatywą referendum powinno zawierać określenie sprawy, w której ma zostać przeprowadzone referendum.

u.o.ref.lok. art. 13 § 2

Ustawa o referendum lokalnym

Informacja o przedmiocie zamierzonego referendum musi obejmować pytanie lub pytania referendum.

u.o.ref.lok. art. 14 § 2

Ustawa o referendum lokalnym

Karta do zbierania podpisów zawiera informacje o przedmiocie referendum.

u.o.ref.lok. art. 15 § 2

Ustawa o referendum lokalnym

Wniosek o przeprowadzenie referendum musi zawierać pytanie lub pytania referendum.

u.o.ref.lok. art. 17 § 1

Ustawa o referendum lokalnym

Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego jest związany treścią wniosku w sprawie o przeprowadzenie referendum.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego od organu w razie przynajmniej częściowego uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 208

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość zasądzenia kosztów od strony przeciwnej w wyjątkowej sytuacji.

u.p.z.p. art. 3 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Uchwalanie planów zagospodarowania przestrzennego stanowi zadanie własne gminy.

p.b. art. 80

Prawo budowlane

Organem właściwym do prowadzenia postępowania i wydania decyzji w sprawie pozwolenia na budowę jest organ administracji architektoniczno-budowlanej stopnia powiatowego.

p.b. art. 82

Prawo budowlane

Starosta nie może powierzyć gminom, w drodze porozumienia, spraw z zakresu swojej właściwości jako organu administracji architektoniczno-budowlanej.

p.b. art. 82a

Prawo budowlane

Starosta nie może powierzyć gminom, w drodze porozumienia, spraw z zakresu swojej właściwości jako organu administracji architektoniczno-budowlanej.

u.o.ref.lok. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym

Określa wymóg zebrania podpisów stanowiących ponad 10% uprawnionych do głosowania mieszkańców.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o referendum był wadliwy formalnie z uwagi na rozbieżność między pytaniem referendalnym a przedmiotem referendum na kartach do zbierania podpisów. Sprawa budowy centrum handlowego wykracza poza kompetencje gminy w zakresie inwestycji, a jedynie w zakresie pozwolenia na budowę.

Odrzucone argumenty

Zmiana planu zagospodarowania przestrzennego jest zadaniem własnym gminy. Referendum ma charakter konsultacyjny i służy wyrażeniu opinii mieszkańców. Rada Miejska nie zrozumiała wniosku. Zarzut dotyczący kart poparcia jest chybiony.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiot referendum powinien być zatem jednakowo określany na każdym etapie tego postępowania. Mieszkańcy mają prawo wyrażenia swojej woli w drodze referendum we wszystkich zasadniczych dla tej wspólnoty sprawach - nie wyłączonych z mocy Konstytucji - niezależnie czy sprawy te są zadaniami organów lokalnych, czy nie. Organem właściwym do prowadzenia postępowania administracyjnego i wydania decyzji w sprawie pozwolenia na budowę jest organ administracji architektoniczno-budowlanej stopnia powiatowego.

Skład orzekający

Maria Wieczorek

przewodniczący

Jadwiga Pastusiak

sprawozdawca

Małgorzata Fita

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o referendum lokalnym dotyczących zgodności pytania referendalnego z przedmiotem referendum oraz zakresu kompetencji gminy w sprawach inwestycyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozbieżności między pytaniem a przedmiotem referendum oraz oceny kompetencji gminy w kontekście budowy centrum handlowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne są formalne wymogi w procesie referendalnym i jak sądy oceniają zakres kompetencji samorządów w sprawach inwestycyjnych, co jest istotne dla prawników i samorządowców.

Referendum lokalne: Czy pytanie ma znaczenie? WSA wyjaśnia, kiedy wniosek jest wadliwy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 302/04 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2004-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-06-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jadwiga Pastusiak /sprawozdawca/
Małgorzata Fita
Maria Wieczorek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6267 Referendum lokalne
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Referenda
Sygn. powiązane
OSK 1711/04 - Wyrok NSA z 2005-07-08
Skarżony organ
Rada Miasta
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 88 poz 985
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym.
Dz.U. 1996 nr 84 poz 386
Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 maja 1996 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o referendum gminnym.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Maria Wieczorek, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (spr.), Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant ref. staż. Przemysław Gumieniak, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi S. K. w C. na uchwałę Rada Miejskiej z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum oddala skargę
Uzasadnienie
Rada Miejska podjęła w dniu [...] kwietnia 2004 r. uchwałę Nr XIX/206/04 o odrzuceniu wniosku Stowarzyszenia Konsumentów o przeprowadzeniu referendum gminnego, które polegać miało na udzieleniu na urzędowej karcie do głosowania odpowiedzi pozytywnej lub negatywnej na następujące pytanie:
Czy chcesz zmiany planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego miasta C. w rejonie ulic: R., L. i P. w celu lokalizacji i budowy wielkopowierzchniowego centrum handlowo-usługowego o powierzchni zabudowy kilkunastu tysięcy metrów kwadratowych obejmującego różnorodne placówki handlowe i usługowe?
Stanowisko swoje Rada Miasta oparła na tym, iż wniosek o przeprowadzenie referendum zmierza do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem i nie odpowiada przepisom ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym. Przedmiot referendum, określony w pytaniu dotyczyć będzie uprawnień władczych organów gminy i zmierza wyłącznie do uzyskania zmiany planu zagospodarowania przestrzennego.
Również zdaniem Rady Miejskiej budowy wielkopowierzchniowego centrum handlowo-usługowego o powierzchni zabudowy kilkunastu tysięcy m2 nie można zaliczyć do zadań własnych gminy. Aby referendum mogło być prowadzone w takiej sprawie gmina powinna być również inwestorem tego centrum, a nadto w kompetencjach jej organów musiałaby leżeć decyzja uruchamiająca proces inwestycyjny. W kompetencji organów gminy leży zaś tylko postępowanie o pozwoleniu na budowę takiego centrum, o ile jego lokalizacja będzie zgodna z planem zagospodarowania przestrzennego.
Zebrane przez inicjatorów podpisy uzasadniające wniosek o przeprowadzenie referendum zostały złożone na kartach, które w nagłówku nie wymieniają nawet w najmniejszym zakresie celu dla którego referendum ma być przeprowadzone według złożonego wniosku. Karty te jedynie informują, iż referendum ma dotyczyć " lokalizacji i budowy w C. w rejonie ulic R., L. i P. wielkopowierzchniowego centrum handlowo-usługowego". Brakuje na niej informacji, iż referendum ma dotyczyć wyłącznie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego.
Inicjatywa referendum lokalnego jest sprzeczna z prawem także i z tego powodu, że wśród jego inicjatorów znajduje się podmiot, mający zamiar inwestycyjny sprecyzowany w pytaniu referendalnym. Referendum służyłoby więc interesowi prywatnemu.
Rada Miejska stwierdziła, iż liczba zebranych podpisów odpowiada wymaganiom art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym, gdyż na kartach z poparciem dla referendum znajduje się 10064 podpisów, co stanowi ponad 10 % uprawnionych do głosowania mieszkańców C.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą uchwałę wniosło Stowarzyszenie Konsumentów domagając się uchylenia zaskarżonej uchwały jako naruszającej art. 17 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym, gdyż wniosek o przeprowadzenie referendum spełnia wymogi ustawy oraz nie prowadzi do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem.
Zdaniem skarżącego sprawa objęta wnioskiem referendalnym dotyczy gminy i mieści się w zakresie zadań i kompetencji organów gminy. Zamiarem inicjatora jest uzyskanie opinii mieszkańców miasta w sprawie lokalizacji inwestycji wymagającej zmiany planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego. Uchwalanie planów zagospodarowania przestrzennego stanowi zadanie własne gminy, co wynika exspresis verbis z brzmienia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu przestrzennym /Dz.U. Nr 80, poz. 717/. Argumenty Rady Miejskiej zawarte w uzasadnieniu skarżonej uchwały pozostają w sprzeczności z wykładnią prawa referendalnego zawartą w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lutego 2002 r. K 30/02 OTK-A 2003/2/16, gdyż mieszkańcy mają prawo do wyrażenia swojej woli w drodze referendum we wszystkich zasadniczych dla tej wspólnoty sprawach - nie wyłączonych z mocy Konstytucji - niezależnie czy sprawy te są zadaniami organów lokalnych, czy nie.
Rada Miejska nie zrozumiała wniosku o przeprowadzenie referendów, gdyż z żadnego elementu składanych przez Stowarzyszenie dokumentów nie można było wywnioskować by zamiarem inicjatora było zobligowanie Gminy Miasto do budowy centrum handlowego.
Zamiarem inicjatora referendum jest konsultacja społeczna programu inwestycyjnego na terenie miasta, wymagająca zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, a wyniki referendum będą wyrazem opinii mieszkańców, ich woli w rozstrzygnięciu sprawy będącej w kompetencji Rady Miejskiej i stanowiącej jej zadanie.
Odnośnie zaś zarzutu Rady, iż na kartach poparcia brak informacji, że referendum ma dotyczyć wyłącznie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, to jest on chybiony.
Pojęcie informacji o przedmiocie referendum i pojęcie pytania referendum nie są tożsame, nie ma również legalnej definicji żadnego z tych pojęć. Informacja o przedmiocie referendum jest z istoty rzeczy pojęciem szerszym, bardziej ogólnym, a pytanie referendum stanowi, uszczegółowienie - konkretyzację przedmiotu referendum. Tak też został problem inwestycji centrum handlowo-usługowego przestawiony w niniejszym przypadku. Przedmiotem referendum ma być w ogólności możliwość lokalizacji, budowy wielkopowierzchniowego centrum handlowego na wskazanym zarówno na karcie poparcia, jak i w pytaniu, terenie C.
Również przy podjęciu uchwały o odrzuceniu wniosku o przeprowadzeniu referendum nie może mieć znaczenia kwestia kosztów, gdyż ustawa nie uzależnia wniosku od wysokości kosztów takiego referendum.
Nieprawdziwe jest również stwierdzenie, że referendum ma służyć jakiemukolwiek prywatnemu celowi Stowarzyszenia. Realizuje ono tylko strukturowe cele.
Dlatego z uwagi na powyżej przedstawione argumenty wniosek o przeprowadzenie referendum odpowiada przepisom ustawy i nie prowadzi do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje:
Skarga Stowarzyszenia Konsumentów w C. nie zasługuje na uwzględnienie.
Zagadnienie referendum lokalnego reguluje najwyższy akt prawny o charakterze generalnym, jakim jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 170 stanowi, że "Członkowie wspólnoty samorządowej mogą decydować, w drodze referendum, o sprawach dotyczących tej wspólnoty, w tym o odwołaniu pochodzącego z wyborów bezpośrednich organu samorządu terytorialnego".
Zasady i tryb przeprowadzania referendum ustrojodawca pozostawił do uregulowania w drodze zwykłej ustawy. Obecnie obowiązuje w tej mierze ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym /Dz.U. Nr 88, poz. 985 ze zm./, która zastąpiła poprzednio obowiązującą ustawę z dnia 11 października 1991 r. o referendum gminnym /Dz.U. z 1996 r. Nr 84, poz. 386/.
W myśl art. 2 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego jako członkowie wspólnoty samorządowej wyrażają w drodze głosowania swoją wolę, co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki lub w sprawie odwołania organu stanowiącego tej jednostki. Ust. 2 tego przepisu stanowi zaś, że referendum polega na udzieleniu na urzędowej karcie do głosowania pozytywnej lub negatywnej odpowiedzi na postawione pytanie lub pytania w zakresie spraw określonych w ust. 1 albo na dokonaniu wyboru pomiędzy zaproponowanymi rozwiązaniami.
W dalszym ciągu prezentację przepisów omawianej ustawy dotyczących trybu postępowania prowadzącego do rozstrzygnięcia wniosku o przeprowadzenie referendum należy ograniczyć - ze względu na okoliczności rozpoznawanej sprawy - do tych, które odnoszą się do referendum gminnego przeprowadzanego na wniosek mieszkańców w sprawach innych niż odwołanie organu stanowiącego.
Stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 3 z inicjatywą przeprowadzenia takiego referendum może wystąpić organizacja społeczna posiadająca osobowość prawną, której statutowym terenem działania jest co najmniej obszar danej jednostki samorządu terytorialnego.
Jeszcze przed złożeniem wniosku o przeprowadzenie referendum jego inicjator powiadamia na piśmie przewodniczącego zarządu gminy o zamiarze wystąpienia z inicjatywą w tej sprawie. Powiadomienie takie winno zawierać: nazwiska, imiona, adresy zamieszkania oraz numery ewidencyjne PESEL wszystkich członków grupy oraz wskazanie osoby będącej jej pełnomocnikiem /art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 1/.
Inicjator referendum, na swój koszt, podaje do wiadomości mieszkańców gminy przedmiot zamierzonego referendum w sposób zwyczajowo przyjęty w danej gminie. Informacja taka powinna zawierać pytanie lub pytania referendum albo warianty zaproponowane do wyboru /art. 13 ust. 1 i 2/.
Następnie w myśl art. 14 ust. 1 ustawy, w terminie 60 dni od dnia powiadomienia przewodniczącego zarządu gminy o zamiarze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referendum jego inicjator zbiera podpisy mieszkańców uprawnionych do wybierania rady gminy, którzy chcą poprzeć inicjatywę w tej sprawie. Podpisy zbiera się na kartach, co do których szczegółowe wymogi w zakresie ich treści wskazuje ust. 2 pkt 2 i ust. 4 art. 14.
W powyższym, 60-dniowym terminie inicjator referendum przekazuje przewodniczącemu zarządu gminy pisemny wniosek o przeprowadzenie referendum, który to wniosek powinien zawierać pytanie lub pytania referendum albo warianty zaproponowane do wyboru /art. 15/.
Wszystkie te czynności, poprzedzające przeprowadzenie referendum, mają za przedmiot tę samą sprawę. Przedmiot referendum powinien być zatem jednakowo określany na każdym etapie tego postępowania. Ustawodawca nie wypowiada się w tej kwestii jednoznacznie.
Według art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy o referendum lokalnym powiadomienie skierowane do prezydenta miasta powinno zawierać określenie sprawy, w której ma zostać przeprowadzone referendum. Podana do publicznej wiadomości informacja o przedmiocie zamierzonego referendum musi natomiast obejmować pytanie lub pytania referendum /art. 13 ust. 2 ustawy/. Ustawa natomiast nie stawia wprost wymagania zamieszczania pytań na kartach służących do zbierania podpisów mieszkańców popierających inicjatywę przeprowadzania referendum. Przepis art. 14 ust. 2 ustawy mówi jedynie, że karta zawiera informacje o przedmiocie referendum.
Wymóg zawarcia sformułowanych pytań lub pytania referendum przewiduje art. 15 ust. 2 ustawy, dla wniosku o przeprowadzenie tego referendum.
Wniosek o przeprowadzenie referendum gminnego sformułowany wprawdzie przez inicjatora jest w rozumieniu ustawodawcy wnioskiem lokalnej społeczności, a nie inicjatora. Powinien więc wyrażać wolę mieszkańców, uzewnętrznioną wcześniej formalnie na kartach z podpisami, będącymi wyrazami poparcia dla takiej inicjatywy. Dlatego należy przyjąć, że sprawa proponowana do rozstrzygnięcia w drodze referendum, określona we wniosku o przeprowadzenie referendum za pomocą pytań powinna być tożsama ze sprawą, którą wcześniej przedstawiono mieszkańcom na kartach, zabiegając o ich poparcie. Z tożsamością sprawy mamy do czynienia wówczas, gdy na kartach o których mowa w art. 14 ust. 2 ustawy i we wniosku o przeprowadzenie referendum użyte są te same zwroty językowe na określenie przedmiotu referendum.
Zdaniem Sądu informacja o przedmiocie referendum podana na wspomnianej karcie powinna w zasadzie zawierać pytanie powtórzone później we wniosku o przeprowadzenie referendum. Obowiązek ten nie wynika jednak wprost z ustawy. Jednakże inicjator redagując pytanie referendum do wniosku o przeprowadzenie referendum, jest związany treścią informacji zawartej na kartach podpisanych przez społeczność lokalną.
W pełni należy podzielić tezę postanowienia NSA z dnia 22 czerwca 1999 r. sygn. akt II SA 1101/99 wydaną pod rządem obowiązywania ustawy z dnia 11 października 1991 r. o referendum gminnym /Dz.U. z 1996 r. Nr 84, poz. 368 ze zm./, która stanowi, iż "wniosek o przeprowadzenie referendum gminnego o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 października 1991 r. o referendum gminnym, musi zawierać pytania referendum odpowiadające istocie sprawy, co do której wypowiedzieli się mieszkańcy gminy, udzielając poparcia inicjatywie jej rozstrzygnięcia w drodze referendum.
W sprawie niniejszej, jak słusznie zauważa Rada Miejska w uzasadnieniu do uchwały, pytanie zawarte we wniosku o przeprowadzenie referendum różni się od przedmiotu określonego na kartach z podpisami mieszkańców.
W pierwszej czynności wszczynającej procedurę przeprowadzenia referendum tj. w powiadomieniu z dnia [...] marca 2004 r. Stowarzyszenie Konsumentów jako przedmiot referendum określiło sprawę dotyczącą lokalizacji i budowy centrum handlowo-usługowego w C. w rejonie ulic R., L. i P. Natomiast pytanie proponowane do referendum brzmiało "czy mieszkańcy chcą, aby w C. w rejonie ulic R. j, L. i Poprzecznej powstało wielkopowierzchniowe centrum usługowo-handlowe?".
Na kartach przeznaczonych do zbierania podpisów mieszkańców określono przedmiot referendum za pomocą zdania oznajmującego, podając, że dotyczy ono lokalizacji i budowy w C. w rejonie ulic R., L. i P. wielkopowierzchniowego centrum handlowo-usługowego.
Obwieszczenie o zamiarze przeprowadzenia referendum już zawierało inny przedmiot referendum niż określano powyżej. I tak ogłoszenie prasowe, które ukazało się [...] marca 2004 r. zdaniem oznajmującym informowało, że przedmiotem planowanego referendum jest zmiana planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Chełma w rejonie ulic R., L. i P. Pytanie zaś sformułowano następująco
"Czy chcesz zmiany planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego Miasta w rejonie ulic: R., L. i P. w celu lokalizacji i budowy wielkopowierzchniowego centrum handlowo-usługowego o powierzchni zabudowy kilkunastu tysięcy metrów kwadratowych obejmującego różnorodne placówki handlowe i usługowe?".
Powyżej sformułowane pytanie zostało umieszczone w ponownym obwieszczeniu, które ukazało się w prasie lokalnej dnia [...] kwietnia 2004 r. Stowarzyszenie Konsumentów w C. Nadto, Stowarzyszenie informowało, iż celem lokalnego referendum jest uzyskanie opinii mieszkańców Miasta C. w sprawie lokalizacji i budowy centrum usługowo-handlowego, którego realizacja objęta przedmiotem referendum wymaga między innymi zmiany planu zagospodarowania przestrzennego Miasta w rejonie ulic R., L. i P.
Pytanie zawarte we wniosku o przeprowadzenie referendum lokalnego na terenie Miasta, które wpłynęło dnia [...] marca 2004 r. do Sekretariatu Prezydenta Miasta zawiera pytanie następującej treści: "Czy chcesz zmiany planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego Miasta w rejonie ulic: R., L. i P. w celu lokalizacji i budowy wielkopowierzchniowego centrum handlowo-usługowego o powierzchni zabudowy kilkunastu tysięcy metrów kwadratowych obejmującego różnorodne placówki handlowe i usługowe?". Jest ono tożsame z pytaniem zawartym w ogłoszeniach prasowych, a różni się od określenia przedmiotu referendum w kartach przedstawionych do podpisu mieszkańcom i od obwieszczenia, które ukazało się po raz pierwszy w prasie lokalnej.
Pytanie zawarte we wniosku zawiera nowe zwroty, które nie zostały użyte w określeniu przedmiotu referendum na kartach podpisanych przez mieszkańców.
Przedmiot referendum określony na tych kartach jest zagadnieniem węższym od wskazanego w pytaniu referendalnym. Użyte określenie "lokalizacja" to według "Małego słownika języka polskiego" pod red. S. Skorupskiego; H. Auderskiej, Z. Łępickiej PWN Warszawa 1969 - umiejscowienie, dane co do położenia czegoś, rozmieszczenie.
Natomiast pytanie umieszczone we wniosku o przeprowadzenie referendum zawierające sformułowanie "czy chcesz zmiany planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego /.../ w celu lokalizacji i budowy wielkopowierzchniowego centrum handlowo-usługowego o powierzchni zabudowy kilkunastu tysięcy metrów kwadratowych?", jak gdyby pochłania wskazany na kartach przedmiot referendum.
Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie można dokonać "lokalizacji" a więc umiejscowić obiektu handlowego o pow. sprzedaży powyżej 2000 m2, jeżeli w planie miejscowego zagospodarowania przestrzennego nie zostało to specjalnie określone i wskazane.
Świadczy to o tym, że pytanie referendum nie dotyczy umiejscowienia centrum handlowego w obrębie ulic R., L. i P., ale zmiany planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie tych ulic. Dopiero następstwem tej zmiany planu będzie umiejscowienie tam tego centrum handlowego.
Tak więc odmienne określenia sugerują zmianę przedmiotu referendum w toku postępowania poprzedzającego jego przeprowadzenie i mogło rzeczywiście wprowadzić w błąd społeczność lokalną biorącą udział w podpisywaniu kart z poparciem. W ten sposób naruszone zostały przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym.
Wadliwość ta nie mogła być usunięta w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez komisję i przez Radę w zakresie zgodności wniosku z ustawą o referendum lokalnym, gdyż zgodnie z dyspozycją art. 17 ust. 1 omawianej ustawy organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego jest związany treścią wniosku w sprawie o przeprowadzenie referendum, a pytanie referendum jest koniecznym elementem wniosku /art. 15 ust. 2/.
Prawidłowo więc uznała Rada Miejska, iż mieszkańcy miasta C. udzielili poparcia innej inicjatywie referendum niż ta, która została określona we wniosku o przeprowadzenie referendum.
Ponadto, sprawa określona jako przedmiot referendum w pytaniu, tj. "celem lokalizacji budowy wielkopowierzchniowego centrum handlowo-usługowego o powierzchni zabudowy kilkunastu tysięcy metrów kwadratowych obejmujących różnorodne placówki handlowe i usługowe" w zakresie budowy nie mieści się w zadaniach i kompetencji jednostki samorządu terytorialnego.
Organem właściwym do prowadzenia postępowania administracyjnego i wydania decyzji w sprawie pozwolenia na budowę jest organ administracji architektoniczno-budowlanej stopnia powiatowego tj. starosta /art. 80 w związku z art. 82 prawa budowlanego/.
Starosta zaś zgodnie z treścią art. 82a prawa budowlanego nie może powierzyć gminom, w drodze porozumienia, sprawy z zakresu swojej właściwości jako organu administracji architektoniczno-budowlanej.
Nawet gdyby uznać za skarżącym, że referendum przedmiotowe miałoby charakter opiniodawczy, to jednak wynik takiego referendum obliguje organy władzy publicznej do określonego zachowania.
Rada Miasta byłaby więc zobowiązana do podjęcia czynności wspierających indywidualny podmiot przy staraniach o uzyskanie pozwolenia na budowę. Powyższe zaś nie mieści się w zakresie działania gminy. Niedopuszczalne jest by Gmina współuczestniczyła w promowaniu określonego zindywidualizowanego podmiotu gospodarczego z pominięciem innych takich samych podmiotów.
Należy natomiast podzielić pogląd skarżącego, iż dopuszczalne jest referendum o charakterze konsultacyjnym nawet w sprawach które są powierzone przez odrębne ustawy, kompetencji organów lokalnych. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu do wyroku z dnia 26 lutego 2003 r.; K 30/02 publ. OTK-A 2003/2/16 stwierdził, iż "Mieszkańcy mają prawo wyrażenia swojej woli w drodze referendum we wszystkich zasadniczych dla tej wspólnoty sprawach, nie wyłączonych z mocy Konstytucji - niezależnie czy sprawy te są zadaniami organów lokalnych, czy też nie".
Również wysokość kosztów przeprowadzenia referendum nie może uzasadniać rozstrzygania o jego odrzuceniu. Przepisy cytowanej ustawy o referendum lokalnym w jej Rozdziale VII szczegółowo określają zasady finansowania takiego referendum.
Nieudowodnioną okolicznością faktyczną jest podniesiony w uzasadnieniu do Uchwały Rady Miejskiej z dnia [...] kwietnia 2004 r. o odrzuceniu wniosku o przeprowadzenie referendum fakt, iż inicjatorem tego referendum jest podmiot mający zamiar inwestycyjny sprecyzowany w pytaniu.
Wadliwość argumentacji w kwestiach przytoczonych powyżej zawartej w uzasadnieniu do uchwały o odrzuceniu wniosku o przeprowadzenie referendum nie może skutkować uwzględnieniem skargi.
Nie można bowiem pominąć naruszenia przez inicjatora referendum przepisów ustawy o referendum lokalnym oraz poddania pod głosowanie w referendum sprawy, która nie mieści się w zakresie zadań i kompetencji jednostki samorządu terytorialnego.
Odrzucenie wniosku o przeprowadzenie referendum było w tych warunkach zasadne, a skarga na uchwałę Rady Miejskiej w tym przedmiocie podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.
Żądanie zawarte w odpowiedzi na skargę zasądzenia od skarżącego na rzecz Miasta kosztów postępowania pozbawione jest podstawy prawnej. Przepis art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego od organu w razie przynajmniej częściowego uwzględnienia skargi. Natomiast art. 208 w/w ustawy tylko w wyjątkowej sytuacji daje uprawnienia Sądowi do zasądzenia kosztów od strony przeciwnej. Zdaniem Sądu taka wyjątkowa sytuacja nie zachodzi w sprawie niniejszej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI