III SA/LU 300/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-07-26
NSAAdministracyjneWysokawsa
ewidencja gruntówaktualizacja danychpostępowanie administracyjneprawo geodezyjneczynność materialno-technicznadecyzja administracyjnasąd administracyjnyuchylenie decyzjikoszty postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, uznając, że sprawa aktualizacji danych ewidencyjnych powinna zakończyć się czynnością materialno-techniczną, a nie decyzją administracyjną.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu M. P. i A. P. od decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która uchyliła decyzję Starosty Zamojskiego w przedmiocie aktualizacji danych ewidencyjnych. Sąd uznał, że organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Sądu, w sytuacji gdy sama dokumentacja geodezyjna została oceniona pozytywnie, a jedyną przesłanką uchylenia decyzji było uznanie, że sprawa powinna zakończyć się czynnością materialno-techniczną, organ odwoławczy powinien był rozważyć inne formy rozstrzygnięcia przewidziane w art. 138 § 1 k.p.a., zamiast przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał sprzeciw M. P. i A. P. od decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która uchyliła decyzję Starosty Zamojskiego w przedmiocie aktualizacji danych ewidencyjnych gruntów i budynków. Organ odwoławczy uznał, że postępowanie w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków może zakończyć się podjęciem czynności materialno-technicznej, a nie decyzją administracyjną, zgodnie ze zmianami w Prawie geodezyjnym i kartograficznym. W związku z tym uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucili naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., twierdząc, że organ odwoławczy powinien był uchylić decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji, skoro nie było podstaw do wydania decyzji. Podkreślili, że nie było również podstaw do aktualizacji danych w drodze czynności materialno-technicznej, gdyż postępowanie zostało wszczęte z urzędu bez zaistnienia przesłanek określonych w Prawie geodezyjnym i kartograficznym. Sąd administracyjny uznał sprzeciw za zasadny. Wskazał, że zgodnie z art. 64e p.p.s.a., sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten pozwala na uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy powinien w pierwszej kolejności rozważyć zastosowanie art. 136 k.p.a. i podjąć wszelkie możliwe kroki do merytorycznego załatwienia sprawy, a dopiero w sytuacji, gdy jest to niemożliwe, może wydać decyzję kasacyjną. W niniejszej sprawie, jedyną przesłanką uchylenia decyzji było uznanie, że nie wydaje się decyzji administracyjnej, co nie uzasadniało zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Sąd uznał, że organ odwoławczy powinien był rozważyć inne formy rozstrzygnięcia przewidziane w art. 138 § 1 k.p.a. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisów o kosztach sądowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. Sąd uznał, że w sytuacji, gdy sama dokumentacja geodezyjna została oceniona pozytywnie, a jedyną przesłanką uchylenia decyzji było uznanie, że sprawa powinna zakończyć się czynnością materialno-techniczną, organ odwoławczy powinien był rozważyć inne formy rozstrzygnięcia przewidziane w art. 138 § 1 k.p.a., zamiast przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że organ odwoławczy powinien w pierwszej kolejności rozważyć zastosowanie art. 136 k.p.a. i podjąć wszelkie możliwe kroki do merytorycznego załatwienia sprawy. Dopiero w sytuacji, gdy jest to niemożliwe, może wydać decyzję kasacyjną. W niniejszej sprawie, jedyną przesłanką uchylenia decyzji było uznanie, że nie wydaje się decyzji administracyjnej, co nie uzasadniało zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Sąd uznał, że organ odwoławczy powinien był rozważyć inne formy rozstrzygnięcia przewidziane w art. 138 § 1 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zastosowanie tego przepisu jest uwarunkowane przesłankami procesowymi i materialnoprawnymi, a organ odwoławczy powinien w pierwszej kolejności rozważyć zastosowanie art. 136 k.p.a.

p.p.s.a. art. 64a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

p.p.s.a. art. 64e

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

p.p.s.a. art. 151a § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia sprzeciw i uchyla zaskarżoną decyzję.

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

p.p.s.a. art. 151a § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia sprzeciw i uchyla zaskarżoną decyzję.

u.p.g.i.k. art. 24 § ust. 2b pkt 1 lit. h

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w drodze czynności materialno-technicznej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może wydać decyzję reformatoryjną lub inną merytoryczną, zamiast kasacyjnej.

u.p.g.i.k. art. 24 § ust. 2b pkt 2

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji w pozostałych przypadkach.

u.p.g.i.k. art. 24 § ust. 2a

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu lub wykrycia błędnych informacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ brak było podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdy sprawa powinna zakończyć się czynnością materialno-techniczną.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy powinien rozważyć zastosowanie art. 136 k.p.a. organ odwoławczy zobowiązany jest podjąć wszelkie możliwe kroki w celu merytorycznego załatwienia sprawy aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej

Skład orzekający

Agnieszka Kosowska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Prawidłowe stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organy odwoławcze oraz rozróżnienie między decyzją administracyjną a czynnością materialno-techniczną w kontekście aktualizacji danych ewidencyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji aktualizacji danych ewidencyjnych na podstawie dokumentacji geodezyjnej i stosowania art. 138 § 2 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w postępowaniu administracyjnym, a mianowicie prawidłowego stosowania przez organy odwoławcze przepisu o uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Kiedy organ odwoławczy uchyla decyzję? Sąd wyjaśnia pułapki art. 138 § 2 k.p.a.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 300/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151a § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lipca 2023 r. sprawy ze sprzeciwu M. P. i A. P. od decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 maja 2023 r., znak: [...] w przedmiocie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz M. P. i A. P. solidarnie kwotę 597(pięćset dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 300/23
UZASADNIENIE
Decyzją Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego
i Kartograficznego z dnia 17 maja 2023 r. uchylono decyzję Starosty Zamojskiego
z dnia 29 marca 2023 r., znak: [...] w przedmiocie aktualizacji danych ewidencyjnych objętych operatem ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] K. O. , jednostka ewidencyjna [...] K. O. ,
w zakresie działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...] i [...]
i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazanej decyzji Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wyjaśnił, że w dniu 18 grudnia 2020 r. Starosta Zamojski zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego
w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek ewidencyjnych oznaczonych numerami: [...] i [...], oraz działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...] i [...], położonych w obrębie [...] K. O. , jednostka ewidencyjna [...] K. O. na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego
i kartograficznego w dniu 16 grudnia 2020 r. pod nr [...] Następnie decyzją z dnia 30 lipca 2021 r. Starosta Zamojski orzekł o aktualizacji danych ewidencyjnych objętych operatem ewidencji gruntów i budynków. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia
30 listopada 2021 r. utrzymał przedmiotową decyzję w mocy. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. i A. P. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Zamojskiego
z 30 lipca 2021 r. (wyrok z 19 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 32/22).
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Starosta Zamojski decyzją z dnia 29 marca 2023 r. orzekł o aktualizacji danych ewidencyjnych. W uzasadnieniu wyjaśnił, że sporządzona na jego zlecenie dokumentacja geodezyjna, przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 grudnia 2020 r. pod nr [...] pozwala na wyeliminowywanie błędów wskazanych przez Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
w pismach z 11 stycznia 2018 r. (znak: [...]) oraz z 18 września 2018 r. (znak: [...]). Wykonawca prac geodezyjnych dokonał porównania mapy zasadniczej z terenem, wykonał pomiar kontrolny stanu użytkowania przedmiotowych działek, przeanalizował operaty z założenia ewidencji gruntów (nr [...]), z podziału działki nr [...] (nr [...]), z rozgraniczenia działek nr [...] i nr [...] (nr [...]), z opracowania numerycznej ewidencji gruntów obrębu K. O. (nr [...]) oraz z modernizacji ewidencji gruntów i założenia ewidencji budynków i lokali obrębu K. O. (nr [...]) - pod względem ich przydatności i kompletności. Wykonawca prac podjął czynności zmierzające do właściwego określenia położenia punktów granicznych przedmiotowych działek. Z czynności z ustalenia przebiegu granic oraz wyznaczenia punktów granicznych sporządzono protokoły, natomiast zmiany pól powierzchni poszczególnych działek ewidencyjnych uwidoczniono w wykazach zmian danych ewidencyjnych dotyczących działek. Wskazał także, że realizując zalecenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dokonał analizy materiałów zgromadzonych w państwowych zasobie geodezyjnym i kartograficznym i nie odnalazł operatu technicznego z rozgraniczenia działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...]. Ustalił natomiast, że Kierownik Urzędu Rejonowego w T. L. prowadził dwa postępowania rozgraniczeniowe w 1995 r. dotyczące przedmiotowych działek. Pierwsze (znak: [...]) pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...], drugie (znak: [...]) pomiędzy działką nr [...], a działkami nr [...] i nr [...]. Żadne z tych postępowań nie zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej, nie zapadło również prawomocne orzeczenie sądu. Podsumowując Starosta Z. uznał, że dokumentacja nr [...] sporządzona została w sposób prawidłowy, dokumentacja ta odzwierciedla stan prawny i może stanowić podstawę aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w sposób opisany
w sentencji decyzji.
Od decyzji Starosty Zamojskiego odwołanie złożyli M. i A. P. podnosząc, że w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśniono rozbieżności istniejących
w pracy geodety K. Ż. z pracami innych geodetów, które wykonane były na działkach stanowiących własność skarżących i dotyczyły przebiegu granic
i powierzchni działek.
Decyzją z dnia 17 maja 2023 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję Starosty Zamojskiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Motywem podjęcia takiego rozstrzygnięcia było uznanie, że postępowanie
w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków może zakończyć się podjęciem czynności materialno-technicznej w postaci wprowadzenia do bazy danych zmiany na podstawie wymienionych w art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne dokumentów, w tym m.in. na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego
i kartograficznego (lit. h), albo w drodze decyzji (w pozostałych przypadkach - art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy). Tym samym działania organów administracji geodezyjnej związane z niektórymi obowiązkami mogą mieć albo formę czynności materialno-technicznej, albo formę decyzji administracyjnej.
W niniejszej sprawie organ I instancji procedował w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w związku z prowadzonym
z urzędu postępowaniem administracyjnym wszczętym w dniu 18 grudnia 2020 r.,
na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 grudnia 2020 r.
W ocenie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego
i Kartograficznego, w opisanej sytuacji procesowej nie było podstaw do wydania zaskarżonej decyzji, bowiem ustawodawca z dniem 31 lipca 2020 r. zmienił treść
art. 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U.
z 2021 r., poz. 1990 ze zm.) jednoznacznie wskazując zamknięty katalog dokumentów stanowiących podstawę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków enumeratywnie wymienionych w ust. 2b pkt 1. W związku z tym ust. 2b pkt 2 ustawy wskazuje, iż aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji - w pozostałych przypadkach
tj. w przypadkach nieokreślonych w punkcie 1 (art. 24 ust. 2b). Wobec powyższego jeżeli pod literą h (art. 24 ust. 2b pkt 1) ustawodawca wskazał na dokumentację geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (usuwając zapis o konieczności wniosku zainteresowanego podmiotu) to definitywnie zamknął on drogę do wydania decyzji administracyjnej.
Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zwrócił również uwagę, że Starosta Zamojski dokonał analizy postępowania rozgraniczeniowego wszczętego postanowieniem z 20 lutego 1995 r. znak: [...], dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości w postaci działki nr [...] z nieruchomościami oznaczonymi jako działka nr [...] oraz działka nr [...]. Jak ustalił postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone pod znakiem [...] nie mogło być brane pod uwagę na etapie postępowania administracyjnego
w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, gdyż decyzja rozgraniczeniowa wydana w przedmiotowym postępowaniu z uwagi na złożony od niej sprzeciw i przekazanie sprawy do sądu skutkowało utratą bytu tejże decyzji.
Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podkreślił, że zarówno z orzecznictwa jak i literatury przedmiotu wynika, że utrata bytu decyzji o rozgraniczeniu następuje wyłącznie wskutek wystąpienia z żądaniem przekazania sprawy do sądu. Bez znaczenia dla takiego skutku pozostaje natomiast sposób zakończenia postępowania sądowego, w szczególności okoliczność, czy sąd powszechny zakończy postępowanie sądowe merytorycznie, wydaniem postanowienia o rozgraniczeniu nieruchomości, czy też nie wyda takiego rozstrzygnięcia.
W wyniku analizy sporządzonego operatu technicznego nr [...], Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego aprobując stanowisko Starosty Zamojskiego uznał, że może on stanowić podstawę dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany numerycznego opisu granic oznaczonych numerami: [...]. [...] (oraz powierzchni tych działek), [...], [...] i [...] (bez zmiany powierzchni) oraz zmiany powierzchni działki ewidencyjnej oznaczonej numerem [...].
Wyjaśniono również, że przebieg granic ustalony w postępowaniu ewidencyjnym nie ma charakteru granicy prawnej. Tym samym jeżeli skarżący uważają, że zasięg ich praw własności do nieruchomości jest odmienny od przebiegu granicy ewidencyjnej ustalonej w trybie ewidencyjnym, to dokonane ustalenie nie stanowi przeszkody do ewentualnego wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego na wniosek zainteresowanych. W postępowaniu ewidencyjnym nie ustala się zasięgu własności nieruchomości, a jedynie odtwarza ustalony wcześniej przebieg granic dla nieruchomości na podstawie materiałów źródłowych. Rozgraniczenie nieruchomości służy natomiast ustaleniu przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzeniu odpowiednich dokumentów. Tak więc operat techniczny
nr [...] nie tworzy nowego stanu prawnego co do zasięgu prawa własności, a tylko aktualizuje przebieg granic ewidencyjnych.
Zdaniem Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego
i Kartograficznego postępowanie administracyjne wszczęte przez Starostę Zamojskiego w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów
i budynków winno zakończyć się aktualizacją na podstawie operatu technicznego zaewidencjonowanego pod nr [...] - w jednej z przewidzianych przez prawo form. tj. w drodze czynności materialno-technicznej, nie zaś poprzez wydanie decyzji administracyjnej.
Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego ocenił zaskarżoną decyzję jako wydaną bez podstawy prawnej i wydaną
z naruszeniem przepisów postępowania, dotyczących prowadzenia postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na formę rozstrzygnięcia. W związku z tym organ II instancji postanowił naprawić powyższy błąd organu I instancji i uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Konieczność uchylenia decyzji wynika wyłącznie z obecnie obowiązującej procedury dotyczącej aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, ale sama dokumentacja geodezyjna stanowiąca dowód
w sprawie została oceniona pozytywnie.
Organ II instancji wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji winien sprawę rozstrzygnąć co do swej istoty w drodze czynności materialno-technicznej, nie zaś poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Kolejno zasadnym będzie wystosowanie do stron postępowania zawiadomienia o dokonanej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków z urzędu, w którym organ wyjaśni podstawy prawne swojego działania w przedmiocie dokonanej aktualizacji.
Skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie sprzeciw od decyzji organu II instancji zarzucając naruszenie art. 138 § 2 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako "k.p.a.") poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty Zamojskiego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi
I instancji, podczas gdy zaistniały podstawy do jej uchylenia i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na ich rzecz zwrotu kosztów sądowych, w tym wynagrodzenia pełnomocnika.
W uzasadnieniu podkreślono, że skoro organ nie widzi podstaw do wydania decyzji w ogóle to nie powinien wydawać tzw. "decyzji kasacyjnej", a winien zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości, ponieważ nie ma podstawy do wydania decyzji, a to skutkuje umorzeniem postępowania. W ocenie skarżących postępowanie w sprawie powinno być umorzone, bowiem rzeczywiście nie ma podstaw do wydania decyzji. Jednak wbrew twierdzeniom organu odwoławczego nie ma również podstaw do aktualizacji objętych przedmiotowym postępowaniem danych z ewidencji gruntów i budynków w drodze czynności materialno-technicznej. Organ zapomina bowiem, że postępowanie przedmiotowe zostało wszczęte z urzędu,
a przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ograniczają i w sposób zamknięty określają sytuację, kiedy aktualizacji danych dokonuje się z urzędu. Zgodnie z art. 24 ust. 2a powołanej ustawy informacje zawarte w ewidencji gruntów
i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają
z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu lub wykrycia błędnych informacji.
W przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z sytuacji uprawniająca organ do dokonania aktualizacji danych z urzędu. Organ bowiem najpierw zlecił wykonanie geodecie dokumentacji geodezyjnej, którą w dniu 16 grudnia 2020 r. przyjął do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego i na podstawie tego dokumentu wszczął postępowanie z urzędu. Taki stan faktyczny nie może być uznany za żaden wymieniony w art. 24 ust. 2a ustawy. Wskazać bowiem należy, że powstała sytuacja prowadzi do tego, iż organ - Starosta Zamojski samowolnie - bez podstawy prawnej i faktycznej dokonał zmiany powierzchni działek skarżących
i ingerencji w ich prawo własności, a nie temu ma służyć postępowanie w zakresie aktualizacji danych.
W odpowiedzi na sprzeciw organ II instancji wniósł o jej oddalenie
i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.
Należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z art. 64a ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2023 r., poz. 259, ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") od decyzji, o której mowa
w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji".
Przy czym – co istotne w sprawie – zgodnie z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji,
o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organowi I instancji, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Zastosowanie tego przepisu jest zatem uwarunkowane przesłankami procesowymi. Pierwsza polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji, zaś druga sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ i to istotny na jej rozstrzygnięcie. Zatem tylko niewyjaśnienie istotnych dla końcowego rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych daje podstawy do uznania, że spełniona jest przesłanka, według której konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por. B. Adamiak (w:)
B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 728). Ważne jest spostrzeżenie, że wykazanie zaistnienia tych przesłanek następuje na określonej podstawie materialnoprawnej. W ramach badania przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., do czego uprawnia art. 64e p.p.s.a., mieści się też ocena materialnoprawna warunkująca przyjęcie, że zaistniała przesłanka konieczności wyjaśnienia zakresu sprawy mającego wpływ na rozstrzygnięcie (tak wyrok NSA z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 132/19, ONSAiWSA 2020/2/95).
Zasadą jest, że organ odwoławczy powinien wydać decyzję merytoryczną (np. reformatoryjną), zaś tylko na zasadzie wyjątku może wydać decyzję kasatoryjną, ponieważ braki w postępowaniu dowodowym nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 § 1 k.p.a. Tym samym zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. poprzedzone być powinno wykazaniem, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu o przepis art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, czego w okolicznościach tej sprawy nie wykazano (wyrok NSA z 14.07.2022 r., II OSK 1378/22, LEX nr 3392459.).
Oceną Sądu w badanej sprawie została zatem objęta wyłącznie kwestia prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. Przeprowadzone w tak zakreślonych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym jej usunięcie z obiegu prawnego.
Należy wskazać, że z treści zaskarżonej decyzji wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że konieczność uchylenia decyzji organu I instancji wynikała wyłącznie
z obecnie obowiązującej procedury dotyczącej aktualizacji ewidencji gruntów
i budynków, ale sama dokumentacja geodezyjna stanowiąca dowód w sprawie została oceniona pozytywnie. Organ II instancji wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji winien sprawę rozstrzygnąć co do swej istoty w drodze czynności materialno-technicznej, a następnie zawiadomić o dokonanej aktualizacji.
Zdaniem Sądu wskazane uzasadnienie przemawiające za uchyleniem decyzji organu I instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia nie ma uzasadnienia w treści art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy może więc powołać się na art. 138 § 2 k.p.a. tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przez niego postępowania wyjaśniającego w granicach art. 136 nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, a więc nie jest możliwe sanowanie uchybień organu pierwszej instancji w ramach dodatkowego postępowania. W pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien rozważyć zastosowanie art. 136 k.p.a., gdyż organ odwoławczy zobowiązany jest podjąć wszelkie możliwe kroki w celu merytorycznego załatwienia sprawy, a nie uchylać się od tego obowiązku, przekazując sprawę organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy może więc wydać decyzję kasacyjną, jeśli wydanie prawidłowej decyzji nie jest możliwe bez uzyskania szeregu dodatkowych ustaleń faktycznych (por. wyrok WSA w Łodzi z 11.04.2014 r., III SA/Łd 239/14, CBOSA; wyrok WSA w Opolu z 5.06.2014 r., II SA/Op 128/14, CBOSA; wyrok WSA w Lublinie z 18.03.2013 r., II SA/Lu 44/13, LEX nr 1340337).
W przedmiotowej sprawie nie zachodzi konieczność ustalania dodatkowych okoliczności, a jedyną przesłanką uchylenia decyzji organu I instancji było uznanie, że w sprawie nie wydaje się decyzji administracyjnej. W takim przypadku organ II instancji winien rozważyć inne wskazane w art. 138 § 1 k.p.a. rodzaje decyzji podejmowanych przez organ odwoławczy.
Mając na uwadze powyższe sprzeciw należało uwzględnić i uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI