III SA/Lu 299/22

III SA/Lu 299/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom
Jerzy Marcinowski /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2114
art. 14 ust. 2; art. 3 ust. 1;
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 59 ust. 1;
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 23 ust. 2;
Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 32 ust. 6;
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Ewa Ibrom Protokolant: Starszy asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2022 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz K. P. kwotę [...]zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2022 r., nr [...] Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania K. P. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zamościu z dnia 22 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021.
Wskazane wyżej decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 17 maja 2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Z. wpłynął za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus wniosek K. P. o przyznanie płatności na rok 2021. W dniu 20 maja 2021 r. skarżący złożył zmianę do wniosku o przyznanie płatności na rok 2021 r. Następnie wniosek poddano kontroli administracyjnej w celu zweryfikowania zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc.
Decyzją z dnia 22 lutego 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. (dalej jako: "organ I instancji"):
- przyznał skarżącemu jednolitą płatność obszarową – 2021 w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;
- przyznał płatność za zazielenienie – 2021 w wysokości [...] zł;
- odmówił przyznania płatności redystrybucyjnej - 2021;
- odmówił przyznania płatności do powierzchni uprawy konopi włóknistych – 2021 i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
Na skutek odwołania wniesionego przez K. P., Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podniósł, że wniosek skarżącego został poddany kontroli kryteriów kwalifikowalności do pomocy, zgodnie z art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. nr 347, str. 549 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie nr 1306/2013").
W dniu 3 września 2021 r. w gospodarstwie skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej przez upoważnionych inspektorów terenowych z Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, z której sporządzono protokół z czynności kontroli nr [...]. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono m.in. następujące nieprawidłowość mające wpływ na płatność:
- na działce rolnej A1 (położonej na działce ewidencyjnej nr [...], [...], [...]) o powierzchni deklarowanej [...] ha (powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha) - zastosowano kod nieprawidłowości DR13+ "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej";
- na działce rolnej A2 (położonej na działce ewidencyjnej nr [...], [...], [...]) o powierzchni deklarowanej [...] ha (powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha) - zastosowano kod nieprawidłowości DR13+ "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej";
- na działce rolnej B (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]) o powierzchni deklarowanej [...] ha (powierzchnia stwierdzona wynosiła [...] ha) - zastosowano kod nieprawidłowości DR50 "Granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku "
- na działce rolnej C (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]) o powierzchni deklarowanej [...] ha (powierzchnia stwierdzona wynosiła [...] ha) - zastosowano kod nieprawidłowości DR50 "Granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku".
Organ podkreślił, że istotne znaczenie miała stwierdzona podczas kontroli na miejscu na działkach rolnych B oraz C nieprawidłowość oznaczona kodem DR50, który oznacza, że granice tych działek rolnych wychodzą poza granice działek ewidencyjnych, na których zadeklarowano wspomniane działki rolne. Natomiast zastosowanie tego kodu ma na celu m.in. zapobieganie ewentualnej wypłacie podwójnej płatności do tej samej powierzchni.
Ponadto w gospodarstwie skarżącego została przeprowadzona przez inspektorów terenowych z [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. kontrola na miejscu w zakresie zawartości THC (protokół z czynności kontroli nr [...]). Na podstawie badań próbek konopi pobranych w trakcie kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego poziomu 0,20% zawartości THC w konopiach włóknistych uprawianych na następujących działkach rolnych:
- na działce rolnej A2 (położonej na działce ewidencyjnej nr [...], [...], [...]) o powierzchni deklarowanej [...] ha zawartość THC wyniosła [...]
- na działce rolnej D1 (położonej na działce ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...]) o powierzchni deklarowanej [...] ha zawartość THC wyniosła 0,28%.
Odnosząc się do płatności do powierzchni uprawy konopi włóknistych wyjaśniono, że płatność przysługuje rolnikowi, który spełnia warunki określone w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana przez stronę we wniosku o przyznanie płatności na rok 2021 do płatności związanej do powierzchni uprawy konopi włóknistych wyniosła [...] ha, jednakże powierzchnia tej uprawy stwierdzona podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 3 września 2021 r. wyniosła [...] ha, w tym na działce rolnej A2 - [...] ha, a na działce rolnej D1 - [...] ha. Przyczyną odmowy przyznania płatności do powierzchni uprawy konopi włóknistych było przekroczenie dopuszczalnego poziomu 0,20% zawartości THC w konopiach włóknistych.
Z uwagi na odmowę przyznania płatności do powierzchni uprawy konopi włóknistych, to o powierzchnię, na której stwierdzono uprawę konopi włóknistych, tj. [...] ha, pomniejszono również powierzchnię kwalifikującą się do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej.
Odnosząc się do jednolitej płatności obszarowej organ wyjaśnił, że powierzchnia zadeklarowanych we wniosku działek rolnych do tej płatności wynosiła [...] ha. Powierzchnia ta uwzględniała również powierzchnię ze złożonej zmiany we wniosku o przyznanie płatności na rok 2021. Powierzchnia działek stwierdzona w toku postępowania wynosiła [...] ha. Wynika to ze zmniejszenia powierzchni działki rolnej B o [...] ha (DR50), A o [...] ha (przekroczenie dopuszczalnego THC), D o [...] ha (przekroczenie dopuszczalnego poziomu THC) – łącznie o [...] ha. Podkreślono, że procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 53,29%. Natomiast różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) a powierzchnią stwierdzoną wynosi [...] ha. Po zastosowaniu zmniejszenia z tytułu przedeklarowania powierzchnia zatwierdzona do jednolitej płatności obszarowej wynosi [...] ha. Stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha w 2021 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2021 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2021 r. (Dz.U. poz. 1861) i wynosi 487,62 zł. Kwota przyznanej jednolitej płatności obszarowej po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wyniosła [...] zł.
W zakresie płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie) podniesiono, że zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatności obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności za zazielenienie stosuje się obszar zatwierdzony. Stwierdzona w toku postępowania powierzchnia działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...] ha, a zatem powierzchnia ta stanowi podstawę do przyznania płatności za zazielenienie. Stawka płatności za zazielenienie do 1 ha w 2021 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2021 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2021 r. (Dz.U. poz. 1872). Kwota przyznanej płatności za zazielenienie po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wyniosła [...] zł.
Wyjaśniono również podstawy przyznania płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) powołując się na treść przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rozporządzenia (UE) nr 640/2014 oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2021 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2021 r. (Dz.U. poz. 1874). Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2021 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia deklarowana kwalifikowana do tej płatności [...] ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła [...] ha. Wynika to ze zmniejsza powierzchni działki rolnej B o [...] ha, A o [...] ha, D o [...] ha - łącznie o [...] ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 53,29%. Różnica między powierzchnia deklarowaną (kwalifikowaną) a powierzchnią stwierdzoną wynosi [...] ha. Po zastosowaniu zmniejszenia z tytułu przedeklarowania powierzchnia do płatności dodatkowej wynosi [...] ha. Natomiast, z uwagi na treść art. 14 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, powierzchnie tę pomniejszono o 3 ha i wynosi ona [...] ha. W związku ze spełnieniem warunku, o którym mowa art. 14 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatność dodatkowa została odmówiona.
W kwestii płatności do powierzchni uprawy konopi włóknistych, organ odwoławczy przytoczył art. 32 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2103 (zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 1307/2103"), zgodnie z którym "Obszary wykorzystywane do produkcji konopi stanowią kwalifikujące się hektary tylko jeżeli stosowane odmiany zawierają maksymalnie 0,2% tetrahydrokanabinolu". Stwierdzenie na działce rolnej A2 oraz działce rolnej D1 przekroczenia dopuszczalnego poziomu 0,20% zawartości THC spowodowało wykluczenie przedmiotowych działek z deklaracją konopi włóknistych z płatności na rok 2021 i nałożenie odpowiednich sankcji, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do płatności do powierzchni uprawy konopi włóknistych, a powierzchnią stwierdzoną wynosi 100,00%. Powołując się na treść art. 19 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 podkreślił, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności do powierzchni uprawy konopi włóknistych a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się karę administracyjną w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Stawka płatności do konopi włóknistych do 1 ha w 2021 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2021 r. w sprawie stawek płatności związanych do powierzchni upraw za 2021 r. (Dz. U. poz. 1869). W związku z powyższym odmówiono przyznania płatności związanej do powierzchni uprawy konopi włóknistych oraz nałożono karę administracyjną w wysokości [...] zł ([...] ha x [...] zł = [...] zł).
Odnosząc się do treści odwołania organ wyjaśnił, że mając na względzie zawarte w odwołaniu zastrzeżenia skarżącego do wyników przeprowadzonej kontroli, tj. protokołu pokontrolnego w zakresie zawartości THC zwrócił się do Dyrektora Departamentu Baz Referencyjnych i Kontroli Terenowych ARiMR, z prośbą o ponowną weryfikację raportu z czynności kontrolnych w zakresie zawartości THC. W wyniku ponownej weryfikacji powyższego raportu podtrzymano wyniki kontroli na miejscu, przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego.
K. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję ostateczną, wnosząc o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach w części, w jakiej odmówiono przyznania płatności, o które wnioskował. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez:
a) ograniczenie się do samego tylko "przeanalizowania całokształtu materiału dowodowego", którego następstwem było "podzielenie ustaleń Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Zamościu" (str. 4 zaskarżonej decyzji), podczas gdy organ odwoławczy powinien był przeprowadzić nowe, dodatkowe postępowania dowodowe, mające na celu wyjaśnienie wątpliwości powstałych w związku z ujawnieniem się istotnych rozbieżności pomiędzy wynikami badań przeprowadzonych przez wykonawcę zewnętrznego [...] sp. z o.o. a świadectwem analizy zaprezentowanym przez [...],
b) zwrócenie się przez organ odwoławczy do Dyrektora Departamentu Baz Referencyjnych i Kontroli Terenowych ARiMR z prośbą o ponowną weryfikację raportu z czynności kontrolnych w zakresie zawartości THC, podczas gdy organ powinien był zwrócić się o ponowną weryfikację nie tyle samego dokumentu w postaci raportu (gdyż to nie formalna prawidłowość tegoż dokumentu była istotą sporu), lecz o ponowną weryfikację (a ściśle: zbadanie) zastosowanych przez skarżącego odmian konopi włóknistych Rajan pod kątem tego, czy odmiana ta zawiera maksymalnie 0,20% THC,
c) brak przeprowadzenia ponownych badań w przedmiocie zawartości THC na działkach rolnych A2 i D1, podczas gdy przeprowadzone w toku postępowania przed organem I instancji badania obarczone były szeregiem uchybień proceduralnych, a ich wynik nie może zostać uznany za wiarygodny, skoro wykazuje sprzeczność o charakterze zarówno wewnętrznym (znacząca rozbieżność wyników między działką rolną A2 a działką rolną D1), jak i zewnętrznym (znacząca rozbieżność między wynikami badań przeprowadzonych przez wykonawcę zewnętrznego a wynikiem zaprezentowanym przez Instytut w przedłożonym przez niego świadectwie analizy).
II. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 32 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz.U. UE L 347/608) poprzez błędne uznanie, że obszary działek rolnych A2 i D1 nie stanowią tzw. "kwalifikujących się hektarów".
W uzasadnieniu skargi podniósł, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że odmiana konopi włóknistych Rajan (będąca tzw. odmianą chronioną na poziomie krajowym, wpisaną do COBORU, której hodowcą jest właśnie Instytut) generalnie charakteryzuje się zawartością THC (czyli tetrahydrokanabinolu) na poziomie oscylującym wokół 0,08%. Wobec tego niemożliwe jest, aby rzetelne wyniki prawidłowo przeprowadzonych badań wskazywały na poziom wynoszący 0,28%, a nawet 0,41% THC. Podniesiono również, że skarżący jako plantator nie miał wpływu na takie czynniki, jak "czynniki zewnętrzne", "warunki przygotowania materiału roślinnego suszenia i przechowywania". Podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z jednym plantatorem, którym jest skarżący, a pomimo tego wyniki badań dla działki rolnej A2 (0,41%) znacząco (bo aż o 0,13%) różniły się od wyników badań dla działki rolnej D1 (0,28%).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty są trafne.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić trzeba na wstępie, że w systemie płatności rolniczych ustawodawca nieco odmiennie uregulował zasady prowadzenia tych postępowań, aniżeli wynika to z przepisów k.p.a.
W myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (aktualna publ.: Dz.U. z 2022 r., poz. 1775) – dalej jako "ustawa z dnia 5 lutego 2015 r.", z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Natomiast, zgodnie z ust. 2 – w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4). Z ust. 3 wynika natomiast, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zachodzi tu zatem odstępstwo od reguł wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Tym niemniej w tego rodzaju postępowaniach, organy powinny stać na straży praworządności i obowiązane są do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zmaterializowanie tej ostatniej zasady powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym w myśl art. 107 § 3 k.p.a.
Analiza zaskarżonej decyzji przekonuje, że zapadła ona z naruszeniem art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
Na wstępie podnieść trzeba, że w dacie wydania decyzji w obu instancjach oraz w dacie przeprowadzenia kontroli gospodarstwa rolnego skarżącego obowiązywał załącznik III do rozporządzenia delegowanego 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz.U.UE.L.2014.181.1 z dnia 20 czerwca 2014 r., który zawiera precyzyjne i wiążące regulacje w zakresie unijnej metody ilościowego oznaczania zawartości delta9-tetrahydrokanabinolu w odmianach konopi (tzw. THC).
W rzeczonym załączniku prawodawca zawarł wskazania co do sposobu pobierania prób i ich zabezpieczenia, wielkości prób, sposobu umieszczania, suszenia i przechowywania prób, metodyki badania na zawartość THC. Nie ulega zatem żadnej wątpliwości co do tego, że podmiot wykonujący czynności opisane w tym akcie prawnym powinien dysponować odpowiednimi narzędziami i aparaturą oraz zatrudniać wysokiej klasy specjalistów.
Z raportu z czynności kontrolnych w zakresie zawartości THC wynika, że próbki pobrano 26 sierpnia 2021 r. w obecności skarżącego oraz poddano je badaniom laboratoryjnym w dniach 14 i 16 września 2021 r.
W aktach sprawy nie ma żadnego dowodu, który świadczyłby o tym, że [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (wykonawca zewnętrzny wybrany przez organ I instancji) dopełniła wszystkich warunków zawartych w przywołanych przepisach unijnych – tak, aby uznać wyniki przeprowadzonych badań za wiarygodne i miarodajne. Ze strony internetowej tego podmiotu ([...]/) wynika, że jego laboratorium zajmuje się działalnością skierowaną na wykorzystywaniu techniki LC/MS (spektrometria mas sprzężona z wysokowydajną chromatografią cieczową) w diagnostyce medycznej. Brak jest natomiast informacji o innym profilu działalności tej spółki, w szczególności związanej z ilościowym oznaczaniem zawartości delta9-tetrahydrokanabinolu w konopiach (tzw. THC).
Jest niesporne, że skarżący był obecny wyłącznie przy pobieraniu próbek konopi i nie uczestniczył w późniejszych etapach (pakowanie próbek, transport próbek, przekazanie próbek do suszarni, przekazanie próbek do laboratorium) oraz, że wynik badań laboratoryjnych (str. 2 protokołu) doręczono mu dużo później (brak daty doręczenia).
Skarżący dołączył do odwołania dokumenty dostarczone przez [...] w P., w których zakwestionowano wyniki badań THC przeprowadzonych przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W..
Na zlecenie organu II instancji, Departament Baz Referencyjnych i Kontroli Terenowych ARiMR miał dokonać "weryfikacji protokołu kontroli (...) w zakresie zawartości THC w związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu, dotyczącymi m.in. nieprawidłowości w zakresie pobrania prób".
W aktach administracyjnych nie ma żadnych pisemnych wyjaśnień pochodzących od [...] Sp. z o.o. Jest jedynie pismo Dyrektora Departamentu Baz Referencyjnych i Kontroli Terenowych ARiMR (dalej: "DDBRiKT") z dnia 4 kwietnia 2022 r., w którym zrelacjonowano wyjaśnienia złożone przez przedstawiciela [...] Sp. z o.o. Nie wiadomo nawet, czy pracownicy DDBRiKT przeprowadzili rozmowę, czy też uzyskali wyjaśnienia na piśmie. Wprawdzie w w/w piśmie Departamentu jest zapis, że "DBRiKT wystąpił również do wykonawcy zewnętrznego o odniesienie się do stawianych zarzutów", ale w aktach nie ma żadnych wyjaśnień. Zdecydowana większość wyjaśnień zawartych w rzeczonym piśmie dotyczy rzekomego spełnienia przez spółkę wszelkich wymogów formalnych, gwarantujących obiektywizm wyników przeprowadzonych badań. W piśmie jest również mowa o dołączeniu załącznika w postaci zdjęć toreb, do których włożono pobrane w trakcie kontroli na miejscu próbki konopi, nazwane "przykładowymi" zdjęciami toreb, jakich używał wykonawca zewnętrzny. W aktach sprawy nie ma jednak tego załącznika.
Należy stwierdzić, że organ nie mógł bezkrytycznie przyjąć jako dowód zapewnienia, że spółka spełniła wszystkie wymogi, gwarantujące prawidłowość przeprowadzonych badań. Musiało to zostać wykazane stosownymi dowodami, co jednak nie nastąpiło. W postępowaniu o przyznanie płatności rolniczych pozycja wnioskodawcy ubiegającego się o ich przyznanie, nie jest równorzędna z pozycją organów orzekających w tego rodzaju sprawach, tym niemniej merytoryczne rozstrzygnięcia powinny mieć oparcie w konkretnych dowodach.
W zaskarżonej decyzji wklejono większą część pisma Dyrektora Departamentu Baz Referencyjnych i Kontroli Terenowych ARiMR z dnia 4 kwietnia 2022 r. (zob. str. 14-16 decyzji) mającego być weryfikacją zarzutów, nie ma natomiast ze strony organu orzekającego żadnej samodzielnej oceny dowodów dostarczonych przez [...] w P.. Zresztą, o czym była już wcześniej mowa, w rzeczonym piśmie brak jest jakichkolwiek samodzielnych ustaleń dokonanych przez Departament Baz Referencyjnych i Kontroli Terenowych ARiMR, natomiast zrelacjonowano w nim wyjaśnienia przedstawione przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W..
Organ II instancji nie ocenił samodzielnie świadectwa analizy z dnia 25 listopada 2021 r. dokonanej przez laboratorium [...] w P.. Nie uwzględnił również niespornego faktu, że skarżący otrzymał od w/w jednostki (strony umowy kontraktacji jako "kontraktujący") elitarny materiał siewny, który wysiał na działkach objętych kontrolą na miejscu oraz, że plantacja była pod nadzorem kontraktującego. Nie wyjaśnił także, dlaczego istnieją tak duże rozbieżności w wynikach badań na zawartość THC pomiędzy próbkami konopi pozyskanymi z działki A2 (0,41%) i z działki D1 (0,28%) oraz dlaczego bezkrytycznie uznał za wiarygodne wyniki badań wykonanych w laboratorium [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., skoro ten podmiot zajmuje się diagnostyką medyczną.
Wybór właściwej jednostki organizacyjnej, która dokonuje m.in. pobrania próbek konopi i przeprowadza badania na zawartość delta9-tetrahydrokanabinolu w konopiach (tzw. THC) ma ogromne znaczenie, ponieważ w systemie prawa krajowego brak jest regulacji, o której mowa w art. 2.2 zdanie czwarte załącznika III do rozporządzenia delegowanego 639/2014, a mianowicie, że "Państwo członkowskie może ustalić, że w celu dokonania kontranalizy pobiera się drugą próbę, która - jeżeli jest to wymagane - będzie przechowywana albo przez producenta, albo przez organ odpowiedzialny za analizy".
Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. oraz art. 107 § 3 k.p.a. przełożyło się na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, a zwłaszcza art. 32 ust. 6 rozporządzenia nr 1307/2103, w myśl którego: "Obszary wykorzystywane do produkcji konopi stanowią kwalifikujące się hektary tylko jeżeli stosowane odmiany zawierają maksymalnie 0,2% tetrahydrokanabinolu".
Z tych względów należało orzec jak w pkt I sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a". Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (pkt II sentencji) uzasadniają przepisy art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę [...]zł składają się następujące pozycje:
- wpis od skargi w kwocie [...]zł,
- opłata skarbowa od pełnomocnictwa – [...] zł,
- wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie [...]zł przyznane na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Ponownie rozpoznając odwołanie, organ II instancji dostosuje się do wskazań zawartych powyżej w uzasadnieniu. Ponadto dołączy wyjaśnienia złożone przez [...] Sp. z o.o. na żądanie Departamentu Baz Referencyjnych i Kontroli Terenowych ARiMR, wyegzekwuje od tego podmiotu dowody świadczące o spełnieniu wskazań zamieszczonych w załączniku III do rozporządzenia delegowanego [...] w zakresie sposobu pobierania prób i ich zabezpieczenia, wielkości prób, sposobu umieszczania, suszenia i przechowywania prób, metodyki badania na zawartość THC. Szczegółowo odniesie się do dowodów dołączonych do odwołania.
Należy zaznaczyć, że skarżący może również wnioskować o przeprowadzenie określonych dowodów i zgłosić żądanie, aby przed wydaniem decyzji, umożliwiono mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Organ odwoławczy będzie miał również na uwadze zapis art. 81a. § 1 k.p.a., w myśl którego, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.