III SA/LU 292/24

III SA/Lu 292/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Ewa Ibrom
Iwona Tchórzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6179 Inne o symbolu podstawowym 617
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 2707/24 - Wyrok NSA z 2025-07-08
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 145
art. 41 ust. 2 pkt 8 i art. 43 ust. 6;
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 2163
art. 29;
Ustawa z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej opinii o osobie ubiegającej się o wydanie licencji detektywa oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2024 r., nr [...], Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Miejskiego Policji w Lublinie z dnia [...] 2023 r., odmawiające wydania skarżącemu P. M. pozytywnej opinii dotyczącej wydania licencji detektywa.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 23 listopada 2023 r. P. M. wniósł do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie wniosek o wydanie licencji detektywa.
Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w Lublinie o wydanie postanowienia w przedmiocie opinii dotyczącej wydania skarżącemu licencji detektywa.
Postanowieniem z dnia [...] 2023 r., Komendant Miejskiej Policji w Lublinie odmówił wydania skarżącemu pozytywnej opinii.
Organ pierwszej instancji na podstawie materiałów posiadanych przez Komendę Miejską Policji ustalił, że skarżący w miejscu zamieszkania ma pozytywną opinię. Nie stwierdzono przypadków nadużywania przez skarżącego alkoholu lub środków działających podobnie.
Organ pierwszej instancji zwrócił jednak uwagę, że zgodnie z dokonanymi w sprawie ustaleniami, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] 2021 r. Komendant Miejski Policji w L. zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] 2021 r. Zwolnienie nastąpiło na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 i art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r. poz. 145 z późn. zm.). Ponadto w dniu [...] 2021 r. Prokuratura Rejonowa w Lublinie wszczęła wobec skarżącego śledztwo o sygn. akt [...] [...], w toku którego w dniu [...] 2021 r. wydano postanowienie o przedstawieniu P. M. dwóch zarzutów z art. [...] 1 k.k. Wskazując na stopień społecznej szkodliwości zarzucanych czynów, a w szczególności naruszenie zaufania przez osobę pełniącą funkcję o wysokim stopniu zaufania publicznego, organ pierwszej instancji uznał, że powyższe okoliczności nie pozwalają na wydanie pozytywnej opinii w stosunku do skarżącego.
W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji P. M. podniósł, że prowadzone wobec skarżącego postępowanie karne, któremu strona nie przeczy, zakończyło się wydaniem wyroku warunkowo umarzającego postępowanie. Okres próby przebiegł pomyślnie, zaś skazanie uległo zatarciu z mocy prawa. Okoliczności te uniemożliwiają skuteczne powoływanie się organu na fakt uprzedniego prowadzenia postępowania, a to z uwagi na konsekwencje zatarcia wyroku, tj. powstanie fikcji prawnej, która powoduje, że za niebyłe uważa się nie tylko skazanie, ale również sam czyn zabroniony. Ponadto ocena społecznej szkodliwości popełnionego przez skarżącego czynu zabronionego należała do Sądu orzekającego w sprawie karnej, a nie do organu pierwszej instancji. Natomiast Sąd uznał, że zachowanie skarżącego należy zakwalifikować jako wypadek mniejszej wagi. Zdaniem skarżącego, przy sporządzaniu opinii nie zostały dostatecznie wzięte pod uwagę okoliczności korzystne, tj. pozytywny wywiad środowiskowy, ustabilizowany tryb życia skarżącego, przestrzeganie porządku prawnego, brak toczących się wobec skarżącego postępowań karnych oraz podjęcie działań zmierzających do przekwalifikowania się oraz założenia działalności gospodarczej i pracy zarobkowej.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 129 z późn. zm., dalej także jako "ustawa") o wydanie licencji detektywa może się ubiegać osoba, jeżeli spełnia wymóg posiadania pozytywnej opinii komendanta powiatowego (rejonowego, miejskiego Policji), właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania, sporządzonej na podstawie aktualnie posiadanych przez Policję informacji.
Organ drugiej instancji podkreślił, że opinia jest związana z pewnymi, względnie stałymi i trwałymi cechami charakteru lub osobowości danej osoby, które - w związku z określonymi i stwierdzonymi przez właściwe organy zachowaniami tej osoby - wskazują, że opiniowany będzie dawał rękojmię prawidłowego wykonywania zadań z zakresu usług detektywistycznych.
Organ wskazał, że bezspornie skarżący wyrokiem Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia [...] 2021 r., sygn. akt [...], został uznany za winnego popełnienia czynu zabronionego - przestępstwa umyślnego wyczerpującego znamiona art. [...] 1 k.k. Wyrokiem z dnia [...] 2021 r., sygn. akt [...] [...], Sąd Okręgowy w Lublinie zmienił kwalifikację czynu z art. [...] 1 k.k. na czyn stanowiący wypadek mniejszej wagi tj. art. [...] 3 k.k. i warunkowo umorzył postępowanie karne wobec skarżącego na okres próby.
W ocenie organu odwoławczego niezasadne jest stanowisko skarżącego, iż Komendant Miejski Policji w Lublinie w swojej opinii nie mógł powoływać się na fakt prowadzonego postępowania karnego, z uwagi na zatarcie skazania. Ponieważ wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne nie jest wyrokiem skazującym, nie ma miejsca zatarcie skazania. W związku z tym nie występują przeszkody do posiłkowania się dokumentami z postępowania karnego w innych postępowaniach, w tym w postępowaniu administracyjnym. Warunkowe umorzenie postępowania zakłada bowiem ustalenie sprawstwa i winy oskarżonego i jako takie, choć nie jest skazaniem, jest elementem represji i sankcji. Argument strony co do zmiany kwalifikacji czynu z art. [...] 1 k.k. na czyn stanowiący wypadek mniejszej wagi z art. [...] 3 k.k. nie eliminuje faktu dokonania przez P. M. przestępstwa umyślnego, jakim jest [...].
W ocenie organu odwoławczego na szczególne potępienie zasługuje fakt, że w chwili dokonania przestępstwa skarżący był funkcjonariuszem Policji, który zamiast stać na straży porządku prawnego dwukrotnie dopuścił się [...] z art. [...].k. Jako osoba naruszająca prawo, której postępowanie nie licowało z godnością policjanta i etyką zawodową, rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Lublinie z dnia [...] 2021 r. skarżący został zwolniony ze służby z Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podniósł również, że we wniosku z dnia 23 listopada 2023 r. o wydanie licencji detektywa wnioskodawca nie podał aktualnego miejsca zamieszkania. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że miejsce stałego zameldowania podane we wniosku nie jest tożsame z miejscem zamieszkania. Podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące ustabilizowanego trybu życia, przestrzegania porządku prawnego i braku toczących się postępowań karnych wobec skarżącego, w ocenie organu odwoławczego nie mogą stanowić jedynej słusznej podstawy, przemawiającej za wydaniem pozytywnej opinii, jak uważa skarżący, z uwagi na bliżej nieokreślony okres przebywania P. M. w miejscu ustalonego zamieszkania.
W podsumowaniu swojego stanowiska organ odwoławczy wskazał, że zawód detektywa jest "nieformalnym" zawodem zaufania publicznego, sięga bowiem często w najbardziej intymną sferę ludzkiej prywatności. Detektyw pełni też szczególną rolę służąc społeczeństwu, wypełniając lukę pomiędzy zadaniami organów państwa a zapotrzebowaniem na ochronę praw i interesów jednostki. Detektyw w swojej działalności zobowiązany jest kierować się wyznacznikami profesjonalnego działania, które stanowią przepisy prawa, ze szczególnym uwzględnieniem ustawy o usługach detektywistycznych oraz przestrzegać obowiązujących norm moralnych i etycznych, zarówno zawodowych jak i ogólnych. Natomiast skarżący swoim zachowaniem doprowadził do utraty nieposzlakowanej opinii oraz sprzeniewierzył się obowiązkom związanym z wykonywaniem zawodu opartego na szczególnym zaufaniu społecznym. Skarżący, jako doświadczony funkcjonariusz Policji, miał świadomość, że czyn, którego się dopuszcza, jest nieakceptowalny w Policji. Konsekwencje dokonania czynu, między innymi perspektywa utraty pracy, nie powstrzymały jednak skarżącego od z góry zamierzonego celu.
W konsekwencji organ odwoławczy uznał za zasadne utrzymanie w mocy postanowienia Komendanta Miejskiego Policji w Lublinie.
We wniesionej do Sądu skardze na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie, P. M. zarzucił naruszenie:
1) art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uznanie, że skarżący nie zasługuje na wydanie pozytywnej opinii umożliwiającej mu staranie się o wydanie licencji detektywa, podczas gdy z akt sprawy jasno wynika, że daje on gwarancję należytego wykonywania obranego zawodu – przede wszystkim posiada nieposzlakowaną opinię wśród społeczeństwa, nie leczy się odwykowo ani psychiatrycznie, względem niego nie toczą się żadne postępowania karne, nadto swoją postawą wyraża pełne poszanowanie względem wszelkich norm i przepisów prawa oraz zasad związanych z wykonywaniem zawodu detektywa;
2) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie drugiej instancji obowiązkowi w tym zakresie oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co przejawiło się w:
- oparciu odmowy wydania pozytywnej opinii na temat skarżącego o fakt toczącego się względem niego w przeszłości postępowania karnego, w sytuacji gdy wyżej wskazane postępowanie zostało zakończone warunkowym umorzeniem na okres próby wynoszący rok, okres ten przebiegł pomyślnie, w związku z czym wszelkie wpisy dotyczące zapadłego orzeczenia podlegają wykreśleniu z mocy prawa, okoliczność ta powoduje natomiast wystąpienie zjawiska tzw. quasi zatarcia skazania, do którego zastosowanie mają następstwa klasycznego zatarcia skazania, co oznacza z kolei, że niemożliwym staje się powoływanie na fakt przeprowadzonego w przeszłości postępowania karnego, w szczególności bezpodstawnym jest oparcie o tę okoliczność postanowienia administracyjnego w niniejszej sprawie;
- zaniechaniu uzupełnienia informacji zebranych w trakcie wywiadu środowiskowego w sytuacji, gdy organ powziął wątpliwość co do pełni lub wartości wiadomości w nim zawartych;
- niezbyt wnikliwym, a wręcz powierzchownym ustosunkowaniu się przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie do zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą w odwołaniu, a także ograniczeniu się przez organ odwoławczy jedynie do powielenia argumentów podniesionych w decyzji organu pierwszej instancji;
3) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.
Przedmiot zaskarżonego w niniejszej postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie stanowiła odmowa wydania pozytywnej opinii P. M., ubiegającemu się o wydanie licencji detektywa.
W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych, której przepisy stanowiły materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia, usługami detektywistycznymi są czynności polegające na uzyskiwaniu, przetwarzaniu i przekazywaniu informacji o osobach, przedmiotach i zdarzeniach, realizowane na podstawie umowy zawartej ze zleceniodawcą, w formach i w zakresach niezastrzeżonych dla organów i instytucji państwowych na mocy odrębnych przepisów, a w szczególności:
1) w sprawach wynikających ze stosunków prawnych dotyczących osób fizycznych;
2) w sprawach wynikających ze stosunków gospodarczych dotyczących:
a) wykonania zobowiązań majątkowych, zdolności płatniczych lub wiarygodności w tych stosunkach,
b) bezprawnego wykorzystywania nazw handlowych lub znaków towarowych, nieuczciwej konkurencji lub ujawnienia wiadomości stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa lub tajemnicę handlową;
3) sprawdzanie wiarygodności informacji dotyczących szkód zgłaszanych zakładom ubezpieczeniowym;
4) poszukiwanie osób zaginionych lub ukrywających się;
5) poszukiwanie mienia;
6) zbieranie informacji w sprawie, w której toczy się postępowanie karne, postępowanie w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe albo inne, jeżeli w toku postępowania można zastosować przepisy prawa karnego.
Zgodnie z art. 3 powołanej ustawy, wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie usług detektywistycznych jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495) i wymaga uzyskania wpisu do rejestru działalności detektywistycznej, zwanego dalej "rejestrem". Stosownie do art. 4 ustawy, wykonywanie czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, wymaga posiadania licencji detektywa, zwanej dalej "licencją" (ust. 1). Detektywem w rozumieniu ustawy jest osoba posiadająca licencję (ust. 2). Tytułu zawodowego "detektyw" może używać wyłącznie osoba posiadająca licencję (ust. 3).
Z przepisów ustawy o usługach detektywistycznych wynika, że o wydanie licencji detektywa może ubiegać się osoba spełniająca ściśle określone wymagania. Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 1-10 ustawy, o wydanie licencji może ubiegać się osoba, jeżeli:
1) posiada obywatelstwo polskie lub obywatelstwo innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub przysługuje jej, na podstawie umów międzynarodowych lub przepisów prawa Unii Europejskiej, prawo do podjęcia zatrudnienia lub wykonywania działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) ukończyła 21 lat;
3) posiada wykształcenie co najmniej średnie lub średnie branżowe;
4) ma pełną zdolność do czynności prawnych;
5) nie toczy się przeciwko niej postępowanie o umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
6) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
7) nie została zwolniona dyscyplinarnie z Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, wojska, prokuratury, sądu lub z innego urzędu administracji publicznej w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym państwie, w okresie ostatnich 5 lat;
8) posiada pozytywną opinię komendanta powiatowego (rejonowego, miejskiego) Policji właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania, sporządzoną na podstawie aktualnie posiadanych informacji przez Policję albo - w przypadku obywatela innego państwa - przez organ odpowiedniego szczebla i kompetencji państwa, właściwego ze względu na miejsce jej zamieszkania;
9) posiada zdolność psychiczną do wykonywania czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, stwierdzoną orzeczeniem lekarskim;
10) legitymuje się dokumentem potwierdzającym odbycie szkolenia w zakresie zagadnień ochrony danych osobowych, ochrony informacji niejawnych, przepisów regulujących prawa i obowiązki detektywa oraz zasad wykonywania działalności gospodarczej w zakresie usług detektywistycznych.
Licencję wydaje, odmawia jej wydania, zawiesza lub cofa, w drodze decyzji administracyjnej, komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o wydanie licencji, a w przypadku osoby niemającej miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - Komendant Stołeczny Policji (art. 35 ust. 1 ustawy).
Na mocy delegacji wyrażonej w art. 36 ust. 2 ustawy o usługach detektywistycznych, wzór licencji oraz tryb jej wydawania zostały określone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 sierpnia 2004 r. w sprawie wzoru i trybu wydawania licencji detektywa (Dz. U. Nr 181, poz. 1879 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie"),
Stosownie do § 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia, komendant wojewódzki Policji, po otrzymaniu wniosku o wydanie licencji, zwraca się do komendanta powiatowego (miejskiego) Policji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o wydanie licencji, o wydanie opinii o tej osobie.
W okolicznościach sprawy skarżący w dniu 23 listopada 2023 r. wniósł do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie wniosek o wydanie licencji detektywa. Wniosek skarżącego wszczął procedurę administracyjną w sprawie wydania licencji detektywa.
Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie, kierując się przepisami art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy o usługach detektywistycznych oraz § 2 pkt 1 rozporządzenia, zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w Lublinie o wydanie opinii dotyczącej skarżącego. Jak wskazano bowiem wyżej, jednym z warunków ubiegania się o wydanie licencji detektywa jest posiadanie pozytywnej opinii komendanta powiatowego (rejonowego, miejskiego) Policji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania, sporządzonej na podstawie aktualnie posiadanych informacji przez Policję (art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy o usługach detektywistycznych). Posiadanie pozytywnej opinii właściwego komendanta Policji jest warunkiem koniecznym do ubiegania się o wydanie licencji detektywa, gdyż zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o usługach detektywistycznych, komendant wojewódzki Policji odmawia wydania licencji, jeżeli osoba ubiegająca się o jej wydanie nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 29 ust. 1.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny zasadności odmowy wydania skarżącemu pozytywnej opinii, o jakiej mowa w art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy.
Dostrzec należy, że zarówno w przepisach ustawy o usługach detektywistycznych, jak i w rozporządzeniu z dnia 9 sierpnia 2004 r. nie zostały określone kryteria, jakimi powinien kierować się organ Policji przy wydawaniu opinii o kandydatach na licencjonowanych detektywów, Brak jest zatem jednoznacznych wskazówek dotyczących okoliczności, których zaistnienie uzasadniałoby wydanie pozytywnej opinii. Skoro jednak opinia jest wydawana przez komendanta miejskiego Policji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania opiniowanego, czyli organu, który potencjalnie może mieć najwięcej informacji o zainteresowanym - należy przyjąć, że co do zasady opinia ta powinna uwzględniać ogół danych wynikających z aktualnie posiadanych przez Policję informacji, na co wskazuje też treść art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy. Trzeba również zauważyć, że powołany przepis ustawy jednoznacznie wskazuje na opinię właściwego komendanta policji, a nie jedynie na opinię z miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o licencję. A zatem opinia z miejsca zamieszkania jest tylko elementem zbioru informacji stanowiących podstawę do wydania opinii przez komendanta policji. Pozytywną opinię może uzyskać osoba, która zna i przestrzega obowiązujące przepisy prawa i zasady współżycia społecznego. W świetle tego, co powiedziano wyżej, opinia nie może opierać się wyłącznie na okolicznościach ustalonych w miejscu zamieszkania. Mając na uwadze uprawnienia licencjonowanego detektywa, legitymowanie się przez niego nienaganną reputacją ma szczególne znaczenie. Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości wymaganie dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu, nie tylko w postaci posiadania odpowiednich kwalifikacji, weryfikacji na podstawie badania lekarskiego zdolności psychicznej do wykonywania czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy. Z uwagi na specyfikę wykonywanej funkcji, wiążącej się z dużym ryzykiem oraz konieczność zagwarantowania zaufania publicznego, zawód detektywa powinien odznaczać się szczególną przejrzystością, a osoby go wykonujące winny być transparentne i uczciwe. Osoby te powinny dawać rękojmię prawidłowego wykonywania swej pracy i działalności. Stąd też na opinię, o jakiej mowa w art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy, winno się składać zbadanie rozmaitych czynników, a nie tylko zachowanie kandydata w stosunkach rodzinnych i sąsiedzkich w okresie bezpośrednio przed ubieganiem się o licencję (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 października 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 634/09, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 8/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt VI Sa/Wa 4314/14).
W niniejszej sprawie nie ujawniono okoliczności wskazujących na negatywną opinię skarżącego w miejscu zamieszkania. Ustalono, że skarżący ma w miejscu zamieszkania pozytywną opinię, nie nadużywa alkoholu lub innych środków odurzających.
Jednocześnie z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie oraz utrzymanego tym postanowieniem w mocy postanowienia Komendanta Miejskiego Policji w Lublinie jednoznacznie wynika, że dla odmowy wydania skarżącemu pozytywnej opinii, o jakiej mowa w art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy o usługach detektywistycznych, istotne znaczenie miała okoliczność popełnienia przez skarżącego czynów zabronionych, co skutkowało też zwolnieniem skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 i art. 43 ust. 6 ustawy o Policji. Zdaniem Sądu zasługuje na podzielenie ocena, iż w świetle ostatnio wymienionych okoliczności wydanie skarżącemu pozytywnej opinii nie było uzasadnione.
Z akt sprawy wynika, że w sprawie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w L. o sygn. akt [...] [...] P. M. był oskarżony o to, że:
I. [...] [...].;
II. [...].
Wyrokiem z dnia [...] 2021 r. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie uznał P. M. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów wyczerpujących znamiona art. [...] k.k. i skazał P. M. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący rok. Następnie, na skutek apelacji obrońcy oskarżonego, Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia [...] 2021 r., sygn. akt [...] [...] uznał czyn przypisany oskarżonemu za wypadek mniejszej wagi z art. [...] [...] k.k. i postępowanie karne wobec P. M. warunkowo umorzył na okres próby wynoszący jeden rok.
Ponadto rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] 2021 r. Komendant Miejski Policji w L. zwolnił skarżącego z dniem [...] 2021 r. ze służby w Policji. Zwolnienie nastąpiło na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 i art. 43 ust. 6 ustawy o Policji.
Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia przez niego czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie.
Mając na względzie powyższe, w ocenie Sądu uprawnione było uznanie, że rodzaj i okoliczności popełnionych przez skarżącego czynów zabronionych świadczą o tym, że skarżący nie daje należytej rękojmi do uzyskania licencji detektywa. Zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji, że czyny zabronione, jakich dopuścił się skarżący, spowodowały utratę przez skarżącego nieposzlakowanej opinii. Wymaga podkreślenia, że skarżący dwukrotnie dopuścił się [...], a w czasie popełnienia czynów zabronionych był funkcjonariuszem Policji. Trafnie więc wskazano w zaskarżonym postanowieniu, że dopuszczając się takich czynów skarżący świadomie sprzeniewierzył się obowiązkom związanym z wykonywaniem zawodu opartego na szczególnym zaufaniu społecznym. Natomiast świadczenie usług detektywistycznych wiąże się z obowiązkiem przestrzegania przepisów prawa, jak też norm moralnych i etycznych, zawodowych i ogólnych. W tych okolicznościach zasadne było wydanie zaskarżonego postanowienia odmawiającego wydania skarżącemu pozytywnej opinii, niezbędnej do uzyskania licencji detektywa. Ustalony fakt popełnienia czynów [...] rzutuje bowiem na treść opinii, która powinna ujmować ogólny obraz zachowania się skarżącego, nie tylko w miejscu zamieszkania (por. także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 8/15 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3861/14).
Zgodnie z art. 6 ustawy o usługach detektywistycznych, detektyw powinien, przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, kierować się zasadami etyki, lojalnością wobec zlecającego usługę i szczególną starannością, aby nie naruszyć wolności i praw człowieka i obywatela. Z ustawy o usługach detektywistycznych wynika również, że detektywowi w wykonywaniu zadań przysługuje szereg praw oraz obowiązków. Usługi detektywistyczne polegają bowiem na uzyskiwaniu, przetwarzaniu i przekazywaniu informacji o osobach, przedmiotach i zdarzeniach, realizowanych na podstawie zawartych umów. Zatem podstawowe znaczenie dla uzyskania rękojmi należytego wykonywania zawodu detektywa jest postawa etyczno-moralna osoby ubiegającej się o licencję przejawiająca się szacunkiem do obowiązujących przepisów prawna.
Opinia wydawana przez właściwego komendanta powiatowego (rejonowego, miejskiego) Policji ma na celu jednoznaczne potwierdzenie, że cechy osobowościowe danego kandydata stanowić będą gwarancję odpowiedzialnego i rzetelnego wykonywania przez niego zawodu detektywa. Z tego względu nie budzi wątpliwości, że rozstrzygając w przedmiocie opinii organy mogą uwzględniać różne informacje, jeżeli obiektywnie rzutują one i wpływają na opinię, którą wnioskodawca ma w pracy, w sąsiedztwie, czy w innych środowiskach, w których koncentruje działalność i ważne dla siebie sprawy.
W ocenie Sądu, organy rozpoznające sprawę prawidłowo zastosowały powołane przepisy ustawy o usługach detektywistycznych, gdyż za wydaniem negatywnej opinii o skarżącym, jako osobie ubiegającej się o wydanie licencji detektywa, niewątpliwie przemawiał w tej sprawie interes społeczny.
Prawidłowości stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu nie podważają skutecznie zarzuty podniesione przez skarżącego.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Jak wyjaśniono już wyżej, pozytywna opinia w miejscu zamieszkania nie jest tożsama z pozytywną opinią właściwego komendanta policji opartą na całokształcie zebranych informacji o kandydacie na detektywa (art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy). Zatem zasadnie organ odwoławczy przy rozpoznaniu sprawy wziął pod uwagę okoliczności i charakter popełnionych przez skarżącego czynów zabronionych, a także okoliczność, że dopuszczając się czynów zabronionych skarżący był policjantem, a zatem funkcjonariuszem publicznym. Zauważyć również należy, że popełnienie czynu o znamionach przestępstwa uniemożliwiało pozostanie skarżącego w służbie w Policji i stało się podstawą zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Z podsumowania zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jednoznacznie wynika, że w ocenie organu odwoławczego powyższe okoliczności stanowiły o odmowie wydania skarżącemu pozytywnej opinii. Z przyczyn omówionych wyżej stanowisko organu zasługuje na podzielenie. W tych okolicznościach, wbrew zarzutom skargi, nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego o ponowny wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącego.
Zdaniem Sądu, wydając zaskarżone postanowienie Komendant Wojewódzki Policji nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy. Organy wyczerpująco zebrały a następnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy, na podstawie którego został prawidłowo ustalony stan faktyczny.
Niezasadnie zarzuca skarżący naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez oparcie odmowy wydania pozytywnej opinii na temat skarżącego o fakt toczącego się względem niego w przeszłości postępowania karnego, w sytuacji gdy – jak podnosi skarżący – wyżej wskazane postępowanie zostało zakończone warunkowym umorzeniem na okres próby wynoszący rok i okres ten przebiegł pomyślnie, w związku z czym wszelkie wpisy dotyczące zapadłego orzeczenia podlegają wykreśleniu z mocy prawa, okoliczność ta powoduje natomiast wystąpienie zjawiska tzw. quasi zatarcia skazania, do którego zastosowanie mają następstwa klasycznego zatarcia skazania, co oznacza z kolei, że niemożliwym staje się powoływanie na fakt przeprowadzonego w przeszłości postępowania karnego, w szczególności bezpodstawnym jest oparcie o tę okoliczność postanowienia administracyjnego w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać należy, że skarżący nie kwestionuje prawidłowości wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu stanowiska, zgodnie z którym do wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne, który nie jest wyrokiem skazującym, nie ma zastosowania instytucja zatarcia skazania.
Skarżący powołuje się natomiast na przepisy ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 276). Wskazana ustawa w art. 1 ust. 2 pkt 2 przewiduje gromadzenie w Rejestrze danych o osobach przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe, a w art. 14 ust. 1a stanowi, że dane osobowe osób, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2, usuwa się z Rejestru po upływie terminu określonego w art. 68 § 4 Kodeksu karnego, a ponadto po otrzymaniu zawiadomienia o podjęciu warunkowo umorzonego postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe.
W ocenie skarżącego, z uwagi na treść powyższych przepisów, po upływie okresu próby fakt warunkowego umorzenia postępowania nie powinien wywoływać dla skarżącego żadnych negatywnych skutków zarówno na płaszczyźnie karnej, jak i w sferze stosunków administracyjnych. W związku z tym, zdaniem skarżącego nie było możliwe powoływanie się w zaskarżonym postanowieniu na okoliczność toczącego się uprzednio w stosunku do strony postępowania karnego.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela jednak wyrażane w doktrynie oraz orzecznictwie odmienne stanowisko, zgodnie z którym nawet zatarcie skazania w przypadku wyroku skazującego, nie oznacza, że sam fakt popełnienia przestępstwa nie miał miejsca, a jedynie to, że od chwili zatarcia skazania (a więc na przyszłość) skazany ma status osoby niekaranej. Zatarcie skazania nie oznacza anulowania treści wyroku, to jest wyeliminowania go z mocą wsteczną z porządku prawnego, jako w ogóle niewydanego i nie niweluje całkowicie wszystkich skutków skazania. Podnosi się również, że interes społeczny może uzasadniać ujawnienie, a w wyjątkowych wypadkach upublicznienie popełnienia przez stronę przestępstwa objętego zatarciem skazania. Zatarcie skazania niewątpliwie wywołuje skutki w sferze prawnej – tworzy fikcję niekaralności osoby skazanej, nie może jednak usunąć obiektywnie istniejących faktów – a więc nie niweczy ani popełnionego przestępstwa, ani wydanego wyroku, nie pozbawia też tego wyroku przewidzianego w art. 11 k.p.c. znaczenia w postępowaniu cywilnym (por. Marek Mozgawa (red.) Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, LEX i powołane tam orzecznictwo, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt I KS 13/20). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że zatarcie skazania powoduje, iż uważa się daną osobę za niekaraną, co nie oznacza, że z uwagi na posiadane cechy osobowości daje ona gwarancję należytego wypełniania określonych obowiązków (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1284/16). Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy administracji są uprawnione do uwzględniania przestępstw, mimo że skazania za nie uległy zatarciu. Zatarcie skazania nie dotyczy przestępstwa, aczkolwiek pozostaje z nim w związku, gdyż dotyczy skazania za nie. Przestępstwo pozostaje jako fakt społeczny, miało ono miejsce i wywołało określone skutki. Jest zdarzeniem faktycznym, wywołującym zazwyczaj określone zmiany w świecie zewnętrznym. Nie jest możliwe objęcie ich fikcją, że w ogóle nie miały miejsca. Żadna fikcja prawna nie jest w stanie usunąć przestępstwa ze świadomości społecznej ani usunąć jego następstw. Inaczej jest ze skazaniem, które jest zdarzeniem prawnym – w odniesieniu do niego jest możliwe wprowadzenie fikcji, że nie zaistniało (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 973/18 oraz powołane tam poglądy doktryny).
Odnośnie charakteru samego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie podkreśla się, że taki wyrok nie może być utożsamiany z wyrokiem skazującym, jednakże zawiera on w sobie stwierdzenie popełnienia przestępstwa. Z wyroku takiego w sposób jednoznaczny wynika zarówno popełnienie przestępstwa przez sprawcę, jak i potwierdzenie jego winy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt II OSK 899/11).
W konsekwencji uznać należało, że wydając zaskarżone postanowienie organ był uprawniony do uwzględnienia faktu popełnienia przez skarżącego dwukrotnie czynów zabronionych, to jest przestępstw [...] z art. [...].k., mimo upływu okresu próby określonego w wyroku warunkowo umarzającym postępowanie karne. Nie można przy tym pominąć, że okoliczność popełnienia czynów o znamionach przestępstw wywołała także dalsze następstwa, ponieważ stanowiła podstawę zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, co pozostaje w sprawie poza sporem. Fakt popełnienia czynów opisanych w wyroku warunkowo umarzającym postępowanie karne ma charakter obiektywny. Trafnie też organ odwoławczy podniósł, że zmiana w postępowaniu karnym odwoławczym kwalifikacji prawnej czynu na wypadek mniejszej wagi nie eliminuje faktu dokonania przez skrzącego [...] z winy umyślnej. Okoliczność ta ma zaś bardzo istotne znaczenie w niniejszym postępowaniu. Nie można bowiem uznać, że skarżący, który będąc policjantem, a więc funkcjonariuszem publicznym, dopuszczał się opisanych wyżej czynów [...], spełnia określone warunki etyczno-moralne niezbędne dla wykonywania usług detektywistycznych zgodnie z ustawą z dnia 6 lipca 2001 r. Interes społeczny wyrażający się w tym, aby zawód detektywa wykonywały osoby cieszące się pozytywną opinią, niewątpliwie przewyższa swoją wagą interes skarżącego, który ubiega się o uzyskanie licencji detektywa. Powoływane przez skarżącego okoliczności dotyczące jego aktualnego życia, poszanowania obecnie norm i przepisów prawa oraz pozytywnej opinii społecznej w miejscu zamieszkania nie mogą skutecznie przeważyć przedstawionej wcześniej oceny.
Z omówionych względów uznać należy, że poczynione przez organ zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez te organy ocena dowodów w kontekście zastosowanych przepisów ustawy o usługach detektywistycznych nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Nieuprawniony jest zarzut powierzchownego ustosunkowania się Komendanta Wojewódzkiego Policji do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu. Organ odwoławczy odniósł się bowiem szczegółowo do argumentów podniesionych przez stronę w odwołaniu.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie w zestawieniu z argumentacją organu odwoławczego zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazuje, że rozstrzygając w sprawie organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w konsekwencji właściwie przeprowadzonego postępowania administracyjnego zasadnie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wydania skarżącemu pozytywnej opinii w związku z ubieganiem się przez skarżącego o licencję detektywa. Wbrew zarzutowi skarżącego, organ odwoławczy nie naruszył zatem art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. Zaskarżone postanowienie zawiera uzasadnienie zarówno w zakresie podstawy faktycznej, jak i prawnej.
Z tych wszystkich względów, uznając że zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów prawa, a skarga jest niezasadna, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W świetle art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W sprawie zachodziła wymieniona wyżej przesłanka. Dodatkowo, skarżący w skardze zgłosił wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Tożsamy wniosek organ zgłosił w odpowiedzi na skargę.