III SA/Lu 130/25

III SA/Lu 130/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-04-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Iwona Tchórzewska /sprawozdawca/
Jerzy Drwal /przewodniczący/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 132
art. 27; art. 2 § 1 pkt 10; art. 26; art. 33 § 1, § 2; art. 34 § 1;
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 924
art. 17 ust. 2 i ; art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b;
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 grudnia 2024 r. nr [...] Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej A. G., utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Puławach z dnia 5 listopada 2024 r. w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco.
W dniu 24 maja 2019 r. lekarz podstawowej opieki zdrowotnej wystawił formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym wskazał, że syn skarżącej A. G., urodzony w dniu [...] r., nie został poddany obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W związku z tym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Puławach w dniu 29 lipca 2019 r. skierował do skarżącej pismo o konieczności realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka oraz o podstawie prawnej tego obowiązku.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Puławach kilkukrotnie zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane jest dziecko, o udzielnie informacji w sprawie zaległych szczepień ochronnych oraz o przekazanie informacji w przypadku wystąpienia przeciwwskazań do ich wykonania.
Pismem z dnia 6 września 2019 r. lekarz z [...] Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w L. poinformował, że małoletni został na dzień 11 października 2019 r. zarejestrowany w Poradni Pediatrycznej Szczepień Dla Dzieci Wysokiego Ryzyka. Następnie pismami z dnia 2 lutego 2023 r. oraz z dnia 30 lipca 2023 r. lekarz ze wskazanego podmiotu leczniczego informował, że skarżąca nie poddała swojego dziecka zaległym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, a w dokumentacji medycznej brak informacji o istnieniu przeciwwskazań do szczepień i konieczności ich odroczenia.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Puławach w dniu 21 lutego 2023 r. wystawił upomnienie, a w dniu 22 sierpnia 2024 r. wystawił w stosunku do skarżącej A. G. tytuł wykonawczy [...], obejmujący obowiązek poddania małoletniego syna skarżącej A. G. (ur. [...] r.) brakującym szczepieniom ochronnym przeciwko: odrze, śwince, różyczce, poliomyelitis, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi i krztuścowi.
W toku postępowania egzekucyjnego pismem z dnia 8 października 2024 r., skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie powyższego tytułu wykonawczego.
Skarżąca zarzuciła określenie w tytule wykonawczym obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, poprzez pominięcie obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepień i wydania zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, brak wymagalności obowiązku, z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia oraz brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Skarżąca zarzuciła również, że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132, dalej jako "u.p.e.a."), wskutek niewłaściwie podanej podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającej na pominięciu art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924, dalej także jako "ustawa") oraz braku wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. Do zarzutów skarżąca dołączyła dokumentację medyczną dziecka tj. karty historii zdrowia i choroby pacjenta z dnia 29 sierpnia 2019 r., 7 lipca 2020 r., 7 czerwca 2021 r., 14 czerwca 2021 r., 24 października 2022 r. i 27 września 2024 r. z [...] SPZOZ w L. , które w ocenie skarżącej stanowiły dowód na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych u dziecka.
Po uzyskaniu kolejnej informacji od lekarza z [...] SPZOZ w L. , postanowieniem z dnia 5 listopada 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Puławach oddalił zarzuty skarżącej, uznając je za nieuzasadnione.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie.
W wyniku rozpatrzeniu zażalenia Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 16 grudnia 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie tych obowiązków ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny. Natomiast wymagalność obowiązku została doprecyzowana w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077), w którym określono schemat obowiązkowych szczepień ochronnych.
Organ odwoławczy wskazał, że informację o braku wykonania szczepień ochronnych u A. G. Powiatowy Inspektor Sanitarny otrzymał od lekarza z podmiotu leczniczego [...] SPZOZ w L.. Lekarz przesłał do organu pierwszej instancji formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 24 maja 2019 r., co oznacza, że w tej dacie lekarz stwierdził, iż szczepienia ochronne były u dziecka wymagalne z uwagi na upływ terminu do ich wykonania, a jednocześnie brak było przeciwwskazań zdrowotnych do poddania dziecka tym szczepieniom. Do dnia wydania postanowienia przez organ odwoławczy strona nie przedstawiła żadnego dokumentu poświadczającego wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych bądź też dokumentu świadczącego o występowaniu przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania. Organ podkreślił, że o odroczeniu obowiązku szczepień nie może świadczyć skierowanie w dniu 27 września 2024 r. małoletniego do specjalistycznej poradni genetycznej dla dzieci. Fakt skierowania dziecka do poradni nie jest tożsamy z odroczeniem obowiązku szczepień ochronnych.
Organ wyjaśnił również, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym dotyczy całej procedury, tj. badania kwalifikacyjnego oraz samego szczepienia ochronnego. Badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeprowadzane jest na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Oznacza to, że badanie kwalifikacyjne jest nieodłącznym elementem procesu szczepienia, a obowiązek dotyczy wszystkich elementów składowych tego procesu. Dodatkowo organ zauważył, że lekarz w dniu 27 września 2024 r. nie stwierdził przeciwwskazań do szczepień ochronnych, a skierował małoletniego do poradni genetycznej dla dzieci "na prośbę mamy", co świadczy o braku zasadności formułowanego przez zobowiązaną zarzutu naruszenia art. 33 § 2 u.p.e.a.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego A. G. zarzuciła:
- naruszenie art. 15 k.p.a., poprzez brak rozpoznania przez organ drugiej instancji zarzutów skarżącej, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy nie znajduje podstaw do uwzględnienia zażalenia;
- określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa, tj. zobowiązania skarżącej do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, które nie istnieją w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych;
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, to jest uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak określenia wymagalności obowiązku, brak wykluczenia przeciwwskazań do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, skierowanie dziecka do poradni specjalistycznej oraz odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych do dnia 18 grudnia 2025 r.;
- naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
- naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.
Powołując się na wyżej przytoczone zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Skarżąca dołączyła do skargi kopię wystawionego w dniu 18 grudnia 2024 r. w B. przez dr med. K. B.-W. zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, w którym stwierdzono przeciwskazania do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych u A. G. przeciw chorobom wskazanym w tytule wykonawczym dające podstawy do odroczenia wykonania szczepień do dnia 18 grudnia 2025 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.
W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga podlega oddaleniu zgodnie z art. 151 p.p.s.a.
Po dokonaniu według powyższych zasad kontroli postanowienia zaskarżonego w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że nie zachodzą podstawy do jego uchylenia.
Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie oddalające zarzuty skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z uchylaniem się przez skarżącą od obowiązku poddania małoletniego syna A. G., ur. [...] r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.
Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.
W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącej zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 22 sierpnia 2024 r. przez wierzyciela – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Puławach. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniego syna skarżącej A. G. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wynika z akt sprawy, wierzyciel wystosował w dniu 21 lutego 2023 r. upomnienie, w którym wezwał skarżącą do wykonania powyższego obowiązku. Następnie wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy i wystąpił do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w toku którego skarżąca pismem z dnia 8 października 2024 r. wniosła zarzuty.
Upomnienie zostało wystosowane wobec uchylania się zobowiązanej od wykonania obowiązku szczepień ochronnych. Jak wynika z akt sprawy, zgłoszenie o uchylaniu się przez rodziców/prawnych opiekunów dziecka od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u A. G. wystosowane zostało 24 maja 2019 r. przez lekarza z [...] SPZOZ w L. (k. 1 akt adm.). W treści zgłoszenia podano, że u dziecka wykonano jedynie szczepienia BCG i 1 dawkę WZW, natomiast nie wykonano pozostałych wymaganych szczepień. Wskazano też na podejmowane działania podmiotu leczniczego polegające na informowaniu rodziców dziecka o konieczności wykonania szczepień w postaci powiadomień oraz rozmów z matką dziecka. W pismach z 2 lutego 2023 r. oraz 30 lipca 2024 r. lekarz ze wskazanego podmiotu leczniczego informował, że opiekunowie prawni A. G. nie zgłosili się z dzieckiem do żadnego z brakujących obowiązkowych szczepień ochronnych, pomimo powiadomień. Jednocześnie lekarz stwierdził brak przeciwwskazań do szczepień i konieczności ich odroczenia (k. 14 i 25). Ponadto po wniesieniu przez skarżącą zarzutów organ pierwszej instancji uzyskał kolejną informację od lekarza z podmiotu leczniczego, do którego zapisane jest dziecko. Lekarz w piśmie z dnia 17 października 2024 r. poinformował, że prawni opiekunowie dziecka nie zgłosili się w celu uzupełnienia brakujących szczepień, mimo przekazywanych im zawiadomień, rozmów na wizytach, kontaktów telefonicznych i w formie SMS – łącznie 15 razy. Ostatnia próba powiadomienia miała miejsce 4 października 2024 r. Telefon nie został odebrany, w związku z czym wysłano SMS z prośbą o kontakt w sprawie szczepień dziecka. Lekarz potwierdził wskazywany wcześniej stan uodpornienia dziecka.
Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że brak było w tych okolicznościach podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej.
Organy obu instancji trafnie stwierdziły, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, stanowiącym podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącej obowiązku, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).
W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.
W przepisie art. 17 ust. 10 ustawy udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacji osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. Jednocześnie w art. 17 ust. 11 ustawy przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077). Powołane rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest w dniu 22 sierpnia 2024 r., obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r.
Stosownie do przywołanej wyżej delegacji ustawowej oraz § 1 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., określa ono między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).
W obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.
Powołane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia.
W wystawionym w dniu 22 sierpnia 2024 r. tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży oraz informacjami lekarza zawartymi w zgłoszeniu z dnia 24 maja 2019 r. oraz późniejszych pismach, że brakujące szczepienia ochronne u syna skarżącej A. G. to szczepienia przeciwko: odrze, śwince, różyczce, poliomyelitis, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi. Brak wykonania wskazanych szczepień także po wystawieniu tytułu wykonawczego potwierdza pismo lekarza z dnia 17 października 2024 r. W piśmie tym lekarz ponownie poinformował, że dziecko otrzymało wyłącznie szczepienia na oddziale noworodkowym przeciwko gruźlicy i jedną dawkę przeciw WZW B.
Podane wyżej szczepienia i terminy ich poszczególnych dawek zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia, który stanowi, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: 1) błonica; 2) gruźlica; 3) inwazyjne zakażenia Haemophilus influenzae typu b; 4) inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae; 5) krztusiec; 6) nagminne zapalenie przyusznic (świnka); 7) odra; 8) ospa wietrzna; 9) ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis); 10) różyczka; 11) tężec; 12) wirusowe zapalenie wątroby typu B; 13) wścieklizna; 14) zakażenia powodowane przez rotawirusy.
Jak wskazano już wyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym.
W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek.
Do grup tych należą: 1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy, 2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi, 3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, 4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), 5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce, 6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy, 7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
W konsekwencji, w świetle przywołanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa nie budzi wątpliwości istnienie i wymagalność obowiązku poddania syna skarżącej A. G., ur. [...] r. wymienionym w tytule wykonawczym szczepieniom ochronnym, zarówno w dacie wystawienia upomnienia, a następnie tytułu wykonawczego, jak i w dacie rozstrzygania w przedmiocie zarzutów skarżącej przez organy obu instancji. Zarzuty podniesione w tym zakresie są niezasadne. Okoliczność, że w tytule wykonawczym posłużono się nazwami chorób "świnka" oraz "polomyelitis", a nie pełnymi nazwami – "nagminne zapalenie przyusznic (świnka)" oraz "ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis)" – pozostaje bez wpływu zarówno na istnienie i wymagalność obowiązku, jak i prawidłowość wystawienia tytułu wykonawczego i jego skuteczność.
Należy również podkreślić, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Określony w załączniku 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.
Z uwagi na powyższe niezasadne są zarzuty skarżącej o określeniu obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa, tj. zobowiązania skarżącej do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, które nie istnieją w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, a także braku wymagalności obowiązku i braku wykluczenia przeciwwskazać do wykonania szczepień. Zarzutom tym przeczą powołane wyżej przepisy oraz informacje od lekarza, który stwierdził brak przeciwwskazań do wykonania sczepień u syna skarżącej.
W niniejszej sprawie nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że syn skarżącej nie został zaszczepiony wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W świetle powyższego wydając w dniu 16 grudnia 2024 r. zaskarżone postanowienie Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny jako organ drugiej instancji nie miał podstaw do kwestionowania stanowiska Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Puławach wyrażonego w postanowieniu z dnia 5 listopada 2024 r. o oddaleniu zarzutów skarżącej. Jednocześnie okoliczność, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły w żądnym razie nie podważa wymagalności obowiązku w tym zakresie.
Trzeba też wyjaśnić, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia.
Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Poddanie się takiemu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. W trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie.
Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 ustawy). Zgodnie z ust. 4 art. 17 ustawy po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Zgodnie z art. 17 ust. 10 pkt 6 ustawy wzór zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4 został określony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. Wzór zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia (§ 10 ust. 3 rozporządzenia).
W odniesieniu do kwestii niewydania zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym wymaga zaznaczenia, że zgodnie z odnośnikiem znajdującym się na wzorze zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia, zaświadczenie to jest wypełniane przez lekarza w przypadku gdy szczepienie odbywa się w placówce innej niż badanie pacjenta.
Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).
Przepisy ustawy i rozporządzenia przewidują zatem tryb ustalenia, czy dziecko kwalifikuje się do szczepienia w określonym terminie. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że wynikająca z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi konieczność poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza powinność poddania się również badaniom kwalifikacyjnym, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2021 r., sygn. II OSK 1622/18 oraz z 23 czerwca 2022 r., sygn. II OSK 3090/19). Niepoddanie dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu nie stanowi zatem przesłanki wskazującej na niewykonalność obowiązku szczepienia u dziecka. Nie można też wywodzić braku wymagalności obowiązku z powołaniem się na okoliczność, że konkretyzacja terminu szczepienia należy każdorazowo do lekarza. Terminy podania poszczególnych szczepień są bowiem określone w powołanych wyżej przepisach, z czym wiąże się ich wymagalność. Lekarz ocenia jedynie czy podanie szczepionki jest możliwe w danym dniu, ze względu na stan zdrowia dziecka. Tylko w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej, w toku której lekarz specjalista może określić okres przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaj szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualny programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
Z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika, że lekarz nie stwierdził takich przeciwwskazań w opisanym trybie. Treść znajdującego się w aktach administracyjnych pisma lekarza z [...] SPZOZ w L. z dnia 17 października 2024 r. jednoznacznie wskazuje, że matka A. G. była informowana o istnieniu podstaw do wykonania szczepień oraz braku u dziecka przeciwwskazań do szczepienia, jednakże mimo wielokrotnie kierowanych zawiadomień o konieczności dopełnienia tego obowiązku w dalszym ciągu nie zgłasza się z dzieckiem na szczepienie.
Wymaga wyjaśnienia, że procedura poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, na które składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta. Podkreślić jeszcze raz należy, że to lekarz podczas badania kwalifikacyjnego decyduje o tym czy dziecko może zostać zaszczepione i ocenia czy zachodzą przeciwskazania do szczepień.
Niezasadny jest zarzut braku wymagalności obowiązku wykonania szczepień ochronnych z powołaniem się na okoliczność, że z dokumentacji medycznej małoletniego skarżąca nie może uzyskać informacji, jakie przeciwwskazania i do jakiego szczepienia zostały wykluczone. Wymaga podkreślenia, że w aktach sprawy znajduje się zarówno zgłoszenie rodziców/opiekunów prawnych uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, którego treść potwierdza brak przeciwwskazań zdrowotnych do podania szczepień, jak też późniejsze pisma z właściwego podmiotu leczniczego zawierające jednoznaczne stwierdzenia lekarza o braku medycznych przeciwwskazań do uzupełnienia u dziecka skarżącej brakujących szczepień. Jedynie lekarz jest uprawniony do stwierdzenia istnienia albo braku przeciwskazań do szczepienia. W okolicznościach sprawy takie przeciwwskazania nie zostały stwierdzone. Zauważyć należy, że subiektywna wizja strony co do prawidłowości wiedzy i decyzji lekarza, czy też zakresu dokonanego badania kwalifikacyjnego nie uzasadnia twierdzenia o wadliwości prowadzonych działań, a przez to braku wymagalności obowiązku z tej przyczyny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2024 r., sygn. II GSK 840/24).
Wbrew stanowisku strony, dokumenty znajdujące się w aktach sprawy w dacie wydania zaskarżonego postanowienia z dnia 16 grudnia 2024 r. nie wskazywały na istnienie przeciwskazań do poddania syna skarżącej szczepieniom czy odroczenie obowiązku szczepienia. Jak wynika z akt sprawy, syn skarżącej został w 2019 r. skierowany do Poradni Pediatrycznej Szczepień dla Dzieci Wysokiego Ryzyka (pismo lekarza z dnia 6 września 2019 r. k. 6 akt adm.). Zasadnie jednak organ pierwszej instancji podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania nie wpłynęła żadna informacja o wynikach tej konsultacji specjalistycznej. Organy trafnie odniosły się również do faktu wystawienia dla syna skarżącej w dniu 27 września 2024 r. skierowania do poradni genetycznej. Słusznie zauważył organ pierwszej instancji, że skierowane do poradni specjalistycznej - poradni genetycznej dla dzieci zostało wydane na prośbę matki, a przed wydaniem postanowienia organ pierwszej instancji ponownie zwrócił się do lekarza z podmiotu medycznego, do którego zapisane jest dziecko. Z pisma lekarza z dnia 17 października 2024 r. wynikało zaś, że w dokumentacji medycznej brak jest informacji o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym i konieczności ich odroczenia. Organ odwoławczy zasadnie również wskazał, że fakt skierowania dziecka do poradni genetycznej nie jest tożsamy z odroczeniem obowiązku szczepień. Zauważyć też należy, że do czasu wydania zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego skarżąca nie przedstawiła temu organowi żadnego dokumentu, który wskazywałby na istnienie u dziecka przeciwwskazań do szczepień czy odroczenie obowiązku ich wykonania.
Trzeba też wskazać, że dołączenie do skargi zaświadczenia lekarza o przeprowadzonym w dniu 18 grudnia 2024 r. badaniu kwalifikacyjnym, stwierdzającego podstawy do odroczenia szczepienia dziecka do dnia 18 grudnia 2025 r., nie może zmienić oceny Sądu co do zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia z dnia 16 grudnia 2024 r. Zaświadczenie to zostało wystawione już po wydaniu zaskarżonego postanowienia, a organy do czasu zakończenia niniejszego postępowania nie dysponowały żadnym dokumentem o odroczeniu szczepień czy istnieniu przeciwwskazań do szczepień. Żaden tego rodzaju dokument nie znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Jak wskazano natomiast na wstępie, w art. 133 § 1 p.p.s.a. przyjęta została zasada, zgodnie z którą sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że sąd rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2024 r., sygn. II GSK 712/21).
Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień.
Stosownie do powołanego już wyżej przepisu art. 17 ust. 5 ustawy, w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. W myśl zaś § 11 rozporządzenia lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Jak wyjaśniono w Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2023, a także w Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2024, szczepienia wyrównawcze należy prowadzić według indywidulanego planu szczepień – indywidulanego kalendarza szczepień, zwanego dalej "IKSz". Jednakże potrzeba ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień w związku z wcześniejszym zaniechaniem przez matkę dziecka poddania syna obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu w terminach przewidzianych przepisami prawa, co spowodowało konieczność wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie może być uznana za mogącą podważyć legalność tytułu wykonawczego oraz prowadzonego na tej podstawie postępowania egzekucyjnego.
Jeszcze raz podkreślić należy, że w toku postępowania skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego ani jakiejkolwiek dokumentacji medycznej wskazującej na istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień u jej syna. Dołączone do zarzutów wydruki z historii wizyt pacjenta nie stanowią zaświadczenia stwierdzającego przeciwskazanie zdrowotne do wykonania szczepień. O odroczeniu szczepień nie świadczy także skierowanie w dniu 27 września 2024 r. małoletniego do specjalistycznej poradni genetycznej dla dzieci. Z treści dokumentacji medycznej pacjenta z tego dnia nie wynika również, aby przesłanką wystawienia skierowania było uznanie przez lekarza kierującego istnienia podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. Pismo lekarza [...] SPZOZ w L. z dnia 17 października 2024 r. jednoznacznie wskazuje na brak stwierdzenia przez lekarza przeciwwskazań do szczepienia u syna skarżącej.
W związku z zarzutem braku oświadczenia skarżącej o odmowie szczepień trzeba zauważyć, że dokumenty zgromadzone w toku postępowania, w tym formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych jednoznacznie wskazują, iż skarżąca uchyla się od realizacji obowiązku poddania małoletniego szczepieniom ochronnym. Ponadto przed wydaniem tytułu wykonawczego lekarz poinformował organ pierwszej instancji, że rodzice dziecka nie rozpoczęli uzupełniania zaległych szczepień ochronnych. Brak realizacji tego obowiązku, mimo skierowanego do skarżącej upomnienia, powoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Opiekę nad małoletnim synem sprawuje między innymi skarżąca, jako matka dziecka. Na skarżącej spoczywa więc wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1 tego artykułu. Treść tego obowiązku została stwierdzona w tytule wykonawczym. Zarzuty podniesione w tym zakresie w skardze uznać więc należy za bezpodstawne. Wbrew zarzutowi skarżącej, z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania w żadnym razie nie wynika, aby skarżąca rzeczywiście podejmowała kroki w celu wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka. Formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych został wystawiony przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w dniu 24 maja 2019 r. Treść formularza wskazuje, że lekarz nie stwierdził przeciwwskazań do poddania syna skarżącej szczepieniom. Z formularza wynika również, że rodzice dziecka byli wielokrotnie informowani o konieczności wykonania brakujących szczepień ochronnych u syna. Jednocześnie przed rozstrzygnięciem w przedmiocie zarzutów wierzyciel zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko, o udzielenie informacji na temat stanu zaszczepienia A. G.. Lekarz w odpowiedzi z dnia 17 października 2024 r. poinformował organ pierwszej instancji o braku przeciwwskazań do szczepień u syna skarżącej oraz o niezgłaszaniu się rodziców z dzieckiem na szczepienia. Wymaga zaś podkreślenia, że w świetle przytoczonych wcześniej przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (art. 17 ust. 2, 3 i 4) o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do podania szczepionki dziecku decyduje każdorazowo wyłącznie lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania lub inne względy sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie.
Jednocześnie, wbrew zarzutom podnoszonym przez skarżącą, sam tytuł wykonawczy z dnia 22 sierpnia 2024 r. spełnia wymogi z art. 27 u.p.e.a. W tytule wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także treść i podstawę prawną obowiązku. W tytule wykonawczym powołano też art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, którego ust. 2 dotyczy badania kwalifikacyjnego. W tytule powołany został także przepis art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. jako podstawa egzekucji administracyjnej.
Trzeba też wskazać, że doręczone skarżącej upomnienie z dnia 21 lutego 2023 r. było skuteczne i pozwalało na późniejsze wystawienie tytułu wykonawczego. W świetle art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienie winno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego. W upomnieniu wskazano treść obowiązku polegającego na poddaniu dziecka wymienionym w upomnieniu szczepieniom ochronnym, ze wskazaniem podstawy prawnej, oraz wezwano skarżącą do poddania dziecka szczepieniom.
Z tych względów stwierdzić należy, że wobec niewykonania obowiązku wskazanego w upomnieniu, wystawienie tytułu wykonawczego i wszczęcie w oparciu o ten tytuł postępowania egzekucyjnego było prawidłowe.
Trzeba również wskazać, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Informacja, o której mowa w art. 9 dotyczy stanu zdrowia pacjenta. Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że zgodnie z art. 15 ustawy o prawach pacjenta przepisy dotyczące zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych stosuje się, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Taką odrębną ustawą jest między innymi ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na obowiązkowe szczepienie ochronne, wręcz odmiennie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 338/13, z 4 lutego 2015 r., sygn. II OSK 1509/13, z 12 lipca 2017 r., sygn. II GSK 3542).
W ocenie Sądu nie doszło w toku postępowania do naruszenia zasad postępowania wyrażonych w art. 7, art. 7a, art. 77 oraz art. 81a k.p.a. Organy podjęły wszelkie czynności, mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i ustalenie, w jakich okolicznościach doszło do niepoddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia, a stan faktyczny sprawy nie pozostawia wątpliwości, które na mocy art. 81a k.p.a. miałyby być rozstrzygnięte na korzyść strony. W obowiązującym stanie prawnym nie zachodzą także wątpliwości co do treści normy prawnej, o jakich mowa w art. 7a k.p.a. Organ odwoławczy nie naruszył art. 15 k.p.a. Organ rozpatrzył bowiem okoliczności sprawy, a także odniósł do wszystkich zarzutów skarżącej zawartych w zażaleniu. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi art. 124 § 2 k.p.a., zawierając uzasadnienie faktyczne i prawne.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).