III SA/Lu 290/24

III SA/Lu 290/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne
Celne prawo
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 23 ust. 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Ibrom Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Protokolant: Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi [...] s.r.o. z siedzibą w K. (Słowacja) i C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 6 marca 2024 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia decyzji o zajęciu towaru oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 290/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi U. s.r.o. z siedzibą w K. na Słowacji (dalej jako "skarżąca" lub "spółka") oraz C. Sp. z o.o. z siedzibą w M. jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 6 marca 2024 r. w sprawie odmowy unieważnienia decyzji w przedmiocie zajęcia towaru w postaci węgla pochodzenia rosyjskiego.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W dniu 17 stycznia 2022 r. U..S.. S. K.šice zawarła z E. M. A. z siedzibą w Z. w Szwajcarii aneks do umowy ramowej z dnia 27 marca 2014 r., na mocy którego E. sprzedała skarżącej 4.700 ton węgla pochodzenia rosyjskiego. Dostawa węgla miała być dokonana na zasadach DAP granica ukraińsko-słowacka. W związku z tym w dniu 5 lutego 2024 r. węgiel (1.180,30 ton) został nadany transportem kolejowym w Rosji i miał zostać przewieziony przez Ukrainę. Z uwagi na inwazję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, U. i E. zmieniły w dniu 25 lutego 2022 r. aneks w ten sposób, że towar miał być dostarczony na warunkach DAP Białoruś-Polska przez przejście graniczne Brześć-Terespol.
W dniach 29 marca 2022 r. i 1 kwietnia 2022 r. towar dotarł do Polski i został objęty deklaracjami czasowego składowania Nr [...], [...] oraz Nr [...] Podmiotem składającym deklaracje czasowego składowania była P. z siedzibą w W., natomiast odbiorcą towaru C. Sp. z o.o.
W dniu 4 lipca 2022 r. C. Sp. z o.o. zwróciła się do Oddziału Celnego w M. o informację w kwestii możliwości odbioru węgla. W odpowiedzi organ celny poinformował, że upłynął już termin czasowego składowania węgla. Wezwano do uregulowania sytuacji prawnej towaru do dnia 15 lipca 2022 r. W związku z tym w dniu 15 lipca 2022 r. C.
Sp. z o.o. zwróciła się o przedłużenie terminu do nadania nowej procedury.
Następnie dopiero 27 września 2022 r. C. Sp. z o.o. poinformowała, że brak było możliwości wcześniejszego zgłoszenia towaru do procedury tranzytu, z uwagi na fakt, że przewoźnik P. S.A pomimo obowiązującej umowy nie był w stanie zapewnić taboru do odbioru przedmiotowego węgla. C. Sp. z o.o. zwróciła się również z pytaniem, czy nie ma żadnych przeciwwskazań do ewentualnego rozpoczęcia odbioru węgla z placu terminalowego z równoległym wprowadzeniem do systemu NCTS (New Computerised Transit System - system informatyczny obsługujący wspólnotową procedurę tranzytu) zgłoszenia tranzytowego.
Decyzją Nr [...] z 28 października 2022 r. (dalej jako "decyzja pierwotna") Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej zajął towar w postaci: węgla o masie 1 180 300 kg objętego deklaracjami czasowego składowania. Stronami decyzji były P. S.A. (podmiot składający deklaracje czasowego składowania) oraz C. Sp. z o.o. (odbiorca towaru). Decyzja została doręczona C. Sp. z o.o. w dniu 4 listopada 2022 r., a P. S.A. w dniu 7 listopada 2022 r. oraz stała się ostateczna i prawomocna w dniu 22 listopada 2022 r.
W dniu 12 grudnia 2022 r. do Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej wpłynął wniosek o unieważnienie decyzji Nr [...] o zajęciu towaru. We wniosku podkreślono, że wskazana decyzja jest niezgodna z przepisami:
art. 3j ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) Nr 833/2014 z dnia 31 lipca 2014 roku dotyczącego środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie (Dz. U. L 229 z 31.7.2014, str. 1-11 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie Nr 833/2014" w związku z art. 1 pkt 13 oraz
art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 2022/576 z dnia 8 kwietnia 2022 roku w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 833/2014 dotyczącego środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie (Dz. U. L 111 z 8.4.2022, str. 1-66), dalej jako "rozporządzenie Nr 2022/576" poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że węgiel objęty pozycjami CN 2701, wprowadzony na obszar Unii Europejskiej w dniach 29 marca 2022 r. oraz 1 kwietnia 2022 r. podlega ograniczeniom przywozowym, a w konsekwencji zastosowanie
art. 3j ust. 1 rozporządzenia Nr 833/2014 w sprawie zakończonej decyzją, podczas gdy prawidłowa wykładnia wspomnianych przepisów wskazuje, że art. 3j ust. 1 wszedł w życie w dniu 9 kwietnia 2022 r. i jako taki nie mógł odnosić się do węgla, który został przywieziony na obszar celny Unii Europejskiej przed tą datą;
art. 8 w zw. z art. 23 i 25 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2024 r., poz. 507) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że węgiel objęty pozycją CN 2701, wprowadzony na obszar Unii Europejskiej w dniach 29 marca 2022 r. oraz 1 kwietnia 2022 r. podlega ograniczeniom przywozowym na mocy art. 8 wskazanej ustawy,
a w konsekwencji zastosowanie tego przepisu, podczas gdy prawidłowa wykładnia wspomnianych przepisów wskazuje, że art. 8 ustawy wszedł w życie w dniu 16 kwietnia 2022 r., zaś zgodnie z art. 23 ustawy zakaz przywozu węgla nie ma charakteru retroaktywnego.
Przedmiotowy wniosek o unieważnienie decyzji został złożony w imieniu U. oraz C. Sp. z o.o.
W toku postępowania U. oraz C. Sp. z o.o. poinformowały, że w dniu 26 lutego 2023 r. wszedł w życie art. 12e rozporządzenia Nr 833/214, zgodnie z którym na potrzeby zakazów przywozu towarów przewidzianych w rozporządzeniu właściwe organy celne mogą zwolnić towary fizycznie znajdujące się w Unii, jak przewidziano w art. 5 pkt 26 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. U. L 269 z 10.10.2013, str. 1-101), dalej jako "UKC", pod warunkiem, że zostały one przedstawione organom celnym zgodnie z art. 134 UKC przed wejściem w życie lub datą rozpoczęcia stosowania odpowiednich zakazów przywozu, w zależności od tego, która z tych dat jest późniejsza. W związku z tym, w ocenie skarżących w chwili przedstawienia organom celnym towaru nie był on przedmiotem zakazów importowych, co zgodnie z art. 12e ust. 1 ww. rozporządzenia aktualizuje obowiązek unieważnienia decyzji pierwotnej.
Zdaniem skarżących węgiel będący przedmiotem sprawy nie stał się przedmiotem zakazów i ograniczeń w trakcie jego czasowego składowania. Jednocześnie nawet w przypadku przyjęcia, że decyzja nie może być unieważniona z powołaniem się na podstawy prawne wskazane we wniosku - wejście w życie art. 12e ust. 1 rozporządzenia Nr 833/2014 aktualizuje obowiązek jej cofnięcia.
Ponadto skarżące wyjaśniły, że próby zapłaty za nie zakończyły się sukcesem, jako że banki zwróciły przelewane środki na rachunek spółki. Wyjaśniono również, że E. jest spółką prawa szwajcarskiego, która należy do grupy E. . Brytyjska spółka E. (Public Limited Company odpowiednik polskiej spółki akcyjnej) posiada 100% udziałów w spółce E. S.A., która posiada z kolei 100% udziałów w E. . W dniu 5 maja 2022 r. Wielka Brytania podjęła decyzję o objęciu E. PLC sankcjami finansowymi. Jakkolwiek banki obsługujące skarżącą nie poinformowały jej w oficjalnej komunikacji o powodach odmowy przekazania płatności na rzecz E. , można przypuszczać na podstawie racjonalnych przesłanek, że powodem takiego działania banków była obawa o naruszenie sankcji nałożonych przez Wielką Brytanię na E. PLC, która to spółka jest podmiotem będącym pośrednim właścicielem E. . Zaznaczono również, że podmioty z grupy E. (w tym E. ) nie są przedmiotem sankcji przyjętych przez Polskę i Unię Europejską. Sankcje nałożone przez Wielką Brytanię nie obowiązują w żadnym kraju Unii Europejskiej i nie są tym samym źródłem prawa powszechnie obowiązującego w Polsce, nie mogą być one brane pod uwagę przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. W kwestii własności towaru, dodano, że spółka nabyła własność towaru w dniu jego dostarczenia na granicę polsko-białoruską.
Decyzją z dnia 12 grudnia 2023 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej odmówił unieważnienia decyzji pierwotnej.
Skarżące wniosły odwołanie od wskazanej decyzji, jednak Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie decyzją z dnia 6 marca 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 139 ust. 1 lit. a, art. 198 ust. 1 lit. b UKC oraz art. 30 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1373) i wyjaśnił, że jednym z obowiązków przy wprowadzeniu towarów na obszar celny Unii jest obowiązek niezwłocznego, po przybyciu towarów do urzędu celnego, przedstawienia towarów organom celnym przez m.in. osobę, która wprowadziła towary na obszar celny. Jednocześnie przepisy upoważniają organy celne do podejmowania wszelkich środków niezbędnych do dysponowania towarami włącznie z orzeczeniem ich przepadku, sprzedażą lub zniszczeniem jeżeli nie można zwolnić towarów m.in. z powodu objęcia ich zakazami lub ograniczeniami. W tym celu organ celny może dokonać zajęcia towaru.
Organ odwoławczy wskazał, że od marca 2014 r. Unia Europejska stopniowo wprowadzała sankcje wobec Rosji. Pierwsze sankcje wprowadzono rozporządzeniem Nr 833/2014. W reakcji na rozpoczętą 24 lutego 2022 r. napaść zbrojną na Ukrainę Unia Europejska rozszerzyła nałożone na Rosję sankcje. W ramach sankcji gospodarczych UE nałożyła na Rosję szereg ograniczeń importowych i eksportowych, m.in. w dniu 9 kwietnia 2022 r. weszło w życie rozporządzenie Nr 2022/576 z dnia 8 kwietnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Rady (UE) Nr 833/2014. Zgodnie z art. 3j ust. 1 rozporządzenia Nr 833/2014, zakazuje się zakupu, przywozu lub przekazywania do Unii, bezpośrednio lub pośrednio, węgla oraz innych stałych paliw kopalnych, wymienionych w załączniku XXII, jeżeli pochodzą one z Rosji lub są wywożone z Rosji. W załączniku tym, pod pozycją CN 2701 został wymieniony m.in. węgiel. Zgodnie z art. 3j ust. 3 rozporządzenia - zakazy ustanowione w ust. 1 i 2 nie mają zastosowania do wykonywania do dnia 10 sierpnia 2022 r. umów zawartych przed dniem 9 kwietnia 2022 r. lub umów dodatkowych niezbędnych do wykonania takich umów.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosowaniu rozporządzenia Nr 833/2014 służy ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspierania agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, która w art. 8 zakazuje 1) wprowadzania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 2) przemieszczania: a) między dwoma państwami przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które zaczyna się i kończy poza tym terytorium, b) z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej innego niż Rzeczpospolita Polska na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - towarów objętych pozycją 2701 albo 2704 Nomenklatury Scalonej (CN) - zwanych dalej "węglem", pochodzących z terytorium Federacji Rosyjskiej albo Białorusi. W przypadku stwierdzenia naruszenia zakazu naczelnik urzędu celno-skarbowego dokonuje zajęcia towaru i występuje o orzeczenie jego przepadku na rzecz Skarbu Państwa.
Organ odwoławczy wskazał, że art. 23 ust. 3 UKC daje możliwość unieważnienia, zmiany lub cofnięcia decyzji zarówno korzystnych, jak i niekorzystnych wydawanych na wniosek, w sytuacji gdy nie jest ona zgodna z przepisami prawa celnego. Warunkiem unieważnienia jest niezgodność decyzji z przepisami prawa celnego. Ogólną zasadą jest trwałość ostatecznych decyzji. W związku z tym w ocenie organu odwoławczego przedmiotem postępowania była ocena czy decyzja pierwotna o zajęciu towaru została wydana zgodnie z prawem czy też są przesłanki do jej unieważnienia.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że do 10 sierpnia 2022 r. zarówno odbiorca jak i przewoźnik mieli możliwość zgłoszenia towaru do procedury tranzytu lub powrotnego wywozu. Ponieważ do dnia 10 sierpnia 2022 r. sytuacja towaru nie została uregulowana, towar w toku czasowego składowania stał się przedmiotem zakazu. Zgodnie bowiem z art. 3j ust. 3 rozporządzenia Nr 833/2014, zakazy
m. in. przywozu nie mają zastosowania do wykonywania do dnia 10 sierpnia 2022 r. umów zawartych przed dniem 9 kwietnia 2022 r. lub umów dodatkowych niezbędnych do wykonania takich umów. Przy czym zgodnie z art. 149 UKC, towary nieunijne czasowo składowane zostają objęte procedurą celną lub powrotnie wywiezione w terminie 90 dni. W przedmiotowej sprawie czasowo składowany węgiel nie został objęty procedurą celną ani wywieziony w ustawowym terminie. W tej sytuacji organ celny zobligowany był do podjęcia wszelkich niezbędnych środków do uregulowania sytuacji towaru zgodnie z art. 197, art. 198 i art. 199 UKC.
Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że z dniem 26 lutego 2023 r. dodano art. 12e do rozporządzenia Nr 833/2014. Powód wprowadzenia wskazanego przepisu został przestawiony w motywie 25 rozporządzenia Rady (UE) Nr 2023/427. W związku z tym skarżąca została wezwana do przedstawienia dowodów zapłaty za węgiel, czego jednak nie była w stanie wykazać z uwagi na fakt, że banki nie dokonały przelewu prawdopodobnie z uwagi na ryzyko naruszenia sankcji ustanowionych przez Wielką Brytanię.
Organ odwoławczy podkreślił, że pozyskał dane z zasobu danych Agencji M. , z których wynikało, że E. AG jest w 100% własnością E. PLC, a 28,64% udziałów w tej firmie posiada objęty sankcjami unijnymi R. A.. Natomiast E. PLC to zarejestrowana w Wielkiej Brytanii międzynarodowa firma zajmująca się produkcją i wydobyciem stali, której współwłaścicielami są rosyjscy oligarchowie. Prowadzi działalność głównie w Rosji, a także w USA, Kanadzie i Kazachstanie. Od 2015 r. ostatecznymi beneficjentami rzeczywistymi byli rosyjscy oligarchowie R. A. (31,03%), prezes A. A. (21,59%) i dyrektor generalny A. F. (10,78%), a pozostałe 36,6% akcji należało do innych akcjonariuszy. Według informacji z oficjalnej strony rządowej www.gov.uk w zakresie sankcji nałożonych przez rząd brytyjski, E. PLC jest zarejestrowaną w Wielkiej Brytanii spółką holdingową wielonarodowej grupy przedsiębiorstw zajmujących się produkcją stali i wydobyciem. E. PLC uzyskuje korzyści od rządu rosyjskiego lub wspiera go poprzez prowadzenie działalności w sektorach o strategicznym znaczeniu dla rządu rosyjskiego, a mianowicie w sektorze wydobywczym, sektorze transportowym i sektorze budowlanym oraz posiada lub kontroluje bezpośrednio lub pośrednio kilka spółek zależnych. Natomiast R. A. objęty jest sankcjami UE na mocy rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. L 78 z 17.3.2014, str. 6-15) - poz. 879 załącznika I. Zgodnie z art. 2 ust. 2 wskazanego rozporządzenia, nie udostępnia się wymienionym w załączniku I osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom ani powiązanym z nimi osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom, ani też na ich rzecz - bezpośrednio lub pośrednio - żadnych środków finansowych ani zasobów gospodarczych.
Organ podkreślił, że spółka podjęła próby zapłaty za towar, jednak żadna z prób nie zakończyła się sukcesem, jako że banki zwróciły przelewane środki na z powrotem na rachunek spółki. W związku z powyższym organ celny nie może zwolnić towaru, pomimo że towar został przedstawiony przed datą wejścia w życie zakazu przywozu.
Ponieważ do dnia 10 sierpnia 2022 r. sytuacja towaru nie została uregulowana, po upływie terminu czasowego składowania towar nie został objęty dopuszczalną procedurą celną, a stał się przedmiotem zakazu. W tej sytuacji organ celny był zobligowany do zajęcia przedmiotowego towaru. Decyzja o zajęciu towaru jest zgodna z przepisami prawa celnego, dlatego też brak jest podstaw do jej unieważnienia na podstawie art. 23 ust. 3 UKC.
Organ odwoławczy wskazał również, że zgodnie z art. 1 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 2580/2001 z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających na celu zwalczanie terroryzmu, "własność osoby prawnej, grupy lub podmiotu" oznacza bycie w posiadaniu 50% lub więcej praw własności osoby prawnej, grupy lub podmiotu lub posiadanie w nich większościowego udziału. Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 6 wskazanego rozporządzenia "kontrolowanie osoby prawnej, grupy lub podmiotu" oznacza którąkolwiek z następujących sytuacji:
a) posiadanie prawa do mianowania lub odwoływania większości członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorującego taką osobę prawną, grupę lub podmiot;
b) wyznaczanie, wyłącznie na podstawie wykonywania swojego prawa głosowania, większości członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorującego osobę prawną, grupę lub podmiot, sprawujących swoją funkcję podczas bieżącego lub poprzedniego roku budżetowego;
c) wyłączne dysponowanie większością praw głosu akcjonariuszy lub członków osoby prawnej, grupy lub podmiotu na mocy umowy z innymi akcjonariuszami lub członkami tej osoby prawnej, grupy lub podmiotu;
d) posiadanie prawa do wywierania dominującego wpływu na osobę prawną, grupę lub podmiot na mocy umowy zawartej z tą osobą prawną, grupą lub podmiotem umowy lub na mocy przepisu jej statutu lub umowy spółki, w przypadku gdy prawo regulujące działalność tej osoby prawnej, grupy lub podmiotu zezwala, aby podlegała ona takiej umowie lub takiemu przepisowi;
e) posiadanie kompetencji do wykonywania prawa do wywierania dominującego wpływu określonego w lit. d), nie będąc posiadaczem takiego prawa;
f) posiadanie prawa do korzystania z całości albo części aktywów osoby prawnej, grupy lub podmiotu;
g) zarządzanie działalnością prowadzoną przez osobę prawną, grupę lub podmiot na jednolitych zasadach, publikując skonsolidowane sprawozdania finansowe;
h) ponoszenie solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania finansowe osoby prawnej, grupy lub podmiotu lub ich poręczanie.
W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że R. A. (R. A. A.) posiadający 28,64% udziałów w firmie E. ponosi solidarną odpowiedzialności za zobowiązania finansowe osoby prawnej, grupy lub podmiotu lub ich poręczanie (art. 1 ust. 6 pkt h rozporządzenia Rady (WE) nr 2580/2001).
U. s.r.o. oraz C. Sp. z o.o. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję organu odwoławczego zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 210 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.) w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo celne poprzez brak zawarcia w zaskarżonej decyzji uzasadnienia prawnego, jakoby węgiel przywieziony na terytorium Polski przed wprowadzeniem przez Unię Europejską i Polskę środków ograniczających w zakresie przywozu węgla pochodzącego z Rosji może stać się objęty takimi środkami w trakcie jego czasowego składowania, pomimo że spółka oraz C. Sp. z o.o. przedstawiały argumenty prawne odnoszące się do zakresu temporalnego zakazu przywozu węgla przewidzianego w art. 3j ust. 1 rozporządzenia Nr 833/2014 oraz normy intertemporalnej wynikającej z art. 23 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, zaś brak odniesienia się do tej argumentacji, będący skutkiem braku jej rozważenia, spowodował brak unieważnienia decyzji pierwotnej;
b. art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego poprzez uznanie za udowodnioną okoliczność, że R. A. kontroluje angielską spółkę E. PLC, ponieważ rzekomo ponosi on solidarną odpowiedzialność za zobowiązania tej spółki lub za nie poręcza, podczas gdy w materiale faktycznym sprawy brak jest dowodów na przyjęcie takiej konkluzji, a ponadto takie stwierdzenie jest sprzeczne z podstawową zasadą prawa spółek, tj. brakiem odpowiedzialności akcjonariuszy za zobowiązania spółki, zaś skutkiem tego błędu było ustalenie, że węgiel będący przedmiotem niniejszego postępowania podlega zamrożeniu na podstawie art. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) z dnia 17 marca 2014 roku w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających;
c. art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego poprzez nadanie mocy dowodowej poleceniom przelewów dołączonym do pisma spółki z dnia 13 kwietnia 2023 r. w zakresie uznania, że polecenia te stanowią dowód, że zapłata za towar narusza środki ograniczające przyjęte przez UE, podczas gdy wspomniane polecenia stanowią jedynie dowód, że spółka nie dokonała zapłaty za towary, zaś podstawą odmowy dokonania płatności przez banki był fakt notoryjny w postaci dobrowolnego stosowania się przez instytucje finansowe z UE do sankcji nałożonych przez Wielką Brytanię nieobowiązujących w UE, a skutkiem tego błędu była odmowa zwolnienia węgla z uwagi na rzekomy brak spełnienia warunków przewidzianych w art. 12e ust. 4 rozporządzenia Nr 833/2014;
2. przepisów prawa materialnego, tj.:
a. art. 23 ust. 3 UKC poprzez jego niezastosowanie i odmowę unieważnienia decyzji pierwotnej, pomimo że powołane w niej podstawy prawne, tj. art. 3j ust. 1 rozporządzenia Nr 833/2014 oraz art. 8 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę nie mogły znaleźć zastosowania w stanie faktycznym będącym podstawą decyzji pierwotnej, co aktualizuje obowiązek jej unieważnienia na podstawie art. 23 ust. 3 UKC;
b. art. 12e ust. 5 rozporządzenia Nr 833/2014 poprzez jego niezastosowanie i odmowę zwolnienia węgla będącego przedmiotem niniejszej sprawy, pomimo że:
i. węgiel ten został przedstawiony organom celnym przed dniem wejścia w życie polskiego i unijnego embarga na przywóz rosyjskiego węgla,
ii. węgiel nie jest przedmiotem zamrożenia na podstawie art. 2 ust. 1 rozporządzenia Nr 269/2014 oraz
iii. przepisy prawa polskiego i unijnego nie zabraniają dokonania płatności za węgiel będący przedmiotem niniejszej sprawy.
Skarżąca dodatkowo na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako "p.p.s.a." wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:
1) oświadczenia E. PLC z dnia 10 marca 2022 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym, a także oświadczeń E. AG z dnia 3 sierpnia 2022 r. oraz 6 stycznia 2023 r. wraz z tłumaczeniami przysięgłymi na fakt uprawnień korporacyjnych, które przysługują R. A. wobec wspomnianych spółek;
2) pisma szwajcarskiego Sekretariatu ds. Gospodarczych z dnia 9 maja 2022 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym na fakt braku podlegania przez spółkę E. AG pod szwajcarski reżim sankcyjny;
3) oświadczenia R. AG z dnia 5 czerwca 2023 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym oraz wydruku ze strony internetowej I. na fakt dobrowolnego stosowania się przez europejskie banki zrzeszone w grupach R. oraz I. do sankcji przyjętych przez [...].
Wobec tak postawionych zarzutów skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 12 grudnia 2023 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podkreślono, że zakazem sformułowanym w art. 3j ust. 1 rozporządzenia Nr 833/2014 objęte są następujące czynności: zakup rosyjskiego węgla, przywóz do UE rosyjskiego węgla oraz przekazywanie do UE rosyjskiego węgla. Wszystkie powyższe czynności stały się zakazane w dniu 9 kwietnia 2022 r., w którym art. 3j ust. 1 rozporządzenia Nr 833/2014 wszedł w życie. Spółka po dniu 9 kwietnia 2022 r. nie dokonała zakupu, nie przywiozła i nie przekazała do UE rosyjskiego węgla. Węgiel został zakupiony w dniu 17 stycznia 2022 r., tj. jeszcze przed inwazją rosyjską na Ukrainę, natomiast przywóz węgla nastąpił do dnia 1 kwietnia 2022 roku, tj. przed wprowadzeniem unijnych i polskich sankcji na przywóz węgla. Mając na uwadze powyższe, całkowicie i kompletnie niezrozumiałym jest, w jaki sposób węgiel będący przedmiotem niniejszego postępowania miałby stać się przedmiotem zakazu przewidzianego w art. 3j ust. 1 rozporządzenia Nr 833/2014 w trakcie jego czasowego składowania.
Tym samym, do tego węgla nie ma zastosowania okres przejściowy przewidziany w art. 3j ust. 3 rozporządzenia Nr 833/2014 - przepis ten stanowi wyjątek od art. 3j ust. 1. Jeżeli zatem art. 3j ust. 1 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, to nie można tym samym stosować art. 3j ust. 3. Z uwagi na powyższe, zwolnienie węgla do procedury celnej możliwe było także po dniu 10 sierpnia 2022 r.
Ponadto także ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę nie ma zastosowania skoro zakup i przywóz węgla nastąpił przed 16 kwietnia 2022 r.
Ani E. PLC, ani E. S.A., ani E. nie są objęte finansowymi środkami ograniczającymi przyjętymi przez Polskę i Unię Europejską. Natomiast R. A. posiada 28,64% akcji brytyjskiej spółki E. PLC, co uniemożliwia rozciągnięcie finansowych środków ograniczających przyjętych przez UE wobec R. A. na spółkę E. PLC i jej podmioty zależne. Brytyjska spółka działająca w formie Public Limited Company (PLC) jest odpowiednikiem polskiej spółki akcyjnej. Spółka taka posiada odrębną osobowość prawną od swoich akcjonariuszy, a ci nie odpowiadają za zobowiązania spółki, której są akcjonariuszami. Akcjonariusz spółki akcyjnej nie jest solidarnie odpowiedzialny za jej zobowiązania. Mając na uwadze powyższe, brak jest możliwości stwierdzenia, że węgiel będący przedmiotem niniejszej sprawy powinien być zajęty na podstawie art. 2 ust. 1 rozporządzenia Nr 269/2014. Ani E. PLC, ani E. nie są sankcjonowane w UE i Polsce, zaś powiązania tych spółek z R. A. nie spełniają wymogów, od których instytucje europejskie uzależniają rozciągnięcie sankcji finansowych na podmioty niewidniejące na liście sankcyjnej.
Spółka oświadcza, że do dnia dzisiejszego nie uiściła na rzecz E. ani żadnego innego podmiotu jakiejkolwiek płatności za węgiel. Skoro płatność nie została dokonana, to nie można stwierdzić, by skarżąca naruszała jakiekolwiek przepisy rozporządzenia Nr 833/2014 i rozporządzenia Nr 269/2014. Brytyjski system sankcyjny nie obowiązuje w Polsce i nie może stanowić podstawy decyzji administracyjnych. Jest to szczególnie istotne w niniejszej sprawie, ponieważ Unia Europejska i Polska nie objęły sankcjami spółki E. PLC, zatem powołanie się na brytyjski system sankcyjny jest sprzeczne z prawem UE i prawem polskim.
Ponadto w ocenie skarżących w sprawie możliwe jest zwolnienie węgla na podstawie art. 12e ust. 5 rozporządzenia Nr 833/2014, ponieważ węgiel został przedstawiony organom celnym przed dniem 9 kwietnia 2022 r., tj. datą wejścia w życie zakazu przywozu rosyjskiego węgla na podstawie art. 3j ust. 1 rozporządzenia Nr 833/2014, dodatkowo nie istnieje ryzyko obejścia sankcji, ponieważ zakup węgla nastąpił przed przyjęciem embarga importowego na węgiel w prawie UE i w prawie polskim, a także przed objęciem R. A. sankcjami w UE, oraz zwolnienie węgla jest zgodne z przepisami i celami rozporządzenia Nr 833/2014, jako że odnosi się do towaru zakupionego i przywiezionego przed wprowadzeniem europejskiego embarga importowego na przywóz rosyjskiego węgla.
O odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Skarżąca dodatkowo wniosła replikę na odpowiedź na skargę organu. A także pismem z dnia 20 listopada 2024 r. załącznik do protokołu rozprawy, w którym podkreśliła, że przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz art. 3j rozporządzenia Nr 833/2014 nie są przepisami prawa celnego w rozumieniu UKC.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na rozprawie oddalił wnioski dowodowe skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Stan faktyczny jest bezsporny. Z akt sprawy wynika, że w dniach 29 marca
i 1 kwietnia 2022 r. węgiel pochodzenia rosyjskiego został przetransportowany na obszar celny Unii Europejskiej. Jednocześnie został objęty deklaracjami czasowego składowania.
Zgodnie z art. 139 ust. 1 UKC towary wprowadzane na obszar celny Unii przedstawia się organom celnym niezwłocznie po przybyciu towarów do wyznaczonego urzędu celnego. Natomiast "przedstawienie towarów organom celnym" oznacza powiadomienie organów celnych o przybyciu towarów do urzędu celnego lub innego miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organy celne oraz o dostępności tych towarów do kontroli celnych (art. 5 pkt 33 UKC). Stosownie do art. 139 ust. 7 UKC towary przedstawione organom celnym nie mogą bez zgody organów celnych zostać wyprowadzone z miejsca, w którym zostały przedstawione.
Unijny Kodeks Celny w art. 5 pkt 17 przewiduje, że "czasowe składowanie" oznacza sytuację, w której towary nieunijne są czasowo składowane pod dozorem celnym w okresie między ich przedstawieniem organom celnym a objęciem jedną z procedur celnych lub powrotnym wywozem. Zgodnie z art. 145 UKC towary nieunijne przedstawiane organowi celnemu są obejmowane deklaracją do czasowego składowania zawierającą wszystkie dane niezbędne do zastosowania przepisów regulujących czasowe składowanie.
Należy wyjaśnić, że sporny towar pomimo, że znalazł się na obszarze celnym Unii to jednak jego status niejako "zatrzymał" się na etapie przed objęciem jedną z procedur celnych lub powrotnym wywozem. Zgodnie bowiem z art. 149 UKC towary nieunijne czasowo składowane zostają objęte procedurą celną lub powrotnie wywiezione w terminie 90 dni. Oznacza to, że zgłaszający w tym czasie może zdecydować, którą z procedur celnych obejmie towar. W razie przekroczenia wskazanego terminu zgłaszający traci w tym zakresie prawo, a towar powinien opuścić obszar celny Unii. Jednocześnie zgodnie z art. 147 ust. 4 UKC, jeżeli towary nie mogą być nadal czasowo składowane, organy celne podejmują niezwłocznie wszelkie niezbędne środki w celu uregulowania sytuacji towarów zgodnie z art. 197, 198 i 199 (zniszczenie, sprzedaż, przepadek).
Okres 90 dni czasowego składowania upływał w przedmiotowej sprawie na koniec czerwca 2022 r. Do tego momentu zgłaszający nie uregulował sytuacji towarów, w związku z tym organy celne nabyły prawo do podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu uregulowania sytuacji prawnej towaru.
Jednocześnie 9 kwietnia 2022 r. do rozporządzenia Nr 833/2014 dodany został art. 3j, zgodnie z którym zakazuje się zakupu, przywozu lub przekazywania do Unii, bezpośrednio lub pośrednio, węgla oraz innych stałych paliw kopalnych, wymienionych w załączniku XXII, jeżeli pochodzą one z Rosji lub są wywożone z Rosji, przy czym zakaz ten nie ma zastosowania do wykonywania do dnia 10 sierpnia 2022 r. umów zawartych przed dniem 9 kwietnia 2022 r. lub umów dodatkowych niezbędnych do wykonania takich umów.
W przedmiotowej sprawie w okresie czasowego składowania towaru weszły w życie zakazy przywozu węgla z Rosji. Wprowadzone embargo co do zasady wykluczało możliwość nabycia i przywozu na obszar celny Unii węgla pochodzenia rosyjskiego. Zdaniem sądu prawidłowe jest stanowisko organów, że sporny towar z dniem 9 kwietnia 2022 r. pomimo, że faktycznie znajdował się już na obszarze celnym Unii, to jednak objęty został zakazem. W momencie bowiem wejścia w życie art. 3j rozporządzenia Nr 833/2014 towar nie miał uregulowanej sytuacji prawnej, nie został bowiem legalnie dopuszczony do obrotu na terenie Unii. Jednocześnie prawodawca unijny dla m.in. takich przypadków wyznaczył swoisty okres przejściowy obowiązywania embargo. Bowiem w dalszym ciągu możliwy był przywóz objętego zakazem węgla, aż do dnia 10 sierpnia 2022 r., jeżeli przywóz wynikał z umów zawartych do dnia 9 kwietnia 2022 r.
W przedmiotowej sprawie sporny węgiel – objęty czasowym składowaniem, ani do końca czerwca 2022 r., ani również do 10 sierpnia 2022 r. nie został objęty żadną procedurą celną, pomimo takiej możliwości. Innymi słowy zgłaszający nie podjął wobec towaru żadnej czynności skutkującej zmianą statusu towaru. C. Sp. z o.o. w toku postępowania argumentowała, że nie było możliwości zapewnienia odpowiedniego taboru kolejowego do transportu, jednak nie zmienia to sytuacji. Okolicznością bowiem bezsporną jest, że towar nie został objęty żadną procedurą celną w przewidzianych przez przepisy prawa terminach.
Wobec powyższego decyzją z dnia 28 października 2022 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej zajął sporny towar. Co ważne decyzja ta stała się ostateczna.
Skarżąca przed sądem argumentowała, że po dniu 9 kwietnia 2022 r. nie dokonała zakupu, nie przywiozła i nie przekazała do UE rosyjskiego węgla. Węgiel został zakupiony przez spółkę w dniu 17 stycznia 2022 r., tj. jeszcze przed inwazją rosyjską na Ukrainę, natomiast przywóz węgla nastąpił do dnia 1 kwietnia 2022 r., tj. przed wprowadzeniem unijnych i polskich sankcji na przywóz węgla. Mając na uwadze powyższe, w ocenie skarżącej całkowicie i kompletnie niezrozumiałym jest, w jaki sposób węgiel będący przedmiotem niniejszego postępowania miałby stać się przedmiotem zakazu przewidzianego w art. 3j ust. 1 rozporządzenia Nr 833/2014 w trakcie jego czasowego składowania.
Odnosząc się do stanowiska skarżącej należy wyjaśnić, że analizując zagadnienie związane z wprowadzeniem towaru na obszar celny UE przez otwarte przejście graniczne, należy odróżnić dwie czynności: faktyczne przekroczenie granicy oraz przedstawienie towarów w urzędzie pierwszego wprowadzenia. Wprowadzenie towaru to faktyczne przekroczenie granicy, jest to zatem zwykła czynność polegająca na przekroczeniu przez towar wyznaczonej linii granicy zewnętrznej obszaru celnego UE. Potwierdzone zostało to w opinii Rzecznika Generalnego TSUE, zgodnie z którym w odróżnieniu od zgłoszenia celnego i przedstawienia towarów organom celnym, które wymagają złożenia wobec organu celnego oświadczenia w przepisanej formie, wprowadzenie towaru na obszar celny UE jest zwykłym działaniem, stanowi czynność faktyczną (M. Laszuk [w:] E. Komorowski, R. Michalski, M. Laszuk, Prawo celne. Komentarz, Warszawa 2022, art. 14). Od chwili faktycznego przekroczenia granicy towar objęty zostaje dozorem celnym, dokonanie czynności faktycznej powoduje zatem skutki prawne.
Jednak sama czynność faktyczna przekroczenia granicy i objęcia takiego towaru z mocy prawa dozorem celnym nie wywołuje innych skutków prawnych, w szczególności nie powoduje, że taki towar nie może zostać objęty zakazami przywozowymi. Nie chodzi przecież w uregulowaniach unijnego kodeksu celnego o faktyczne przemieszczenie na obszar celny Unii jakichkolwiek towarów, ale o prawne uregulowanie statusu celnego towarów sprowadzanych do Unii Europejskiej.
Towary, co do których prawodawca unijny zdecydował się wprowadzić zakazy ich przywozu faktycznie mogą być przecież nielegalnie wprowadzone na obszar celny Unii. Taka czynność nie powoduje jednak sama w sobie nieobowiązywania zakazu co do towarów, które "przekroczyły" już granicę. W dalszym ciągu stosuje się do nich embargo.
Jeżeli więc – tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie – towar został legalnie wprowadzony na obszar celny Unii przez przejście graniczne z Białorusią, ale w momencie wejścia w życie zakazu określonego w art. 3j rozporządzenia Nr 833/2014 status celny towaru nie był uregulowany – to zdaniem sądu podlegał on zakazowi. Po dniu 9 kwietnia 2022 r., kiedy wszedł w życie zakaz wskazany powyżej, towar nie mógł zostać objęty procedurą dopuszczenia do obrotu na terytorium celnym Unii. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, rozporządzenie ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Zakaz przywozu węgla rosyjskiego wynikał bezpośrednio z rozporządzenia Nr 833/2014. Organ celny zobowiązany był do uregulowania sytuacji prawnej towaru zgodnie z przepisami prawa celnego, co nastąpiło decyzją pierwotną. Przy czym ponownie należy wskazać, że decyzja ta – wobec jej niezaskarżenia – stała się decyzją ostateczną.
Wniosek skarżącej o unieważnienie decyzji pierwotnej w istocie zmierza do zakwestionowania prawidłowości tej decyzji, jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa.
Zgodnie z art. 23 ust. 3 UKC - nie naruszając przepisów obowiązujących w innych dziedzinach, określających przypadki, w których decyzje są wadliwe lub nieważne, organy celne, które wydały daną decyzję, mogą w każdej chwili ją unieważnić, zmienić lub cofnąć, jeżeli nie jest ona zgodna z przepisami prawa celnego.
Pojęcie "przepisów prawa celnego" zostało natomiast zdefiniowane w art. 5 pkt 2 UKC i oznacza ogół aktów prawnych obejmujący:
a) niniejszy kodeks oraz przepisy uzupełniające lub wykonawcze przyjęte na szczeblu unijnym lub krajowym;
b) wspólną taryfę celną;
c) przepisy ustanawiające unijny system zwolnień celnych;
d) umowy międzynarodowe zawierające przepisy z zakresu prawa celnego, jeżeli mają one zastosowanie w Unii;
e) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2399 oraz przepisy uzupełniające lub wykonawcze do niego;
Zgodnie natomiast z art. 29 UKC - z wyjątkiem przypadków, gdy organ celny działa jako organ sądowy, art. 22 ust. 4, 5, 6 i 7, art. 23 ust. 3 oraz art. 26, 27 i 28 stosuje się również do decyzji wydawanych przez organy celne bez uprzedniego wniosku zainteresowanej osoby.
Tryby przewidziane w art. 23 ust. 3 oraz art. 27 i art. 28 UKC są trybami nadzwyczajnymi, które pozwalają na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu celnego w trybie innym niż odwoławczy. Wymienione przepisy UKC pozwalają organom celnym unieważnić, zmienić i cofnąć swoje decyzje (korzystne i niekorzystne, wydawane na wniosek i z urzędu) obarczone wadami i przy spełnieniu przesłanek prawem przewidzianych. Ustawodawca unijny dla trybów przewidzianych w UKC posłużył się przy określeniu przesłanek, pojęciami ogólnymi, bardzo pojemnymi (niezgodność z przepisami prawa celnego) lub też posłużył się bardziej konkretnymi o węższym zakresie pojęciami (niekompletne lub nieprawidłowe dane). W przypadku trybów nadzwyczajnych uregulowanych w UKC (art. 23 ust. 3, art. 27 i art. 28) mamy do czynienia z całościową, logiczną i spójną konstrukcją prawną, dzięki której można unieważnić, cofnąć lub zmienić każdą decyzję organów celnych, jeśli nie jest zgodna z przepisami prawa celnego (por. Marzenna Kałka "Postępowanie celne w unijnym kodeksie celnym. Praktyczne Vademecum" Oficyna Wydawnicza "UNIMEX", Wrocław 2017, rozdział V- tryby nadzwyczajne, podrozdział 1- unieważnienie decyzji, str.111 i 112).
Należy wyraźnie zaznaczyć, że unijne przepisy regulujące zasady unieważniania, cofnięcia, zmiany lub zawieszania decyzji są jedynymi dopuszczalnym nadzwyczajnymi środkami prawnymi stosowanymi wobec ostatecznych decyzji w sprawach celnych.
Należy podkreślić, że jedyną przesłanką do zastosowania "nadzwyczajnego"’ trybu weryfikacji decyzji ostatecznej – przewidzianą w art. 23 ust. 3 UKC jest jej niezgodność z przepisami prawa celnego.
UKC nie definiuje pojęcia "niezgodność z przepisami prawa celnego", dlatego też w ocenie sądu sfomułowanie to powinno być rozpatrywane w kontekście umiejscowienia art. 23 UKC wśród przepisów regulujących tryb weryfikacji ostatecznych decyzji.
W ocenie sądu, okoliczność, że art. 23 ust. 3 UKC jest jednym z kilku przepisów, które regulują sui generis nadzwyczajny tryb weryfikacji ostatecznych decyzji powoduje, że dokonując wykładni pojęcia "niezgodność z przepisami prawa celnego" należy zastosować ostrzejsze kryteria kwalifikowania naruszeń prawa celnego jako podstawy do unieważnienia, zmiany lub cofnięcia takiej decyzji, niż ma to miejsce w przypadku "zwykłego" odwołania. W związku z tym zawarte w art. 23 ust. 3 UKC pojęcie niezgodności z przepisami prawa celnego należy odnosić do sytuacji, gdy wydane rozstrzygnięcie stoi w wyraźnej sprzeczności z treścią obowiązujących przepisów prawa, regulujących materię, której dane rozstrzygnięcie dotyczy (zob. wyrok WSA w Lublinie z 20 czerwca 2017 r., III SA/Lu 84/17). Sprzeczność ta powinna być dostrzegalna niejako prima facie.
Natomiast dla odkodowania znaczenia pojęcia "niezgodność z prawem" (bezprawność) można w ocenie sądu posiłkować się orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego wypracowanym na tle art. 77 ust. 1 Konstytucji RP. Pojęcie działania "niezgodnego z prawem" (bezprawnego) należy w związku z tym "rozumieć jako zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej. Niezgodność z prawem musi być rozumiana ściśle (wyrok
TK z 4 grudnia 2001 r., SK 18/00). Z kolei Sąd Najwyższy zauważa, że "niezgodność z prawem oznacza sprzeczność między zakresem kompetencji organu, sposobem postępowania i treścią rozstrzygnięcia, wynikającymi z wzorca ustawowego, a jego działaniem rzeczywistym (wyrok z 6 lutego 2002 r., V CKN 1248/00).
Mając na uwadze powyższe, zdaniem sądu, niezgodność z przepisami prawa celnego wystąpi wówczas, gdy rozstrzygnięcie zawarte w decyzji będzie określać prawa i obowiązki adresata decyzji w sposób, który narusza ustanowione prawem celnym zakazy lub nie uwzględnia nakazów, a które to zakazy i nakazy są jednoznaczne w swej wymowie. Ze "sprzecznością z przepisami prawa celnego" nie będziemy mieć jednak do czynienia, w sytuacji gdy przepisy nie nakazują zastosowania określonej instytucji prawnej, a jedynie dają taką możliwość. Innymi słowy przy rozstrzygnięciach, które opierają się na uznaniu i swobodzie przyznania określonego uprawnienia – rozstrzygnięcie, które tych uprawnień nie przyznaje nie będzie możliwe do wzruszenia w trybie art. 23 ust. 3 UKC.
Należy podkreślić również, że art. 23 ust. 3 UKC odwołuje się do pojęcia "niezgodności z przepisami prawa celnego" i w przypadku zaistnienia tej niezgodności pozwala na unieważnienie, zmianę lub cofnięcie decyzji. Przepis ten przewiduje jednak jedynie możliwość unieważnienia decyzji przez organ, nie zaś obowiązek w tym zakresie. Jednocześnie weryfikacja decyzji w trybie art. 23 ust. 3 UKC może nastąpić w każdym czasie. Oznacza to, że przesłanka niezgodności z prawem może wystąpić zarówno w dacie wydawania decyzji, jak również następczo w wyniku zmian w przepisach prawa, przy czym zmiany te muszą powodować, że w określonym w decyzji stanie faktycznym rozstrzygnięcie podlegające unieważnieniu, zmianie lub cofnięciu niewątpliwie byłoby inne.
Kwestią sporną jest to, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uzasadnione było zajęcie towaru w sytuacji, gdy w dacie przywozu towaru do Polski, tj. w dniu 1 kwietnia 2022 r., nie obowiązywały przepisy wprowadzające zakaz lub ograniczenia w imporcie węgla z Rosji. Bowiem, aby możliwe było zastosowanie instytucji unieważnienia, zmiany lub cofnięcia decyzji z dnia 28 października 2022 r. o zajęciu towaru – decyzja ta musi być niezgodna z obowiązującymi w dacie jej wydania powszechnie obowiązującymi przepisami prawa celnego ewentualnie jej niezgodność z prawem wynikać powinna z wprowadzonych po jej wydaniu przepisów.
W ocenie sądu prawidłowe jest stanowisko i argumentacja organu, że przywieziony najpóźniej w dniu 1 kwietnia 2022 r. towar w postaci węgla, objęty deklaracją czasowego składowania, nie mógł zostać – po dniu 10 sierpnia 2022 r. – objęty procedurą tranzytu czy dopuszczenia do obrotu w związku z zakazem wprowadzonym art. 3j ust. 1 rozporządzenia Nr 833/2014. Przepis ten – jak zostało to wskazane wyżej - wprowadził zakaz zakupu, przywozu lub przekazywania do Unii węgla pochodzenia rosyjskiego. Zakaz ten wszedł w życie 9 kwietnia 2022 r., przy czym w ramach wyjątku nie miał on zastosowania do wykonywania do dnia 10 sierpnia 2022 r. umów zawartych przed dniem 9 kwietnia 2022 r.
Innymi słowy towary, które przed dniem 9 kwietnia 2022 r. znalazły się na obszarze celnym Unii mogły być przemieszczane do dnia 10 sierpnia 2022 r. Po tej dacie towary w stosunku do których nie zastosowano procedury tranzytu czy dopuszczenia do obrotu z mocy prawa obejmowane zostawały zakazem zakupu, przywozu lub przekazywania do Unii.
W związku z powyższym w ocenie sądu decyzja pierwotna nie naruszała przepisów prawa. Innymi słowy nie była ona sprzeczna z przepisami prawa celnego, a w konsekwencji jej unieważnienie na podstawie art. 23 UKC nie znajdowało podstaw.
Nie znajduje również uzasadnienia argumentacja skarżącej, że art. 3j rozporządzenia Nr 833/2014 nie jest przepisem prawa celnego w rozumieniu art. 5 pkt 2 UKC. Należy podkreślić, że w definicji "przepisów prawa celnego" mieści się "ogół aktów prawnych" obejmujący unijny kodeks celny oraz przepisy uzupełniające lub wykonawcze przyjęte na szczeblu unijnym lub krajowym. Bez wątpienia rozporządzenie Nr 833/2014 wprowadzające określone zakazy przywozu jest aktem uzupełniającym przyjętym na szczeblu unijnym. Jednocześnie, przy założeniu, że art. 3j rozporządzenia Nr 833/2014 nie jest przepisem prawa celnego, analogicznie należałoby potraktować art. 12e rozporządzenia Nr 833/2014, na który to przepis powołuje się sama skarżąca.
Przechodząc do dalszej analizy sprawy, należy wskazać, że zgodnie z art. 12e rozporządzenia Nr 833/2014 - na potrzeby zakazów przywozu towarów przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu właściwe organy celne mogą zwolnić towary fizycznie znajdujące się w Unii, jak przewidziano w art. 5 pkt 26 unijnego kodeksu celnego, pod warunkiem że zostały one przedstawione organom celnym zgodnie z art. 134 unijnego kodeksu celnego przed wejściem w życie lub datą rozpoczęcia stosowania odpowiednich zakazów przywozu, w zależności od tego, która z tych dat jest późniejsza (ust. 1). Zezwala się na wszystkie kroki proceduralne niezbędne do zwolnienia odpowiednich towarów, o którym mowa w ust. 1 i 5, zgodnie z unijnym kodeksem celnym (ust. 2). Organy celne nie zezwalają na zwolnienie towarów, jeżeli mają uzasadnione podstawy, by podejrzewać obchodzenie przepisów, oraz nie zezwalają na powrotny wywóz danych towarów do [...] (ust. 3). Płatności związane z takimi towarami muszą być zgodne z przepisami i celami niniejszego rozporządzenia, w szczególności z zakazem zakupu, oraz z rozporządzeniem (UE) nr 269/2014 (ust. 4). Towary fizycznie znajdujące się w Unii i przedstawione organom celnym przed dniem 26 lutego 2023 r., które zatrzymano na podstawie niniejszego rozporządzenia, mogą zostać zwolnione przez organy celne na warunkach przewidzianych w ust. 1, 2, 3 i 4 (ust. 5).
Przepis ten wszedł w życie z dniem 26 lutego 2023 r., a więc już po złożeniu wniosku o unieważnienie decyzji pierwotnej i co do zasady zezwolił na wszystkie kroki proceduralne niezbędne do zwolnienia towarów, fizycznie znajdujących się w Unii, zgodnie z unijnym kodeksem celnym. Przy czym należy pamiętać, że sporny towar został zajęty ostateczną decyzją z 28 października 2022 r. A jak wynika
z art. 12e ust. 2 rozporządzenia Nr 833/2014 "wszystkie kroki proceduralne" powinny być zgodne z unijnym kodeksem celnym. Skoro więc decyzja pierwotna o zajęciu towaru była ostateczna to zgodnie z art. 23 UKC należało ocenić, czy jest ona zgodna z przepisami prawa celnego, w szczególności czy treść rozstrzygnięcia pozostaje w sprzeczności z nakazami lub zakazami określonymi w art. 12e rozporządzenia Nr 833/2014.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że art. 12e nie wprowadza generalnego obowiązku zwolnienia towarów do określonej procedury celnej. Nie mamy w tym przypadku do czynienia z normą prawną nakazującą określone zachowanie. Przepis ten wprowadza jedynie taką możliwość, dodatkowo obwarowaną pewnymi ograniczeniami. Innymi słowy z przepisu tego nie można wyciągnąć wniosku, że w każdym przypadku, gdy towar został fizycznie wprowadzony na obszar celny Unii, jeszcze przed wprowadzeniem zakazów – w tym zakazu określonego w art. 3j wskazanego rozporządzenia – należy zwolnić towar do procedury celnej. W związku z tym, skoro art. 12e rozporządzenia Nr 833/2014 nie wprowadza jednoznacznego nakazu zwolnienia towaru – to zdaniem sądu nie można w takim przypadku mówić o sprzeczności decyzji pierwotnej z jasną normą prawną. W takim sensie ostateczna decyzja pierwotna nie narusza art. 12e, bowiem z przepisu tego nie wynika oczywisty nakaz lub zakaz określonego zachowania. A tylko sprzeczność z przepisami prawa celnego może być podstawą zastosowania do decyzji pierwotnej art. 23 ust. 3 UKC.
Po drugie wymogiem zwolnienia towarów jest zgodność płatności za towar z przepisami i celami rozporządzenia Nr 833/2014, w szczególności z zakazem zakupu, oraz z rozporządzeniem (UE) nr 269/2014.
Podstawowym celem rozporządzenia Nr 833/2014 jest zwiększenie kosztów działań Rosji podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy oraz wspieranie pokojowego rozwiązania kryzysu. Zasadniczo więc chodzi o osłabienie potencjału finansowego Rosji poprzez wprowadzenie określonych zakazów, tak aby utrudnić finansowanie zbrojnej agresji na terytorium Ukrainy.
Analogiczny cel ma również rozporządzenie Nr 269/2014. Zgodnie art. 2 przywołanego rozporządzenia zamraża się wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze będące własnością, pozostające w posiadaniu, w faktycznym władaniu lub pod kontrolą wymienionych w załączniku I osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów lub powiązanych z nimi osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów wymienionych w załączniku I (ust. 1) oraz nie udostępnia się wymienionym w załączniku I osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom ani powiązanym z nimi osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom, ani też na ich rzecz - bezpośrednio lub pośrednio - żadnych środków finansowych ani zasobów gospodarczych (ust. 2).
Skarżąca podnosi, że zgodnie ze stanowiskiem Rady Unii Europejskiej oraz Ministerstwa Finansów, kryteriami stosowanymi przy ocenie możliwości rozciągnięcia finansowych środków ograniczających na podmioty niewymienione na listach sankcyjnych są kryteria własności i kontroli. Kryterium własności ma podstawę normatywną w art. 1 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 2580/2001 z dnia 27 grudnia 2001 roku w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających na celu zwalczanie terroryzmu (Dz.U. L 344 z 28.12.2001. Polskie wydanie specjalne: Rozdział 18 Tom 001 P. 207 - 212). Zgodnie z tym przepisem, termin "własność osoby prawnej, grupy lub podmiotu" oznacza bycie w posiadaniu 50% lub więcej praw własności osoby prawnej, grupy lub podmiotu lub posiadanie w nich większościowego udziału. Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 6 wskazanego rozporządzenia termin "kontrolowanie osoby prawnej, grupy lub podmiotu" oznacza którąkolwiek z następujących sytuacji:
1. posiadanie prawa do mianowania lub odwoływania większości członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorującego taką osobę prawną, grupę lub podmiot;
2. wyznaczanie, wyłącznie na podstawie wykonywania swojego prawa głosowania, większości członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorującego osobę prawną, grupę lub podmiot, sprawujących swoją funkcję podczas bieżącego lub poprzedniego roku budżetowego;
3. wyłączne dysponowanie większością praw głosu akcjonariuszy lub członków osoby prawnej, grupy lub podmiotu na mocy umowy z innymi akcjonariuszami lub członkami tej osoby prawnej, grupy lub podmiotu;
4. posiadanie prawa do wywierania dominującego wpływu na osobę prawną, grupę lub podmiot na mocy umowy zawartej z tą osobą prawną, grupą lub podmiotem umowy lub na mocy przepisu jej statutu lub umowy spółki, w przypadku gdy prawo regulujące działalność tej osoby prawnej, grupy lub podmiotu zezwala, aby podlegała ona takiej umowie lub takiemu przepisowi;
5. posiadanie kompetencji do wykonywania prawa do wywierania dominującego wpływu, nie będąc posiadaczem takiego prawa;
6. posiadanie prawa do korzystania z całości albo części aktywów osoby prawnej, grupy lub podmiotu;
7. zarządzanie działalnością prowadzoną przez osobę prawną, grupę lub podmiot na jednolitych zasadach, publikując skonsolidowane sprawozdania finansowe;
8. ponoszenie solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania finansowe osoby prawnej, grupy lub podmiotu lub ich poręczanie.
Natomiast skarżąca argumentuje, że R. A. posiada 28,64% akcji brytyjskiej spółki [...] PLC, zatem nie spełnia wskazanego powyżej kryterium własności, co uniemożliwia rozciągnięcie na tej podstawie finansowych środków ograniczających przyjętych przez UE wobec R. A. na spółkę [...] PLC i jej podmioty zależne.
Zdaniem skarżącej brak jest możliwości stwierdzenia, że sporny węgiel powinien być zajęty na podstawie art. 2 ust. 1 rozporządzenia Nr [...]. Ani [...] PLC, ani E. nie są sankcjonowane w UE i Polsce, zaś powiązania tych spółek z R. A. nie spełniają wymogów, od których instytucje europejskie i Ministerstwo Finansów uzależniają rozciągnięcie sankcji finansowych na podmioty niewidniejące na liście sankcyjnej.
Należy jednak zwrócić uwagę, że w nocie Rady Unii Europejskiej z dnia 27 czerwca 2022 r. nr 10572/22 dotyczącej skutecznego wprowadzania w życie środków ograniczających, na którą powołuje się skarżąca, wyraźnie wskazano, że kryteria, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, czy osoba prawna lub podmiot jest kontrolowany przez inną osobę lub podmiot, samodzielnie lub zgodnie z umową zawartą z innym udziałowcem lub inną stroną trzecią, mogłyby obejmować m.in. sytuacje wskazane powyżej przez stronę. Należy podkreślić, że nie są to wyłączne i jedyne przesłanki do uznania, że jeden podmiot jest kontrolowany przez inny, ale przykładowe sytuację. Zdaniem sądu każda sytuacja wymaga indywidualnego podejścia i analizy w całokształcie okoliczności także towarzyszących.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 10 września 2019 r. w sprawie C-123/18 P - HTTS Hanseatic Trade Trust & Shipping GmbH przeciwko Radzie Unii Europejskiej analizował pojęcie "należący" i "przez nie kontrolowany" na gruncie rozporządzenia Rady (UE) Nr 267/2012 z dnia 23 marca 2012 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylające rozporządzenie (UE) nr 961/2010.
W uzasadnieniu wyroku TSUE zwrócił uwagę, że artykuł 16 ust. 2 lit. d) rozporządzenia nr 961/2010 wprowadza środek w postaci zamrożenia środków finansowych i zasobów gospodarczych należących do osób, podmiotów lub organów, które nie są objęte rezolucjami Rady Bezpieczeństwa, ale które "zgodnie z art. 20 ust. 1 lit. b) decyzji 2010/413 [...] zostały określone jako osoby prawne, podmioty lub organy należące do [IRISL] [lub przez nie kontrolowane]". Użycie w rozporządzeniu nr 961/2010 sformułowań ''należący'' i ''przez nie kontrolowany'' odpowiada konieczności umożliwienia Radzie podjęcia skutecznych środków wobec wszystkich osób, podmiotów i organów powiązanych z przedsiębiorstwami zaangażowanymi w rozprzestrzenianie broni jądrowej. Wynika z tego, że posiadanie lub kontrola mogą być bezpośrednie lub pośrednie. Ustalenie tego powiązania wyłącznie na podstawie okoliczności posiadania lub sprawowania bezpośredniej kontroli groziłoby bowiem obchodzeniem tych środków ze względu na wiele możliwych form kontroli o charakterze umownym lub faktycznym, które dawałyby spółce równie daleko idące możliwości jak posiadanie lub bezpośrednia kontrola wywierania wpływu na inne podmioty. Ogólnie rzecz ujmując, pojęcie ''spółki pozostającej w posiadaniu lub pod kontrolą'' nie ma w dziedzinie środków ograniczających tego samego zakresu co na gruncie prawa spółek, jeżeli chodzi o ustalenie handlowej odpowiedzialności spółki, która jest prawnie zależna od decyzji innego podmiotu prawa handlowego. W ramach oceny zgodności środka ograniczającego z prawem pojęcie to odnosi się bowiem do sytuacji, w której osoba fizyczna lub prawna zaangażowana w rozprzestrzenianie broni jądrowej jest w stanie wywierać wpływ na decyzje handlowe innego podmiotu, z którym łączą ją stosunki handlowe, i to nawet w braku jakiegokolwiek związku prawnego, własnościowego lub kapitałowego między jednym i drugim podmiotem gospodarczym. Jak podkreślił rzecznik generalny w pkt 39 opinii, z punktu tego nie wynika, że Sąd w ogóle nie uwzględnił ewentualnych związków prawnych, własnościowych lub kapitałowych między HTTS a IRISL, a jedynie że brak takiego związku nie wystarczy, aby wykluczyć możliwość uznania danego podmiotu za ''będący w posiadaniu lub pod kontrolą''. Innymi słowy - o ile istnienie powiązań prawnych, własnościowych lub kapitałowych może w pewnych wypadkach przekładać się na możliwość wywierania wpływu na działania podmiotu będącego w posiadaniu lub pod kontrolą, to nie jest to koniecznym warunkiem wywierania takiego wpływu. W świetle powyższego należy uznać, że daną spółkę można uznać za ''będącą w posiadaniu lub pod kontrolą innego podmiotu'', jeżeli ów podmiot znajduje się w sytuacji, w której jest on w stanie wpływać na decyzje handlowe tej spółki, nawet w braku jakiegokolwiek powiązania prawnego, własnościowego lub kapitałowego między tymi dwoma podmiotami gospodarczymi (pkt 68-75).
Powyższa argumentacja została zaakceptowana i powtórzona na gruncie rozporządzenia Nr 269/2014. W wyroku bowiem z dnia 11 września 2024 r. sygn.
T- 635/2, Mikhail Fridman i in. przeciwko Radzie Unii Europejskiej Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej podkreślił, że osoby objęte zamrożeniem środków finansowych muszą zgodnie z art. 9 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 269/2014 zgłosić ''środki finansowe lub zasoby gospodarcze, podlegające jurysdykcji państwa członkowskiego, należące do nich, będące ich własnością, będące w ich posiadaniu lub pod ich kontrolą, właściwemu organowi państwa członkowskiego, w którym te środki finansowe lub zasoby gospodarcze się znajdują''. Otóż nie wydaje się, aby odwołanie się do pojęć należenia, własności, posiadania lub kontroli w przepisach art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 269/2014, było obciążone taką niejednoznacznością, która uniemożliwiałaby osobom objętym środkami w postaci zamrożenia środków finansowych rozwianie z wystarczającą pewnością ewentualnych wątpliwości co do zakresu lub znaczenia tych pojęć. W tym względzie, co się tyczy spółek
i w szczególnym kontekście środków ograniczających, orzeczono już, że daną spółkę można uznać za ''będącą w posiadaniu lub pod kontrolą innego podmiotu'', jeżeli spółka ta znajduje się w sytuacji, w której ów inny podmiot jest w stanie wpływać na jej decyzje, nawet w braku jakiegokolwiek powiązania prawnego, własnościowego lub kapitałowego między tymi dwoma podmiotami gospodarczymi.
Zdaniem sądu wykładnia pojęć "pozostające w posiadaniu, władaniu lub pod kontrolą" zawartych w art. 2 rozporządzenia Nr 269/2014 nie może ograniczać się tylko do zawężającej wykładni analogicznych pojęć występującej w prawie spółek handlowych. Biorąc pod uwagę cel ograniczeń wprowadzonych rozporządzeniami Nr 833/2014 i Nr 269/2014 oraz wartości na jakich opiera się cały system prawny Unii Europejskiej, ocena czy płatność za towar – w rozumieniu art. 12e jest zgodna
z art. 2 ust. 2 rozporządzenia Nr 269/2014 powinna uwzględniać cały kontekst w jakim usytuowana jest osoba R. A. w realiach prawno-biznesowych Rosji.
Należy również zwrócić uwagę, że w wyroku TSUE z dnia 20 grudnia
2023 r. sygn. T-313/22, Sąd rozpatrywał skargę R. A. A. przeciwko Radzie Unii Europejskiej, dotyczącą umieszczenia go w załączniku nr I do rozporządzenia Nr 269/2014.
Jak wskazał Sąd, skarżący posiada bezpośrednio 28,64% kapitału zakładowego spółki dominującej E. i jedynie trzech innych akcjonariuszy tej spółki posiada udział przekraczający 5%. Chociaż skarżący kwestionuje swój status akcjonariusza większościowego E. i prawo do decydowania o operacjach tej grupy lub do sprawowania nad nią kontroli, bezsporne jest nie tylko to, że jest on jednym z najważniejszych akcjonariuszy spółki dominującej [...], ale również to, że zgodnie z jej prospektem emisyjnym załączonym do akt sprawy przez skarżącego jest on jej głównym akcjonariuszem. W spółce dominującej [...] skarżący posiada bowiem najwyższy odsetek praw głosu wśród czterech głównych akcjonariuszy, do których zalicza się on sam, a którzy łącznie posiadają 63,35% tych praw, zaś pozostała część kapitału zakładowego jest zmienna, i mają możliwość sprawowania kontroli nad wyborem członków zarządu, deklarowaniem dywidend, powoływaniem zarządu i innymi decyzjami biznesowymi wspomnianej spółki dominującej. W tym względzie, jak podkreśla Rada, należy zauważyć, że w skład zarządu tej spółki dominującej wchodzi jedenastu członków, w tym sześciu niezależnych dyrektorów niewykonawczych, a skarżący ma prawo powoływać samodzielnie nawet trzech członków zarządu. W każdym razie należy zauważyć, że nawet jeśli udział skarżącego jako zwykłego inwestora w spółce dominującej ma charakter mniejszościowy, który nie pozwala mu na sprawowanie nad nią żadnej formy kontroli, to jednak pozostaje on istotny, w szczególności ze względu na fakt, że [...] jest jedną z głównych rosyjskich grup stalowych i górniczych. W rezultacie Rada słusznie uznała, że skarżący jest wiodącym przedsiębiorcą między innymi ze względu na swój status zawodowy, znaczenie jego działalności gospodarczej, wysokość kapitału posiadanego w [...], a w szczególności jego status głównego akcjonariusza spółki dominującej w strukturze rzeczonej grupy spółek. Ponadto z opisu historii [...] dołączonego do akt sprawy przez skarżącego, wynika, że spółka dominująca tej grupy spółek stanowi jedno z największych przedsiębiorstw stalowych i górniczych zintegrowanych pionowo na świecie, w którego skład wchodzi szereg spółek zależnych. Znajduje to potwierdzenie również w sprawozdaniu rocznym spółki dominującej [...] za 2021 r., dołączonym do akt sprawy przez skarżącego, w którym wskazano dochody w poszczególnych sektorach działalności. Ze sprawozdania tego wynika w szczególności, że działalność w sektorze stalowym przyniosła 12,5 mld USD, uwzględniając również dochody tego sektora w regionie Ameryki Północnej (odpowiadające 2,3 mld USD). Mówiąc ściślej, mimo że wspomniana spółka dominująca prowadzi działalność w kilku sektorach gospodarki rosyjskiej, dochody wyłącznie z sektora stali, które w Rosji wzrosły o 48,3% w latach 2020-2021, stanowią 66,3% jej łącznego dochodu. Zgodnie z tym sprawozdaniem rzeczona spółka dominująca jest ''liderem na rynkach budowlanych i rynkach wyrobów kolejowych w Rosji''. Posiada ona bowiem 28-procentowy udział w rosyjskim rynku kół kolejowych oraz 97-procentowy w rynku pociągów. Ponadto z prospektu dotyczącego [...] wynika, że w 2018 r. był on czwartym producentem stali surowej w Rosji i największym producentem pod względem ilości produktów długich dla budownictwa i przemysłu kolejowego w tym kraju i we Wspólnocie Niepodległych Państw (WNP). Sprawozdanie roczne spółki dominującej [...] za 2021 r. wskazuje również, że spośród 71 210 pracowników [...] 94,8% było zatrudnionych w Rosji i w WNP. Wszystkie te okoliczności pozwalają zatem wykazać, że rozpatrywany sektor gospodarczy, a mianowicie sektor stalowy i górniczy, w którym działa między innymi [...], zapewnia rządowi rosyjskiemu istotne źródło dochodów.
Rację ma oczywiście skarżąca, że sama spółka dominująca [...], ani będąca jej własnością spółka E. nie zostały ujęte na listach sankcyjnych, ale ujęty na nich jest R. A., wobec którego zastosowanie znajdzie art. 2 rozporządzenia Nr 269/2014. Skarżąca – co w świetle powyższego jest istotne – nie mogła zapłacić skutecznie za towar, gdyż banki odmówiły realizacji przelewów.
Wobec powyższego należy przyznać rację organowi, że nie jest możliwe zwolnienie towaru do jakiejkolwiek procedury stosownie do treści art. 12e rozporządzenia Nr 833/2014, z uwagi na fakt, że dokonanie płatności za towar byłoby sprzeczne z art. 2 ust. 2 rozporządzenia Nr 269/2014, ponieważ nie udostępnia się wymienionym w załączniku I osobom fizycznym – m.in. R. A. ani powiązanym z nimi podmiotom, ani też na ich rzecz - bezpośrednio lub pośrednio - żadnych środków finansowych ani zasobów gospodarczych.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących przepisów postępowania, sąd nie dopatrzył się w naruszenia przez organy celne regulacji prawnych w tym zakresie. Organy obu instancji wydając decyzję działały na podstawie przepisów prawa, prezentując uzasadnienie prawne zgodnie z obowiązującymi regulacjami. Przy rozpatrywaniu sprawy organy podjęły czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, dopuszczając całość dowodów, które przyczyniły się do jej wyjaśnienia, i cały zebrany w sprawie materiał dowodowy poddany został analizie. Podjęto zatem kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zbadania wszystkich okoliczności sprawy, a przed wydaniem decyzji organ wyznaczył stronie termin do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Podkreślenia wymaga, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zdecydowały o treści decyzji.
Na koniec należy odnieść się do zarzutu zastosowania w sprawie przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego. Przede wszystkim wskazana ustawa jest dopełnieniem uregulowań przyjętych na szczeblu unijnym w zakresie środków ograniczających. O ile część przepisów rozporządzeń jest bezpośrednio stosowana (np. obowiązek ciążący na wszystkich podmiotach w kraju w zakresie zamrażania i nieudostępniania funduszy i zasobów gospodarczych podmiotom wskazanym w załącznikach do rozporządzeń), to część wymaga wdrożenia regulacjami na poziomie krajowym.
Art. 8 wskazanej ustawy jest w istocie analogiczny do art. 3j rozporządzenia Nr 833/2014. Ponieważ w ocenie sądu decyzja pierwotna nie była sprzeczna z tym przepisem, z powodów podanych wyżej, nie może zostać uznana za sprzeczną
z art. 8 ustawy z takich samych powodów.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.