III SA/Lu 289/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki kolejowej, potwierdzając obowiązek zarządcy infrastruktury kolejowej do zapewnienia pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej.
Spółka P. P. L. K. S.A. zaskarżyła decyzję Komendanta Państwowej Straży Pożarnej nakazującą zapewnienie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej. Skarżąca argumentowała, że nie jest właścicielem gruntów ani nie przejęła obowiązku umową cywilnoprawną. Sąd uznał, że przepisy ustawy o transporcie kolejowym (art. 17 ust. 1 i art. 55) jednoznacznie nakładają obowiązek urządzenia i utrzymania pasów przeciwpożarowych na zarządcę infrastruktury kolejowej, którym jest skarżąca spółka.
Sprawa dotyczyła skargi P. P. L. K. S.A. na decyzję L. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, która utrzymała w mocy decyzję nakazującą spółce zapewnienie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej. Skarżąca kwestionowała swoją odpowiedzialność, twierdząc, że nie jest właścicielem gruntów ani nie przejęła obowiązku umową cywilnoprawną, a przepisy ustawy o transporcie kolejowym (u.t.k.) nie nakładają takiego obowiązku w sposób jednoznaczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając, że przepisy art. 17 ust. 1 i art. 55 u.t.k. jednoznacznie wskazują na zarządcę infrastruktury kolejowej jako podmiot zobowiązany do urządzenia i utrzymania pasów przeciwpożarowych. Sąd podkreślił, że przepisy te mają charakter lex specialis wobec ogólniejszej ustawy o ochronie przeciwpożarowej i że prawo zarządcy do korzystania z sąsiednich gruntów w celu realizacji tego obowiązku jest uzasadnione. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące ustawy o lasach, wskazując, że kwestia pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych jest regulowana przepisami szczególnymi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Obowiązek ten spoczywa na zarządcy infrastruktury kolejowej.
Uzasadnienie
Przepisy art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym jednoznacznie wskazują na zarządcę infrastruktury kolejowej jako podmiot zobowiązany do zapewnienia ochrony przeciwpożarowej, w tym urządzenia i utrzymania pasów przeciwpożarowych, korzystając z prawa do ingerencji w grunty sąsiednie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.t.k. art. 17 § 1
Ustawa o transporcie kolejowym
u.t.k. art. 55 § 1
Ustawa o transporcie kolejowym
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów art. 38 § 2
Pomocnicze
u.t.k. art. 55 § 3
Ustawa o transporcie kolejowym
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów art. 38 § 1
u.o.p. art. 4 § 1
Ustawa o ochronie przeciwpożarowej
u.o.p. art. 4 § 1a
Ustawa o ochronie przeciwpożarowej
u.o.l. art. 13 § 1
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
u.o.l. art. 9 § 1
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
u.p.s.p. art. 26 § 1
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustawy o transporcie kolejowym (art. 17 ust. 1 i art. 55) jednoznacznie nakładają na zarządcę infrastruktury kolejowej obowiązek urządzenia i utrzymania pasów przeciwpożarowych. Ustawa o transporcie kolejowym jest lex specialis wobec ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Zarządca infrastruktury kolejowej ma prawo korzystać z sąsiednich gruntów w celu realizacji obowiązku zapewnienia pasów przeciwpożarowych.
Odrzucone argumenty
Skarżąca nie jest właścicielem gruntów ani nie przejęła obowiązku umową cywilnoprawną. Przepisy ustawy o transporcie kolejowym mają charakter ogólnikowy i nie stanowią samoistnej podstawy do nałożenia obowiązków. Art. 55 u.t.k. określa jedynie uprawnienie, a nie obowiązek. Obowiązek urządzenia pasów przeciwpożarowych spoczywa na właścicielach lasów państwowych na podstawie ustawy o lasach. Pisma ministerialne stanowią źródło prawa.
Godne uwagi sformułowania
przepisy ustawy o transporcie kolejowym mają charakter lex specialis wobec przepisów ogólniejszej ustawy o ochronie przeciwpożarowej zarządca infrastruktury kolejowej upoważniony został do ingerencji w prawo własności innych podmiotów, w celu wykonania i utrzymania w należytym stanie pasów przeciwpożarowych zwrot "ma prawo" dotyczy możliwości korzystania z cudzych gruntów sąsiadujących z linią kolejową w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 u.t.k.
Skład orzekający
Jadwiga Pastusiak
przewodniczący
Ewa Ibrom
sprawozdawca
Grzegorz Wałejko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności zarządcy infrastruktury kolejowej za zapewnienie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zarządcy infrastruktury kolejowej i przepisów ustawy o transporcie kolejowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu bezpieczeństwa przeciwpożarowego w transporcie kolejowym i interpretacji przepisów prawa, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Kto odpowiada za pasy przeciwpożarowe wzdłuż torów? Sąd rozstrzyga spór między PKP a Strażą Pożarną.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Lu 289/13 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2013-06-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-04-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Ewa Ibrom /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603 Hasła tematyczne Straż pożarna Kolejnictwo Transport Sygn. powiązane II OSK 2541/13 - Wyrok NSA z 2014-06-24 II OSK 254/13 - Wyrok NSA z 2014-06-24 II SA/Bk 488/12 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2012-11-20 II OZ 680/12 - Postanowienie NSA z 2012-08-30 Skarżony organ Komendant Państwowej Straży Pożarnej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2007 nr 16 poz 94 art.17 ust.1 i 3 , art. 55 Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity. Dz.U. 2010 nr 109 poz 719 § 38 ust. 1 i 2 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję L. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w L. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie realizacji obowiązku wynikającego z przepisów przeciwpożarowych polegającego na zapewnieniu pasa przeciwpożarowego wzdłuż linii kolejowej oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], L. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w L. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w P. w sprawie realizacji obowiązku zapewnienia przez P. P. L. K. S.A., pasów przeciwpożarowych oraz oczyszczenia prostokątów między pasami przeciwpożarowymi a pasami poprzecznymi z krzewów oraz gałęzi wzdłuż linii kolejowej nr [...] relacji W. D. na odcinku Z.-P. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. 2005 r., Nr 45, poz 435 z późn. zm.), dalej: ustawy o lasach, właściciele lasów maja obowiązek do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania. Z kolei art. 38 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U z 2010 r., Nr 109, poz. 719 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej, stanowi, że obiekty mogące stanowić zagrożenie dla lasu, oddziela się poprzez wykonanie pasów przeciwpożarowych, utrzymywanych w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. Powyższe rozporządzenie nie określa jednak w sposób jednoznaczny sposobu wykonywania pasów przeciwpożarowych oraz podmiotów właściwych i zobowiązanych do ich urządzania i utrzymywania. W odróżnieniu od niego poprzednio obowiązujące rozporządzenie z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. 2006 r., nr 80, poz. 563) w § 34 ust. 3 pkt. 2 nakładało jednoznacznie obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na właścicieli linii kolejowych. Aktualnie obowiązujące rozporządzenie w kwestii rodzajów i sposobów wykonywania pasów przeciwpożarowych oraz podmiotów właściwych do ich wykonania i utrzymywania odsyła do ustawy o lasach, ustawy o transporcie kolejowym oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej, a także do wydanych na podstawie tych ustaw aktów wykonawczych. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2008 r., nr 153, poz. 955) reguluje jedynie techniczne kwestie prowadzenia robót i odległości dotyczących pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych. Kwestii podmiotowych dotyczą przepisy ustawy o transporcie kolejowym. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 16, poz. 94 z późn. zm.), dalej: u.t.k., zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełnić warunki techniczne i organizacyjne zapewniające bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego, bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych oraz ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Stosownie zaś do art. 55 ust. 1 pkt 1-3 u.t.k., zarządca infrastruktury kolejowej ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem, ustawiać zasłony odśnieżne, zakładać żywopłoty oraz urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Jednocześnie, wyjątek opisany w art. 55 ust. 3 u.t.k., dotyczący wskazania, kto ponosi faktyczne koszty wykonywania pasów przeciwpożarowych, świadczy o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilnoprawnej może domagać się ich poniesienia przez właścicieli gruntów. Zatem prawo zarządcy o którym mowa w art. 55 ust. 1 u.t.k., dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów, celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych jest obowiązkiem zarządcy infrastruktury kolejowej. Zarządcą infrastruktury kolejowej jest natomiast podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastruktura kolejową na zasadach określonych w ustawie. Organ odwoławczy wskazał, iż głównym zagrożeniem, ze strony składu pociągu dla położonych w bezpośrednim sąsiedztwie torowisk obszarów leśnych jest proces hamowania, w trakcie którego może dojść do wytwarzania snopów iskier stanowiących rozżarzone cząstki metali. Ponadto, może dochodzić do zablokowania systemu jezdnego na skutek awarii hamulców. Elementy rozgrzane odrywając się ze składu pociągu odlatują na znaczne odległości, co w sprzyjających warunkach niewątpliwie może zainicjować pożar na terenie leśnym. W ocenie organu odwoławczego potwierdza to słuszność twierdzeń, iż to właśnie na P. P. L. K. S.A., jako zarządcy linii kolejowej ciąży obowiązek dokonania czynności wskazanych w decyzji organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie spółka P. P. L. K. wniosła o uchylenie decyzji organu drugiej instancji w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 3 pkt 1 i 3, art. 55 ustawy o transporcie kolejowym oraz § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej, poprzez błędną ich wykładnię i uznanie skarżącego za zobowiązanego do urządzenia pasów przeciwpożarowych. Skarżąca wskazała, iż odpowiedzialność za realizację obowiązku w zakresie ochrony przeciwpożarowej w zakresie wskazanym w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r., Nr 178. Poz. 1380 z późn. zm.), dalej: ustawa o ochronie przeciwpożarowej, przejmuje ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie, a jeśli taka umowa nie została zawarta – obowiązki te spoczywają na podmiocie faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. Skarżąca podkreśliła, że nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym gruntów, na których zlokalizowane są pasy przeciwpożarowe, a także nie przejęła obowiązku ich oczyszczania w drodze umowy cywilnoprawnej. Ponadto, na podstawie art. 17 u.t.k. nie można przyjąć, że zawarte w nim w sposób ogólnikowy i niedookreślony regulacje mogą stanowić samoistną podstawę do nałożenia jakichkolwiek obowiązków na zarządcę infrastruktury. Obowiązku urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych nie nakłada też przepis art. 55 u.t.k., którego ust. 1 określa wyłącznie uprawnienie, skoro ustawodawca posłużył się w tym przepisie sformułowaniem "ma prawo", a nie "ma obowiązek". Organ odwoławczy dokonał też błędnej wykładni art. 55 ust. 3 ustawy wywodząc z jego treści, iż podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca linii kolejowej. W ocenie skarżącej art. 55 ust. 3 nakłada na właścicieli gruntów obowiązek urządzenia i utrzymania pasów przeciwpożarowych w przypadku posadowienia drzew lub krzewów po wybudowaniu linii kolejowej, na co wskazuje zawarte w tym przepisie sformułowanie: "koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właścicieli". Zarządca linii ponosiłby te koszty w przypadku wybudowania linii kolejowej przy istniejącym drzewostanie. W odpowiedzi na skargę L. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które uzasadniałyby jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy § 38 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym. Paragraf 38 rozporządzenia w sprawie ochrony pożarowej w ust. 1 stanowi, że lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. W ust. 2 § 38 rozporządzenia przewidziano, że rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w: ustawie o lasach, ustawie o transporcie kolejowym oraz ustawie o ochronie przeciwpożarowej, określają rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 roku w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. z 2006 r., Nr 58, poz. 405 i Nr 82, poz. 573) i przytaczane wyżej rozporządzenie z dnia 7 sierpnia 2008 roku w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów (...). Wynika z tego, że w rozrządzeniu z dnia 7 czerwca 2010 roku, w przeciwieństwie do poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2006, Nr 80, poz. 563; § 34 ust. 3 pkt 2) oraz wcześniejszego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2003 r., Nr 121, poz. 1138; § 34 ust. 3 pkt 2), nie określono podmiotów zobowiązanych do wykonania pasów przeciwpożarowych. W tej materii obecnie obowiązujące rozporządzenie odsyła do przepisów właściwych ustaw. Trzeba przy tym podkreślić, że fakt, iż stosowne przepisy ustawy o transporcie kolejowym pozostają w tym samym brzmieniu, które obowiązywało przed wejściem w życie rozporządzenia z 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej, wbrew stanowisku skarżącej nie oznacza, że regulacja ustawowa nie określa podmiotów zobowiązanych do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych. Należy natomiast zwrócić uwagę, że unormowania w tym przedmiocie zawarte w uprzednio obowiązujących rozporządzeniach w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów wykraczały poza zakres delegacji ustawowej przewidzianej w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Stosownie do art. 17 ust. 1 u.t.k. zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego, bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych oraz ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Powyższy przepis nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Przepis ten ma wprawdzie charakter ogólny, jeśli chodzi o sposoby realizowania ochrony przeciwpożarowej, a także bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego, ale określa podmioty oraz zakres ich odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa, w tym także pożarowego terenu, w obrębie którego usytuowana jest infrastruktura kolejowa. Z kolei przepis art. 55 ust. 1 u.t.k. konkretyzuje sposoby realizacji obowiązków, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.t.k., stanowiąc między innymi, że zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe (pkt 3 ust. 1 art. 55 u.t.k.). Ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron (ust. 2). Zestawienie przepisów art. 55 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.t.k. wskazuje jednoznacznie, że obowiązek urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych spoczywa na zarządcy infrastruktury kolejowej, który dla realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 1 u.t.k. korzysta z uprawnień opisanych w ust. 1 art. 55, to jest ma możliwość korzystania z gruntów sąsiadujących z linią kolejową w celu urządzenia i utrzymywania na nich pasów przeciwpożarowych, a odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie tych pasów przez zarządcę należne są właścicielom gruntów. Dokonując wykładni art. 51 powyższej ustawy należy mieć na względzie umiejscowienie tego przepisu w systemie prawa a więc, nie można pominąć treści art. 140 kodeksu cywilnego. Przepis ten, opisujący istotę prawa własności i wymieniający atrybuty właścicielskie, wskazuje, iż wykonywanie tychże uprawnień następuje "w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego". Właśnie ustawa o transporcie kolejowym jest jedną z ustaw szczególnych, wyznaczających granice władania rzeczą przez właściciela. Z mocy tej ustawy regulującej między innymi problematykę ochrony przeciwpożarowej, zarządca infrastruktury kolejowej upoważniony został do ingerencji w prawo własności innych podmiotów, w celu wykonania i utrzymania w należytym stanie pasów przeciwpożarowych. Realizując powyższe uprawnienie, działa w granicach określonych przez ustawy o transporcie kolejowym oraz o ochronie przeciwpożarowej, także akty wykonawcze wydane na ich podstawie, tj. rozporządzenie z 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej oraz rozporządzenie z 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów (...). Ponadto w ust. 3 art. 55 u.t.k. określono, że jeżeli posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają już właścicieli gruntów (ust. 3). Trafnie wywiedziono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przewidziany w art. 55 ust. 3 u.t.k. wyjątek w zakresie wyłącznie kwestii ponoszenia kosztów wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych potwierdza regułę, że podmiotem zobowiązanym do wykonania i utrzymywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który w szczególnej sytuacji przewidzianej w ust. 3 art. 55 u.t.k. może jedynie domagać się poniesienia przez właścicieli gruntów kosztów związanych z ich urządzeniem. Należy bowiem dodatkowo zauważyć, że zarządcą infrastruktury kolejowej, o którym mowa w art. 17 ust. 1 i art. 55 u.t.k., jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie. Infrastrukturę kolejową stanowią zaś linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym (art. 4 pkt 7 i 1 u.t.k.). Pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć drogę kolejową mającą początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami, a przyległy pas gruntu to grunt wzdłuż linii kolejowych, usytuowany po obu ich stronach, przeznaczony do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 2 i 3 u.t.k.). Nie można się również zgodzić z podnoszonym w skardze twierdzeniem, że art. 17 ust. 1 oraz art. 55 u.t.k. mają charakter blankietowy. Są one ze sobą powiązane, normując, odpowiednio, obowiązki i odpowiadające im uprawnienia zarządcy infrastruktury kolejowej w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Stąd niezasadny jest zarzut dokonania przez organ błędnej wykładni art. 55 u.t.k. wobec tego, że w wymienionym przepisie mowa jest o uprawnieniach, a nie posługuje się on pojęciem obowiązku. Przeciwnie, właściwe ustalenie w zaskarżonej decyzji podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej znajduje swoje potwierdzenie w art. 55 ust. 1 u.t.k., gdyż użyty w tym przepisie zwrot "ma prawo" dotyczy możliwości korzystania z cudzych gruntów sąsiadujących z linią kolejową w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 u.t.k., tj. zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Tym samym nie można z treści przepisu art. 55 ust. 1 ustawy wywodzić, iż zarządca ma jedynie prawo, a nie obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Wskazać również należy, że pogląd o spoczywaniu na zarządcy obowiązku urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, oparty na przepisach art. 17 ust. 1 i art. 55 u.t.k., dodatkowo wzmacnia art. 56 tej ustawy, gdyż wskazuje na właściwość zarządcy infrastruktury kolejowej także do wycinania drzew lub krzewów zagrażających bezpieczeństwu ruchu pociągów, a rosnących na gruncie, który nie należy do zarządcy infrastruktury. Nietrafne są zatem również argumenty odwołujące się do treści art. 4 ust. 1 u.o.p., dotyczącego określenia podmiotów odpowiedzialnych za ochronę przeciwpożarową obiektów w sytuacji oddania ich w zarząd lub użytkowanie. Po pierwsze – przepisy ustawy o transporcie kolejowym mają charakter lex specialis wobec przepisów ogólniejszej ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Nie można powoływać się na przepisy ogólniejsze w celu kwestionowania wniosków płynących z wykładni przepisów szczególnych. Ponadto, wbrew twierdzeniu strony skarżącej nawet odwołanie do art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej potwierdzałoby zasadność argumentacji organu. Z przepisu tego wynika, że w przypadku braku dokładnego określenia w umowie ustanawiającej zarząd lub użytkowanie obiektu (terenu) zasad odpowiedzialności za realizacje obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, obowiązki te spoczywają na faktycznie władającym – a więc m.in. zarządcy, w tym – jak w badanej sprawie – zarządcy infrastruktury kolejowej. Z treści art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej wcale zatem nie wynika, że obowiązki zarządcy obiektu w zakresie ochrony przeciwpożarowej powstają tylko w razie ich przeniesienia w drodze umowy cywilnoprawnej. W świetle powyższych rozważań niezasadne jest również, zaprezentowane przez skarżącego twierdzenie, że to na lasach państwowych miałby spoczywać obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych. Świadczyć ma o tym treść art. 13 ust 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach państwowych, zgodnie z którym właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności do (pkt 3) pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej. Zdaniem Sądu treść tego przepisu należy odczytywać łącznie z art. 9 ustawy o lasach państwowych gdzie w ust. 1 pkt 1 wskazano, iż w celu zapewnienia powszechnej ochrony lasów właściciele lasów są obowiązani do kształtowania równowagi w ekosystemach leśnych, podnoszenia naturalnej odporności drzewostanów, a w szczególności do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy o lasach Minister Środowiska wydał rozporządzenie z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. z 2006 r., Nr 58, poz. 405 z późn. zm.) W § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów wyróżniono cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych - typu A, B, C i D, a także określono sposób ich wykonania. Pasami tymi oddziela się lasy od dróg, zakładów przemysłowych, parkingów, od obiektów na terenach poligonów wojskowych oraz rozdziela się duże zwarte obszary leśne. Przepis ten pomija pasy przeciwpożarowe oddzielające linie kolejowe gdyż kwestią tego rodzaju pasów zajmuje się ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 153, poz. 955). W akcie tym, wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 54 ustawie o transporcie kolejowym, ustalono wymagania w zakresie urządzania i utrzymania pasów przeciwpożarowych właśnie w sąsiedztwie linii kolejowej. Rozporządzenie to reguluje jedynie techniczną kwestię prowadzenia robót i odległości dotyczących pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych. Przywołany w skardze przepis art. 13 ustawy o lasach w ocenie sądu odnosi się jedynie w ogólności do obowiązku właścicieli lasów wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Przepisem szczególnym dotyczącym realizacji pasów przeciwpożarowych jest art. 17 ust.1 w związku z art. 55 ustawy o transporcie kolejowym. Chybiony jest także argument powołujący się na stanowisko Ministerstwa Infrastruktury wyrażone w piśmie z 9 listopada 2011 r. Pisma ministerialne nie stanowią źródła obowiązującego prawa w RP. Z omówionych wcześniej względów, zdaniem Sądu przywołane wyżej obowiązujące obecnie normy prawne konkretyzują podmiot zobowiązany do urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Dlatego w ocenie Sądu kwestionowana decyzja w zakresie ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie pasów przeciwpożarowych została podjęta na podstawie i w granicach prawa, jak wymaga tego art. 7 Konstytucji RP, bowiem treść art. 17 ust. 1 oraz art. 55 u.t.k., do której przepisów odsyła § 38 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej, bezsprzecznie prowadzi do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W niniejszej sprawie jest nim P. P. L. K. S.A. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że w zaskarżonej decyzji organ dokonał prawidłowej wykładni prawa materialnego w zakresie ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za realizację obowiązku wynikającego z przepisów przeciwpożarowych, a zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługiwały na uwzględnienie. Wskazać również należy, że wydając decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. L. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w L. był na mocy art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) upoważniony do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień przepisom przeciwpożarowym w ustalonym terminie. Zatem wskazanie w decyzji podmiotu zobowiązanego do wykonania mineralizacji pasów przeciwpożarowych, jak i określenie terminu wykonania tych prac w celu usunięcia stwierdzonych uchybień, odbyło się w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI