III SA/Lu 276/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-10-13
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ARiMRKoła Gospodyń Wiejskichpomoc finansowaszczepienia COVID-19dostępność do szczepieńnienależnie pobrane płatnościrozporządzeniewsparcie lokalnej społecznościsąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Koła Gospodyń Wiejskich na decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na organizację wydarzenia promującego szczepienia przeciw COVID-19, uznając, że wspólna organizacja wydarzenia przez wiele kół w tym samym miejscu i czasie nie spełnia celu programu.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę Koła Gospodyń Wiejskich (KGW) na decyzję o zwrocie nienależnie pobranej pomocy finansowej. KGW otrzymało środki na organizację wydarzenia promującego szczepienia przeciw COVID-19. Organy uznały pomoc za nienależnie pobraną, ponieważ 17 Kół zorganizowało wspólne wydarzenie w tym samym miejscu i czasie, co zdaniem organów nie spełniało celu programu wsparcia lokalnej społeczności. Sąd oddalił skargę, potwierdzając, że wspólna organizacja jednego wydarzenia przez wiele podmiotów nie realizuje celu programu i stanowi podstawę do zwrotu środków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę K. D. (Koła Gospodyń Wiejskich) na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej. Pomoc ta była przyznana na realizację inicjatywy dotyczącej organizacji wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. K. D. wniosło o przyznanie pomocy, wskazując miejsce i datę wydarzenia. Po otrzymaniu sprawozdania, organ pierwszej instancji wezwał K. D. do wyjaśnień w związku z faktem, że 17 Kół Gospodyń Wiejskich złożyło wnioski wskazujące tożsamą datę i miejsce organizacji wydarzenia. K. D. nie udzieliło merytorycznych wyjaśnień, zarzucając naruszenie przepisów procesowych. Organy administracji, powołując się na przepisy ustawy o ARiMR oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r., ustaliły kwotę nienależnie pobranych płatności, uznając, że wspólna organizacja wydarzenia przez wiele Kół w jednym miejscu i czasie, z jednym punktem szczepień, narusza przepisy i nie realizuje celu programu. W skardze K. D. zarzuciło naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując jednocześnie właściwość organu administracji do rozstrzygnięcia sprawy. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że pomoc finansowa była adresowana do indywidualnego koła gospodyń wiejskich, a wspólna organizacja wydarzenia przez wiele podmiotów nie spełnia celu programu wsparcia lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień. Sąd podkreślił, że celem programu było zwiększenie dostępności do szczepień poprzez skierowanie wsparcia do ściśle określonego podmiotu i umożliwienie organizacji samodzielnych inicjatyw, a nie współorganizacji jednego wydarzenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wspólna organizacja jednego wydarzenia przez wiele Kół Gospodyń Wiejskich w tym samym miejscu i czasie nie spełnia celu programu wsparcia lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19, co stanowi podstawę do uznania pomocy za nienależnie pobraną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pomoc finansowa była adresowana do indywidualnego koła gospodyń wiejskich, a celem programu było zwiększenie dostępności do szczepień poprzez umożliwienie organizacji samodzielnych inicjatyw, a nie współorganizacji jednego wydarzenia. Wspólna organizacja nie realizuje celu programu i narusza zasady celowości i efektywności wydatkowania środków publicznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.o.ARiMR art. 29 § ust. 1, 1c, 2

Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych następuje w drodze decyzji administracyjnej, a organem właściwym jest organ przyznający pomoc.

rozp. RM z 27.01.2015 r. art. § 13zi § ust. 1 pkt 1, ust. 22 pkt 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Pomoc finansowa na organizację wydarzenia wspierającego dostępność do szczepień przeciw COVID-19 jest przyznawana indywidualnemu kołu gospodyń wiejskich. Wspólna organizacja wydarzenia przez wiele kół nie spełnia celu programu i stanowi podstawę do zwrotu pomocy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Decyzja podlega uchyleniu w razie naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku bezzasadności zarzutów skargi, sąd oddala skargę.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.f.p. art. 44 § ust. 3 pkt. 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Wspólne organizowanie wydarzenia było nieefektywne i nieuzasadnione.

u.o.KGW art. 2 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich

u.o.KGW art. 4 § ust. 2

Ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich

rozp. KE (UE) nr 1407/2013

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wspólna organizacja wydarzenia przez wiele Kół Gospodyń Wiejskich w tym samym miejscu i czasie nie spełnia celu programu wsparcia lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. Pomoc finansowa była adresowana do indywidualnego koła gospodyń wiejskich, a nie do grupy kół organizujących wspólne przedsięwzięcie. Wspólna organizacja wydarzenia narusza zasady celowości i efektywności wydatkowania środków publicznych.

Odrzucone argumenty

Sprawa zwrotu nienależnie pobranych środków pieniężnych nie może być załatwiona w drodze rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy z zakresu prawa administracyjnego, lecz jest sprawą cywilną. Organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 8, 11, 75 § 1, 107 § 1 k.p.a.) poprzez niewystarczające przeprowadzenie postępowania dowodowego, dowolną ocenę materiału dowodowego, niedokonanie ustaleń istotnych dla sprawy oraz niepełne uzasadnienie. Organy naruszyły art. 7 w zw. z art. 77 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niezbadanie sprawy pod względem faktycznym i prawnym oraz rozpatrzenie jej na podstawie niekompletnego materiału dowodowego. Organy naruszyły art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 84 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający winę strony skarżącej i niewłaściwe zastosowanie sankcji. Organy naruszyły art. 15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w drugiej instancji.

Godne uwagi sformułowania

Pomoc finansowa na realizację wydarzeń [...] adresowana jest do indywidualnego koła gospodyń wiejskich. Wspólne organizowanie wydarzenia przez kilka Kół Gospodyń Wiejskich w tym samym miejscu i czasie jest niewystarczające do realizacji celu jakim jest wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. Ustalenie, że dokonano wypłaty płatności z uchybieniem któregokolwiek z warunków jej przyznania, oznacza nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, których zwrotu, jako płatności nienależnej należy dochodzić.

Skład orzekający

Jerzy Drwal

sprawozdawca

Jerzy Marcinowski

przewodniczący

Robert Hałabis

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pomocy finansowej dla Kół Gospodyń Wiejskich na organizację wydarzeń promujących szczepienia, a także zasady ustalania i zwrotu nienależnie pobranych środków publicznych w drodze decyzji administracyjnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów rozporządzenia, które mogły ulec zmianie. Interpretacja pojęcia 'lokalna społeczność' i 'wspólna organizacja' ma znaczenie dla podobnych spraw.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących pomocy finansowej dla Kół Gospodyń Wiejskich, co może być interesujące dla organizacji pozarządowych i podmiotów działających na rzecz rozwoju wsi. Wyjaśnia również procedury związane z nienależnie pobranymi płatnościami.

Czy wspólna organizacja akcji szczepień przez Koła Gospodyń Wiejskich może prowadzić do zwrotu otrzymanej pomocy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 276/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jerzy Drwal /sprawozdawca/
Jerzy Marcinowski /przewodniczący/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 352/23 - Wyrok NSA z 2025-10-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1505
art. 29 ust. 1
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
Dz.U. 2015 poz 187
§ 13zi
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Hałabis Protokolant: Referent Agnieszka Kuna po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 października 2022 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 kwietnia 2022 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako Dyrektor L. Oddziału ARIM, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania K. D. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. L. (dalej jako Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, organ I instancji) z dnia 20 stycznia 2022 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
K. D. (dalej jako wnioskodawca, K. Gospodyń Wiejskich, strona skarżąca) złożyło w dniu 10 sierpnia 2021 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej na realizacją w terminie do 30 września 2021 r. inicjatyw dotyczących organizacji wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. We wniosku wskazano jako planowane na dzień 15 sierpnia 2021 r. miejsce wydarzenia - boisko sportowe w U. .
Decyzją z dnia 18 sierpnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na mocy §13zi rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.) – dalej jako rozporządzenie z dnia 27 stycznia 2015 r. przyznał wnioskodawcy pomoc finansową w kwocie [...]zł na realizację inicjatywy dotyczącej organizacji wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19.
W dniu 26 sierpnia 2021 r. do organu I instancji wpłynęło sprawozdanie Koła Gospodyń Wiejskich wraz z załącznikami z realizacji wydarzenia zorganizowanego w dniu 15 sierpnia 2021 r. boisko sportowe w U. .
W dniu 30 sierpnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał informację o akceptacji powyższego sprawozdania.
Następnie w związku z faktem, iż do organu I instancji wpłynęło 17 wniosków, w których wskazano tożsamą datę i miejsce organizacji wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19, tj. wydarzenia, które odbyło się w dniu 15 sierpnia 2021 r. na boisku w U. i zaszła konieczność ustalenia czy ww. wydarzenie było organizowane oddzielnie przez każde z kół wnioskujących o przyznanie pomocy finansowej, a zatem ustalenie faktycznego organizatora ww. wydarzenia, uprawnionego do uzyskania pomocy finansowej, organ I instancji pismem z dnia 13 września 2021 r. wezwał wnioskodawcę do złożenia stosownych wyjaśnień w tym zakresie.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie K. Gospodyń Wiejskich w piśmie z dnia 20 września 2021 r. nie udzieliło merytorycznych wyjaśnień w zakresie objętym wezwaniem. Zarzuciło natomiast, że organ naruszył przepisy procesowe, biorąc pod uwagę fakt zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania pomocy, że niezrozumiałym jest dlaczego organ domaga się od Koła Gospodyń Wiejskich dodatkowych informacji na temat organizacji wydarzenia w U. .
Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w T. L. poinformował organ I instancji, że SP ZOZ świadczył w dniu [...] usługi medyczne w zakresie wykonywania szczepień ochronnych przeciwko COVID-19 u pacjentów indywidualnych w ramach Narodowego Programu Szczepień na podstawie zawartych umów z K. Gospodyń Wiejskich w: [...], [...], [...], [...], minie-[...], [...], [...], [...]-[...], [...], [...], U. , R., [...], [...], [...]-[...], [...]-[...], D.. Dyrektor wyjaśnił, że świadczenie usług medycznych na podstawie zawartych umów odbyło się w ramach jednego punktu szczepień (jeden lekarz oraz dwie pielęgniarki).
Z kolei Kierownik Delegatury w Z. L. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia swoje stanowisko zawarł w piśmie z dnia 1 października 2021 r. W jego opinii, o dofinansowanie na konkretne wydarzenie może wystąpić jedno K. Gospodyń Wiejskich.
Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomieniem z dnia 3 listopada 2021 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej i decyzją z dnia 20 stycznia 2022 r. ustalił K. D. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej dla kół gospodyń wiejskich na realizację w terminie do 30 września 2021 r. inicjatyw dotyczących organizacji wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19 w wysokości [...] zł.
Od powyższej decyzji K. Gospodyń Wiejskich wniosło odwołanie.
Dyrektor L. Oddziału ARIM, po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności prowadzone jest w oparciu o art. 29 ust. 1, 1c i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i jest to samodzielne postępowanie administracyjne. Wyjaśnił, że płatności nienależne to należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy, również wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nieprawidłowej wysokości, czyli wszystkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika. Ustalenie, że dokonano wypłaty płatności z uchybieniem któregokolwiek z warunków jej przyznania, oznacza nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, których zwrotu, jako płatności nienależnej należy dochodzić.
W ocenie organu odwoławczego zorganizowanie w dniu 15 sierpnia 2021 r., w jednym miejscu i w jednym czasie, w U. wydarzenia jednocześnie przez 17 Kół Gospodyń Wiejskich, z: [...]-[...], [...], [...]-[...], U. , [...]-[...], [...], [...], [...], R., [...], [...], [...], [...], [...]-[...], [...], D., [...] narusza § 13zi ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r.
Zdaniem organu odwoławczego aby uzyskać dofinansowanie, koło gospodyń wiejskich musiało być organizatorem wydarzenia i spełnić wszystkie niezbędne wymogi wynikające z przepisów prawa. W sytuacji, gdy kilku współorganizatorów (kilka kół gospodyń wiejskich) realizuje de facto wspólne wydarzenie w jednym miejscu i czasie oraz w jednym wspólnym punkcie szczepień, to nawet jeżeli koła wskażą osobno realizację aktywności, to nie zostaną spełnione warunki otrzymania pomocy finansowej, na postawie powołanego rozporządzenia. W takiej sytuacji otrzymana pomoc w wysokości [...] zł podlega zwrotowi.
Organ odwoławczy zauważył również, że wspólna organizacja jednego wydarzenia, w jednym miejscu i czasie oraz stworzenie możliwości zaszczepienia się w jednym punkcie szczepień nie zapewnia w sposób efektywny i racjonalny realizacji celu określonego w § 13zi ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., jakim jest wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień.
Dalej organ odwoławczy stwierdził, że w świetle przepisu art. 44 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, ze zm.), dalej jako u.f.p., wspólne organizowanie wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19 należało uznać za niewystarczające, nieefektywne oraz nieuzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. Gospodyń Wiejskich wniosło o zmianę zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, zarzucając:
- naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu § 13zi ust. 1 pkt 1 w związku § 13zi ust. 22 pkt 1) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie norm prawnych, niewłaściwy proces kwalifikacji stanu faktycznego do stanu prawnego przez przyjęcie, że K. Gospodyń Wiejskich nie spełniło celu jakim jest wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19, a tym samym nie spełniło warunków otrzymania pomocy finansowej;
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 75 § 1 oraz art. 107 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej jako k.p.a., poprzez niewystarczające przeprowadzenie postępowania dowodowego, dowolną ocenę materiału dowodowego, niedokonanie ustaleń mających zasadnicze rozstrzygniecie dla sprawy oraz niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji;
- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 i art. 78 § 1 k.p.a., poprzez zaniechania dokonania w postępowaniu odwoławczym wszechstronnej oceny dowodów zgromadzonych przez organ pierwszej instancji, w szczególności przez niezbadanie sprawy pod względem faktycznym i prawnym, rozpatrzenie sprawy na podstawie niekompletnego i niewystarczającego materiału dowodowego, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie precyzyjnego ustalenia - czy w trakcie wydarzenia jakie odbyło się w dniu [...] w ramach wsparcia lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19, strona skarżąca zapewniła możliwość zaszczepienia się mieszkańcom Gminy U., ale również wszystkim innym chętnym do poddania się szczepieniu, przez czas de facto, co najmniej 5 godzin dziennie;
- naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę skarżącą zarzuconych naruszeń, bez wyczerpującej oceny podnoszonych w odwołaniu wyjaśnień strony i co za tym idzie niewłaściwe zastosowanie sankcji z § 13zi ust. 22 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa co - zdaniem strony skarżącej - jeszcze bardziej podważa zaufanie do organów kontrolnych i prowadzi do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło z naruszeniem zasady obiektywizmu;
- naruszenie art. 15 k.p.a., poprzez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, a ograniczenie się przez organ drugiej instancji do weryfikacji decyzji organu I instancji.
K. Gospodyń Wiejskich podniosło również, że sprawa zwrotu pobranych środków pieniężnych nie może być załatwiona w drodze rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy z zakresu prawa administracyjnego. Jest to bowiem sprawa cywilna, do której ewentualnie mogą znaleźć zastosowanie przepisy ustawy Kodeks cywilny o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c. i nast.). Sprawa niniejsza nie podlega zaś rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej i w tym wypadku to sąd powszechny powinien przejąć sprawę wynikająca z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia.
W uzasadnieniu zarzutów K. Gospodyń Wiejskich wskazywało, że w trakcie wydarzenia, które odbyło się w dniu [...], w ramach wsparcia lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko [...], zapewniło możliwość zaszczepienia się mieszkańcom Gminy U., ale również wszystkim innym chętnym do poddania się szczepieniu, przez co najmniej 5 godzin dziennie, o ile nie przekraczający tego limitu czasowego. Przy tym, kadra medyczna wykonująca szczepienia wydelegowana przez Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w T. L. na podstawie uprzednio zawartej umowy, nie miała jakichkolwiek zastrzeżeń do wyposażenia Punktu Szczepień przygotowanego przez współorganizatora wydarzenia. Strona skarżąca zwróciła także uwagę na to, że w trakcie zorganizowanego wydarzenia zapewnione zostały trzy aktywności.
Podkreśliło również, że zrealizowało obowiązek złożenia sprawozdania. Zdaniem strony skarżącej, jakie elementy zawierać powinno takie sprawozdanie, wyraźnie precyzuje pkt 17 § 13zi ust. 1 powołanego rozporządzenia. W sprawozdaniu sporządzonym na formularzu opracowanym przez ARiMR nie ma mowy o dokumentacji (np. umowy faktury VAT, rachunki potwierdzające poniesione wydatki, pozwolenia, decyzje), którą należy dołączyć do sprawozdania, a których żądały organy.
Strona skarżąca nie zgodziła się także ze stanowiskiem organu odwoławczego, że wspólne organizowanie wydarzenia w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19, należy uznać za nieuzasadnione, a sytuacja wspólnego organizowania wydarzenia z innymi K. Gospodyń Wiejskich, nie spełniła celu jakim jest wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. W tym zakresie strona skarżąca zarzuciła brak ustaleń co do ilości zaszczepionych osób i niewskazanie źródła wiedzy, że wydarzenie nie spełniło celu określonego w § 13zi ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.
Ponadto K. Gospodyń Wiejskich wskazało, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR akceptując sprawozdanie z przebiegu organizowanego wydarzenia oraz przyznając stronie skarżącej z tego tytułu pomoc finansową, dokładnie wiedział, ile Kół Gospodyń Wiejskich z zasięgu terytorialnego Gminy U. brało czynny udział we współorganizowaniu wydarzeń mających za cel wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19 i wówczas nie miał jakichkolwiek wątpliwości co do celowości wydatkowanych kwot.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z raportu Departamentu Wsparcia Krajowego ARiMR, sporządzonego w oparciu o dane NFZ, podczas wydarzenia zorganizowanego w dniu [...] przez jednocześnie 17 kół gospodyń wiejskich zaszczepione zostały jedynie 23 osoby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.) – dalej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2).
Dokonując sądowej kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach, w ocenie sądu zaskarżona decyzja prawa nie narusza.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że błędny jest pogląd strony skarżącej, że sprawa zwrotu pobranych środków pieniężnych nie może być załatwiona w drodze rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy z zakresu prawa administracyjnego i że jest to sprawa cywilna rozstrzygana w oparciu o przepisy ustawy Kodeks cywilny o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Podstawę normatywną w tym zakresie stanowi art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm., dalej jako "ustawa o ARiMR"). Na dzień pojmowania rozstrzygnięcia przez organ I instancji art. 29 ust. 1 stanowił, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.
Przepis ten od 29 marca 2022 r. uległ zamianie na mocy ustawy z dnia 24 lutego 2022 r. o zmianie ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022, poz. 646, art. 1 tej ustawy). Na dzień wydania zaskarżonej decyzji art. 29 ust. 1 stanowił (i stanowi), że środki publiczne:
1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej,
2) krajowe, przeznaczone na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały przyznane nienależnie lub zostały pobrane w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków.
Ustalenie kwoty przyznanych nienależnie lub pobranych w nadmiernej wysokości środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 29 ust. 1c). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2).
Z treści wyżej wymienionych przepisów ustawy o ARiMR wynika zatem wprost, że przedmiotem postępowania toczącego się przed organem administracji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków.
Pojęcie nienależnych płatności jest szerokie i obejmuje swym zakresem przedmiotowym różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych. Płatności nienależne to należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy, także wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nieprawidłowej wysokości, czyli sytuacje, w których stwierdzono nawet po przyznaniu płatności jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu wnioskodawcy, które wpłynęły na ocenę przyznania wnioskowanej płatności.
Należy podkreślić, że ustawodawca na mocy art. 4 ust. 6 ustawy o ARiMR upoważnił Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowego zakresu i sposobów realizacji zadań wymienionych w ust. 1, w tym warunki i tryb udzielania wsparcia w ramach tych zadań, mając na względzie priorytety polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i rynków rolnych oraz efektywne wykorzystanie środków finansowych. Ustawodawca wskazał wyraźnie, że określając zakres i sposób realizacji zadań, organ upoważniony ma mieć na względzie priorytet polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i rynków rolnych oraz efektywne wykorzystanie środków finansowych.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a ściślej mówiąc przepis § 13zi. Przepis ten został dodany do przedmiotowego rozporządzenia przez § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, (Dz. U. z 2021 r. poz. 1311) z dniem 23 lipca 2021 r. Odwoływanie się więc w zarzutach skargi do § 13zi rozporządzenia zmieniającego z dnia 15 lipca 2021 r. zamiast rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. uznać należy za oczywistą omyłkę.
Jak stanowi § 13zi ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., w 2021 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, kołom gospodyń wiejskich wpisanym do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich, o którym mowa w ustawie z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich (Dz. U. z 2021 r. poz. 165 i 1240), zwanym dalej "kołami gospodyń wiejskich":
1) na realizację w terminie do dnia 30 września 2021 r. inicjatyw dotyczących organizacji wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19, zwanego dalej "wydarzeniem", na które wstęp jest bezpłatny i które nie może trwać dłużej niż 3 dni;
2) z tytułu zaszczepienia przeciwko COVID-19 po raz pierwszy co najmniej 100 osób w trakcie wydarzenia (premia);
3) z tytułu zorganizowania wydarzenia, podczas którego zaszczepiono po raz pierwszy przeciwko COVID-19 największą liczbę osób i nie mniej niż 100 osób (dodatkowa premia).
Pomoc finansowa na realizację wydarzeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1, ma charakter pomocy de minimis i jest udzielana zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis oraz z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (§ 13zi ust. 3).
Jak stanowi § 13zi ust. 4 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., pomoc finansowa na realizację wydarzeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest przyznawana:
1) na wniosek koła gospodyń wiejskich złożony do dnia 15 września 2021 r. na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej;
2) w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na siedzibę koła gospodyń wiejskich.
K. gospodyń wiejskich może złożyć nie więcej niż trzy wnioski, o których mowa w ust. 4 pkt 1, przy czym kolejny wniosek może zostać złożony po akceptacji przez kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na siedzibę koła gospodyń wiejskich sprawozdania z wydarzenia na podstawie ust. 19 (§ 13zi ust. 5).
Wymogi co do treści wniosku zostały określone w § 13zi ust. 10 pkt 1-7.
Jak stanowi z kolei § 13zi ust. 12 przedmiotowego rozporządzenia, w ramach realizacji wydarzenia koło gospodyń wiejskich zapewnia co najmniej trzy z następujących aktywności:1) oprawę muzyczną; 2) występy artystyczne; 3) strefę gastronomiczną; 4) pokazy ratownictwa medycznego; 5) strefę dla dzieci; 6) zawody sportowe; 7) ekspozycję i degustację wyrobów kół gospodyń wiejskich; 8) pokazy rękodzieła ludowego; 9) warsztaty i szkolenia; 10) upominki dla osób zaszczepionych w trakcie wydarzenia.
Zgodnie z § 13zi ust. 13, wysokość pomocy finansowej na realizację wydarzeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1, wynosi [...] zł na jedno wydarzenie.
Obok podstawowej pomocy finansowej w wysokości [...] zł, istnieje możliwość wypłaty premii i dodatkowej premii, jeżeli są spełnione przesłanki ich wypłaty (§ 13zi ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 14 ).
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy – w związku ze współorganizacją przez 17 Kół Gospodyń Wiejskich z: [...]-[...], [...], [...]-[...], U. , [...]-[...], [...], [...], [...], R., [...], [...], [...], [...], [...]-[...], [...], D., [...], w tym samym miejscu i czasie, w dniu 15 sierpnia 2021 r. na boisku sportowym w U. , wydarzenia, w ramach którego zapewniono możliwość szczepienia przeciwko COVID-19 – w jednym punkcie sczepień przez 5 godzin (okoliczność bezsporna) - K. D. było podmiotem uprawnionym do otrzymania pomocy finansowej na realizację wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. W konsekwencji, czy organy ARiMR prawidłowo uznały, że przyznana pomoc w wysokości [...] zł stanowi płatność nienależną.
W ocenie sądu, przystępując do wykładni przepisu § 13zi rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., należy stwierdzić, że w zasadzie każdy przepis wymaga odpowiedniej, indywidualnej wykładni po to, aby ustalić brzmienie zakodowanej w nim normy prawnej. Pierwszorzędną jest wykładnia językowa. Jednak w procesie interpretacji prawa należy również sięgnąć także do innych metod, które pozwolą również na weryfikację skutków wykładni językowej. Nauka prawa i orzecznictwo stoją na stanowisku, że przyjęcie zasady pierwszeństwa wykładni językowej nie oznacza braku obowiązku przeprowadzenia wykładni kompleksowej. Innymi słowy należy dać przewagę wynikowi wykładni językowej, ale pod warunkiem, że uprzednio przeprowadziliśmy kompleksową wykładnię tekstu, to znaczy rozważyliśmy również aspekty systemowe i celowościowo-funkcjonalne (M. Zirk-Sadowski [w:] L. Leszczyński, B. Wojciechowski, M. Zirk-Sadowski, System Prawa Administracyjnego, Tom 4. Wykładnia w prawie administracyjnym, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Warszawa 2012, s. 205-206; uchwała NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 2, poz. 21).
W procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno więc ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik.
Zatem dokonując wykładni § 13zi rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., należy jej dokonywać w pierwszej kolejności na podstawie wykładni językowej, jednakże przy uwzględnieniu wykładni systemowej i celowościowej, mając przy tym na uwadze założenia leżące u podstaw wprowadzenia do obrotu prawnego przepisów rozporządzenia.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, założeniem wprowadzonej z dniem 23 lipca 2021 r. regulacji - przepisu § 13zi rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. - mając na uwadze zakreślony tym przepisem cel - było zwiększenie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19 dla społeczności wiejskiej poprzez skierowanie wsparcia finansowego do ściśle określnego podmiotu. Taka formuła przepisu nie nasuwa wątpliwości co do intencji prawodawcy gdy ma się na uwadze § 2 ust. 1 pkt.6 rozporządzenia, gdyż z jego treści w samej rzeczy wynika że Agencja ma udzielać pomocy na realizację zadań wynikające z polityki państwa. Strategia państwa w zakresie szczepień przeciw COVID-19 przedstawiona została w dokumencie Narodowy Program Szczepień z grudnia 2020 r. według którego jednym z istotnych celi zaprezentowanych w programie jest powszechność i dostępności szczepień.
Przypomnieć należy, że warunkiem uzyskania pomocy jak wynika z regulacji § 13zi ust. 1 pkt 1 było:
1) złożenie wniosku przez K. Gospodyń Wiejskich, a więc jak wynika z ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich (Dz.U. z 2021 r., poz. 2256) samorządną społeczną organizacją mieszkańców wsi, wspierającą rozwój przedsiębiorczości na wsi i aktywnie działającą na rzecz środowisk wiejskich, która reprezentuje interesy i działa na rzecz poprawy sytuacji społeczno-zawodowej kobiet wiejskich oraz ich rodzin, a także wspiera wszechstronny rozwój terenów wiejskich (art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy);
2) zorganizowanie do 30 września 2021 r. bezpłatnego i nietrwającego dłużej niż 3 dni wydarzenia umożlwiającego lokalnej społeczności szczepienie przeciwko COVID-19.
Dokonując analizy tego przepisu, zdaniem sądu nie ma wątpliwości, że pomoc finansowa na realizację wydarzenia w nim wymienionego adresowana jest do indywidualnego koła gospodyń wiejskich. Skoro prawodawca nie podał definicji zwrotu "lokalna społeczność" użytego w tym przepisie, należy zatem zastosować wykładnię językową. Według Słownika wyrazów bliskoznacznych pod redakcją Mirosławy Bańko – Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007 r. (str. 746) synonimami pojęcia "społeczność" są: "ogół", "zbiór ludzi", " kościół", "mikrospołeczność", "mniejszość" (narodowa, etniczna), "wspólnota". Zgodnie zaś ze Słownikiem języka polskiego – Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1981 r. (tom III, str. 296) pojęcie społeczność to: "ludzie poszczególnych środowisk zawodowych, społecznych, środowisko".
Z kolei, zgodnie ze Słownikiem wyrazów bliskoznacznych pod redakcją Mirosławy Bańko – Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007 r. (str. 335) wyrazem bliskoznacznym do wyrazu "lokalny", jest wyraz "miejscowy". Natomiast za Słownikiem języka polskiego – Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1981 r. (tom II , str. 51 ) należy powtórzyć, że pojęcie "lokalny" to: "właściwy danemu miejscu, ograniczony do danego miejsca; miejscowy".
Na gruncie 13zi ust. 1 pkt 1 powoływanego rozporządzenia, pojęcie "lokalna społeczność" oznacza zatem społeczność konkretnej wsi, w której działa koło gospodyń wiejskich.
Potwierdzają to również zapisy ustawy o kołach gospodyń wiejskich. W myśl art. 4 ust. 2 tej ustawy terenem działalności koła gospodyń wiejskich może być jedna bądź więcej wsi (tu decydują postanowienia statutu).
Powyższe świadczy, że celem tej normy prawnej było umożliwienie zorganizowania samodzielnie całego szeregu inicjatyw (wydarzeń) przez wskazany przez prawodawcę podmiot, które miały umożliwić, a wręcz, rozszerzyć/zwiększyć społeczności lokalnej dostępność do szczepień.
Mając zaś na względzie wykładnię systemową wewnętrzną i wykładnię celowościową prawidłowe jest rozumienia tego przepisu w sposób zaprezentowany powyżej, tym bardziej, że z przytoczonej regulacji § 13zi ust. 5 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. wynika, że koło gospodyń wiejskich może złożyć nie więcej niż trzy wnioski, przy czym kolejny wniosek może zostać złożony tylko i wyłącznie po akceptacji sprawozdania z poprzedniego wydarzenia. Ponadto na takie jedno wydarzenie przysługuje pomoc w wysokości [...] zł (§ 13zi ust. 13 powołanego rozporządzenia). Z kolei z regulacji § 13zi ust. 10 pkt 6 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. wynika, że integralnymi elementami wydarzenia są:
- zapewnienie w trakcie wydarzenia możliwości szczepienia przeciwko COVID-19 przez co najmniej 5 godzin dziennie, na podstawie umowy zawartej z punktem szczepień, oraz - w przypadku szczepionek dwudawkowych - zapewnienia szczepienia przeciwko COVID-19 drugą dawką;
- przeprowadzenie kampanii informacyjnej w mediach lokalnych lub społecznościowych lub za pośrednictwem ogłoszeń o wydarzeniu;
- zapewnienie w trakcie wydarzenia co najmniej trzech aktywności, o których mowa w ust. 12;
- przedłożenie sprawozdania z wydarzenia w terminie 30 dni od dnia zakończenia tego wydarzenia.
W ocenie sądu powołane przez organy argumenty są przekonujące, że w sytuacji gdy kilka kół gospodyń wiejskich realizuje wspólne wydarzenie w jednym miejscu i czasie oraz w jednym wspólnym punkcie szczepień, to nawet jeżeli każde z kół wskaże osobno realizację 3 aktywności, o których mowa § 13zi ust. 12, co jest tylko jednym z warunków uzyskania pomocy, to nie można mówić, że został zrealizowany cel wsparcia lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. Nie można uznać, że jedno wspólne zdarzenie dostatecznie promuje szczepienia przeciwko Covid-19 wśród społeczności wiejskiej, a zatem, że zostały spełnione wszystkie pozostałe przesłanki tej normy prawnej (skierowanie i zwiększenie dostępności szczepienia przeciwko COVID-19 lokalnej społeczności) uzasadniające przyznanie pomocy. Skoro K. Gospodyń Wiejskich wpisało siebie we wniosku jako organizatora, to znaczy że to ono samodzielnie (a więc osobiście, oddzielnie, samemu) zobowiązało się do zorganizowania konkretnego wydarzenia, a nie do jego współzorganizowania, czy uczestnictwa w nim.
Na odmienną ocenę poczynionych przez organ ustaleń nie ma wpływu również okoliczność zawarcia przez każde z kół oddzielnej umowy o zapewnieniu usług medycznych w zakresie wykonywania szczepień. Dodać tylko należy, co sądowi wiadome jest z urzędu, że w każdej z tych umów czas szczepień określony został w tym samym przedziale czasowym (od godz. 15:00 do godz. 20:00 ).
Podnieść przy tym należy, że spełnienie celu wsparcia lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19, nie można wbrew stanowisku skargi utożsamiać z efektami przeprowadzonej inicjatywy, a więc z ilością zaszczepionych osób. Celem było wsparcie danej społeczności w zakresie dostępności do szczepień, a więc najogólniej mówiąc dotarcie z możliwością zaszczepienia do jak największej liczby mieszkańców poszczególnych wsi, na terenie których działają koła gospodyń wiejskich, gdyż mieszkańcy terenów wiejskich nie mają tak dogodnych warunków dotarcia do (i wyboru) punktu szczepień jak mieszkańcy miast.
Powyższe stanowisko potwierdzają regulacje § 13zi ust. 1 i ust. 13 i 14 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. zgodnie z którymi istniała możliwość wypłaty premii i premii dodatkowej obok podstawowej pomocy finansowej w wysokości [...] zł, jeżeli zostały spełnione przesłanki ich wypłaty określone w ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 14). Przepis § 13zi ust. 13 nie zawiera wskaźników jakie miałyby być osiągnięte dla podstawowej formy wsparcia (8.000 zł) poza wyżej wymienionymi wymogami formalnymi. Odmiennie rzecz się ma w przypadku wypłaty premii i premii dodatkowej. W niniejszej sprawie strona skarżąca z tych dodatkowych instrumentów nie korzystała. Dlatego też niezasadne jest czynienie zarzutu organom, co do braku ustaleń w tym zakresie przy podstawowej formie wsparcia.
Zgodnie z § 13zi ust. 16 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. koło gospodyń wiejskich, które otrzymało pomoc finansową na realizację wydarzeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest obowiązane dostarczyć kierownikowi biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na siedzibę tego koła, w terminie 30 dni od dnia zakończenia wydarzenia, sprawozdanie z tego wydarzenia sporządzone na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.
Wymogi formalne, jakie powinno spełniać sprawozdanie określone zostały w ust. 17 i 18 § 13zi rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. Sprawozdanie, o którym mowa w ust. 16, zawiera:
1) datę i miejsce przeprowadzenia wydarzenia;
2) wskazanie zrealizowanych aktywności, o których mowa w ust. 12;
3) opis przeprowadzonej kampanii informacyjnej.
Zgodnie z § 13zi ust. 18 przedmiotowego rozporządzenia do sprawozdania, o którym mowa w ust. 16, dołącza się:
1) kopię umowy zawartej między kołem gospodyń wiejskich a punktem szczepień dotyczącej wykonania na wydarzeniu szczepień przeciwko COVID-19 przez co najmniej 5 godzin dziennie, a w przypadku szczepionek dwudawkowych - zapewnienia szczepienia przeciwko COVID-19 drugą dawką;
2) materiały dokumentujące przeprowadzenie kampanii informacyjnej w mediach lokalnych lub społecznościowych lub za pośrednictwem ogłoszeń o wydarzeniu;
3) materiały dokumentujące zrealizowanie aktywności podczas wydarzenia.
Jak stanowi § 13zi ust. 19 przedmiotowego rozporządzenia, kierownik biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na siedzibę koła gospodyń wiejskich akceptuje sprawozdanie, o którym mowa w ust. 16, jeżeli spełnia ono wymagania określone w ust. 17 i 18, w terminie 7 dni od dnia jego dostarczenia. Kierownik biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na siedzibę koła gospodyń wiejskich akceptuje sprawozdanie, o którym mowa w ust. 16, przez umieszczenie na sprawozdaniu adnotacji o jego akceptacji, o czym niezwłocznie informuje koło gospodyń wiejskich (§ 13zi ust. 20). W przypadku braku akceptacji sprawozdania, o którym mowa w ust. 16, kierownik biura powiatowego Agencji informuje na piśmie koło gospodyń wiejskich o odmowie akceptacji sprawozdania z podaniem przyczyny tej odmowy (§ 13zi ust. 21).
Wbrew argumentacji skargi okoliczność zaakceptowania lub niezaakceptowania sprawozdania (§ 13zi ust. 19 i 20) nie przesądza w żaden sposób o prawidłowości pobrania środków publicznych. Akceptacja sprawozdania ma w zasadzie charakter techniczny. Polega na umieszczeniu na sprawozdaniu stosownej adnotacji po uprzednim skontrolowaniu, czy spełnia ono wymogi formalne z ust. 17 i 18.
Obowiązek ustalenia czy środki publiczne zostały rozdysponowane w sposób prawidłowy determinuje przepis art. 29 ustawy o ARiMR oraz § 13zi ust. 22 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., zgodnie z którym, pomoc finansowa na realizację wydarzeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1, podlega zwrotowi na rachunek Agencji w całości w przypadku:
1) niezorganizowania wydarzenia przez koło gospodyń wiejskich lub
2) nieprzedłożenia w terminie sprawozdania, o którym mowa w ust. 16, lub
3) gdy sprawozdanie nie zawiera wszystkich elementów określonych w ust. 17, lub
4) gdy koło gospodyń wiejskich nie przedłoży dokumentów określonych w ust. 18, lub
5) gdy koło gospodyń wiejskich nie udokumentuje realizacji co najmniej trzech aktywności, o których mowa w ust. 12.
Jak już podniesiono ustalenie czy mamy do czynienia z płatnościami nienależnymi dotyczy sytuacji, w których stwierdzono nawet po przyznaniu płatności jakiekolwiek nieprawidłowości po stronie wnioskodawcy, które wpłynęły na ocenę zasadności przyznania danej płatności. W postępowaniu w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności lub płatności pobranych w nadmiernej wysokości organy administracji nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach natury faktycznej i prawnej.
Zdaniem Sądu, nie było błędem organów odwołanie się do argumentu, że taka forma organizacji wydarzenia w [...] nie mogła zrealizować celu określonego w § 13zi ust.1 pkt.1 rozporządzenia, tj. zintensyfikowania dostępności do szczepień przeciwko COVID-19 dla lokalnej społeczności poprzez zwielokrotnienie wydarzeń na których można się zaszczepić bez większego wysiłku. W konsekwencji prawidłowe jest stanowisko organów, że zaistniała podstawa do zwrotu pobranych nienależnie środków publicznych, o jakiej mowa w § 13zi ust. 22 pkt 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., w sytuacji gdy strona skarżąca samodzielnie danego wydarzenia nie zorganizowała.
Wspólne organizowanie wydarzenia przez kilka Kół Gospodyń Wiejskich w tym samym miejscu (boisko w U. ) i w tym samym czasie (jeden punkt szczepień czynny od godz.15.00 do godz. 20.00) jest niewystarczające do realizacji celu jakim jest wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. Trafnie również zauważa organ odwoławczy, że wspólne organizowanie wydarzenia, w tym przypadku, mając na uwadze cel jakiemu takie wydarzenia miało służyć pozostaje w sprzeczności z zasadami wydatkowania środków publicznych, zwłaszcza z zasadą celowości i efektywności (zob. art. 44 ust. 3 pkt. 1 u.f.p.). Celowość dokonywania wydatków oznacza optymalizację zastosowanych metod i środków, ich adekwatności dla osiągnięcia założonych celów oraz przyjętych kryteriów oceny realizacji celów i zadań. Efektywność oznacza zaś maksymalizację rezultatu działania.
Podsumowując, wbrew zarzutom skargi organy nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Organy zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie działając w granicach swobodnej oceny dowodów. Zresztą strona skarżąca stawiając zarzut naruszenia tych przepisów jak również art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. nie sprecyzowała jakich ustaleń istotnych dla wyniku sprawy nie dokonały organy (poza chybionym zarzutem braku ustaleń w zakresie ilości osób zaszczepionych). Z akt sprawy nie wynika również by strona skarżąca składała wnioski dowodowe, które organ zobowiązany byłby uwzględnić w świetle regulacji 78 § 1 k.p.a. Poza tym jeszcze raz należy podkreślić, że w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. naruszenie przez organ przepisów postępowania może stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji tylko wtedy, gdy naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, czyli taki, że gdyby do naruszenia nie doszło wynik sprawy najprawdopodobniej byłby inny. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie, w świetle mających zastosowanie przepisów prawa materialnego, jest prawidłowa i znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji czyni zadość wymogom art. 107 § 3 k.p.a. i jest wyczerpujące. Organ wyjaśnił stronie skarżącej zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, odniósł się do faktów istotnych dla danej sprawy, a strona nie wskazała, które podnoszone przez nią w odwołaniu okoliczności i wyjaśnienia zostały przez organ pominięte. Odmienna od oczekiwań strony skarżącej ocena materiału dowodowego nie stanowi o naruszeniu przez organ przepisów postępowania, a subiektywne odczucia skarżącego w zakresie braku zaufania do organu prowadzącego postępowanie, nie mogą przesądzać o naruszeniu art. 8 k.p.a. Zauważyć należy, że w celu realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa. W ocenie sądu organ prawa nie naruszył. Co do naruszenia przez organ art. 84 § 1 k.p.a., dotyczącego zwrócenia się do biegłego o wydanie opinii, z uwagi na wymagane w sprawie wiadomości specjalne, to wskazać należy, że strona skarżąca w żaden sposób tego zarzutu nie uzasadniała, tym samym odniesienie się do niego jest niemożliwe.
Wbrew zarzutom skargi, zdaniem sądu uzasadnienia rozstrzygnięć organów obydwu instancji są wystarczająco przekonujące i oparte na prawidłowym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych i stanu prawnego sprawy, decyzje nie naruszają więc zasad ochrony zaufania, przekonywania czy prawdy obiektywnej.
Wobec zatem bezzasadności zarzutów sformułowanych w skardze oraz wobec niestwierdzenia uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które sąd miał obowiązek uwzględniać z urzędu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI