III SA/Lu 271/14

III SA/Lu 271/14 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2014-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Wałejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6551
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 559/15 - Wyrok NSA z 2016-08-30
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 109 poz 750
§ 13 ust. 1 i 2; § 14 ust. 2, § 15
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi  z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 21  czerwca 2007 r.)
Dz.U. 2013 poz 173
art. 29 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
art. 116 ust. 2   (Dz.U.2013.1440 j.t.)
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a); art. 200; art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal,, WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wstrzymania wypłaty renty strukturalnej za kwiecień 2013 r.; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J.Z. 200 zł (dwieście złotych) tytułem kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 lutego 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej wymienianej także jako ARiMR lub Agencja) po rozpatrzeniu odwołania J. Z. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 20 listopada 2013 r. o wstrzymaniu wypłaty renty strukturalnej.
Z akt sprawy wynika, że na wniosek J. Z., decyzją z dnia 14 grudnia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał jej rentę strukturalną od listopada 2007 r. do października 2016 r. na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 109, poz. 750 z późn. zm.), dalej powoływanego jako "rozporządzenie o rentach strukturalnych". Termin wypłaty renty strukturalnej ustalono do ostatniego dnia każdego miesiąca. Kwota renty była kilkakrotnie waloryzowana i od marca 2013 r. wyniosła 1.246,73 zł miesięcznie.
W dniu 25 czerwca 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynęła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia 12 czerwca 2013 r. o przyznaniu J. Z. renty rodzinnej po zmarłym mężu. Renta rodzinna w kwocie 2.792,18 zł miesięcznie została przyznana od dnia 27 kwietnia 2013 r., to jest od dnia śmierci męża.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję z dnia 28 czerwca 2013 r. o zmianie wysokości renty strukturalnej i wstrzymał J. Z. wypłatę świadczenia od kwietnia 2013 r. W wyniku rozpoznania odwołania wnioskodawczyni, Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 13 września 2013 r. uchylił decyzję z dnia 28 czerwca 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją z dnia 20 listopada 2013 r. wstrzymał J. Z. od miesiąca kwietnia 2013 r. wypłatę renty strukturalnej. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kierownik Biura Powiatowego Agencji wskazał, że J. Z. nabyła prawo do renty rodzinnej po zmarłym mężu w miesiącu kwietniu 2013 r. Z tej przyczyny uznał, że świadczenie w formie renty strukturalnej za miesiąc kwiecień jej nie przysługuje. Ustalenie nabycia prawa do renty z ubezpieczenia społecznego przez J. Z. w miesiącu kwietniu 2013 r. uniemożliwia wypłatę renty strukturalnej za ten miesiąc.
Od powyższej decyzji J. Z. wniosła odwołanie. Skarżąca wskazała, że organ pierwszej instancji przyjął, iż renta rodzinna została przyznana jej od kwietnia 2013 r. nie uwzględniając dnia, od którego przyznano to świadczenie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mógł wypłacić pełnej kwoty świadczenia (renty rodzinnej) za kwiecień 2013 r., gdyż świadczenie (emeryturę) w kwietniu otrzymał jeszcze zmarły mąż J. Z. Renta rodzinna za kwiecień 2013 r. (od 27 kwietnia) wynosiła jedynie 372, 28 zł. Tym samym doszło do sytuacji, w której mimo spełniania przesłanek do otrzymywania renty strukturalnej za okres od 1 do 26 kwietnia 2013 r. skarżąca utraciła do niej prawo. Zdaniem J. Z., świadczenie za miesiąc kwiecień powinno być rozliczone w sposób określony w § 14 ust. 1 rozporządzenia o rentach strukturalnych.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją 17 lutego 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że w przypadku nabycia prawa do renty z ubezpieczenia społecznego w trakcie pobierania renty strukturalnej, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie. J. Z. nie wycofała wniosku o przyznanie renty rodzinnej z ZUS w terminie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wobec czego należało wstrzymać wypłatę renty strukturalnej od miesiąca, w którym zostało przyznane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenie rentowe.
Odnosząc się do treści odwołania, Dyrektor ARiMR wskazał, że § 14 ust. 1 rozporządzenia o rentach strukturalnych w ogóle nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca nie nabyła prawa do emerytury, a przyznane świadczenie jest rentą rodzinną. Z kolei w § 14 ust. 2 rozporządzenia uregulowana jest kwestia dalszej wypłaty, przyznanej już uprzednio beneficjentowi na oznaczony czas renty strukturalnej. Zdaniem organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, że w sytuacji, gdy beneficjent uzyska rentę strukturalną, a następnie przyznane mu zostanie prawo do renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i nie wycofa on wniosku o tą rentę w terminie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (co też miało miejsce w przedmiotowej sprawie), to przyznana renta strukturalna nie jest dalej wypłacana (jest wstrzymywana).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. Z. zaskarżyła powyższą decyzję w całości. Podniosła, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mógł wypłacić pełnej kwoty świadczenia za kwiecień 2013 r., bowiem jej mąż zmarł w dniu 27 kwietnia 2013 r. Zatem bezpodstawne jest przyjmowanie przez organy ARiMR, że renta z ZUS wypłacona została za cały miesiąc kwiecień, jak i że renta strukturalna wygasła za cały kwiecień 2013 r. Skarżąca zauważyła, że renty i emerytury z ZUS wyliczane są dokładnie od dnia, w którym uprawnienie przysługuje stronom.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17 lutego 2014 r. o wstrzymaniu wypłaty skarżącej renty strukturalnej od kwietnia 2013 r.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wydanego w oparciu o delegację z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 173).
Jako podstawę materialnoprawną decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty strukturalnej Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał przepis § 14 ust. 2 rozporządzenia o rentach strukturalnych. Zgodnie z tym przepisem w przypadku przyznania prawa do renty w trakcie pobierania renty strukturalnej, uprawnionemu wypłaca się rentę strukturalną, jeżeli wycofa wniosek o przyznanie renty w terminie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W rozpatrywanej sprawie jest bezsporne, że trakcie pobierania renty strukturalnej skarżąca uzyskała prawo do renty rodzinnej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Bezsporne jest również, że skarżąca nie wycofała wniosku o przyznanie renty rodzinnej w terminie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to jest do dnia uprawomocnienia się decyzji o przyznaniu renty rodzinnej (art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 z późn. zm.). Z treści decyzji ZUS o przyznaniu renty rodzinnej wynika, że renta ta została przyznana od dnia śmierci męża skarżącej, to jest od 27 kwietnia 2013 r. w wysokości 2.792,18 zł miesięcznie Z wysokości świadczenia przedstawionego w decyzji wynika, że renta rodzinna za kwiecień obliczona została za okres od 27 do 30 kwietnia i wynosiła 372, 28 zł.
Skutkiem uprawomocnienia się decyzji o przyznaniu renty rodzinnej jest konieczność zastosowania przepisu § 14 ust. 2 rozporządzenia o rentach strukturalnych i wstrzymania wypłaty renty strukturalnej. Z przepisu tego wynika bowiem, że przyznanie renty rodzinnej w trakcie pobierania renty strukturalnej wyłącza możliwość wypłacania renty strukturalnej. Przepis ten jednak nie rozstrzyga jednoznacznie, czy uprawniony traci prawo do renty strukturalnej nabytej także za ten miesiąc, w którym nabył prawo do renty rodzinnej. Należy przy tym zauważyć, że stany faktyczne mogą być bardzo różne w zależności od daty nabycia prawa do renty rodzinnej. W przypadku nabycia prawa do renty rodzinnej w pierwszych dniach miesiąca renta rodzinna będzie wypłacona niemal w całości jej miesięcznej wysokości. Natomiast w przypadku nabycia prawa do renty w ostatnich dniach miesiąca (tak jak w rozpatrywanej sprawie) renta rodzinna jest wypłacana tylko w niewielkiej części.
Przepisy rozporządzenia nie zawierają, na wypadek zbiegu prawa do renty rodzinnej i renty strukturalnej, takiego rozwiązania jakie przewidziane jest w § 14 ust. 1 rozporządzenia w przypadku zbiegu prawa do renty strukturalnej i do emerytury. Wówczas rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę emerytury. Jednakże zbieg ten ma inną konstrukcję niż zbieg praw do renty strukturalnej i renty rodzinnej. W przepadku zbiegu prawa do renty strukturalnej i do emerytury uprawniony co do zasady nie traci prawa do żadnego ze świadczeń, a jedynie wysokość jednego z nich (emerytury) zmniejsza wysokość drugiego. Natomiast w przypadku zbiegu prawa do renty strukturalnej i prawa do renty rodzinnej uprawniony traci prawo do otrzymywania renty strukturalnej, jeżeli nie cofnie wniosku o przyznanie renty rodzinnej. Utrata prawa do renty strukturalnej jest niezależna od wysokości tej renty jak i od wysokości renty rodzinnej.
Wykładnia przepisu § 14 ust. 2 rozporządzenia o rentach strukturalnych nie może jednak prowadzić do takiego skutku, że nabycie prawa do renty rodzinnej nawet za ostatni dzień miesiąca pozbawiałoby uprawnionego prawa do renty strukturalnej za ten miesiąc.
W pierwszej kolejności, należy zwrócić uwagę, że zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia o rentach strukturalnych, rentę strukturalną wypłaca się za każdy miesiąc, w terminie określonym w decyzji administracyjnej o przyznaniu renty strukturalnej, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia przez pobierającego rentę strukturalną 65 lat. Rentę strukturalną wypłaca się, poczynając od miesiąca, w którym zostały spełnione wszystkie warunki do jej przyznania (§ 13 ust. 2). Z powyższego wynika, że termin wypłacania świadczenia w każdym miesiącu pozostawiono do określenia w decyzji. Termin wypłacania renty strukturalnej jest terminem wymagalności poszczególnych rat renty, w zależności od treści decyzji. Termin wymagalności świadczenia nie decyduje jednak o tym, kiedy powstaje prawo do poszczególnych miesięcznych rat renty strukturalnej.
Z kolei z przepisu § 13 ust. 2 rozporządzenia wynika, że rentę wypłaca się poczynając od miesiąca, w którym zostały spełnione wszystkie warunki do jej przyznania. Powyższe oznacza, że: po pierwsze - w pierwszym miesiącu, w którym rolnik nabył prawo do renty strukturalnej renta ta jest wypłacana w pełnej wysokości oraz po drugie - w każdym kolejnym miesiącu kiedy uprawniony spełnia warunki do przyznania renty, nabywa on uprawnienie do kolejnych rat renty z nadejściem każdego pierwszego dnia kolejnego miesiąca. Jak wcześniej wspomniano nabycie uprawnienia do kolejnych rat renty nie jest związane z terminem ich płatności wyznaczonym decyzją o przyznaniu renty.
Taki sposób nabywania uprawnienia do poszczególnych rat renty strukturalnej sprawia, że nie jest możliwe odebranie z mocą wsteczną uprawnienia do miesięcznej raty renty strukturalnej za dany miesiąc, jeżeli po nabyciu tego uprawnienia rolnik uzyskał prawo do renty rodzinnej przysługującej od oznaczonego dnia tego miesiąca.
Zgodnie z § 14 ust. 2 rozporządzenia o rentach strukturalnych w przypadku przyznania prawa do renty w trakcie pobierania renty strukturalnej, uprawnionemu wypłaca się rentę strukturalną, jeżeli wycofa wniosek o przyznanie renty w terminie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten powinien być rozumiany, w kontekście wcześniejszych rozważań, w ten sposób, że jeżeli uprawniony nie wycofa wniosku o przyznanie renty rodzinnej w określonym terminie, to nie nabywa prawa do kolejnych rat renty strukturalnej ze skutkiem na przyszłość, to jest po miesiącu, w którym uzyskał prawo do renty rodzinnej.
Zaskarżona decyzja oparta została na odmiennej wykładni przepisu § 14 ust. 2 rozporządzenia o rentach strukturalnych, dopuszczającej odebranie powstałego już uprawnienia do raty renty strukturalnej za miesiąc, w którym powstało prawo do renty rodzinnej. W konsekwencji decyzję wydano z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy - ale tylko w części, w której decyzja dotyczy wstrzymania wypłaty renty strukturalnej za kwiecień 2013 r. W pozostałym zakresie decyzja nie narusza prawa.
Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy powinien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną.
Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. poz. 270 z późn. zm.), dalej powołanej jako P.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.