III SA/Lu 270/25

III SA/Lu 270/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /przewodniczący/
Iwona Tchórzewska /sprawozdawca/
Jerzy Drwal
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Akta stanu cywilnego
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1378
art. 61
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. C. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 25 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania i wydania decyzji w sprawie wpisania danych w akcie urodzenia I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu E. O. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 lutego 2025 r., nr [...] Wojewoda Lubelski, po rozpoznaniu zażalenia skarżącego P. C. na postanowienie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie z dnia [...] 2024 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z dnia 8 grudnia 2024 r., złożonym w organie pierwszej instancji w dniu 9 grudnia 2024 r., P. C. zwrócił się do Kierownika USC w Lublinie z wnioskiem o wpisanie w akcie urodzenia M. K., o numerze historycznym [...], w rubryce dotyczącej ojca, danych przesłaniających, które nie wskazują osoby ojca oraz o wydanie decyzji administracyjnej w tej sprawie. Do wniosku dołączył kopię protokołu posiedzenia Sądu Rejonowego L.-Z. w L. z dnia [...] 2011 r. sygn. akt V Nsm [...], z którego wynika, że skarżący w trybie art. 1191 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 z późn. zm.) wyraził zgodę na przysposobienie w przyszłości bez wskazywania osób przysposabiających swojej małoletniej córki M. C. (obecne noszącej nazwisko K. ), dla której w Urzędzie Stanu Cywilnego w L. sporządzono akt urodzenia zarejestrowany pod numerem [...].
Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w L. postanowieniem z dnia [...] 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wpisania danych przesłaniających do aktu urodzenia.
Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z treścią aktu urodzenia M. K., P. C. jest jej ojcem. Wykreślenie, zmiana danych ojca w akcie urodzenia dziecka, może nastąpić na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa, ustalenie ojcostwa czy też w drodze przysposobienia.
Mając na względzie treść art. 61 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 594 z późn. zm., dalej: "p.a.s.c.) organ wyjaśnił, że wpis danych przesłaniających następuje w ściśle określonych okolicznościach faktycznych, gdy nie mamy ustalonych danych ojca czy to w drodze uznania, czy też sądowego ustalenia ojcostwa. Prawomocne rozstrzygnięcie na gruncie cywilnoprawnym warunkuje działania Kierownika USC i stanowi podstawę wpisu czy też wykreślenia danych ojca w akcie urodzenia dziecka. Sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Kierownik USC dokonuje wpisu w formie czynności materialno-technicznej. Oświadczenie złożone w trybie art. 1191 k.r.o. nie stanowi podstawy do wykreślenia danych ojca z aktu urodzenia dziecka i dokonania wpisu danych przesłaniających. Odnosi skutki prawne na gruncie prawa rodzinnego, w relacji ojciec – dziecko, natomiast nie stanowi podstawy do jakiegokolwiek wpisu w akcie urodzenia dziecka.
Stwierdzenie powyższych okoliczności obligowało organ do zakończenia postępowania w sposób formalny na podstawie art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm, dalej: "k.p.a."), przez odmowę wszczęcia postępowania ze względu na wystąpienie innych uzasadnionych przyczyn, zarówno ze względu na cywilnoprawny charakter postępowania i brak podstawy materialnoprawnej do wszczęcia postępowania, jak i wydania decyzji administracyjnej w sprawie.
Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, Wojewoda Lubelski postanowieniem z dnia [...] 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Wojewoda Lubelski w uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 61 p.a.s.c. wpis danych przesłaniających dane o ojcu następuje w przypadku, gdy nie zostały one ustalone poprzez uznanie dziecka lub na podstawie sądowego ustalenia ojcostwa. Takie działanie następuje w formie dołączenia do aktu stanu cywilnego wzmianki dodatkowej.
W ocenie organu odwoławczego Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w L. trafnie wskazał, że prawomocne rozstrzygnięcia na gruncie cywilnoprawnym stanowią podstawę wpisu lub wykreślenia danych ojca w akcie urodzenia, natomiast oświadczenie złożone w trybie art 1191 k.r.o. nie stanowi podstawy do wykreślenia danych ojca z aktu urodzenia dziecka i dokonania wpisu danych przesłaniających.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy zauważył, że organ pierwszej instancji nie dokonał merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie w uzasadnieniu postanowienia odniósł się do przedstawionych okoliczności oraz załączonego do wniosku dokumentu jedynie w celu dokładnego przedstawienia swojego stanowiska. Brak takowego nawiązania spowodowałby sporządzenie uzasadnienia, z którego nie wynikałyby podstawy stojące za wydaniem omawianego rozstrzygnięcia.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skardze P. C. zarzucił wydanie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w podstawie prawnej postanowienia poza art. 61a § 1 k.p.a. organ powołał również art. 61 p.a.s.c. Pomimo tego, iż w sentencji postanowienia odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego, to jednocześnie w jego motywach rozstrzygnięto sprawę negatywnie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego. Stanowi to naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. Bezzasadność żądania powinna prowadzić do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, poprzez wydanie decyzji administracyjnej załatwiającej ją co do istoty. Skarżący wskazał, że nie wydając w sprawie merytorycznej decyzji organ administracji decyduje w sposób arbitralny o ilości posiadanych przez skarżącego dzieci i jednocześnie usiłuje blokować możliwość wyczerpania krajowych środków prawnych, aby utrudnić złożenie przez skarżącego skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Pismem z dnia 22 września 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała zarzuty sformułowane w skardze. Pełnomocnik dodatkowo podniosła zarzut naruszenia przez organ art. 61a k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez uznanie, że brak było podstawy materialnoprawnej do wydania skarżącemu decyzji administracyjnej przez Kierownika USC w Lublinie w żądanym przez niego zakresie i odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy skarżący złożył oświadczenie w trybie art. 1191 k.r.o., co doprowadziło do naruszenia przez organ zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie do działań organów administracji.
Pełnomocnik skarżącego zarzuciła dualizm i sprzeczność w sposobie rozstrzygania spraw przez organ administracji. Wyjaśniła, że w 2014 r. skarżący wystąpił do Kierownika Urzędu Cywilnego o wydanie decyzji w zakresie zmiany danych dotyczących ojca w akcie urodzenia M. K.. W dniu 18 sierpnia 2015 r. skarżący otrzymał jedynie pismo w tej sprawie, organ nie wydał zaś decyzji merytorycznej w przedmiocie złożonego wniosku. Sposób działania organu został zaaprobowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który postanowieniem z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt III SAB 20/24 odrzucił skargę na bezczynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie wskazując, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Pełnomocnik podniosła, że mimo tożsamości stanu faktycznego organ w niniejszej sprawie wydał decyzję i odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany danych ojca w akcie urodzenia M. K., co stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli ujętej w art. 8 k.p.a.
Jednocześnie pełnomocnik wskazał, że zdaniem skarżącego, oświadczenie złożone w trybie art. 1191 k.r.o. może stanowić podstawę do wykreślenia danych ojca w akcie urodzenia M. K.. Natomiast skarżący pomimo złożenia oświadczenia w trybie 1191 k.r.o. został obciążony obowiązkiem alimentacyjnym. Z uwagi na dług alimentacyjny została wszczęta egzekucja administracyjna. Bezzasadna odmowa dokonania zmian danych ojca w akcie urodzenia M. K. może mieć dalsze ujemne konsekwencje dla skarżącego w postaci utraty mieszkania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.
Zaskarżone postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia [...] 2025 r., nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania w sposób, który zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) stanowiłby podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny zasadności odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 8 grudnia 2024 r., w którym skarżący domagał się wpisania w akcie urodzenia M. K. o numerze historycznym [...], w rubryce dotyczącej ojca - danych przesłaniających, które nie wskazują osoby ojca oraz wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie.
W myśl art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Zgodnie zaś z art. 61a § 1 k.p.a., który stanowił podstawę prawną postanowienia wydanego przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., a więc żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Z treści przepisu art. 61a § 1 k.p.a. wynika, że zawiera on dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwsza z tych przesłanek ma charakter podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną), zaś druga – charakter przedmiotowy (zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania). Przesłanka polegająca na wystąpieniu "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie administracyjne nie może być wszczęte, nie została w żaden sposób dookreślona w treści art. 61a § 1 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że pod pojęciem "innych uzasadnionych przyczyn" należy rozumieć przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego, a przy tym oczywiste i widoczne "na pierwszy rzut oka", a więc przeszkody natury przedmiotowej takie jak: brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym; gdy żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw; żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej inną decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1635/14, uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego może być oczywisty brak podstaw prawnych do wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie. Nie budzi wątpliwości, że przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, a zatem których ustalenie i podanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Zatem odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13). Aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie, okoliczność zaistnienia przeszkody przedmiotowej musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku, (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt I OSK 693/17 oraz z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1467/24).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów obu instancji o wystąpieniu w sprawie innej uzasadnionej przyczyny, o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a., polegającej na oczywistym braku podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wniesionego przez skarżącego żądania wpisania w akcie urodzenia M. K. danych przesłaniających na podstawie złożonego przez skarżącego przed sądem rodzinnym oświadczenia w trybie art. 1191 § 1 k.r.o.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 1191 § 1 k.r.o. rodzice mogą przed sądem opiekuńczym wyrazić zgodę na przysposobienie swego dziecka w przyszłości bez wskazania osoby przysposabiającego. Rodzicom, którzy wyrazili taką zgodę, władza rodzicielska i prawo do kontaktów z dzieckiem nie przysługują. Zgodę tę mogą odwołać przez oświadczenie złożone przed sądem opiekuńczym, nie później jednak niż przed wszczęciem sprawy o przysposobienie.
Jednocześnie wymaga podkreślenia, że przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 594 z późn. zm.) zawarte w jej Rozdziale 6 w precyzyjny sposób określają, w jakich okolicznościach prawnych, w oparciu o jakie zdarzenia i potwierdzające je dokumenty kierownik urzędu stanu cywilnego dokonuje zmian w akcie urodzenia – czy to w formie wzmianki dodatkowej, czy w postaci sporządzenia nowego aktu urodzenia.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 p.a.s.c., jeżeli nie stosuje się domniemania, że mąż matki dziecka jest ojcem dziecka, dane ojca zamieszcza się w akcie urodzenia w razie uznania ojcostwa albo sądowego ustalenia ojcostwa. Stosownie zaś do art. 61 ust. 2 p.a.s.c., jeżeli nie nastąpiło uznanie ojcostwa albo sądowe ustalenie ojcostwa, w akcie urodzenia zamieszcza się jako imię ojca imię wskazane przez osobę zgłaszającą urodzenie, a w razie braku takiego wskazania w akcie urodzenia zamieszcza się jako imię ojca imię wybrane przez kierownika urzędu stanu cywilnego; jako nazwisko ojca i jego nazwisko rodowe zamieszcza się nazwisko matki z chwili urodzenia dziecka, z adnotacją o wpisaniu nazwiska matki i wybranego imienia jako danych ojca.
Art. 72 ust. 1 p.a.s.c. stanowi natomiast, że jeżeli przez przysposobienie powstają skutki określone w art. 121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do aktu urodzenia przysposobionego dołącza się wzmiankę dodatkową o przysposobieniu.
W świetle przywołanych regulacji ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego w pełni prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, iż wpis w akcie urodzenia danych przesłaniających dane ojca następuje w ściśle określonych okolicznościach faktycznych, w sytuacji braku ustalonych danych ojca, czy to w drodze uznania czy też sądowego ustalenia ojcostwa, a także, że podstawę wpisu lub wykreślenia danych ojca w akcie urodzenia dziecka stanowią prawomocne rozstrzygnięcia zapadłe na gruncie cywilnoprawnym. Przy tym takie działanie następuje w formie dołączenia do aktu stanu cywilnego wzmianki dodatkowej, która jest czynnością materialno-techniczną (art. 24 p.a.s.c.) albo sporządzenia nowego aktu urodzenia.
Natomiast złożenie wniosku o wpis danych przesłaniających z powołaniem się na fakt złożenia oświadczenia w trybie art. 1191 k.r.o. nie stanowi dla kierownika urzędu stanu cywilnego podstaw do jakiegokolwiek działania w zakresie treści aktów stanu cywilnego. Z przepisów ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego nie wynika w szczególności, by kierownik urzędu stanu cywilnego był zobowiązany w takiej sytuacji wydać decyzję administracyjną, jakiej domagał się skarżący. Brak jest zatem podstawy prawnej do określonego działania Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie w zakresie ingerencji w akt urodzenia M. K. w związku ze złożonym przez P. C. oświadczeniem wyrażającym zgodę na przysposobienie dziecka w przyszłości bez wskazywania osób przysposabiających oraz do wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej. Oświadczenie tego rodzaju wywołuje skutki prawne jedynie względem skarżącego w tym sensie, że nie przysługuje mu już władza rodzicielska i prawo do kontaktów z dzieckiem. Nie oznacza to jednak, że zakończony został proces adopcyjny. Kierownik urzędu stanu cywilnego nie ma na tej podstawie uprawnienia do ingerowania w treść aktu urodzenia dziecka (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt III SAB/Lu 20/24 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 160/25). Zaznaczenia wymaga, że powołane postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 160/25 zostało wydane po rozpoznaniu skargi kasacyjnej P. C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt III SAB/Lu 20/24 odrzucającego skargę P. C. na bezczynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie w przedmiocie braku wydania decyzji dotyczącej wnioskowanych zmian w akcie urodzenia w sytuacji przedstawienia organowi oświadczenia złożonego w trybie art. 1191 k.r.o.
Reasumując stwierdzić należy, że już z samej treści żądania skarżącego wynika brak materialnoprawnej podstawy do wydania skarżącemu przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie decyzji administracyjnej w żądnym przez skarżącego zakresie. Ustawa - Prawo o aktach stanu cywilnego określa bowiem zamknięty katalog podstaw do ingerencji w treść aktu urodzenia dziecka w zakresie danych ojca dziecka. Trafnie wskazały organy, że działanie kierownika urzędu stanu cywilnego w zakresie wykreślenia lub wpisu danych ojca w akcie urodzenia dziecka warunkuje prawomocne rozstrzygnięcie na gruncie cywilnoprawnym, a przy tym wpis nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, ale poprzez czynność materialno-techniczną. Jeszcze raz podkreślić należy, że wniesienie wniosku zawierającego informację o złożeniu oświadczenia w trybie art. 1191 k.r.o. nie stanowi dla kierownika urzędu stanu cywilnego podstawy do podjęcia jakiejkolwiek ingerencji w treść aktu urodzenia dziecka.
Mając zaś powyższe na względzie stwierdzić należało, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie nie miał podstaw do wydania decyzji orzekającej co do meritum sprawy, natomiast zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu wystąpienia innej uzasadnionej przyczyny, o której mowa w powołanym przepisie. Zarzut naruszenia zaskarżonym postanowieniem przepisu art. 61a § k.p.a. nie zasługuje zatem na podzielenie.
Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego o wadliwości postanowień organów obu instancji, w których według skarżącego dokonano merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, co – jak podkreśla skarżący – wymaga wydania decyzji administracyjnej. Treść postanowień organów wskazuje jednoznacznie, że zawarte w nich wywody miały na celu jedynie wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie, z uwzględnieniem treści wniosku skarżącego z dnia 8 grudnia 2024 r. i powołanych w nim okoliczności, a następnie także argumentów podniesionych w zażaleniu z dnia 19 stycznia 2025 r., a to zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 11 k.p.a. oraz treścią art. 124 § 2 k.p.a. Przepis art. 11 k.p.a. obliguje organy administracji publicznej do wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Z kolei w myśl art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego lub służy od niego sprzeciw oraz gdy zostało wydane na skutek zażalenia na postanowienie. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie wymagane elementy, a argumentacja organu nie wykracza poza te zagadnienia, których omówienie było niezbędne zważywszy na zaistniałą w sprawie podstawę odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Przedstawionej oceny co do prawidłowości zaskarżonego postanowienia, utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, nie podważa sama okoliczność powołania w ramach podstawy prawnej ostatnio wymienionego postanowienia art. 61a § 1 k.p.a., dodatkowo w związku z art. 61 p.a.s.c.
Jak wskazano już wyżej, w sprawie nie zachodziły podstawy do prowadzenia postępowania administracyjnego i wydania decyzji administracyjnej. W tym stanie rzeczy wydanie postanowienia odmowie wszczęcia postępowania, z przyczyn wskazanych w zaskarżonym postanowieniu, było w pełni zasadne.
W związku z odwołaniem się pełnomocnika skarżącego do sprawy o sygn. akt III SAB/Lu 20/24 wskazać należy, że okoliczność, iż w odpowiedzi na wcześniejszy wniosek skarżącego o treści analogicznej do wniosku w niniejszej sprawie organ jedynie wystosował do skarżącego pismo, które skarżący odebrał w dniu 18 sierpnia 2015 r., nie wpływa na ocenę prawidłowości postanowienia wydanego w sprawie niniejszej. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w okolicznościach niniejszej sprawy w dniu 9 grudnia 2024 r. do organu wpłynął wniosek, o jakim mowa w art. 61 § 1 k.p.a. W tej sytuacji, wobec stwierdzenia przyczyn, dla których postępowanie administracyjne nie mogło być wszczęte, organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował się do dyspozycji art. 61a § 1 k.p.a., wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Okoliczności dotyczące poprzedniego wniosku i sposobu działania organu zostały wyjaśnione w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt III SAB/Lu 20/24 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 160/25. Rozstrzygnięcia te nie dotyczą jednak niniejszej sprawy.
W tych okolicznościach niezasadny jest zarzut naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., w świetle którego organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (§ 1) oraz bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (§ 2).
Bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie pozostaje podniesiona w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 22 września 2025 r. argumentacja dotycząca kwestii obciążenia skarżącego obowiązkiem alimentacyjnym i wszczęcia wobec niego postępowania egzekucyjnego. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy treść art. 61a § 1 k.p.a. uzasadniała zaś wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Rozstrzygnięcie z punktu II wyroku uzasadniają przepisy art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 764 z późn. zm.). Stosownie do powołanych przepisów Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w wysokości 480 zł. Z uwagi na oświadczenie pełnomocnika z dnia 30 maja 2025 r., iż nie prowadzi działalności gospodarczej, przyznane wynagrodzenie nie podlegało podwyższeniu o kwotę podatku od towarów i usług.