III SA/LU 269/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2006-10-26
NSAAdministracyjneŚredniawsa
służba celnakara dyscyplinarnawydalenie ze służbyobowiązki służbowegodne zachowanieprawo celnepostępowanie dyscyplinarnekontrola celnanielegalny towar

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę funkcjonariusza celnego na karę dyscyplinarną wydalenia ze służby, uznając posiadanie papierosów i wina bez polskich znaków akcyzy za naruszenie obowiązków służbowych.

Funkcjonariusz celny W. K. został ukarany dyscyplinarnie wydaleniem ze służby za posiadanie papierosów i wina bez polskich znaków akcyzy po służbie. Zarzucono mu naruszenie obowiązków wynikających ze ślubowania oraz godnego zachowania się w służbie i poza nią. Skarżący kwestionował niewspółmierność kary i naruszenie prawa do obrony. Sąd administracyjny uznał jednak, że posiadanie towarów bez znaków akcyzy stanowiło naruszenie obowiązków funkcjonariusza celnego, a kara wydalenia ze służby była adekwatna do wagi przewinienia, biorąc pod uwagę specyfikę służby celnej i potrzebę utrzymania zaufania publicznego.

Sprawa dotyczyła skargi funkcjonariusza celnego W. K. na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej, które utrzymało w mocy karę dyscyplinarną wydalenia ze Służby Celnej. Kara została nałożona za naruszenie obowiązków służbowych, w szczególności za posiadanie po służbie papierosów i wina bez polskich znaków skarbowych akcyzy. Skarżący zarzucał naruszenie prawa do obrony, pominięcie dowodów i niewspółmierność kary. Organ odwoławczy oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznali, że posiadanie towarów bez polskich znaków akcyzy stanowiło naruszenie obowiązku dochowania ślubowania oraz godnego zachowania się w służbie i poza nią, co jest kluczowe dla funkcjonariusza celnego. Sąd podkreślił specyfikę służby celnej, która wymaga szczególnej uczciwości i wiarygodności, a także konieczność utrzymania zaufania publicznego. W związku z tym, uznał, że kara wydalenia ze służby, choć najsurowsza, była adekwatna do popełnionego przewinienia, nawet w obliczu dobrych opinii i braku wcześniejszych kar dyscyplinarnych ze strony funkcjonariusza. Sąd oddalił skargę, uznając orzeczenie organu celnego za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, takie zachowanie stanowi naruszenie obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że posiadanie towarów bez polskich znaków akcyzy przez funkcjonariusza celnego po służbie narusza wymóg godnego zachowania i obowiązek wynikający ze ślubowania, biorąc pod uwagę specyfikę służby celnej, jej autorytet i potrzebę zaufania publicznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.o.S.C. art. 32 § 1

Ustawa o Służbie Celnej

Funkcjonariusz celny jest obowiązany dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania oraz godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią.

u.o.S.C. art. 63 § 1

Ustawa o Służbie Celnej

Katalog kar dyscyplinarnych, w tym wydalenie ze Służby Celnej.

Pomocnicze

u.o.S.C. art. 79

Ustawa o Służbie Celnej

Stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 12 ustawy.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi.

k.p.k. art. 437 § 1

Kodeks postępowania karnego

Utrzymanie w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji.

k.p.k. art. 233 § 1

Kodeks postępowania karnego

Fałszywe zeznania.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych art. 21 § 1

Przesłanki stosowania kar dyscyplinarnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Posiadanie przez funkcjonariusza celnego po służbie papierosów i wina bez polskich znaków akcyzy stanowi naruszenie obowiązków służbowych, w tym obowiązku godnego zachowania i dochowania ślubowania. Kara wydalenia ze Służby Celnej jest adekwatna do wagi przewinienia, biorąc pod uwagę specyfikę służby celnej i potrzebę utrzymania zaufania publicznego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa do obrony przez spóźnione ustanowienie obrońcy z urzędu. Naruszenie zasad postępowania przez pominięcie dowodów mających znaczenie dla oceny postawy służbowej. Niewspółmierność kary dyscyplinarnej do popełnionego czynu.

Godne uwagi sformułowania

dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania oraz godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią pojęcie "godne zachowanie" ma charakter zwrotu niedookreślonego, którego treść ustalana jest w procesie stosowania prawa, przy uwzględnieniu wartości pozaprawnych funkcjonariusze celni zaliczani są bowiem do tzw. służb mundurowych, a problem uczciwości i wiarygodności osób pełniących służbę publiczną jest w Polsce wyjątkowo istotny kara wydalenia jest najsurowszą z katalogu kar dyscyplinarnych

Skład orzekający

Marek Zalewski

przewodniczący

Maria Wieczorek

sprawozdawca

Jadwiga Pastusiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązków funkcjonariusza celnego, w szczególności obowiązku godnego zachowania i jego konsekwencji dyscyplinarnych, a także zasady wymiaru kar dyscyplinarnych w służbach mundurowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki Służby Celnej i jej rygorów etycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak rygorystyczne mogą być standardy etyczne dla funkcjonariuszy służb mundurowych i jakie konsekwencje mogą ponieść za zachowania uznane za niegodne, nawet jeśli dotyczą sfery prywatnej.

Funkcjonariusz celny wydalony ze służby za papierosy i wino bez akcyzy – czy to sprawiedliwa kara?

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 269/06 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2006-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jadwiga Pastusiak
Marek Zalewski /przewodniczący/
Maria Wieczorek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Celne prawo
Sygn. powiązane
I OSK 272/07 - Wyrok NSA z 2007-09-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
art. 1 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 1 - 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
art. 74, art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5, art. 15
Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Marzena Gawron, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. sprawy ze skargi W. K. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej wydalenia ze Służby Celnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej zaskarżonym orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z nr 89, poz. 555 ze zm.) w związku z art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. nr 156, poz. 1641 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania starszego dyspozytora celnego W. K., inspektora celnego Izby Celnej od orzeczenia dyscyplinarnego Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, że orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej – orzekł o wymierzeniu kary dyscyplinarnej "wydalenia ze Służby Celnej" w stosunku do W. K., obwinionego o naruszenie obowiązków służbowych, określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej, polegających na niedochowaniu obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania oraz godnego zachowania się w służbie i poza nią, tj. o posiadanie w dniu [...] 2005 r. po służbie w Oddziale Celnym, w torbie podręcznej 2 kartonów papierosów marki "Monte Carlo" i 2 butelek wina bez polskich znaków skarbowych akcyzy.
W odwołaniu obwiniony zarzucił organowi celnemu naruszenie prawa do obrony (art. 70 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej) przez ustanowienie obrońcy urzędu po zamknięciu postępowania wyjaśniającego, naruszenie zasad postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez pominięcie zgłoszonych w dniu [...] 2006 r. dowodów mających znaczenie dla oceny postawy służbowej obwinionego, zastosowanie kary niewspółmiernej do czynu popełnionego przez obwinionego (§ 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych; Dz. U. nr 156, poz. 1520).
Organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] 2005 r. funkcjonariusze KMP zatrzymali do kontroli policyjnej w miejscowości Okopy Nowe samochód, którym podróżowali A. N. jako kierowca i W. K. jako pasażer, funkcjonariusze celni. W wyniku kontroli funkcjonariusze Policji w torbie podręcznej W. K. ujawnili 2 butelki wina, łącznie o pojemności 1,7 litra i 20 paczek papierosów marki "Monte Carlo" bez polskich znaków skarbowych akcyzy.
W dniu [...] 2005 r. wszczęto postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, a w dniu [...] 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął przeciwko funkcjonariuszowi celnemu W. K. postępowanie dyscyplinarne, zarzucając mu naruszenie obowiązków służbowych określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. nr 156, poz. 1641 ze zm.).
W takcie przeprowadzonego postępowania dwukrotnie przesłuchano W. K. w charakterze obwinionego. Ze złożonych zeznań wynika, że ujawnione przez funkcjonariuszy Policji wyroby zakupił wracając z pracy do domu od obcej osoby przy sklepie w D. wyłącznie na własne potrzeby, z przeznaczeniem dla robotników remontujących jego dom, podkreślając, że kupił je po opuszczeniu pracy i nie wyniósł ich z OC w D. Składając dodatkowe wyjaśnienia, zmienił zeznania, podając, że faktycznie przedmiotowe wyroby alkoholowe i tytoniowe zakupił w okolicy budynku Oddziału celnego w D., bezpośrednio po zakończeniu służby. Składając wcześniejsze wyjaśnienia, działał w obawie przed odpowiedzialnością dyscyplinarną za rażące naruszenie zasad etyki zawodowej i z tego względu niezgodnie z rzeczywistością określił miejsce zakupu towarów.
Na okoliczność przedmiotowej sprawy przesłuchano w charakterze świadka podróżującą z obwinionym A. N., która zeznała, iż od chwili opuszczenia Oddziału Celnego w D. do czasu zatrzymania przez funkcjonariuszy Policji nigdzie się nie zatrzymywali i że W. K. nie robił po drodze żadnych zakupów, jak również, że podczas pełnienia służby nie widziała, żeby kupował on w okolicy budynku OC w D. jakiekolwiek papierosy, alkohol lub inne towary i że nie wie, czy mógł je zakupić lub otrzymać w pociągu.
O okolicznościach nabycia, otrzymania i pochodzeniu ujawnionych towarów nie wiedział też nic pełniący wspólnie z ww. funkcjonariuszami służbę kierownik zmiany R. A.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej tak przedstawiony stan faktyczny daje podstawę, by stwierdzić, że doszło do naruszenia obowiązków służbowych określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej przez W. K. Zgodnie z powołanym przepisem funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania i godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią. Okoliczności zdarzenia, które miało miejsce w dniu [...] i ustalenia faktyczne dokonane w trakcie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, jednoznacznie wskazują na winę obwinionego i uchybiają ww. obowiązkom.
Ustosunkowując się do zarzutów wyrażonych w odwołaniu organ zauważył, że opinia służbowa wystawiona przez kierownika OC w D., z którą według obwinionego uniemożliwiono stronie zapoznanie się, znajduje się w aktach niniejszego postępowania i obwiniony – zapoznając się dwukrotnie z aktami postępowania – miał możliwość zapoznania się z jej treścią, co wynika z protokołów z dnia [...] i z dnia [...].
Niezasadny jest zarzut spóźnionego ustanowienia obrońcy z urzędu. Zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej każdy obwiniony ma prawo korzystania z pomocy wybranego przez siebie obrońcy spośród funkcjonariuszy celnych i jak wynika z akt postępowania obwiniony z tego prawa nie skorzystał.
W świetle natomiast zapisu art. 70 ust. 2 ww. ustawy gdy rzecznik dyscyplinarny wnosi o orzeczenie kary wydalenia ze służby, a obwiniony nie ma obrońcy z wyboru, naczelnik urzędu celnego wyznacza obwinionemu obrońcę spośród funkcjonariuszy celnych, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W dniu [...] 2005 r. rzecznik dyscyplinarny UC w Z. w związku z zakończeniem postępowania skierował do Naczelnika UC w Z. wniosek o uznanie funkcjonariusza celnego W. K. za winnego zarzucanego mu czynu i wymierzenie na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej kary dyscyplinarnej "wydalenia ze służby", a postanowieniem z dnia [...] Naczelnik UC w Z. powołał obrońcę z urzędu dla obwinionego W. K.
Zarówno obwiniony, jak i jego obrońca, po zapoznaniu się z aktami postępowania mogli skorzystać z prawa zgłoszenia wniosku o ich uzupełnienie w terminie 3 dni po zapoznaniu się z aktami, jednak z tego prawa nie skorzystali.
Według organu nie można się również zgodzić z zarzutem, jakoby dowody dotyczące osiągnięć obwinionego w trakcie służby nie zostały wzięte pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Zasługi i wyróżnienia oraz wysokie oceny W. K. zostały wzięte pod uwagę przy wydawaniu orzeczenia.
Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem odrębnym od postępowania karnego i orzeczenie w takim postępowaniu może zapaść niezależnie od wyniku orzeczenia postępowania karnego. Przesłanką do wydania orzeczenia dyscyplinarnego jest ustalenie, ze doszło do naruszenia określonych obowiązków służbowych przez obwinionego, w oparciu o własne ustalenia i dowody przeprowadzone w trakcie postępowania dyscyplinarnego przez organ prowadzący to postępowanie.
Odmowa wszczęcia postępowania karnego przez Prokuraturę Rejonową nie dotyczyła bezpośrednio czynu związanego z posiadaniem i przewożeniem wyrobów alkoholowych i tytoniowych, lecz czynu z art. 233 § 1 kk, tj. składania fałszywych zeznań.
W ocenie organu nie można się również zgodzić ze stanowiskiem obwinionego dotyczącym wymierzenia kary niewspółmiernej do popełnionego czynu. Kara dyscyplinarna "wydalenia ze służby" jest adekwatna do stopnia zawinienia i zasadna. Tym bardziej uzasadniona, że Dyrektor Izby Celnej powierzając obwinionemu W. K. tak odpowiedzialne stanowiska jak stanowisko kierownika Oddziału Celnego czy też kierownika zmiany i oceniając wysoko jego dotychczasową służbę – obdarzył go wyjątkowym zaufaniem, które niezbędne jest przy wykonywaniu obowiązków funkcjonariusza celnego. Opisane postępowanie spowodowało utratę tego zaufania i w ocenie organu nie mieści się w ramach pojęcia godnego zachowania się funkcjonariusza celnego poza służbą. Postawa W. K. uzasadnia bowiem wyciągnięcie nawet tak daleko idących konsekwencji jak wydalenie funkcjonariusza celnego ze służby. Za takim działaniem przemawia przede wszystkim charakter funkcji jaką obwiniony pełni jako funkcjonariusz publiczny, do którego zadań należy m.in. zwalczanie i ściganie przestępstw i wykroczeń skarbowych oraz na którym ciąży obowiązek godnego zachowania się w służbie i poza nią i dochowania obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania.
Na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej W. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając orzeczeniu obrazę art. 7, 77 i 80 k.p.a. polegającą na braku dokładnego wyjaśnienia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonaniu jego jednostronnej oceny, art. 170 § 2 k.p.k. w związku z art. 79 ustawy o Służbie Celnej poprzez oddalenie wniosku dowodowego obwinionego, § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych przez jego niewłaściwe zastosowanie.
W ocenie skarżącego decyzja w przedmiocie wyboru kary dyscyplinarnej przekracza zakreślone przez ustawodawcę ramy uznania administracyjnego. Wprawdzie ustawodawca określając art. 63 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej rodzaje kar dyscyplinarnych pozostawił organowi orzekającemu swobodę wyboru kary adekwatnej do przewinienia rozpatrywanego w konkretnej sprawie, lecz nie oznacza to zgody ustawodawcy na dowolność w podejmowaniu decyzji. Ani Naczelnik Urzędu Celnego, ani Dyrektor Izby Celnej nie uzasadnili w sposób choćby tylko zadowalający, dlaczego w sprawie skarżącego karą adekwatną jest kara najsurowsza. Uznając karę wymierzoną w sprawie skarżącego za adekwatną do przewinienia, trudno sobie wyobrazić zachowania funkcjonariuszy celnych, które potraktowane jako przewinienia dyscyplinarne zasługiwałoby na zastosowanie sześciu lżejszych kar dyscyplinarnych przewidzianych prawem.
Zdaniem skarżącego organy orzekające w sprawie całkowicie pominęły w swoich rozważaniach przesłanki zastosowania określonego rodzaju kary wskazane w § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych. Wymierzona kara nie jest bowiem współmierna do popełnionego czynu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skarżącego naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a., Dyrektor Izby Celnej podniósł, że nie prowadził postępowania administracyjnego, lecz postępowanie dyscyplinarne zgodnie z przepisami zawartymi w rozdziale 12 ustawy o Służbie Celnej. W świetle art. 79 ww. ustawy w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach nieuregulowanych w powołanym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.
Zarówno Naczelnik Urzędu Celnego, jak i Dyrektor Izby Celnej wzięli pod uwagę oceny dotyczące przebiegu dotychczasowej służby skarżącego. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że opinia wystawiona przez Kierownika OC w D. jest sprzeczna z ww. ocenami znajdującymi się w aktach osobowych skarżącego, dlatego też nie można się zgodzić z zarzutem dotyczącym obrazy art. 170 § 2 k.p.k. w związku z art. 79 ustawy o Służbie Celnej.
Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym orzeczeniu, że w jego ocenie wymierzenie kary dyscyplinarnej "wydalenia ze służby" jest adekwatne do stopnia zawinienia, a kara współmierna do popełnionego czynu. W świetle zgromadzonego materiału nie ulega wątpliwości, że skarżący swoim zachowaniem dopuścił się naruszenia obowiązków służbowych, określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej polegających na niedochowaniu obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania oraz godnego zachowania się w służbie i poza nią. Pojęcie "godnie" w świetle definicji "Słownika języka polskiego" Wydawnictwo PWN oznacza "w sposób odpowiedni (dla kogoś, czegoś), należycie, stosownie, z godnością, z poczuciem własnej wartości, z dumą, wzbudzając szacunek". Dlatego też mając na uwadze powyższe, jak również szczególny charakter funkcji, jaką pełni funkcjonariusz celny, tak lekceważące i nieodpowiedzialne zachowanie uzasadnia wydalenie go ze służby. Tolerowanie bowiem ze strony Dyrektora Izby Celnej takiego zachowania mogłoby pozbawić Służbę Celną wiarygodności w oczach opinii publicznej i utratę publicznego zaufania, co ma szczególne znaczenie, gdy chodzi o autorytet Służby Celnej.
Ten szczególny charakter zawodu funkcjonariusza celnego podkreśla również orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z dnia 19 października 2004 r.; sygn. akt K 1/04) i Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 31 maja 2001 r., sygn. akt I PKN 441/2000).
Ponadto zdaniem Dyrektora Izby Celnej funkcję taką może pełnić tylko osoba darzona przez niego zaufaniem. Są bowiem takie stanowiska pracy, na których szczególnie wymagane jest zaufanie pracodawcy do pracownika; do nich należy stanowisko funkcjonariusza celnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej; orzekają również w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Na mocy art. 74 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. nr 156, poz. 1641 ze zm.) sądy administracyjne orzekają również w sprawach skarg na orzeczenia dyscyplinarne wydane w postępowaniu odwoławczym.
Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia pod względem jego legalności, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] wydane zostało w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.
Wskazać należy, że na rozprawie dnia [...] sąd postanowił uzupełnić postępowanie dowodowe o dokumenty wykazujące wyznaczenie W. W. na stanowisko pełniącego obowiązki Dyrektora Izby Celnej według stanu na dzień wydania zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego (art. 106 § 3, 113 § 2).
Przedstawione w tym zakresie dokumenty (k. 31,33), tj. kopia decyzji z [...] o wyznaczeniu W. W. do pełnienia obowiązków Dyrektora Izby Celnej z dniem [...] na okres nie dłuższy niż do dnia [...] oraz kopia decyzji Podsekretarza Stanu Szefa Służby Celnej z dnia [...] o przeniesieniu W. W. do pełnienia służby w Izbie Celnej na okres od dnia [...] grudnia 2005 r. do dnia [...] czerwca 2006 r. – potwierdzają, iż orzeczenie kary dyscyplinarnej – wydalenia ze służby zostało wydane przez właściwy organ administracji celnej (art. 64 ust. 1 pkt 5).
Wojewódzki Sąd Administracyjny kierując się treścią art. 106 § 3 ppsa oddalił wniosek dowodowy skarżącego w przedmiocie dowodu z zeznań świadka J. G. na okoliczności związane z rozmową telefoniczną świadka z Dyrektorem Izby Celnej. Powołany wyżej przepis Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje bowiem uzupełniającego postępowania dowodowego poza dowodami z dokumentów w zakresie objętym dyspozycją cytowanego wyżej przepisu.
U podstaw wydania owego orzeczenia dyscyplinarnego wobec skarżącego legł art. 63 ust.1 pkt 7 przewidujący wśród katalogu kar karę wydalenia ze służby oraz art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. nr 156, poz. 1641 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5 tej ustawy funkcjonariusz celny jest obowiązany dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania i godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią. Przewidziana w art. 15 ust. 1 cyt. ustawy treść ślubowania odnosi się do obowiązku strzeżenia dobrego imienia służby, honoru i godności funkcjonariusza celnego. Zauważyć trzeba, że pojęcie "godne zachowanie" ma charakter zwrotu niedookreślonego, którego treść ustalana jest w procesie stosowania prawa, przy uwzględnieniu wartości pozaprawnych – w odniesieniu do skonkretyzowanego stanu faktycznego.
W świetle powyższego rzeczą organów dyscyplinarnych było dokonanie oceny, czy posiadanie w dniu [...] 2005 r. po służbie w Oddziale Celnym w D., w torbie podręcznej 2 kartonów papierosów marki "Monte Carlo" i 2 butelek wina bez polskich znaków skarbowych akcyzy – naruszało obowiązek postępowania zgodnie ze złożonym ślubowaniem oraz godnego zachowania na służbie i poza służbą (art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5 cyt. ustawy o Służbie Celnej). Organy obu instancji uznały, że to zachowanie skarżącego naruszało wymóg dochowywania obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania i wymóg godnego zachowania, ponieważ odbiegało od wiążącego się z pracą jako funkcjonariusza celnego charakteru funkcji celnika, do którego zadań należy m.in. zwalczanie i ściganie przestępstw i wykroczeń skarbowych, a także mogłoby pozbawić Służbę Celną wiarygodności w oczach opinii publicznej i spowodować utratę publicznego zaufania, jakim jest darzona.
Oceniając całokształt zgromadzonego materiału dowodowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, iż postawiony skarżącemu zarzut naruszenia obowiązków służbowych określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej, polegających na niedochowaniu obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania oraz godnego zachowania się w służbie i poza nią, został udowodniony.
Funkcjonariusze celni zaliczani są bowiem do tzw. służb mundurowych, a problem uczciwości i wiarygodności osób pełniących służbę publiczną jest w Polsce wyjątkowo istotny, stąd osoby pełniące taką służbę poddane są specyficznym rygorom. Status prawny celników wyróżnia się na tle innych służb mundurowych, a specyfika ich pracy uzasadnia dopuszczalność wprowadzenia bardziej rygorystycznych wymogów zatrudniania również z uwagi na to, że powszechnie znane są ryzyka towarzyszące wykonywaniu Służby Celnej oraz ich skala, w szczególności wywierana na celników presja korupcyjna oraz częstotliwość stykania się ze środowiskami przestępczymi. Działania służby celnej kształtują autorytet państwa, stąd wyjątkowo wysokie wymogi wobec etyki postępowania jej funkcjonariuszy (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K. 1/04, opubl. w Dz. U. nr 236, poz. 2371).
Natomiast zachowanie skarżącego, stwierdzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego naruszało ową godność zachowania się funkcjonariusza celnego na służbie i poza nią i w świetle wysokich wymogów wobec etyki postępowania celników, o których mowa powyżej, było niedopuszczalne, a jego ocena jako zachowania spełniającego przesłanki deliktu dyscyplinarnego, zasługuje na aprobatę. Zakwalifikowanie czynu skarżącego do kategorii deliktu dyscyplinarnego, rodzi obowiązek poniesienia przez skarżącego odpowiedzialności dyscyplinarnej – art. 62 ust. 1 cyt. ustawy o Służbie Celnej.
Odnosząc się do zarzutu wymierzenia skarżącemu kary dyscyplinarnej niewspółmiernej do czynu przez niego popełnionego, stwierdzić należy, że kara wydalenia jest najsurowszą z katalogu kar dyscyplinarnych przewidzianych w ustawie (art. 63 ust. 1 cyt. ustawy o Służbie Celnej). Zgodnie z art. 63 ust. 1 cyt. ustawy karami dyscyplinarnymi są:
1) upomnienie,
2) nagana,
3) nagana z ostrzeżeniem,
4) przeniesienie na niższe stanowisko lub obniżenie stopnia służbowego,
5) zakaz podwyższania stopnia służbowego przez 2 lata,
6) zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych przez 2 lata,
7) wydalenie ze Służby Celnej.
Powyższa gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił jednak, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich. Pozostawił to do uznania naczelnikowi urzędu celnego, dyrektorowi izby celnej i ministrowi właściwemu w sprawach finansów publicznych (art. 64 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej). Jednakże ustawowa uznaniowość nie może oznaczać dowolności w podejmowaniu decyzji.
Sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona i sprowadza się w istocie do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Ocena wagi naruszenia obowiązku służbowego i dobór adekwatnej do niego kary należy do organów dyscyplinarnych, sąd administracyjny nie ma prawnych możliwości do ingerowania w kwestie wymiaru kary (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 2002 r., sygn. II SA 1465/01, LEX nr 121912).
W ocenie sądu zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji uzasadnił w sposób przekonywający, dlaczego zastosowana wobec skarżącego najsurowsza z kar stanowi najbardziej adekwatną do przewinienia dyscyplinarnego. Zatem mimo że funkcjonariusz celny W. K. cieszył się uznaniem swych przełożonych, uzyskiwał dobre opinie w trakcie pełnienia służby, nie był dotąd karany dyscyplinarnie, owe okoliczności łagodzące organy celne w ramach przysługującego im uznania uznały za niewystarczające w obliczu naruszenia obowiązku dochowania ślubowania oraz godnego zachowania na służbie, sprzecznego z rygorystycznymi wymogami etyki służby celnej.
Okoliczność naruszenia przez skarżącego obowiązków służbowych została w postępowaniu dyscyplinarnym obu instancji wykazana w sposób niebudzący wątpliwości. Skarżący nie neguje ustaleń faktycznych dokonanych przez te organy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oceniając postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonego orzeczenia, nie stwierdził naruszenia prawa. Rodzaj kary wymierzanej w konkretnej sprawie orzeczony został przez organ wymieniony w cyt. powyżej art. 64 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. W rozpatrywanej sprawie stwierdzono, że rodzaj i waga czynności wykonywanych przez funkcjonariusza celnego powoduje, iż posiadanie przez celnika po zakończonej służbie papierosów i alkoholu bez polskich znaków skarbowych akcyzy, w świetle obowiązującego prawa uzasadnia zastosowanie najsurowszej kary w postaci wydalenia ze Służby Celnej i nie stanowi dowolności.
Z powyższych względów oraz na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI