III SA/Lu 256/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2016-06-30
NSAinneWysokawsa
gry hazardoweautomaty do gierkara pieniężnaurządzanie gierorgany celnepostępowanie dowodowenaruszenie przepisówuchylenie decyzji WSA Lublin

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach, stwierdzając istotne naruszenia proceduralne w postępowaniu dowodowym.

Skarżący G. W. został ukarany karą pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzje organów celnych obu instancji, uznając, że postępowanie dowodowe było wadliwe i nie ustalono jednoznacznie, kto był faktycznym urządzającym gry. Sąd podkreślił konieczność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i podmiotowej przesłanki nałożenia kary.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę G. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając istotne naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Kluczowym problemem było niewystarczające ustalenie, kto faktycznie był "urządzającym gry" w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Skarżący kwestionował swoją odpowiedzialność, wskazując, że choć był właścicielem automatów, oddał je w posiadanie innemu podmiotowi, a umowę z lokalem zawarł Pan M., który podszywał się pod jego firmę. Organy celne nie zweryfikowały tych twierdzeń w sposób należyty i nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego, co naruszyło zasadę prawdy obiektywnej. Sąd podkreślił, że ustalenie podmiotowej przesłanki nałożenia kary jest kluczowe i wymaga dokładnego wyjaśnienia, czy skarżący sprawował faktyczne władztwo nad automatami lub wykonywał czynności związane z ich obsługą. W związku z tym, że obowiązek ten nie został wypełniony, obie decyzje zostały uchylone. Sąd odniósł się również do kwestii wpływu dyrektywy 98/34/WE, wskazując, że została ona rozstrzygnięta uchwałą NSA, a art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie przepisów p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy celne nieprawidłowo ustaliły tę okoliczność, dopuszczając się istotnych naruszeń przepisów postępowania, w szczególności zasady prawdy obiektywnej.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organy nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego, nie zweryfikowały twierdzeń skarżącego o osobie trzeciej (Pan M.) jako faktycznym urządzającym gry, ani nie ustaliły, czy skarżący sprawował faktyczne władztwo nad automatami lub wykonywał czynności związane z ich obsługą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

u.g.h. art. 89 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Ordynacja podatkowa art. 122 § par. 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wyraża zasadę prawdy obiektywnej.

Ordynacja podatkowa art. 187 § par. 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 210 § par. 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. "c"

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.g.h. art. 2 § ust. 3 i 5

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Określają cechy gier na automatach.

u.g.h. art. 14 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

u.g.h. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

u.g.h. art. 6 § ust. 4

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Ordynacja podatkowa art. 180

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 190 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 123 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 124 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. "a"

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 2 § pkt 5

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organy celne, w szczególności brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i ustalenia, kto faktycznie był urządzającym gry. Niewłaściwe ustalenie podmiotowej przesłanki nałożenia kary pieniężnej.

Odrzucone argumenty

Argumenty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego (w tym kwestia dyrektywy 98/34/WE) okazały się przedwczesne z uwagi na stwierdzone naruszenia proceduralne.

Godne uwagi sformułowania

Prawidłowość stosowania przepisów prawa materialnego, w tym przepisów ustawy o grach hazardowych, uzależniona jest w każdym przypadku od prawidłowych (niewadliwych) ustaleń faktycznych. Podstawowym obowiązkiem organu było zebranie i ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu faktycznym obu zaskarżonych decyzji nie można uznać, by organy celne w niniejszej sprawie zrealizowały obowiązek należytego wyjaśnienia stanu faktycznego. Nie można uznać, by organy celne w niniejszej sprawie zrealizowały obowiązek należytego wyjaśnienia stanu faktycznego. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

Skład orzekający

Robert Hałabis

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Kowalczyk

sędzia

Iwona Tchórzewska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności za urządzanie gier hazardowych na automatach, znaczenie prawidłowego postępowania dowodowego w sprawach administracyjnych, stosowanie przepisów o grach hazardowych w kontekście prawa UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i wymaga uwzględnienia późniejszych zmian w przepisach lub orzecznictwie. Kluczowe jest ustalenie faktycznego "urządzającego gry".

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnie znanej branży gier hazardowych i pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego, nawet gdy sprawa wydaje się oczywista.

Właściciel automatów wygrał z urzędem skarbowym: kluczowe błędy w postępowaniu dowodowym.

Sektor

gry losowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 256/16 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2016-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Robert Hałabis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 471
art. 89 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
Dz.U. 2015 poz 613
art. 122 par. 1; art. 187 par. 1; art. 191; art. 210 par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kowalczyk, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Referent Bartłomiej Maciak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężna z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia 19 maja 2015 r., nr [...]/BS; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego G. W. kwotę [...]zł (pięć tysięcy pięćset trzydzieści siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. (Nr [...]) Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] maja 2015 r. (Nr [...]/BS), wymierzającą G. W. karę pieniężną w wysokości 24.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach, poza kasynem gry.
Podstawę faktyczną tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
W dniu 25 września 2013 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm., dalej jako "u.g.h."), w lokalu "H. – L. K." w Ł..
W wyniku kontroli stwierdzono, że w lokalu tym znajdują się automaty o numerach [...] oraz [...], których właścicielem był G. W.. Po przeprowadzeniu eksperymentu kontrolnego stwierdzono, że doszło do naruszenia przepisów ustawy o grach hazardowych.
Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wymierzył skarżącemu G. W. z tego tytułu karę pieniężną w wysokości 24.000 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. W niniejszej sprawie skarżącego uznano za urządzającego gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, bez posiadania koncesji na prowadzenie kasyna, jak również zezwolenia na urządzanie gier na automatach w salonach gier lub na automatach o niskich wygranych.
Organ odwoławczy dokonał wykładni przepisów art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., w których określono cechy gier na automatach i stwierdził, że ustalenia odnośnie charakteru ujawnionych automatów do gier potwierdził eksperyment procesowy przeprowadzony przez funkcjonariuszy celnych.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. nie można uznać za "przepisy techniczne" w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy nr 98/34/WE, a w konsekwencji brak podstaw do ustalenia niemożności ich stosowania, jako przepisów niezgodnych z prawem unijnym.
Podkreślił też, że z uwagi na treść art. 7 Konstytucji, organy władzy publicznej nie mogą w sposób dowolny odmawiać stosowania prawa. Taka możliwość musi mieć podstawę konstytucyjną, jaką stanowi art. 91 Konstytucji. Przepis ten nie ma zastosowania w przypadku niedochowania obowiązku notyfikacji projektu regulacji prawnej mającej charakter przepisu technicznego. Treść regulacji uchwalonej bez spełnienia obowiązku notyfikacji nie pozostaje "w kolizji" z obowiązkiem notyfikacji, bowiem odnosi się do fazy procesu legislacyjnego i jego adresatem są odpowiednie organy państwa odpowiedzialne za ten proces.
Organ powołał się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2015 r., w sprawie P 4/14, w którym Trybunał orzekł, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – są zgodne z art. 2 i art. 7 oraz art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zaskarżył powyższą decyzję w całości i wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenia:
1) art. 14 ust. 1 u.g.h. oraz art. 6 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 1 pkt 11 i w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE L 204 z dnia 21 lipca 1998 r., str. 37, z późn. zm.), w związku z § 4, § 5, § 8 i § 10 w zw. z § 2 pkt 1a, 2, 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych, poprzez niewłaściwe zastosowanie ustawy o grach hazardowych w sytuacji, gdy urządzenia nie podlegają regulacji przedmiotowej ustawy, a ponadto ustawa ta nie podlega stosowaniu (w szczególności art. 6, art. 14 i inne ustawy), z uwagi na brak dopełnienia obowiązku notyfikacji, a zatem przepisy ustawy i tak nie mogą mieć zastosowania w stosunku do skarżącego, wobec bezskuteczności w stosowaniu przepisów;
2) art. 2 ust. 4 u.g.h., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, kiedy z treści opisu gry sporządzonej przez celników po przeprowadzeniu quasi-eksperymentu wynika, iż urządzenie nie spełniają przesłanek określonych definicją ustawową, brak jest ustalenia elementu losowego w grze, jak również wskazania, jakiej wartości wygraną na urządzeniu można było uzyskać, celem ustalenia czy w ogóle występowała (np. poprzez określenie ile gier w zamian za uzyskane punkty można było wygrać lub też o jaki czas przedłużana była gra), natomiast w opinie biegłego R. R. w ogóle brak jest opisu gry;
3) błąd w ustaleniach stanu faktycznego, poprzez brak przeprowadzenia dowodu, a następnie wskazania w decyzji (chociażby w uzasadnieniu), jakiego rodzaju automatami do gier są urządzenia, za urządzanie na których gier strona została ukarana, a przy przyjęciu, iż urządzenia wypacały wygrane rzeczowe określone art. 2 ust. 4 ustawy – to jakiego rodzaju były to wygrane, czy uzyskane punkty umożliwiały przedłużenie czasu gry, czy może pozwalały na rozpoczęcie nowej gry – jeśli tak, ile gier celnikom udało się rozpocząć w zamian za wygrane punkty, skoro nadal posiadali punkty kredytowe zakupione, a ich nie zgrali), biegły R. R. w ogóle tej kwestii nie porusza i nie opisuje przebiegu gry, więc trudno odgadnąć, czy coś wygrał);
4) art. 6 ust. 4 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h., wobec zastosowania sankcji określonej w w/w przepisie prawa w stosunku do osoby fizycznej, która nie spełnia wymogów określonych dla podmiotów mogących ubiegać się o koncesję lub zezwolenie (art. 6 ust. 4 u.g.h.), dlatego też brak jest możliwości sankcjonowania karą określoną tym przepisem osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w sytuacji, gdy przepis odnosi się wyłącznie do spółek kapitałowych;
5) przepisów art. 180 w zw. z art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania dowodowego pozwalającego na ustalenie najistotniejszych okoliczności w sprawie, a w szczególności wyjaśniania zasad funkcjonowania urządzeń, zwłaszcza, iż organ dysponuje różnymi opiniami biegłych sądowych (R. S.), ustalenia kto faktycznie urządzał gry, o ile gry te podlegały ustawie o grach hazardowych, zwłaszcza, iż organ ustalił, że był to niejaki Pan M., a nie Pan G. W.;
6) rażące naruszenie art. 190 w zw. z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego R. R. oraz przesłuchania świadka L. K. z pominięciem obowiązku poinformowania strony o zaplanowanej czynności dowodowej, co też uniemożliwiło stronie ustalenia rodzaju wygranej rzeczowej (podczas przeprowadzania dowodu z opinii biegłego) lub też kim był i jak wyglądał Pan M. (o którym świadek zeznaje) i skąd informacja, iż działał w imieniu Pana G. W.;
7) rażące naruszenie art. 89 u.g.h., poprzez wymierzenie kary nie w stosunku do urządzającego gry lecz do właściciela urządzeń, przy czym ustawodawca jasno i klarownie ustalił, iż karę wymierzyć należy uradzającemu gry, a nie właścicielowi urządzeń;
8) brak przeprowadzenia w myśl art. 180 Ordynacji podatkowej dowodów, które pozwoliłyby na ustalenie najistotniejszych w sprawie okoliczności, tj. zasad funkcjonowania urządzeń oraz ustalenia – kto urządzał gry, w tym:
a) dowodu z przesłuchania strony – na okoliczność ustalenia, do kogo należały urządzenia, kto je wstawił do lokalu, kto je obsługiwał i serwisował, kto je rozliczał i czerpał z nich dochody, kto instruował w zakresie zasad ich funkcjonowania;
b) dowodu z przesłuchania L. [...] z uwzględnieniem obowiązku wynikającego z art. 190 § 1 Ordynacji podatkowej, dotyczącego powiadomienia strony o możliwości brania udziału w przesłuchaniu – na okoliczność ustalenia, do kogo należały urządzenia, kto je wstawił do lokalu, kto je obsługiwał i serwisował, kto je rozliczał i czerpał z nich dochody, kto instruował w zakresie zasad ich funkcjonowania, kim był Pan M., który podpisywał umowę, wstawił automaty, rozliczał je i czerpał z nich dochody;
c) przesłuchania celników, którzy w dniu 25 września 2013 r. przeprowadzali czynności kontrolne oraz quasi-eksperyment – na okoliczność wykazania, iż nie posiadają żadnej wiedzy merytorycznej do przeprowadzania gry na urządzeniach, oceny zasad funkcjonowania urządzeń, na co wskazuje wysoki stopień infantylizmu i ignorancji technicznej opisu "gry" zawartego w treści protokołu kontroli;
d) dowodu z dokumentów zalegających w aktach postępowania karno-skarbowego prowadzonego przez ten sam organ o ten sam czyn, tj. urządzanie gier na przedmiotowych urządzeniach, sygn. [...] – na okoliczność ustalenia, kogo organ we wskazanym postępowaniu uważa za odpowiedzialnego za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, zwłaszcza, iż rozstrzygnięcie w postępowaniu karno-skarbowym stanowi zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, kogo niezawisły sąd uznał za urządzającego gry;
e) dowodu z konfrontacji i przesłuchania dwóch biegłych sądowych (Z.. S. i R.. R.) – na okoliczność ustalenia przyczyn tak istotnych rozbieżności w opiniach technicznych obu biegłych sądowych, zwłaszcza, iż w treści opinii biegłego R. R. brak jest opisu gry, co wskazuje, iż nawet nie przeprowadził gry na przedmiotowych urządzeniach;
f) dowodu z opinii grafologa – na okoliczność ustalenia, czyj podpis widnieje na umowie najmu powierzchni w lokalu, zwłaszcza, iż strona kwestionuje, aby kiedykolwiek zawierała jakąkolwiek umowę, a organ ustalił, iż podpisującym umowę był Pan M., a nie Pan G. W.;
9) rażące naruszenia art. 190 § 1 w zw. z art. 123 § 1 ordynacji podatkowej poprzez pominięcie strony przy przeprowadzaniu dowodu z opinii biegłego R. R., zwłaszcza, iż w treści opinii brak jest opisu gry, co wskazuje, iż biegły nawet nie zechciał przeprowadzić gry na urządzeniach, a co byłoby niedopuszczalne, gdyby organ zgodnie z prawem poinformował stronę o zaplanowanej czynności;
10) rażące naruszenia art. 190 § 1 w zw. z art. 124 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie strony podczas przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadka L. [...] i odmowa ponownego przesłuchania z udziałem strony, co pozwoliłoby na ustalenie, czy niejaki Pan M. to pan G. W. lub czy pan M. działał w imieniu i na rzecz pana W. , co wykluczyłoby jednocześnie insynuacje organu, iż Pan W. urządzał gry, chociaż to pan M. podpisywał umowę, wstawiał urządzenia i je rozliczał;
11) błąd w ustaleniach stanu faktycznego polegający na przyjęciu, iż urządzenia spełniają definicję gier na automatach określoną art. 2 ust. 4 u.g.h., przy braku ustalenia wartości wygranej rzeczowej, tj. liczby gier uzyskanych na skutek wygranych punktów gry lub też ilości czasu pozwalającego na przedłużenie czasu gry – brak określenia wartości domniemanej wygranej rzeczowej zarówno w treści opisu gry protokołu kontroli, opinii R. R. , jak i w samej zaskarżonej decyzji;
12) błąd logiczny w wywodach, przejawiający się wewnętrzną sprzecznością wynikającą z jednej strony ze wskazania, iż umowę najmu powierzchni podpisał Pan M., on wstawił urządzenia i je rozliczał, przy jednoczesnym uznaniu (w postanowieniu o odmowie przeprowadzenia dowodu z dnia 19 maja 2015 r.), iż byłoby nielogiczne podszywanie się Pana M. pod Pana W., przy braku jakiegokolwiek logicznego ustalenia, kim był Pan M. i dlaczego organ uważa, że to Pan G. W. a nie Pan M. urządzał gry.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajmowane dotychczas w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Stwierdzenia jednak na wstępie wymaga, że decyzje organów celnych obu instancji wydane w tej sprawie są dotknięte wadami, które skutkowały koniecznością ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako "p.p.s.a.").
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja organu II instancji, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł, z tytułu urządzania gier na dwóch automatach poza kasynem gry, a zatem istota sporu sprowadzała się do oceny legalności nałożenia na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 471, dalej jako "ustawa o grach hazardowych" lub "u.g.h.").
Przede wszystkim wymaga zaakcentowania, że prawidłowość stosowania przepisów prawa materialnego, w tym przepisów ustawy o grach hazardowych, uzależniona jest w każdym przypadku od prawidłowych (niewadliwych) ustaleń faktycznych. Prawidłowość ustaleń faktycznych w omawianym przypadku jest dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowa, decyduje bowiem o tym, kto może zostać uznany za "urządzającego gry" w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych, a tylko taki podmiot może być – na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – ukarany karą pieniężną. Dlatego podstawę wydania przez organ celny decyzji w oparciu o wskazany przepis winno stanowić, nie tylko ustalenie faktu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, ale także ustalenie, czy określony podmiot jest urządzającym gry na automatach, w rozumieniu powyższego przepisu. Tymczasem w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w oparciu o przeprowadzone dowody okoliczność ta nie została wiążąco przesądzona.
Zgodnie z przepisem art. 8 u.g.h., do postępowań w sprawach określonych w ustawie o grach hazardowych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast według art. 122 Ordynacji podatkowej, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej, której realizacji służą przepisy o postępowaniu dowodowym. Dlatego organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a na podstawie całokształtu materiału dowodowego przekonująco ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej).
Stosownie więc do obowiązującej w kontrolowanym postępowaniu zasady prawdy obiektywnej, podstawowym obowiązkiem organu było zebranie i ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Dopiero szczegółowe i wyczerpujące ustalenie okoliczności faktycznych, w oparciu o ocenę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego przez organ, pozwalało na dokonanie kwalifikacji ustalonego stanu faktycznego, zarówno pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym.
W świetle uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie można zaś uznać, by organy celne w niniejszej sprawie zrealizowały powyższy obowiązek w odniesieniu do podmiotowej przesłanki wymierzenia kary w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Przede wszystkim wymaga zwrócenia uwagi, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie są przekonujące i konsekwentne odnośnie tego, kogo w tej sprawie można uznać za urządzającego gry na automatach poza kasynem gry. W istocie nie zostało jasno wyartykułowane, w oparciu o jakie dowody organy dokonały ustalenia, że podmiotem tym jest skarżący G. W., w sytuacji, kiedy jego stanowisko w tym zakresie było wystarczająco klarowne, a organy do niego się w rzeczywistości nie odniosły. Dlatego też to właśnie z tymi argumentami organy winny się zmierzyć, czego jednakże zaniechały. Mianowicie skarżący przyznając, że choć ujawnione w lokalu L. K. w Ł. automaty stanowiły jego własność, to jednak na podstawie umowy zawartej w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oddał je w posiadanie innego podmiotu do wyłącznego korzystania i pobierania pożytków. Jednocześnie skarżący twierdzi, że żadnej umowy z udostępniającym lokal L. K. nie zawierał, a to inny podmiot (Pan M.) podszywając się pod dane prowadzonej przez niego firmy wstawił je do lokalu w Ł.. Wiarygodność tych twierdzeń skarżącego w ogóle nie została przez organy należycie zweryfikowana, a co więcej, nie pozwalają na to dowody zgromadzone w toku postępowania dowodowego. W każdym razie dowody, które przez organy zostały zebrane – nie pozwalają na dokonanie ustalenia, że "urządzającym gry" był skarżący. Motywy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego ograniczają się do lakonicznego stwierdzenia, że okoliczność urządzania gier na automatach poza kasynem gry została udowodniona i oceniona na podstawie całego zebranego materiału dowodowego. Organ nie wyjaśnił jednak, z jakich konkretnych okoliczności faktycznych wyprowadził ustalenie przyjęte za podstawę orzekania. Pominięto również wskazywany przez skarżącego i świadka fakt, że urządzenia do lokalu w Ł. wstawił oraz ich obsługą zajmował się "Pan M.", bez jakiegokolwiek ustalenia, o kogo chodzi. Już ta okoliczność dyskwalifikuje uznanie za dowiedzionej w sposób nie budzący wątpliwości okoliczności, kto gry na automatach urządzał. Organ nie wyjaśnił również, czy w przedmiotowej sprawie zachodził element sprawowania przez skarżącego jakiegokolwiek faktycznego władztwa nad urządzeniami do gier, albo wykonywania czynności związanych z obsługą automatów, objaśnianiem zasad gier i wypłacaniem wygranych lub też wykonywaniem jakichkolwiek innych czynności związanych z funkcjonowaniem automatów i korzystaniem z nich przez graczy, co dopiero świadczyłoby o aktywności skarżącego w zakresie urządzania gier na tych automatach.
Trafnie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji urządzającego gry, dlatego ocena, czy dany podmiot winien być adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., leży w kompetencjach organu celnego. Nie zwalnia to jednak organu prowadzącego postępowanie z obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia wszystkich okoliczności danej sprawy. Dopiero wówczas pozwoliłyby to na ocenę, czy określonemu podmiotowi można przypisać cechę urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h.
Ponieważ w rozpoznawanej sprawie obowiązek ten nie został przez organy wypełniony, skutkuje to naruszeniem zasad określonych w przepisach art. 122 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie faktyczne obu zaskarżonych decyzji nie spełnia również wymogów określonych w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.
Natomiast bez przeprowadzenia koniecznego i uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w omówionym zakresie, jak też bez wnikliwej i wszechstronnej oceny jego wyników, za przedwczesne uznać należy przypisanie skarżącemu przymiotu "urządzającego gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych.
Jak podniesiono wyżej, organ prowadzący postępowanie obowiązany jest do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego, o ile wpłyną one na wyjaśnienie budzących wątpliwości faktów i mieć będą znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dopiero ocena wszystkich dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego pozwoli na wnioski, czy dana okoliczność została udowodniona. Ustalone w takich warunkach fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący podstawą wydania i uzasadnienia decyzji w oparciu o przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Wobec zaś braku poczynienia przez organy celne ustaleń w zakresie niezbędnym do wydania decyzji, należało uchylić obydwie zaskarżone decyzje.
Natomiast zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego w przeważającej części oparte zostały na błędnych założeniach. Ocena w tym zakresie byłaby jednak przedwczesna, mając na uwadze stwierdzone naruszenia natury proceduralnej, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie, organy uwzględnią powyższe rozważania oraz wezmą również pod uwagę, że problem wpływu dyrektywy nr 98/34/WE na możliwość stosowania przepisów sankcjonujących zawartych w ustawie o grach hazardowych (art. 89), stał się źródłem rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, jednakże kwestia ta została ostatecznie rozstrzygnięta uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, w której stwierdzono, że: "1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych [...] nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego ([...]), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych ([...])".
Uwagi te odnoszą się oczywiście do niewadliwych ustaleń faktycznych, w świetle których nie zachodzą wątpliwości, kto jest w danym przypadku podmiotem urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Jest przy tym oczywiste, że "urządzającym gry" na automatach poza kasynem gry, może być zarówno spółka kapitałowa, jak również osoba fizyczna.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w pkt II wyroku uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "a" w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI