III SA/Lu 218/25

III SA/Lu 218/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Iwona Tchórzewska /sprawozdawca/
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 24a; art. 29 ust. 1;
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2019 poz 393
§ 39 ust. 1; § 27 ust. 3; § 28; § 16 ust. 2; § 30 ust. 1;
Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1390
§ 33 ust. 3; § 55
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2025 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 11 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 lutego 2025 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. B., Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił w całości decyzję Starosty Biłgorajskiego z dnia 31 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów do modernizacji ewidencji gruntów i budynków i orzekł co do istoty sprawy.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Na podstawie art. 24a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm., dalej: "p.g.k.") na terenie gminy Biłgoraj, między innymi dla obrębu ewidencyjnego [...] - D. M., w latach 2019-2021 r. została przeprowadzona modernizacja ewidencji gruntów i budynków. Projekt operatu opisowo-kartograficznego sporządzony w wyniku modernizacji został wyłożony do wglądu w okresie od 12 lipca 2021 r. do 30 lipca 2021 r. w siedzibie Starostwa Powiatowego w Biłgoraju. W dniu 27 lipca 2021 r. skarżący J. B. zgłosił uwagi do danych zawartych w projekcie operatu opisowo-kartograficznego. Pismem z dnia 30 września 2021 r. Starosta Biłgorajski poinformował skarżącego, że jego uwagi zostały uznane za niezasadne. Operat techniczny zawierający wyniki modernizacji został przyjęty do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 20 września 2021 r. pod nr [...] Starosta B. zamieścił w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z dnia 22 czerwca 2022 r. pod poz. 3243 informację o ujawnieniu danych objętych modernizacją w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Pismem z dnia 12 kwietnia 2022 r. J. B. wystąpił do Starosty Biłgorajskiego o weryfikację danych ewidencji gruntów i budynków obrębu D. M. odnośnie poszczególnych działek wchodzących w skład jego gospodarstwa.
Starosta Biłgorajski w dniu 12 maja 2022 r. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Skarżący J. B. podnosił, że podczas opracowywania granicy przebiegającej pomiędzy działką nr [...] (będącą jego własnością), a działką nr [...] (będącą własnością P. B.) nie wzięto pod uwagę granic prawnych opracowanych w ramach rozgraniczenia do sprawy [...]. Skarżący wnosił także o ponowne przeprowadzenie pomiarów na gruncie, gdzie jego zdaniem są wyraźne granice użytkowania, a powierzchnie poszczególnych działek są zgodne z wpisami w księdze wieczystej oraz wypisami z rejestru gruntów przed przeprowadzeniem modernizacji. Skarżący postulował przywrócenie przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Biłgoraju na podstawie mapy geodety L. J. oraz mapy i opinii technicznej geodety T. B., które według skarżącego odzwierciedlają obecny stan na gruncie. Skarżący stwierdził, że granica wykazana po ustaleniach geodety J. P. i po modernizacji jest niezgodna z obecnym przebiegiem na gruncie. Skarżący wskazywał, że podczas czynności ustalenia granic w ramach prac modernizacyjnych wyraził zgodę na "odpisanie 25 mb z szerokości działki nr [...] na rzecz P. B. w zamian za taką samą część działki nr [...] będącą własnością P. B.. Skarżący podnosił, że nie było jego zgody na zmniejszenie szerokości działki nr [...] z całej długości. Na taką zamianę skarżący zgodził się dlatego, że stodoła P. B. została wybudowana na części jego działki nr [...], co jest widoczne na fotomapach oraz mapach pochodzących z okresu przejęcia gospodarstwa. Skarżący stwierdził, że zamiana części tych działek nie może wpłynąć na zmianę powierzchni całego gospodarstwa zarówno jego, jak i P. B. z uwagi na przekazanie sobie takiej samej powierzchni działek. Skarżący dodał, że gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni [...] ha przekazali mu rodzice, na powyższe nieruchomości założona jest księga wieczysta i wpisane powierzchnie działek są zgodne ze stanem faktycznym na gruncie. J. B. wskazał, że po przeprowadzeniu modernizacji doszło do zmniejszenia powierzchni poszczególnych działek, które są użytkowane przez niego od kilkudziesięciu lat. W związku z tym zwrócił się o szczegółowe przeanalizowanie powstałych zmian, w związku ze zmniejszeniem powierzchni działek, a także wzięcie pod uwagę załączonych przez skarżącego kserokopii dokumentów.
Decyzją z dnia 2 marca 2023 r. Starosta Biłgorajski odrzucił zarzuty skarżącego zgłoszone do modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Na skutek odwołania J. B. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 8 sierpnia 2023 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Starosta Biłgorajski pismem z dnia 25 września 2023 r. zawiadomił strony, że prowadzi z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie rozbieżności po przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków na terenie gminy Biłgoraj, ujawnionych w części opisowej oraz kartograficznej w stosunku do przebiegu granic działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...], granicy działki nr [...] z działką nr [...], granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz w stosunku do powierzchni działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w obrębie ewidencyjnym D. M..
Decyzją z dnia 27 lutego 2024 r. Starosta Biłgorajski ponownie orzekł o odrzuceniu zarzutów. Na skutek odwołania skarżącego powyższa decyzja została uchylona przez organ drugiej instancji decyzją z dnia 25 czerwca 2024 r., a sprawa została przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy Starosta Biłgorajski decyzją z dnia 31 października 2024 r. orzekł o uwzględnieniu zarzutów J. B. do modernizacji ewidencji gruntów i budynków gminy Biłgoraj w stosunku do:
- przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] i działką nr [...] oraz ujawnionej w wyniku modernizacji powierzchni działki nr [...], poprzez zmianę punktów wyznaczających granicę przebiegającą pomiędzy wskazanymi działkami, tj. z punktu nr [...] i punktu nr [...] na punkt nr [...] i punkt nr [...] - stanowiący trójmiedzę z działką nr [...];
- przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] i działką nr [...] oraz ujawnionej w wyniku modernizacji powierzchni działki nr [...], poprzez zmianę punktów wyznaczających granicę przebiegającą pomiędzy wskazanymi działkami, tj. z punktu nr [...] i punktu nr [...] na punkt nr [...] i punkt nr [...],
zgodnie z dokumentacją geodezyjną przyjętą do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Biłgoraju w dniu 27 grudnia 2023 r. pod numerem [...]
Ponadto, organ pierwszej instancji orzekł o odrzuceniu zarzutów wniesionych w stosunku do ujawnionego w wyniku modernizacji przebiegu granic działki nr [...] z działką nr [...], granic działki nr [...] z działką nr [...] oraz zarzutów w stosunku do ujawnionej w wyniku modernizacji powierzchni działek nr: [...], [...], [...], [...],[...] i [...], położonych w obrębie ewidencyjnym D. M..
J. B. wniósł odwołanie od tej decyzji.
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 lutego 2025 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił w całości decyzję Starosty Biłgorajskiego z dnia 31 października 2024 r. i orzekł co do istoty sprawy.
Organ odwoławczy zdecydował:
- uwzględnić zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym w odniesieniu do przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] oraz powierzchni działki nr [...] i dokonać aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w ten sposób, że:
a) w miejsce punktu granicznego nr [...] i nr [...] wchodzących w skład numerycznego opisu granic działki [...] (z działką nr [...]) ujawnić odpowiednio punkt nr [...] i punkt nr [...] (stanowiący trójmiedzę z działką nr [...]), wykazane w operacie technicznym przyjętym do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego pod nr [...]
b) zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych znajdującym się w operacie technicznym nr [...] wykreślić wpis [...] ha dotyczący pola powierzchni działki nr [...] i w to miejsce wpisać [...] ha,
c) zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych znajdującym się w operacie technicznym nr [...] w działce nr [...] wykreślić wpis dotyczący pola powierzchni użytków gruntowych i klas bonitacyjnych: [...] ha i w to miejsce wpisać: [...] ha,
d) zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych znajdującym się w operacie technicznym nr [...] wykreślić wpis [...] ha dotyczący pola powierzchni działki nr [...] i w to miejsce wpisać 0,8920 ha,
e) zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych znajdującym się w operacie technicznym nr [...] w działce nr [...] wykreślić wpis dotyczący pola powierzchni użytków gruntowych i klas bonitacyjnych: [...] ha i w to miejsce wpisać: [...] ha,
- uwzględnić zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym w odniesieniu do przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] i dokonać aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w ten sposób, że:
a) w miejsce punktów granicznych nr [...] i nr [...] wchodzących w skład numerycznego opisu granic działki nr [...] (z działką nr [...]) ujawnić odpowiednio punkt nr [...] i nr [...], wykazane w operacie technicznym przyjętym do PZGiK pod nr [...],
b) zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych znajdującym się w operacie technicznym nr [...] wykreślić wpis [...] ha dotyczący pola powierzchni działki nr [...] i w to miejsce wpisać [...] ha,
c) zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych znajdującym się w operacie technicznym nr [...] w działce nr [...] wykreślić wpis dotyczący pola powierzchni użytków gruntowych i klas bonitacyjnych: [...] ha i w to miejsce wpisać: [...] ha,
d) zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych znajdującym się w operacie technicznym nr [...] wykreślić wpis [...] ha dotyczący pola powierzchni działki nr [...] i w to miejsce wpisać [...] ha,
e) zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych znajdującym się w operacie technicznym nr [...] w działce nr [...] wykreślić wpis dotyczący pola powierzchni użytków gruntowych i klas bonitacyjnych: BrRV[...] ha i w to miejsce wpisać: BrRV[...] ha,
- odrzucić zarzut do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym w odniesieniu do przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...],
- odrzucić zarzut do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym w odniesieniu do powierzchni działek nr: [...], [...], [...], [...] i [...],
- umorzyć postępowanie administracyjne prowadzone w zakresie zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym w odniesieniu do przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz powierzchni działki nr [...], położonych w obrębie ewidencyjnym [...]-D. M., jednostka ewidencyjna [...] B..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że istotą sprawy są rozbieżności między oczekiwaniami skarżącego w zakresie przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...] oraz powierzchni działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym D. M., a zakresem działań organu administracji w ramach modernizacji ewidencji gruntów i budynków.
W ocenie organu odwoławczego Starosta Biłgorajski ponownie rozpatrując sprawę uwzględnił uwagi organu odwoławczego zawarte w decyzji z dnia 25 czerwca 2024 r., jednakże rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu pierwszej instancji jest nieprecyzyjne, co uzasadniało uchylenie tej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Organ odwoławczy w pierwszym rzędzie zaznaczył, że zarzutami mogą być objęte wyłącznie dane pochodzące z operatu powstałego w ramach prac związanych z modernizacją. Organ wskazał, że trakcie postępowania do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego przyjęto operat techniczny z rozgraniczenia działek nr [...], [...], [...], [...] i [...], to jest operat techniczny nr [...] z dnia 19 grudnia 2022 r., w oparciu o który została wydana prawomocna decyzja Wójta Gminy B. nr [...] o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonych jako działka nr [...] z nieruchomością sąsiednią nr [...] oraz umarzająca postępowanie co do przebiegu granicy działki nr [...] z działkami nr [...], [...], [...], z uwagi na zawarcie w tym zakresie ugody przed geodetą. Na podstawie rozgraniczenia geodeta dokonał przeliczenia powierzchni działki nr [...], która wyniosła [...] ha. Dane wynikające z operatu i decyzji ujawniono w ewidencji gruntów i budynków. Wobec powyższego zarzuty dotyczące przebiegu granic działki nr [...] z działką nr [...] oraz co do powierzchni działki nr [...] stały się bezprzedmiotowe, co skutkowało umorzeniem na podstawie art. 105 §1 k.p.a. postępowania administracyjnego prowadzonego w tym zakresie.
W pozostałym zakresie organ wskazał, że dokonał analizy całości materiału dowodowego, w tym operatu nr [...] i sporządzonego w ramach wyjaśnień wykonawcy operatu nr [...] Zdaniem organu odwoławczego przeprowadzone w dniu 23 listopada 2023 r. ustalenie przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] i działki nr [...] z działką nr [...] zostało wykonane w sposób znajdujący uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa w dziedzinie geodezji i kartografii. Organ odwoławczy przypomniał, że poprzednio rozpoznając sprawę nie zaakceptował ustalenia tych granic podczas modernizacji w trybie § 39 ust. 1 obowiązującego w czasie modernizacji rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393, dalej "rozporządzenie z 2001 r."), tj. na zgodne oświadczenie stron, gdyż zachodziło podejrzenie nieuprawnionego przeniesienia prawa własności. Ustalając w ten sposób granice próbowano usankcjonować nieformalną ustną zamianę gruntami. Skarżący informował, że podczas ustalania granic przez geodetę wyraził zgodę na odpisanie 25 mb z szerokości jego działki nr [...] na rzecz P. B. w zamian za taka samą część działki nr [...], będącą własnością P. B.. Ponadto z treści pisma z dnia 28 października 2022 r wynikało, że J. B. ponad 20 lat temu zawarł ustną umowę z M. B. - ojcem P. B., obecnego właściciela działek nr [...] i nr [...] uzgadniając, że J. B. odstąpi M. B. z działki nr [...] 25 mb długości i szerokości 12,5 m od strony południowej starej spalonej stodoły, w zamian za 25 m długości z działki nr [...] M. B. od północnej strony ściany stodoły J. B.. Skarżący wskazał, że do zamiany faktycznie doszło, lecz M. B. nie dopełnił formalności w celu przeprowadzenia zamiany zgodnie z prawem. Z tych względów organ odwoławczy nie mógł zaakceptować ustalenia tych granic w trybie § 39 ust. 1 rozporządzenia z 2001 r. tj. na zgodne oświadczenie stron. Dlatego też dokonano ponownych czynności w dniu 23 listopada 2023 r. (operat nr [...]). Z operatu nr [...] wynika, że granice działek nr [...] z nr [...] i nr [...] z nr [...] ustalono z zastosowaniem kryterium, o którym mowa w § 33 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390 z późn. zm., dalej "rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów"). Zdaniem organu drugiej instancji ten sposób ustalenia był jak najbardziej zasadny, gdyż nie można było zastosować ust. 1 i ust. 2 § 33 z uwagi na niezgodność istniejącej na gruncie granicy i stanu posiadania z istniejącą dokumentacją znajdującą się w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Dlatego granice pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] oraz nr [...] i nr [...] ustalono zgodnie z istniejącą w zasobie dokumentacją. W wyniku tych ustaleń uległy zmianie powierzchnie działek nr [...] i nr [...]. Zatem, zdaniem organu odwoławczego dokumentacja nr [...] wskazuje, że zarzuty skarżącego do przebiegu granicy działek nr [...] i nr [...] oraz działek nr [...] i nr [...] oraz w zakresie powierzchni działek nr [...] są zasadne. Ponadto z uwagi na dokonane ustalenia co do przebiegu granic, należało dokonać aktualizacji powierzchni działki nr [...] i działki nr [...].
Organ odwoławczy wskazał, że tak ustalone granice są zbieżne m.in. z dokumentacją rozgraniczeniową z 1984 i 1987 r. Miary zawarte w operatach rozgraniczeniowych, a także w innych dokumentach źródłowych (np. fotoszkic, zarys pomiarowy) są zbieżne lub nieznacznie zmienione (wynik zastosowania wyrównań lub brak wiarygodnych danych) z miarami opracowanymi przez wykonawcę modernizacji, odchyłki liniowe ustalonych granic nie przekraczają wartości dopuszczalnych (odchyłki mniejsze od 0,12 m). Wykonawca w operacie technicznym nr [...] szczegółowo i wyczerpująco opisał podstawy opracowania granic, a także wskazał na jakiej dokumentacji opierał swoje ustalenia oraz jakim dowodom odmówił wiarygodności.
Organ zauważył, że skarżący nie akceptuje tak wykazanego przebiegu granic, który jest jednak zgodny z dokumentacją źródłową. Organ podkreślił przy tym, że wszelkie spory zaistniałe w wyniku przeprowadzonych zmian ewidencyjnych dotyczące między innymi przebiegu granic, a co za tym idzie i powierzchni działek nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu z zakresu rozpatrywania zarzutów do modernizacji, a jedynie w postępowaniu cywilnym. Kwestia przebiegu granic może być rozstrzygnięta jedynie w postępowaniu rozgraniczeniowym i dopiero uzyskanie korzystnego orzeczenia w sprawie o rozgraniczenie stanowi podstawę do uwzględnienia wniosku skarżącego.
Organ odwoławczy wskazał, że granica działki nr [...] z działką nr [...] została opracowana w ramach prac modernizacyjnych w sposób właściwy i dlatego zarzut w tym zakresie należy uznać za niezasadny. Z akt sprawy wynika, że kwestionowana granica została ustalona zgodnie z § 39 ust. 3 rozporządzenia z 2001 r. Z materiału dowodowego wynika, że granicę wyznaczają punkty graniczne nr [...] i [...], a podczas modernizacji punkt nr [...] ustalono i przyjęto zgodnie z dokumentacją z założenia ewidencji (mapa ewidencyjna) wsi D. M., zaś punkt [...] stanowi granicę jednostek ewidencyjnych gminy K. i gminy B. i podlegał uzgodnieniu między wykonawcami modernizacji wykonywanymi dla tych gmin.
Organ uznał za niezasadny zarzut dotyczący powierzchni działek nr: [...], [...], [...], [...] i [...] wskazując, że zostały spełnione wszystkie warunki do ponownego obliczenia pola powierzchni tych działek, zgodnie z § 60 ust. 1 i § 61 rozporządzenia z 2001 r.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący J. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając,
- niezasadne prowadzenie postępowania w zakresie modernizacji ewidencji gruntów i budynków, przebiegu granic między nieruchomościami stanowiącymi własność skarżącego położonymi w D. M., wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, w sytuacji kiedy uzasadnione jest z uwagi na skomplikowany stan faktyczny i prawny rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu sądowym w zakresie zasiedzenia oraz dokonania rozgraniczenia nieruchomości i zaprzestania postępowania modernizacyjnego,
- niezasadne pominięcie możliwości oraz konieczności dokonania oględzin gruntów skarżącego z udziałem biegłego geodety w celu ustalenia zakresu posiadania gruntów skarżącego, istnienia stałych miedz i dróg rozgraniczających grunty i istnienia tego stanu posiadania ponad 50 lat, co ma znaczenie dla wydania decyzji w sprawie.
Skarżący podniósł, że obecnie w Sądzie Rejonowym w Biłgoraju jest prowadzona sprawa pod sygn. akt [...] o zasiedzenie gruntów objętych zakresem modernizacji w zakresie działki nr [...] oraz w Urzędzie Gminy w Biłgoraju jest prowadzone postępowanie administracyjne nr [...] w zakresie rozgraniczenia działek będących przedmiotem modernizacji i obecnie sprawy te nie są zakończone.
Powołując się na powyższe, skarżący wniósł o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o zasiedzenie i rozgraniczenie, z uwagi na okoliczność wpływu tych spraw na rozstrzygnięcie sprawy skarżącego w zakresie istniejącego sporu w ramach modernizacji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że wprowadzone współrzędne w zakresie danych geodezyjnych nie są zgodne z widocznymi granicami poszczególnych nieruchomości, a postępowanie modernizacyjne spowodowało konieczność wniesienia przez skarżącego sprawy o zasiedzenie oraz sprawy o rozgraniczenie. Powyższe sprawy są w toku i mają wpływ na sprawę dotyczącą modernizacji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie z dnia 19 maja 2025 r. odpowiedź na skargę przestawił również uczestnik postępowania P. B., który wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Zaskarżoną decyzją Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił w całości decyzję Starosty Biłgorajskiego w przedmiocie zarzutów J. B. do modernizacji ewidencji gruntów i budynków na terenie obrębu ewidencyjnego [...] – D. M., jednostka ewidencyjna [...] B. i orzekł co do istoty sprawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 z późn. zm.). Stosownie do art. 24a tej ustawy, starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych (ust. 1). Starosta podaje do publicznej wiadomości informację o rozpoczęciu prac geodezyjnych oraz informuje o trybie postępowania związanego z modernizacją ewidencji gruntów i budynków (ust. 2). Informacje, o których mowa w ust. 2, podlegają wywieszeniu na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego (ust. 3). Projekt operatu opisowo-kartograficznego podlega, na okres 15 dni roboczych, wyłożeniu do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w siedzibie starostwa powiatowego (ust. 4). Starosta informuje o terminie i miejscu wyłożenia, o którym mowa w ust. 4, poprzez wywieszenie tej informacji na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego i właściwego urzędu gminy, na co najmniej 14 dni przed dniem wyłożenia, oraz ogłoszenia jej w prasie o zasięgu krajowym (ust. 5). Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, może w okresie wyłożenia projektu do wglądu zgłaszać uwagi do tych danych (ust. 6). Upoważniony pracownik starostwa powiatowego, posiadający uprawnienia, o których mowa w art. 43 pkt 2, przy udziale przedstawiciela wykonawcy prac geodezyjnych związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, w terminie 15 dni roboczych od upływu terminu wyłożenia do wglądu projektu operatu opisowo-kartograficznego, rozstrzyga o przyjęciu lub odrzuceniu uwag zgłoszonych do tego projektu, po czym informuje zgłaszającego uwagi o sposobie rozpatrzenia uwag oraz sporządza wzmiankę o treści zgłoszonych uwag i sposobie ich rozpatrzenia w protokole (ust. 7). Po upływie terminu, o którym mowa w ust. 7, dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stają się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Informację o tym starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa oraz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa (ust. 8). Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8, zgłaszać zarzuty do tych danych (ust. 9). O uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji (ust. 10). Do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, o którym mowa w ust. 10, w stosunku do gruntów, budynków lub lokali, których dotyczą zarzuty, dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym nie są wiążące (ust. 11). Zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków (ust. 12).
Pozostaje poza sporem, że skarżący J. B. w terminie zgłosił zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym wykonanym w toku modernizacji przeprowadzonej w 2021 r. na terenie gminy Biłgoraj obręb D. M..
Jak wskazano już w decyzji nr [...] Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 8 sierpnia 2023 r., zakres zarzutów został na wezwanie organu sprecyzowany przez skarżącego w piśmie z dnia 31 lipca 2023 r. Zarzuty dotyczyły przebiegu granic pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], działkami nr [...] i nr [...], działkami nr [...] i nr [...] oraz działkami nr [...] i nr [...], a także powierzchni działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w obrębie ewidencyjnym D. M.. O prowadzeniu postępowania w tym zakresie organ pierwszej instancji zawiadomił strony pismami z dnia 25 września 2023 r., a następnie z dnia 24 lipca 2024 r.
W związku z przedmiotem sprawy i treścią zarzutów podniesionych w skardze wymaga wyjaśnienia, że z całokształtu przepisów ustalających zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, w tym w szczególności art. 24a p.g.k. oraz § 27 ust. 3 i § 28 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 219 z późn. zm.), a także § 55 poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393) wynika, że przez pojęcie modernizacji ewidencji gruntów i budynków należy rozumieć zespół działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych podejmowanych przez starostę na terenach, na których wcześniej ewidencja została założona, w celu uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia lub ich dostosowania do aktualnie obowiązujących przepisów ustalających katalog danych ewidencyjnych oraz modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków (por. D. Felcenloben, Prawo geodezyjne i kartograficzne, LEX).
Ponieważ zarzuty do modernizacji zgłoszone przez skarżącego dotyczyły wyżej wymienionych granic oraz powierzchni działek, wymaga podkreślenia, że pole powierzchni działki stanowi pochodną jej granic. Zgodnie z § 16 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, pole powierzchni, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, to jest pole powierzchni ewidencyjnej, oblicza się na podstawie współrzędnych punktów granicznych działki ewidencyjnej, uwzględniając wartość poprawki odwzorowawczej, i wykazuje się w hektarach z precyzją zapisu do 0,0001 ha. Także § 62 ust. 1 poprzednio obowiązującego rozporządzenia z 2001 r. przewidywał, że pole powierzchni działek ewidencyjnych oblicza się za pomocą współrzędnych prostokątnych płaskich, o których mowa w § 61, a zatem danych dotyczących położenia punktów granicznych.
Z kolei zgodnie z § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:
1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:
a) postępowania rozgraniczeniowego,
b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,
c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,
d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
e) podziału nieruchomości,
f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;
2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;
3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.
Natomiast, jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy, dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic (§ 31 rozporządzenia).
Zgodnie z § 33 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych dokonuje geodeta posiadający uprawnienia zawodowe w zakresie, o którym mowa w art. 43 pkt 2 lub 5 ustawy, zwany dalej "geodetą uprawnionym", na podstawie zgodnych wskazań podmiotów, o których mowa w § 11 pkt 7 i § 12 pkt 1, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, jeżeli wskazywany przebieg nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach dotyczących przebiegu ustalanych granic.
W przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek (§ 33 ust. 2 rozporządzenia).
W przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów (§ 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów).
Skarżący, kwestionując zaskarżoną decyzję, zarzuca bezpodstawne przeprowadzenie modernizacji gruntów i budynków. Skarżący podnosi, że w związku z modernizacją dokonano weryfikacji powierzchni i granic stanowiących jego własność działek, podczas gdy granice te istnieją na gruncie od wielu lat. W ocenie skarżącego zasadne jest przeprowadzenie w pierwszym rzędzie postępowania w przedmiocie zasiedzenia i rozgraniczenia nieruchomości, które w związku z wynikami modernizacji zainicjował. Skarżący zarzuca także pominięcie koniecznych jego zdaniem oględzin z udziałem biegłego geodety.
Analiza zgromadzonego w kontrolowanym postępowaniu materiału dowodowego wskazuje jednak na niezasadność zarzutów podniesionych w skardze. Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), nie stwierdził też innych naruszeń, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do postulowanego przez skarżącego przeprowadzenia w pierwszym rzędzie postępowania o rozgraniczenie oraz o stwierdzenie zasiedzenia i w związku z tym zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zarzutów do modernizacji wyjaśnić należy, że postępowanie związane z modernizacją ewidencji gruntów ma charakter przede wszystkim techniczny. Modernizacja ewidencji gruntów nie ma na celu ustalenia przebiegu granic nieruchomości, lecz – co wynika z § 27–28 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów – uzupełnienie oraz modyfikację istniejących danych ewidencyjnych w celu dostosowania ich do wymogów rozporządzenia. Zatem procedura ta nie służy do rozstrzygania spornych stanów na gruncie, jeżeli chodzi o przebieg granic. W sytuacji, gdy powstaje spór co do przebiegu granicy, winien on być rozstrzygnięty wyłącznie w drodze postępowania rozgraniczeniowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2009 r., sygn. I OSK 316/09, z 12 kwietnia 2022 r., sygn. I OSK 1328/21 oraz z 28 listopada 2024 r., sygn. I OSK 1640/21).
Już z samej istoty ewidencji wynika, że ma ona charakter rejestrowy, przy czym dotyczy to zarówno jej założenia, jak też i późniejszej aktualizacji czy modernizacji. Wprowadzane zmiany są więc wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Inaczej mówiąc, wpisy w ewidencji gruntów i budynków, jako deklaratoryjne, nie kształtują nowego stanu prawnego, lecz jedynie potwierdzają istniejący stan prawny, przy czym procedura dokonywania zmian jest sformalizowana w zakresie wskazania dokumentów mogących stanowić podstawę zmienianego wpisu.
Niewątpliwym jest, że w sprawie niniejszej występuje spór graniczny o zasięg własności, czego dowodem jest powołanie się przez skarżącego w skardze na toczące się postępowanie przed Sądem Rejonowym w Biłgoraju w sprawie o sygn. [...] o stwierdzenie zasiedzenia, dotyczące działki nr [...] oraz postępowanie prowadzone przez Wójta Gminy Biłgoraj, nr [...], dotyczące rozgraniczenia nieruchomości w postaci działek nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z działkami uczestnika nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Jednakże ewidencja gruntów jest jedynie specjalnym zbiorem informacji o gruntach, pełniącym funkcje informacyjno-techniczne; nie rozstrzyga sporów o prawo, jak też nie nadaje i nie ujmuje praw. Oznacza to, że wszelkie spory w tym zakresie winny zostać załatwione w stosownych, przewidzianych w tym zakresie przez ustawodawcę postępowaniach "zewnętrznych" tj. toczących się przed innymi podmiotami (sądami, organami). Dopiero w oparciu o wynik ich pracy w postaci odpowiedniej decyzji czy orzeczenia możliwe jest wprowadzenie stosownych zmian do ewidencji w celu jej aktualizacji. Niezasadny jest zatem argument strony, iż zbędne jest prowadzenie postępowania w zakresie modernizacji ewidencji gruntów i budynków dotyczącej nieruchomości skarżącego w sytuacji, gdy toczą się postępowania o zasiedzenie i rozgraniczenie dotyczące gruntów objętych modernizacją. Podkreślenia wymaga, że modernizację przeprowadza się w celu uaktualnienia danych w ewidencji gruntów i budynków. Zmian w bazie dokonuje się na podstawie dostępnych wykonawcy modernizacji danych i dokumentów. Podkreślić jeszcze należy, że wyniki postępowań w przedmiocie zasiedzenia i rozgraniczenia tj. postanowienie sądu czy decyzja rozgraniczeniowa będą stanowić podstawę do aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków. Zadaniem prowadzącego ewidencję gruntów i budynków starosty jest bowiem utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co wynika z art. 24 ust.2a p.g.k. Aktualizacja następuje bądź z urzędu (art. 24 ust. 2a pkt 1 p.g.k.) bądź na wniosek podmiotów, których dane w świetle art. 20 ust. 1 i ust. 2 podlegają wpisaniu do ewidencji (art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k.). Podstawą wpisu nowych danych są przepisy prawa i dokumenty wymienione w art. 24 ust. 2b p.g.k.
Modernizacja ewidencji gruntów i budynków opiera się na dokumentach już istniejących, w szczególności przyjętych do zasobu geodezyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2018 r., sygn. I OSK 2778/17). Zgodnie z § 29 rozporządzenia w sprawie ewidencji źródłami danych wykorzystywanych przy zakładaniu, aktualizacji albo modernizacji ewidencji są: 1) materiały zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym; 2) wyniki pomiarów geodezyjnych lub oględzin; 3) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach; 4) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne.
Na tej podstawie właściwe organy dokonują również oceny zasadności zarzutów zgłoszonych do modernizacji przez uprawnione podmioty. Nie ma natomiast podstaw do zawieszenia postępowania w przedmiocie zarzutów do modernizacji w sytuacji sporu granicznego i oczekiwania na rozstrzygnięcie tego sporu w innym postępowaniu. Jak wyjaśniono już wyżej, w sytuacji rozstrzygnięcia sporu o granice i wydania w tym przedmiocie stosownego orzeczenia przez sąd powszechny czy decyzji administracyjnej, mających wpływ na zapisy objęte ewidencją gruntów i budynków, dane wynikające z takiego orzeczenia czy decyzji będą podlegały ujawnieniu w ewidencji. Z uwagi na jedynie deklaratoryjny charakter wpisów w ewidencji gruntów, nie zachodzi natomiast przesłanka zawieszenia postępowania administracyjnego, o jakiej mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z analogicznych względów brak było podstaw do zawieszenia postępowania przed sądem administracyjnym.
Wbrew argumentom podniesionym w skardze materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie został dokładnie i szczegółowo przeanalizowany przez organy rozstrzygające w sprawie, a przedstawione w zaskarżonej decyzji wnioski wysnute z tej analizy są w pełni prawidłowe. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy dokładnie wyjaśnił motywy rozstrzygnięcia.
W szczególności trafnie organ wskazał, że zarzuty do modernizacji dotyczące granic działki nr [...] z działką nr [...] oraz działki nr [...] z działką nr [...] podlegały uwzględnieniu, gdyż w ramach modernizacji granice te zostały ustalone w oparciu o treść § 39 ust. 1 rozporządzenia z 2001 r., to jest na podstawie zgodnych wskazań właścicieli. Ustalone w ten sposób granice wynikały z wcześniejszych nieformalnych umów właścicieli sąsiadujących działek i nie były zgodne z dokumentacją geodezyjną znajdującą się w zasobie. Nie odpowiadały zatem wymogowi niesprzeczności z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów (§ 33 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów oraz § 39 ust. 2 rozporządzenia z 2001 r.).
Podczas czynności z dnia 23 listopada 2023 r. ustalono ponownie przebieg granic działek nr [...] z nr [...] i nr [...] z nr [...] zgodnie z § 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów. Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że sposób ustalenia granicy na podstawie § 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów był prawidłowy z uwagi na rozbieżność istniejącej na gruncie granicy i stanu posiadania z dokumentacją znajdującą się w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Skarżący przyznawał w trakcie postępowania (m.in. w piśmie z dnia 28 października 2022 r.), że ponad 20 lat wcześniej zawarł umowę ustną z M. B., na mocy której dokonano korekty granic działek nr [...] i [...]. Skarżący przyznał, że do zamiany doszło, o czym świadczy również stwierdzony przez wykonawcę przebieg granic działek oraz zastany na gruntach stan posiadania. Jednakże zamiana nie została dokonana w prawem przewidzianej formie i nie sporządzono w związku z tym wymaganej dokumentacji geodezyjnej.
Źródła danych wykorzystywanych przy modernizacji ewidencji wymienione są w przytoczonym już wyżej w § 29 rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów. Z powyższego przepisu jasno wynika, że umowa ustna nie mogła zostać wykorzystana jako źródło danych wykorzystywanych przy modernizacji ewidencji. Jeszcze raz należy podkreślić, że dokonując modernizacji ewidencji wykonawca może wykorzystać jedynie źródła wskazane w § 29 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, nie może zaś opierać się na źródłach niewymienionych w tym katalogu.
Z tych względów ustalony w trakcie modernizacji przebieg granic między omawianymi działkami na podstawie zgodnych oświadczeń stron budził zasadne wątpliwości organu odwoławczego. W konsekwencji zachodziły podstawy do ustalenia przebiegu granic na podstawie § 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów.
Zgodzić się należy z organem, że operat nr [...] wraz z wyjaśnieniami geodety zawartymi w operacie nr [...] należało uznać za wiarygodny i możliwy do wykorzystania przy modernizacji gruntów i budynków.
Wbrew zarzutom podniesionym w skardze nie ma podstaw do uznania, że wprowadzone obecnie współrzędne zostały ustalone wadliwie. W szczególności w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji dokonano analizy treści postanowienia o rozgraniczeniu nieruchomości wydanego przez Sąd Rejonowy w Biłgoraju w sprawie [...] (następna sygnatura [...]) i w konsekwencji stwierdzono, że postępowanie rozgraniczeniowe w tej sprawie nie dotyczyło granic działek należących obecnie do J. B.. Jednocześnie wykonawca prac modernizacyjnych w treści operatów nr [...] oraz nr [...] przedstawił w sposób bardzo dokładny podstawy dokonanych ustaleń, wymieniając zbadane w związku z tym materiały, a także zawarł szczegółowy i logiczny opis analizy materiałów Powiatowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego oraz opracowania przebiegu granic działek ewidencyjnych (k. 496-513 oraz k. 514-515). Z tych względów dokumentacja sporządzona przez wykonawcę modernizacji, zaewidencjonowana w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, trafnie została oceniona przez organy jako prawidłowa i mogąca stanowić podstawę rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji organ ten przeanalizował treść obu wymienionych operatów, uznając tę dokumentację za kompletną i prawidłową, między innymi w zakresie wielkości odchyłek liniowych ustalonych granic, które nie przekraczają wartości dopuszczalnych. Ocenę tę trafnie podzielił organ odwoławczy. Z operatu nr [...] wynika przy tym, że o czynnościach ustalenia granic w dniu 23 listopada 2023 r. zostali zawiadomieni właściciele przedmiotowych działek. Strony niniejszego postępowania były obecne podczas opisanych czynności i wyraziły swoje stanowiska, co zostało odnotowane w protokole ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych.
Konsekwencją dokonanego ustalenia granic wyżej wymienionych działek, w sposób odmienny od pierwotnie przyjętego w ramach modernizacji, były również zmiany w zakresie powierzchni działek, w związku z czym organ dokonał stosownej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Jak wyjaśniono bowiem już wyżej, powierzchnia stanowi pochodną granic.
Podkreślić jeszcze raz należy, że ustalenie granic w trybie § 33 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, zgodnie z literalnym brzmieniem powołanego przepisu, dotyczy ustalenia granic działek ewidencyjnych, a nie granic nieruchomości. Ustalenie granic nieruchomości następuje w trybie postępowania rozgraniczeniowego, uregulowanego w art. 29 i następnych ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także w art. 153 kodeksu cywilnego. Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (art. 29 ust. 1 p.g.k.). Oznacza to, że istotą sporu o rozgraniczenie jest przebieg granic sąsiednich nieruchomości a postępowanie wszczęte wnioskiem o rozgraniczenia ma na celu ustalenie, jaki jest zakres – zasięg prawa własności na gruncie właścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości (por. S. Rudnicki, Sąsiedztwo nieruchomości, Zakamycze 1998, s. 80).
Z kolei celem modernizacji jest uzupełnienie bazy danych ewidencyjnych i utworzenie pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz modyfikacja istniejących danych ewidencyjnych. Zatem procedura ta nie służy do rozstrzygania spornych stanów na gruncie, jeżeli chodzi o przebieg granic. W sytuacji, gdy powstaje spór co do przebiegu granicy, to spór taki może być rozstrzygnięty wyłącznie w drodze postępowania rozgraniczeniowego. Zmiana przebiegu granic byłaby zatem możliwa po przyjęciu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nowej dokumentacji sporządzonej w odrębnym postępowaniu rozgraniczeniowym – administracyjnym lub sądowym.
Z omówionych względów, w ocenie Sądu nie ma podstaw do kwestionowania sposobu uwzględnienia zarzutów do modernizacji dotyczących działek nr [...] i nr [...] oraz nr [...] i nr [...]
Organy trafnie natomiast uznały za niezasadny zarzut skarżącego do modernizacji odnoszący się do przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...]. Granica ta została ustalona podczas modernizacji na podstawie § 39 ust. 3 rozporządzenia z 2001 r. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty, w tym położenie wyznaczających te granice punktów granicznych, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków.
Organ pierwszej instancji w swojej decyzji szczegółowo opisał, iż granica przebiegająca pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] (droga gminna) od punktu nr [...] do punktu nr [...] zgodnie z dokumentacją nr [...] opracowana została na podstawie operatu z założenia ewidencji (mapa ewidencyjna) wsi D. M.. Szerokość działki od strony drogi gminnej wynosi obecnie [...] m (mierząc od punktu nr [...] prostopadle do granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...]). Miara ta jest zbliżona do miary znajdującej się przy działce nr [...] ([...] m), która jest współliniowa z działką nr [...]. Szerokość działki [...] od punktu [...] do punktu [...] ([...] m) również jest bardzo zbliżona do miar zachowanych na fotoszkicu i zarysie pomiarowym ([...] m). Większa różnica występuje natomiast w przypadku długości granicy działki nr [...] z działką nr [...] położoną w gminie Księżpol. Różnica ta wynika ze znacznych rozbieżności pomiędzy sytuacją na gruncie (fotoszkic) a mapą ewidencyjną (raster sprzed modernizacji) wsi D. M. a także mapą ewidencyjną obrębu ewidencyjnego M. S., gmina Księżpol. Rozbieżności te występują także w miarach linowych zawartych na tych opracowaniach (południowa część obrębu ewidencyjnego D. M.). Punkty nr [...] i [...] (granica działek nr [...] i [...]) stanowią granice jednostek ewidencyjnych (gmina K. i gmina B.) i podlegały ustaleniom między wykonawcami modernizacji, które zostały przeprowadzone na tych gminach w zbliżonym czasie. Po tak wykonanych ustaleniach powierzchnia działki nr [...] została zaktualizowana do [...] ha, co w zaokrągleniu do 1 ara dałoby powierzchnię równą [...] ha, czyli zgodną z zapisami ewidencji gruntów sprzed modernizacji. Przeprowadzona, szczegółowa analiza skutkowała uznaniem, że granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] została w ramach prac modernizacyjnych opracowana w sposób właściwy. Granicę tę określają wskazane wyżej punkty graniczne nr [...] – ustalony i przyjęty zgodnie z dokumentacją z założenia ewidencji wsi D. M. (mapą ewidencyjną) oraz nr [...] – będący punktem granicznym jednostek ewidencyjnych – gminy K. i gminy B.. W ocenie Sądu nie ma podstaw do kwestionowania prawidłowości tych ustaleń. Zgromadzony materiał dowodowy oraz analiza dokonana przez organy obu instancji wskazuje, że zarzut skarżącego do modernizacji w zakresie przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] trafnie został odrzucony jako niezasadny.
Również zarzuty do modernizacji dotyczące powierzchni działek nr: [...], [...], [...], [...] i [...] organ odwoławczy zasadnie odrzucił, jako nieuzasadnione. Zgodnie z § 60 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2001 r. danymi ewidencyjnymi dotyczącymi działki ewidencyjnej są m.in. pole powierzchni działki ewidencyjnej. Stosownie do § 61 ust. 1 rozporządzenia z 2001 r. numerycznego opisu granic jednostek ewidencyjnych, obrębów oraz działek ewidencyjnych dokonuje się za pomocą odpowiednich zbiorów punktów granicznych, których położenie względem osnowy geodezyjnej 1 klasy zostało określone na podstawie geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych z błędami średnimi nieprzekraczającymi 0,30 m, w sposób zapewniający odwzorowanie położenia i kształtu tych obiektów przestrzennych oraz wzajemnego powiązania między nimi. Przepis § 62 rozporządzenia z 2001 r. wskazuje zaś, że pole powierzchni działek ewidencyjnych oblicza się za pomocą współrzędnych prostokątnych płaskich, o których mowa w § 61, i koryguje o wartość powierzchniowej poprawki odwzorowawczej wynikającej ze zniekształcenia obiektów powierzchniowych prezentowanych na płaszczyźnie odwzorowania w stosunku do tych samych obiektów prezentowanych na powierzchni elipsoidy stanowiącej geodezyjny system odniesienia, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 5 ustawy (ust. 1). Stosownie do ust. 3 § 62 rozporządzenia z 2001 r. pole powierzchni działek ewidencyjnych określa się w hektarach z precyzją zapisu do 0,0001 ha.
W okolicznościach niniejszej sprawy, podczas przeprowadzonej w 2021 r. modernizacji dokonano przeliczenia powierzchni działek nr: [...], [...], [...], [...] i [...]. Jak wskazywał organ odwoławczy, w świetle sporządzonej dokumentacji średni błąd położenia punktów granicznych dla omawianych działek określony został jako nieprzekraczający odpowiednio 0,10 m i 0,30 m, co pozwoliło na ponowne obliczenie powierzchni poszczególnych działek i wykazanie jej z dokładnością zapisu do 0,0001 ha.
Wskazać należy, że podczas modernizacji z 2021 r. dokonano opracowania granic działek nr: [...], [...], [...], [...] i [...]. W konsekwencji w ramach modernizacji ujawniono wynikające stąd powierzchnie. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, granice działki nr [...] opracowane zostały przez wykonawcę modernizacji na podstawie zachowanego operatu technicznego nr [...] Granice działki nr [...] z działkami nr [...] i [...] podlegały w ramach tych prac ustaleniom. Granice przebiegające pomiędzy działką nr [...] a działkami nr [...] i [...] zostały ustalone podczas modernizacji w myśl § 39 ust. 3 rozporządzenia z 2001 r. Jak wynika z dokumentacji, skarżący zaakceptował przebieg granic. Podobnie granice działki nr [...] podlegały czynnościom ustaleń w ramach przeprowadzanej modernizacji w oparciu o § 39 ust. 3 rozporządzenia z 2001 r., a J. B. zaakceptował opracowane granice. Przebieg granic działek nr [...] i [...] również był przedmiotem ustaleń podczas modernizacji zgodnie z § 39 ust. 3 rozporządzenia z 2001 r. W wyniku ustaleń granicy powierzchnia działki nr [...] została zaktualizowana do [...] ha, co w zaokrągleniu do 1 ara dałoby powierzchnię równą [...] ha, czyli zgodną z zapisami ewidencji gruntów sprzed modernizacji.
Z powyższego wynika, że organy dokonały szczegółowej analizy zarzutu do modernizacji dotyczącego powierzchni działek nr: [...], [...], [...], [...] i [...] i trafnie uznały, że nie znajduje on potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W rozpoznawanej sprawie prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego dotyczące umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowania w zakresie zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym w odniesieniu do przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz powierzchni działki nr [...], położonych w obrębie ewidencyjnym [...] Majdańska, jednostka ewidencyjna [...].
Jak wynika z akt sprawy, Wójt Gminy Biłgoraj prowadził postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące granic nieruchomości w postaci działki nr [...] z działkami sąsiednimi nr [...], [...], [...] i [...], położonymi w obrębie ewidencyjnym D. M.. W trakcie postępowania geodeta uprawniony sporządził operat rozgraniczeniowy nr [...] przyjęty do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 19 grudnia 2022 r. W dniu 9 lutego 2023 r. Wójt Gminy Biłgoraj wydał decyzję administracyjną, w której orzekł o rozgraniczeniu działki nr [...] z działką [...] oraz umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia działki nr [...] z działkami nr [...], [...] i [...] z uwagi na zawarcie ugody pomiędzy właścicielami nieruchomości. Decyzja stała się ostateczna z dniem 2 marca 2023 r. (k. 516v.-517). Następnie dane wynikające ze wskazanego operatu i decyzji zostały ujawnione w ewidencji gruntów, co potwierdzają dokumenty dołączone do pisma starosty Biłgorajskiego z dnia 7 stycznia 2025 r. (k. 45 akt postępowania odwoławczego), w szczególności zaś zawiadomienia z dnia 13 sierpnia 2024 r. o dokonanych w ewidencji zmianach.
W konsekwencji postępowanie wszczęte w związku z zarzutami skarżącego do modernizacji odnośnie przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz powierzchni działki nr [...] stało się w tym zakresie bezprzedmiotowe, gdyż dane z modernizacji zostały zastąpione kolejnymi danymi wynikającymi z operatu z rozgraniczenia. Tym samym zaistniała przewidziana w art. 105 § 1 k.p.a. podstawa do umorzenia postępowania we wskazanej części.
Chybiona jest też argumentacja skarżącego o konieczności przeprowadzenia oględzin nieruchomości wchodzących w skład jego gospodarstwa rolnego przy udziale biegłego geodety. Wymaga podkreślenia, że operaty w ramach modernizacji oraz w postępowaniu dotyczącym zarzutów zostały opracowane przez osoby dysponujące uprawnieniami zawodowymi w dziedzinie geodezji i kartografii. Zgodnie z art. 11 ust. 1 p.g.k. wykonawcą prac geodezyjnych lub prac kartograficznych może być przedsiębiorca, jednostka organizacyjna, a także osoba legitymująca się uprawnieniami zawodowymi w dziedzinie geodezji i kartografii w przypadku wykonywania przez tę osobę funkcji biegłego sądowego lub mierniczego górniczego. Jednocześnie zostały przeprowadzone czynności ustalenia granic w terenie, a o czynnościach tych byli informowani właściciele nieruchomości, w tym skarżący J. B., który wyrażał w tej kwestii swoje stanowisko. Przeprowadzenie dodatkowo czynności postulowanych przez skarżącego nie znajduje zatem podstaw.
Z omówionych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie została wydana z mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania. Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w toku kilkukrotnie prowadzonego postępowania w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły pełny materiał dowodowy. Prawidłowo oceniony całokształt materiału dowodowego przekonuje o prawidłowości zaskarżonej decyzji, która nie narusza też przepisów prawa materialnego. W zaskarżonej decyzji organ nie dokonał wadliwej interpretacji przepisów, ale kierując się ich treścią rozważył materiał dowodowy, wysnuwając logiczne i prawnie uzasadnione wnioski, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych wszystkich przyczyn i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.