III SA/Lu 216/24

III SA/Lu 216/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) , art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 735
art. 56 ust 1, ust. 6, art. 2 ust 1 pkt 34, art. 33 ust. 4 pkt 7, ust. 4a
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Protokolant: Asystent sędziego Arleta Bednarczyk-Chagowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 maja 2024 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 23 listopada 2023 r. nr [...] [...]
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 216/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody z dnia 16 lutego
2024 r. w przedmiocie pozbawienia R. K. (dalej jako "skarżący") statusu osoby bezrobotnej.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W dniu 28 stycznia 2022 r. została zawarta - pomiędzy Fundacją D. Droga
z siedzibą w L., a Prezydentem Miasta L. - Miejskim Urzędem Pracy
w L. (dalej jako "organ I instancji") umowa o organizację stażu dla skarżącego, na stanowisku terapeuty środowiskowego, na okres od dnia 1 lutego 2022 r. do 31 lipca 2022 r. Jako opiekunów stażu wskazano Prezesa Zarządu oraz psychologa pracującego na rzecz Fundacji – A. K.-C.. Umowa o staż określała prawa
i obowiązki stażysty i Fundacji (pracodawcy). Jednocześnie decyzją z dnia 3 lutego 2022 r. organ I instancji przyznał skarżącemu prawo do stypendium w wysokości
[...] zł miesięcznie, w okresie odbywania stażu.
W dniu 9 maja 2022 r. Fundacja wystąpiła o rozwiązanie umowy o staż z powodu nieusprawiedliwionej nieobecności skarżącego na stażu, jak również z powodu między innymi pomawiania dobrego imienia Fundacji oraz przełożonych, łamania regulaminu pracy i niestosowania się do poleceń pracodawcy.
Organ I instancji decyzjami z dnia 29 lipca 2022 r. orzekł o utracie przez skarżącego od dnia 2 maja 2022 r. prawa do stypendium z tytułu odbywanego stażu oraz o utracie przez skarżącego od dnia 2 maja 2022 r. statusu bezrobotnego na okres 120 dni w związku z przerwaniem z własnej winy odbywanego stażu.
Skarżący wniósł odwołanie od wskazanej decyzji. Jednak Wojewoda decyzją z dnia 20 września 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu
I instancji.
Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem
z dnia 9 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 564/22 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta L..
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji decyzją z dnia
19 czerwca 2023 r. po raz kolejny orzekł o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej od dnia 2 maja 2022 r. na okres 120 dni w związku z przerwaniem
z własnej winy odbywanego stażu.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, Wojewoda decyzją
z dnia 26 lipca 2023 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości
i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Kolejną decyzją z dnia 23 listopada 2023 r. organ I instancji ponownie pozbawił skarżącego statusu osoby bezrobotnej od dnia 2 maja 2022 r. na okres 120 dni
w związku z przerwaniem z własnej winy odbywanego stażu.
Skarżący również od tej decyzji złożył odwołanie. Jednak Wojewoda nie podzielił argumentacji skarżącego i decyzją z dnia 16 lutego 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Wojewoda przywołał treść art. 56 ust 1, ust. 6, art. 2 ust 1 pkt 34, art. 33 ust. 4 pkt 7, ust. 4a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r., poz. 475 ze zm.), dalej jako "ustawa
o promocji zatrudnienia" i wyjaśnił, że zagadnienia dotyczące szczegółowego sposobu
i trybu organizowania stażu uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (Dz. U. z 2009 r., Nr 142, poz. 1160).
Wojewoda podkreślił, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Lublinie w sprawie sygn. III SA/Lu 564/22 zwrócono uwagę na konieczność wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, zebrania dowodów i ich oceny, zgodnie
z regułami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca
1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako "k.p.a.". Zmaterializowanie zasady wyrażonej w art. 80 k.p.a. powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., który nakazuje, aby uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn,
z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Zdaniem Wojewody kluczowym elementem rozpoznawanej sprawy było jednoznaczne ustalenie, czy przerwanie stażu, którego organizatorem była Fundacja D. Droga w L. nastąpiło z winy skarżącego oraz na czym owa wina miała polegać.
Wojewoda zwrócił uwagę, że rozwiązanie umowy o staż nastąpiło na wniosek Fundacji uzasadniony nieusprawiedliwioną nieobecnością skarżącego w pracy
w pierwszych dniach maja 2022 r. Skarżący natomiast w toku całego postępowania utrzymywał, że w dniach od 2 maja 2022 r. do 6 maja 2022 r. odbywał podróż do T. w związku z zadaniami związanymi z realizowanym projektem. Zdaniem Wojewody twierdzenie skarżącego stało w sprzeczności ze stanowiskiem Prezesa Zarządu Fundacji - Ł. D., bezpośrednio nadzorującego czynności wykonywane przez stażystę w ramach odbywanego stażu. Ł. D. stwierdził bowiem, że z końcem kwietnia 2022 r. skarżący wziął dwa dni wolnego w celu wyjazdu do T., bowiem nie dostał zgody na ten wyjazd w ramach podróży służbowej, więc pojechał tam prywatnie w ramach dni wolnych.
Wojewoda podkreślił, że skarżący w sposób prawidłowy został zapoznany ze wszystkimi dokumentami dotyczącymi warunków odbycia stażu, a następnie wyraził zgodę na warunki w jakich staż miał się odbywać. Skarżący zobowiązał się także przestrzegać rozkładu czasu pracy, sumiennego i starannego wykonywania zadań objętych programem stażu oraz stosowania się do poleceń organizatora i opiekuna, przestrzegania przepisów i zasad obowiązujących u organizatora, w szczególności regulaminu pracy. W dalszej kolejności Wojewoda wskazał, że z zeznań Ł. D. wynika, że skarżący miał szczegółowo określone zadania i czynności, które winny być konsultowane z Prezesem Zarządu Fundacji. Co prawda skarżący miał pewną swobodę co do treści zawartych w prowadzonych warsztatach i zajęciach terapeutycznych, jednakże nie dotyczyła ona zasadniczych kwestii związanych
z działalnością Fundacji. Świadek stwierdził również, że skarżący jako stażysta pomagał w przygotowaniach projektu "[...]", lecz nie był osobą podejmującą decyzje.
Wojewoda wyjaśnił, że nie może uznać argumentacji skarżącego, że
w ramach odbywanego stażu w dniu 2 maja 2022 r. przebywał w podróży w związku
z przygotowywanym projektem. Sam skarżący przyznał, że poinformował Fundację
o wyjeździe do T., jednak od Ł. D. nie uzyskał w tym zakresie żadnej informacji. Wojewoda podkreślił również, że sam projekt "[...]" był dla skarżącego niezwykle istotny, co świadczy o dużym i osobistym zaangażowaniu się w "autorski projekt", jak również o ogromnej determinacji w dążeniu do jego realizacji.
Wojewoda doszedł do przekonania, na podstawie materiału dowodowego, że niezaprzeczalnie w dniu 2 maja 2022 r. skarżący wyjechał do T., gdzie wybrał się mimo prawidłowego pouczenia dotyczącego warunków odbywania stażu, a tym samym stosowania się do poleceń opiekuna i organizatora oraz braku wyrażenia zgody pracodawcy na wyjazd. W związku z powyższym, wyjazd ten należy traktować jako wyjazd prywatny.
Wojewoda zwrócił również uwagę, że przez pierwsze trzy miesiące realizacja stażu przebiegała prawidłowo. Skarżący i Fundacja nie sygnalizowali żadnych nieprawidłowości związanych z organizacją, czy też samym przebiegiem stażu. Nie zgłaszali również problemów z podpisywaniem listy obecności, ani zastrzeżeń, co do miejsca odbywania stażu i zakresu realizowanych zadań. Podkreślono, że skarżący został zobowiązany do powiadomienia Miejskiego Urzędu Pracy w L.
o nierealizowaniu przez pracodawcę warunków odbywania stażu, z kolei zapisy umowy o staż zobowiązywały pracodawcę do niezwłocznego informowania (pisemnie) urzędu
o każdym dniu nieusprawiedliwionej nieobecności osoby bezrobotnej, przypadkach przerwania stażu i innych zdarzeniach istotnych dla odbywania stażu.
Obowiązek ten Prezes Zarządu Fundacji D. Droga wypełnił składając
w dniu 9 maja 2022 r. wniosek o rozwiązanie umowy o staż.
Zdaniem Wojewody zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób niebudzący wątpliwości potwierdza, że przerwanie stażu nastąpiło z winy skarżącego, gdyż nie został on skierowany przez organizatora stażu do T. w ramach wyjazdu służbowego, a podejmowane przez niego działania dotyczące realizacji projektu "[...]" były wyłącznie jego inicjatywą, skutkującą niestawiennictwem w pracy. Pozbawienie go statusu osoby bezrobotnej z powodu nieusprawiedliwionej nieobecności w trakcie odbywania stażu uznać należy za w pełni uzasadnione.
R. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w L. zarzucając, że zaskarżona decyzja Wojewody nie realizuje wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 9 lutego 2023 r. Podkreślił, że Prezes Zarządu Fundacji kłamie, cała sprawa trwa już od niemal dwóch lat, a organ I instancji dopuścił się licznych błędów.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i potrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego, które to wyjątki w rozpoznawanej sprawie nie występują.
Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.
W orzecznictwie podkreśla się, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej
w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2617/11; z dnia 1 września 2010 r. sygn. akt
I OSK 920/10; z dnia 10 listopada 2011 r., I FSK 6/11).
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznając niniejszą sprawę, związany jest oceną prawną
i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku
w sprawie III SA/Lu 564/22.
W uzasadnieniu przywołanego wyroku podkreślono, że nie ulega wątpliwości,
iż użyte przez ustawodawcę w art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnienia sformułowanie "z własnej winy" oznacza zachowanie nieuzasadnione, niemające usprawiedliwienia w obiektywnych, niezależnych od woli bezrobotnego przyczynach. Wina w przerwaniu stażu, czy szkolenia każdorazowo musi poddawać się weryfikacji. Ustalenie zaistnienia winy należy do organu prowadzącego postępowanie. Obowiązkiem tego organu jest zatem wykazanie w sposób niebudzący wątpliwości winy bezrobotnego w przerwaniu m.in. stażu.
Następnie sąd wskazał, że prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej, uzależnione jest od uprzedniego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, zebrania dowodów i ich oceny, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7,
art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dopiero zadośćuczynienie powyższym regułom, umożliwia prawidłową subsumcję normy materialnoprawnej.
W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej,
w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności,
z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Rozwinięciem tej zasady jest
art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany
w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Kolejnym etapem prawidłowego postępowania organów administracji zmierzającym do rozstrzygnięcia sprawy jest swobodna ocena zebranego – w sposób niewadliwy - materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.)
Jedną z przesłanek prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił "nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody w łączności". Ponadto, zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem organ orzekający ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024, art. 80.).
Wykonując wytyczne zawarte w wyroku w sprawie III SA/Lu 564/22 organ
I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, w trakcie której przesłuchani zostali świadkowie – Ł. D., A. K.-C. i M. D. oraz zostały pozyskane dokumenty dotyczące odbywanego stażu. Skarżący przedłożył również wydruki swoich e-maili kierowanych do Fundacji zarówno przed podjęciem stażu jak i po 2 maja
2022 r. oraz inne swoje e-maile kierowane do różnych adresatów, a dotyczące propozycji realizacji programów terapeutycznych.
Wojewoda oceniając zgromadzony materiał dowodowy uznał, że skarżący
z własnej winy przerwał staż, bowiem na początku maja 2022 r. bez wyraźniej zgody Fundacji udał się do T., a następnie nie pojawił się już pracy. Wojewoda zwrócił również uwagę, że w pierwszych trzech miesiącach odbywana stażu, skarżący nie zgłaszał uwag do odbywanego stażu.
Oceniając prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia należy w pierwszej kolejności doprecyzować najważniejsze fakty w sprawie.
Z materiału dowodowego wynika, że zakres zadań zawodowych wykonywanych przez bezrobotnego miał obejmować prowadzenie zajęć o charakterze biblioterapeutycznym, prowadzenie warsztatów dla terapeutów, psychologów
i pedagogów, spotkania z osobami przebywającymi w ośrodkach readaptacyjno-rehabilitacyjnych oraz spotkania profilaktyczne z młodzieżą w szkołach i bibliotekach (tom [...], k. [...] akt adm.). Z umowy o staż wynika natomiast, że osoba bezrobotna
w okresie odbywania stażu wykonuje wyłącznie czynności i zadania określone
w programie stażu. Ponadto pracodawca nie może powierzyć osobie bezrobotnej czynności innych niż określone w programie stażu, natomiast w przypadku konieczności zmiany zakresu programu stażu pracodawca powinien wystąpić do urzędu pracy
o zmianę zakresu obowiązków stażysty (§ 2 ust. 3 i ust. 2 umowy o staż – tom [...], k. [...]). Z programu stażu wynika również, że miejscem jego odbywania będzie L.,
ul. [...] oaz biblioteki czy szkoły.
Powyższe unormowania wskazują, że organizator stażu nie może swobodnie zlecać stażyście innych zadań czy przenosić go na inne stanowisko bez wcześniejszego uzyskania zgody właściwego urzędu pracy. W zawartej przez Fundację umowie jest bowiem wyraźnie zaznaczone, że skarżący wykonuje tylko
i wyłącznie te czynności i prace, które wynikają z programu stażu. Innymi słowy na Fundacji spożywał ciężar zagwarantowania, że skarżący będzie miał zlecane tylko zadania, które wpisują się w charakter pracy terapeuty środowiskowego.
Należy również doprecyzować, że w piśmie datowanym na dzień 8 sierpnia
2022 r. skierowanym do Prezydenta Miasta L., skarżący podnosi, że Fundacja organizując dla niego staż nie zapewniła miejsca pracy, ani niezbędnego wyposażenia, bowiem pod wskazanym przez Fundację adresem w budynku przy ul. [...]
w L. znajduje się tylko skrzynka na korespondencję (tom [...] k. [...]). Okoliczności podnoszone przez skarżącego potwierdza także notatka służbowa z dnia 7 lipca
2022 r., z której wynika, że pod wskazanym adresem mieści się firma [...] Sp. z o.o., która prowadzi wirtualne biuro dla Fundacji (tom [...] k. [...]).
W aktach sprawy znajduje się protokół z rozprawy administracyjnej, która odbyła się dnia 18 października 2023 r. Z treści zeznań Ł. D. wynika m.in., że okres stażu zorganizowany był w obostrzeniach covidowych, większość kontaktów odbywała się zdalnie - telefonicznie i mailowo. Od czasu do czasu Ł. D.
i skarżący spotykali się fizycznie. Prezes Zarządu Fundacji zeznał również, że skarżący swoje obowiązki w ramach odbywanego stażu wykonywał w różnych miejscach, np. biblioteki, szkoły, zakłady karne. Dodał, że skarżący w ramach wykonywanych czynności nie stawiał się w siedzibie Fundacji przy ul. [...] w L.. Podkreślił, że w siedzibie Fundacji w okresie odbywania stażu były warunki do wykonywania stażu.
Prezes Zarządu Fundacji zeznał również, że list obecności w ramach stażu skarżący nie podpisywał codziennie, ale podczas spotkań w różnych miejscach.
Jednocześnie Prezes Zarządu Fundacji wyjaśnił w piśmie z dnia 19 sierpnia 2022 r., że lista obecności była podpisywana przez skarżącego codziennie, ze względu na charakter pracy w terenie. Ł. D. sprawdzał, czy faktycznie skarżący jest obecny i wykonuje codziennie swoje obowiązki (tom [...], k. [...]).
Zeznania Ł. D. dotyczące m.in. możliwości pracy w siedzibie Fundacji przy ul. [...], czy też częstotliwości podpisywania listy obecności są sprzeczne z jego własnym pismem z dnia 19 sierpnia 2022 r. oraz zeznaniami świadków – M. D. i A. K.-C., które zgodnie stwierdziły że nigdy nie były w siedzibie Fundacji przy ul. [...], a jedynie M. D. raz była w mieszkaniu Ł. D. przy ul. [...]. Na okoliczność, że w budynku przy ul. [...] nie mieściła się faktyczna siedziba Fundacji wskazuje również notatka służbowa pracownika MUP. Potwierdzeniem braku możliwości wykonywania pracy w miejscu wskazanym w umowie o staż są również zeznania samego Ł. D., który stwierdził, że spotykał się ze skarżącym w różnych miejscach, ale nigdy nie twierdził, że była to siedziba przy ul. [...].
W związku z tym, w ocenie sądu, Fundacja nie wywiązała się w pełni
z obowiązku udostępnienia skarżącemu miejsca do pracy, zwłaszcza, że zawarta umowa o staż nie przewidywała pracy zdalnej.
Zwrócić należy również uwagę, że A. K.-C., która miała pełnić razem
z Prezesem Zarządu Fundacji funkcję opiekuna stażysty, nie miała żadnego pojęcia
o czynnościach wykonywanych przez skarżącego, co więcej nie widziała go nigdy przedtem. Zeznała wprawdzie, że czytała projekty skarżącego, realizowane przez Fundację, ale jednocześnie nie pamiętała żadnych szczegółów dotyczących owych projektów.
Skarżący podczas rozprawy administracyjnej wyjaśnił, że na pewno raz
w miesiącu miał kontakt z Ł. D. i raz był u niego w domu przy ulicy [...] w L.. Wskazał, że Prezes Zarządu Fundacji nie mówił mu, gdzie ma się udać
i z kim spotkać, nie ustalał jego spotkań. Nigdy przedtem nie był też w siedzibie Fundacji przy ul. [...]. Przyznał, że listy obecności podpisywał podczas spotkań
z Prezesem Zarządu, przed złożeniem ich w urzędzie pracy. Wówczas spotykali się albo w urzędzie, albo w samochodzie, albo na ulicy i skarżący te listy wówczas podpisywał.
Wyjaśnienia skarżącego, w zakresie w jakim twierdzi, że sam sobie organizował zajęcia oraz że nie otrzymywał od Prezesa Zarządu informacji gdzie, kiedy i z kim ma się spotkać, stoją w sprzeczności z zeznaniami Ł. D., który twierdził, że tylko on wydawał polecenia skarżącemu i weryfikował wykonywane zadania, również
w zakresie czasu trwania poszczególnych czynności.
W ocenie sądu powyższe sprzeczności w materiale dowodowym nie zostały wyjaśnione przez organy. Organy zupełnie pominęły tę część materiału dowodowego, która może wskazywać, że jednak zakres obowiązków skarżącego, określony
w programie stażu (prowadzenie zajęć o charakterze biblioterapeutycznym, prowadzenie warsztatów dla terapeutów, psychologów i pedagogów, spotkania
z osobami przebywającymi w ośrodkach readaptacyjno-rehabilitacyjnych oraz spotkania profilaktyczne z młodzieżą w szkołach i bibliotekach) w rzeczywistości był inny.
Należy zwrócić uwagę, że art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnienia przewiduje, że starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego - bezrobotnego, który z własnej winy przerwał szkolenie, staż, realizację indywidualnego planu działania lub wykonywanie prac, o których mowa w art. 73a, lub inną formę pomocy określoną w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia ich przerwania na okres wskazany w pkt 3.
Wprawdzie pojęcie winy w prawie administracyjnym ma charakter zobiektywizowany polegający na samym stwierdzeniu naruszenia przepisów
i obowiązków przypisanych podmiotowi bez konieczności oceny stopnia winy
w rozumieniu prawnokarnym, czy też czysto subiektywizowany (natężenie złej woli, braku świadomości czy też wiedzy, zob. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. II GSK 1424/10), ale
w art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy nie chodzi o tak rozumianą winę, ale raczej o definicję winy w rozumieniu cywilnoprawnym. Przyjmuje się, że przez winę rozumie się naganną decyzję człowieka odnoszącą się do podjętego przez niego bezprawnego czynu
(Z. Radwański, Zobowiązania – część ogólna, Warszawa 1997, s. 172). Sprawcy bezprawnego czynu stawia się więc zarzut, że jego decyzja była naganna
w konkretnej sytuacji. Winę można przypisać podmiotowi prawa, gdy istnieją podstawy do negatywnej oceny jego zachowania z punktu widzenia zarówno obiektywnego, jak
i subiektywnego (tzw. zarzucalność postępowania) (por. także orzeczenie SN z dnia
3 stycznia 1959 r., 3 CR 461/58, OSN 1960, nr 1, poz. 25, z notką J.K., OSPiKA 1959, z. 12, poz. 328).
Należy również podkreślić, że ustawa o promocji zatrudnienia wskazuje na "własną winę" bezrobotnego. Innymi słowy przerwanie stażu spowodowane musi być
w całości i wyłącznie przez bezrobotnego. Podjęta przez niego decyzja z punktu widzenia przeciętnego obserwatora powinna być postrzegana jako nieuzasadniona
i nie powinna mieć miejsca. Natomiast niewywiązywanie się z obowiązków pracodawcy lub nienależyte ich wykonywanie przez organizatora stażu, spowoduje, że nie ziści się przesłanka "własnej winy" bezrobotnego, w sytuacji, gdy dojdzie do przerwania stażu.
Należy również zwrócić uwagę na ustawową definicję stażu, zawartą
w art. 2 pkt 34 ustawy o promocji zatrudnienia. Zgodnie z tym przepisem pojęcie "stażu" - oznacza nabywanie przez bezrobotnego umiejętności praktycznych do wykonywania pracy przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy
z pracodawcą. Sam bezrobotny nie zawiera z pracodawcą umowy o pracę (pozostaje osobą bezrobotną), a więc nie wchodzi z nim w stosunek pracy. Przyjmujący na staż nie jest, więc w ścisłym znaczeniu pracodawcą, zaś ta forma aktywizowania bezrobotnych nie jest w ścisłym znaczeniu tego słowa zatrudnieniem (Jerzy Wratny, "Prawo pracy
a bezrobocie, kilka refleksji. PiZS.2005.8.2). Dla prawidłowego odkodowania pojęcia stażu istotne jest jedynie to czy bezrobotny faktycznie "odbywa staż" czy też nie. "Odbywanie stażu" jest, zatem - w świetle powołanego przepisu - okolicznością faktyczną (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2014 r., I OSK 135/13). Przy czym nie chodzi o jakiekolwiek zajęcia wykonywane na rzecz organizatora, ale o ściśle wskazane w programie stażu zadania (czynności faktyczne), których skutkiem powinno być uzyskanie przez bezrobotnego praktycznych umiejętności. W tym znaczeniu, jeżeli przykładowo program stażu przewidywał pozyskanie przez bezrobotnego praktycznych umiejętności kelnerskich, to zlecenie stażyście faktycznego wykonywania np. zadań w zakresie obsługi kadrowo-płacowej nie zmierza do nabycia umiejętności praktycznych zgodnie z założeniami stażu.
Skarżący wprawdzie nie twierdzi, że staż w początkowym okresie się nie odbywał, czy też Fundacja nie wywiązywała się ze swoich obowiązków. Jednak oceniając obiektywnie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie można – zdaniem sądu – powziąć wątpliwości, czy Fundacja wywiązała się z obowiązku realizacji
w sposób należyty stażu, w szczególności zgodnie z ustalonym programem. Przede wszystkim z wyjaśnień skarżącego dotyczących wykonywanych zadań wynika, że zadania te wykraczały poza program stażu. Skarżący miał bowiem wykonywać obowiązki terapeuty środowiskowego, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że jego praca polegała raczej na pisaniu projektów i pozyskiwaniu partnerów do jego własnego autorskiego programu terapeutycznego. Również Prezes Zarządu Fundacji nie był w stanie wskazać żadnych konkretnych obowiązków, jakie wykonał skarżący
w trakcie odbywania stażu. Ł. D. z jednej strony twierdził, że to on zlecał skarżącemu zadania do wykonania oraz że weryfikował czy skarżący wykonuje pracę. Jednak należy zauważyć, że Ł. D. zeznaje w sposób bardzo ogólny
i enigmatyczny oraz nie podaje żadnych konkretnych informacji o faktycznie zleconych skarżącemu pracach. Twierdzenia te, w konfrontacji ze stanowiskiem skarżącego, iż to on sam organizował swoje spotkania oraz że osobiste spotkania skarżącego
z Prezesem Zarządu miały miejsce w zasadzie jedynie raz w miesiącu, przed oddaniem do urzędu list obecności – powinny zostać w sposób nader dokładny zweryfikowane pod kątem wywiązywania się Fundacji z obowiązków nałożonych na nią w ramach umowy o staż. W związku z powyższym organy powinny ocenić, czy po stronie Fundacji mogło dojść do nieprawidłowości, które mogły mieć wpływ na decyzję skarżącego
o przerwaniu stażu.
Innymi słowy ocenić należy, czy skarżący w rzeczywistości zaprzestał wykonywania obowiązków, które przewidywał program stażu, czy też ich wykonywanie w zasadzie od początku było wątpliwe, z uwagi na niewywiązanie się Fundacji ze swoich obowiązków względem stażysty – co należy podkreślić – ściśle zakreślonych
w umowie o staż i programie stażu.
Konsekwencje przerwania stażu są bowiem dla bezrobotnego bardzo dotkliwe. Aby zastosować takie sankcje organy muszą w sposób jednoznaczny ustalić czy rzeczywiście - w tym konkretnym przypadku – w istocie doszło do przerwania stażu
z winy skarżącego. Jeżeli okazałoby się, że Fundacja, pomimo podjęcia się obowiązków realizatora stażu faktycznie nie wywiązywała się z obowiązków, okoliczność ta powinna być rozważona w kontekście przesłanki pozbawienia skarżącego statusu osoby bezrobotnej z jego winy.
Oczywiście przyznać należy rację Wojewodzie, że zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych, starosta na wniosek bezrobotnego odbywającego staż lub z urzędu może rozwiązać z organizatorem umowę o odbycie stażu w przypadku nierealizowania przez organizatora programu stażu lub niedotrzymywania warunków jego odbywania, po wysłuchaniu organizatora stażu. Jednak – w ocenie sądu – pamiętać należy, że
w sprawie mamy do czynienia z bezrobotnym, który bez wątpienia jest słabszą stroną stosunków prawnych. Nie można jednocześnie przerzucać na skarżącego całej odpowiedzialności za ewentualne nieprawidłowości przy wykonywaniu zadań określonych programem stażu, wskazując, że podpisał dokumenty wymagane przez urząd pracy. W ten sam sposób można równie dobrze całą odpowiedzialnością, że ewentualne nieprawidłowości obciążyć organizatora stażu, że nie zapewnił stażyście odpowiednich warunków do pracy.
W sytuacji takiej, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, nie można niejako automatycznie wyciągać wniosków z zachowania skarżącego, bez głębszej refleksji nad całokształtem sprawy.
W ocenie sądu, organy naruszyły art. 7, art. 77 § 7 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne rozważenie całego materiału dowodowego, niewyjaśnienie wątpliwości istniejących w sprawie, w sposób, który byłby zgodny z zasadami prawidłowego wnioskowania opartymi na posiadaj wiedzy i doświadczeniu życiowym.
Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
w zw. z art. 135 p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu
I instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę organy przeanalizują ponownie materiał dowodowy, wyprowadzą z niego właściwe wnioski zgodnie ze swobodną oceną dowodów, jednocześnie prezentując w treści uzasadnienia przekonujące stanowisko, co do wskazanych wyżej rozbieżności w sprawie. W razie potrzeby pozyskają również inne dowody, które uznają za niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.