III SA/Lu 214/24

III SA/Lu 214/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-06-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Iwona Tchórzewska /sprawozdawca/
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 2527/24 - Postanowienie NSA z 2024-12-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2201
Art. 87 ust. 1 pkt 4; art. 32a; art. 92a;
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 51 art. 2 pkt 5;
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1071/2009 z dnia 21 pażdziernika 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące  warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG)
Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 2 pkt 2 lit. b);
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant: Asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2024 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, które wniósł skarżący I. B., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję nr [...] Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia [...] 2023 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3000 zł.
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia stanu faktycznego sprawy.
W dniu 14 czerwca 2023 r. na terenie Oddziału Celnego w Koroszczynie przeprowadzono kontrolę pojazdu [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...] Pojazdem kierował obywatel [...] P. C., który wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z Polski do [...] na rzecz przewoźnika drogowego – V. V., prowadzącej działalność pod firmą O. V. V., ul. [...] F lok. [...],[...]. Kierowca zgłosił do odprawy towar w postaci samochodu [...] R. C.. Masa załadowanego towaru wynosiła 1655 kg. Zgodnie z międzynarodowym drogowym listem przewozowym CMR nr [...] z dnia 14 czerwca 2023 r. oraz zgłoszeniem celnym do procedury wywozu MRN nr [...] z dnia 30 maja 2023 r. nadawcą towaru była T. GmbH z siedzibą w [...], natomiast odbiorcą – Y. L. zamieszkała w [...]. W dokumencie CMR w miejscu przewoźnika wskazana została firma O.-T..
W toku kontroli kierujący pojazdem nie okazał ważnego w dniu kontroli świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, wydanego dla przewoźnika wykonującego transport drogowy, to jest O.-T. V. V.. Nie przedłożył też zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Ustalono, że V. V., prowadząca działalność gospodarczą pod firmą O.-T. V. V., posiada licencję wspólnotową dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy nr [...] W trakcie kontroli kierujący pojazdem nie okazał do kontroli wymaganego wypisu z licencji wspólnotowej.
W toku kontroli stwierdzono również, że pojazd silnikowy o nr rej. [...] nie posiadał zamontowanego tachografu.
W związku z powyższym w wyniku kontroli stwierdzono następujące naruszenia ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 z późn. zm., dalej także jako "u.t.d."):
- niewyposażenie kierowcy pojazdu, przez zarządzającego transportem, w świadectwo do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, o którym mowa wart. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.;
- niewyposażenie kierowcy pojazdu, przez zarządzającego transportem, w wypis z licencji wspólnotowej;
- wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu.
Naruszenia zostały opisane w protokole kontroli nr [...] z dnia 14 czerwca 2023 r. Kierowca podpisał protokół kontroli nie wnosząc uwag ani zastrzeżeń.
W oparciu o informacje z Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego organ pierwszej instancji ustalił, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 14 czerwca 2023 r. nie znajdował się pod ważnym wypisem z licencji wspólnotowej nr [...] udzielonej na rzecz przedsiębiorcy V. V. oraz, że przedsiębiorcy V. V. nie udzielono świadectwa kierowcy dla obywatela [...] P. C.. Organ ustalił również, że we wskazanym przedsiębiorstwie osobą zarządzającą transportem, o której mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 51 z późn. zm., dalej "rozporządzenie nr 1071/2009) jest skarżący I. B..
W związku z powyższymi ustaleniami w dniu 22 września 2023 r. wszczęto wobec skarżącego postępowanie administracyjne.
Skarżący w toku postępowania przed organem pierwszej instancji w piśmie z dnia 19 października 2023 r. wskazał, że po jego stronie nie doszło do naruszenia konkretnych przepisów oraz wniósł o doręczenie mu w formie elektronicznej dokumentów z akt sprawy. Przy piśmie z dnia 27 października 2023 r. organ pierwszej instancji przesłał kopie żądanych dokumentów, które zostały doręczone skarżącemu w dniu 6 listopada 2023 r.
Decyzją z dnia [...] 2023 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej nałożył na skarżącego, jako zarządzającego transportem karę pieniężną w łącznej wysokości 3000 zł za:
- wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji, stosownie do lp. 15.3. załącznika nr 4 do u.t.d. zagrożone karą pieniężną w wysokości 2 000 zł;
- niewyposażenie kierowcy pojazdu, przez osobę zarządzającą transportem, w świadectwo do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, stosownie do lp. 1.6. załącznika nr 4 u.t.d. zagrożone karą pieniężną w wysokości 2000 zł;
- niewyposażenie kierowcy pojazdu, przez osobę zarządzającą transportem, w wypis z licencji wspólnotowej, stosownie do lp. 1.2. załącznika nr 4 do u.t.d. zagrożone karą pieniężną w wysokości 500 zł.
Pismem z dnia 15 grudnia 2023 r. skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji, podnosząc że w dniu 30 maja 2023 r. samochód osobowy marki [...] nr. rej. [...] oraz przyczepa ciężarowa marki [...] nr. rej [...] zostały użyczone bezpłatnie na rzecz Y. K. (kuzyna właściciela firmy O. V. V.) w celu transportu na własne potrzeby. Do momentu użyczenia samochodu swemu kuzynowi V. V. wykorzystywała samochód wyłącznie jako samochód osobowy, w tym w razie potrzeby dla przewozu własnych rzeczy lub dokumentów. Dla otrzymania korespondencji oraz zezwoleń zagranicznych dla firmy O.-T. V. V. przewoziła zawsze w samochodzie specjalną pieczątkę. Przewóz został wykonany bez wiedzy firmy O.-T. V. V., w tym bez wiedzy skarżącego, zarządzającego transportem w tej firmie. Podczas kontroli samochód osobowy oraz przyczepa ciężarowa były użyczone bezpłatnie na rzecz Y. K., za którego działalność nie odpowiada I. B., zarządzający transportem w firmie O.-T. V. V.. Podczas kontroli i nigdy wcześniej P. C. nie był kierowcą tej firmy, nie posiadał podpisanej umowy o pracę, nie otrzymywał żadnych wskazań w celu wykonania obowiązków służbowych. Skarżący nigdy nie kontaktował się z Y. K. lub z P. C.. Firma O.-T. V. V. nigdy nie współpracowała z nadawcą - firmą T. GmbH lub z odbiorcą Y. L.. Firma O.-T. V. V. nigdy nie wykorzystywała druku CMR znajdującego się w aktach sprawy, ponieważ wykorzystuje inne druki CMR, w tym w języku polskim. Wskazany CMR nie spełnia warunków Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i protokołu podpisania sporządzonych w Genewie w dniu 19 maja 1955 roku {Dz. U. z 1962 roku. Nr 49, poz. 238). Dokument ten nie jest dokumentem przewozowym, ponieważ został wypisany ręką P. C. podczas przeprowadzenia kontroli, ewentualnie pod presją psychologiczną ze strony funkcjonariuszy, dokument posiada podstawowe błędy, w tym brak pieczątki nadawcy w polu 22, odbita na nim pieczątka jest pieczątką firmy O.-T. V. V. do celów otrzymania korespondencji oraz zezwoleń zagranicznych, do wykorzystania której firma nie uprawniała P. C..
W piśmie z dnia 16 stycznia 2024 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, w tym między innymi: umowy użyczenia samochodu oraz umowy użyczenia lawety zawartych w dniu 26 maja 2023 r. pomiędzy V. V. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą O.-T. V. V., a Y. K., kopii paszportu Y. K., kopii dokumentu CMR nr [...] z dnia 14 czerwca 2023 r. oraz kopii innych dokumentów CMR. Skarżący podniósł, że przejazd wykonywał na własną odpowiedzialność Y. K., w dyspozycji którego był kontrolowany pojazd razem z lawetą od dnia 26 maja 2023 r., w tym w dniu kontroli. V. V. jest tylko nominalnym właścicielem pojazdu.
Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji organ odwoławczy wyjaśnił, że dopuszczalna masa całkowita poddanego kontroli zespołu pojazdów wynosiła 6.445 kg. Wobec tego w sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym. Przewożony kontrolowanym zespołem pojazdów samochód nie był własnością wykonującego przewóz przedsiębiorcy, jak też nie zostały spełnione pozostałe warunki wskazane w art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d., co stanowi podstawę do uznania wykonywanego przewozu za międzynarodowy transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 2 u.t.d.
Kontrolowany przewóz odbywał się z Polski do Białorusi. Zgodnie z ust. 2 Oświadczenia rządowego z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie mocy obowiązującej Zmian do Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r., przyjętych w Genewie w dniach 27 listopada 2003 r., 16 marca 2006 r. i 20 czerwca 2010 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 409, dalej "Umowa AETR") Rzeczpospolita Polska jest stroną tej Umowy. W niniejszej sprawie znajdują zatem również zastosowanie postanowienia Umowy AETR.
W sprawie nie miał zastosowania wyjątek określony w art. 2 ust. 2 lit. j Umowy AETR. Wprawdzie dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów o nr rej. [...] nie przekraczała 7,5 t, jednakże nie został spełniony warunek niehandlowego charakteru przewozu rzeczy. Towar – używany samochód osobowy – nie był przewożony na własny rachunek, na co wskazuje treść zgłoszenia celnego i listu przewozowego CMR. Nadawcą towaru była firma T. T. z [...], zaś odbiorcą Y. L. z [...]. Z powyższego wynika, że przewoźnik V. V. wykonywała przewóz towaru na rzecz innych osób świadcząc usługę transportową. Gdyby uznać przeciwnie, to kontrolowany mógłby się zawsze uchylić od odpowiedzialności, jedynie na podstawie oświadczenia, że nie wykonuje przewozu drogowego, lecz przewozi ładunek bezpłatnie.
W przedmiotowej sprawie znajdują zatem zastosowanie przepisy Umowy AETR, w tym również określony w art. 10 tej umowy obowiązek zainstalowania w pojeździe i użytkowania przyrządu kontrolnego rejestrującego czas pracy kierowcy przy wykonywaniu przewozu międzynarodowego. W dniu 14 czerwca 2023 r. stwierdzono zaś brak w kontrolowanym pojeździe takiego urządzenia.
Zasadnym było więc nałożenie na skarżącego kary w wysokości 2000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji, stosownie do lp. 15.3. załącznika nr 4 do u.t.d.
Organ odwoławczy uznał, że w dniu 14 czerwca 2023 r. pojazdem o nr rej. [...] wykonywano międzynarodowy przewóz w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 72 z późn. zm., "rozporządzenie nr 1072/2009). Wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu rzeczy zespołem pojazdów o nr rej. [...] potwierdza m.in. międzynarodowy list przewozowy CMR nr [...]. Przy tym według zapisów listu przewozowego miejscem załadunku towaru był Mińsk (Białoruś) a miejscem przeznaczenia Warszawa (Polska). Jednak z uwagi na fakt, że kontrola była prowadzona na kierunku wyjazdowym z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a kierowca przedstawił również m.in. niemieckie zgłoszenie celne wywozowe [...], organ uznał, że w dokumencie CMR nr [...] błędnie wpisano miejsce załadunku i rozładunku. Niemniej jednak przewóz odbywał się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Przewóz drogowy wykonywany w niniejszej sprawie wypełniał zatem definicję międzynarodowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 2 u.t.d.
Ponieważ realizowane w dniu 14 czerwca 2023 r zadanie przewozowe wyczerpywało definicje międzynarodowego transportu drogowego z art. 4 pkt 2 u.t.d oraz przewozu międzynarodowego z art. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia nr 1072/2009, wymagane było posiadanie licencji wspólnotowej, o której mowa w przepisach rozporządzenia nr 1072/2009, o czym stanowi art. 4 ust. 6 tego rozporządzenia.
Jednocześnie, stosownie do art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wykonując transport drogowy - wypis z licencji. Przepis art. 87 ust. 3 u.t.d. nakłada natomiast na przedsiębiorcę obowiązek wyposażenia kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty, do których ustawa o transporcie drogowym w art. 87 ust. 1 zalicza m.in. wypis z licencji. Organ odwoławczy ustalił, że w dniu kontroli V. V. posiadała licencję nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, ważną do 19 grudnia 2027 r. Jednakże w trakcie kontroli kierowca nie posiadał i nie okazał na żądanie kontrolującego oryginału wypisu tej licencji. Powyższe znajduje potwierdzenie w ustaleniach zawartych w protokole kontroli z dnia 14 czerwca 2023 r.
W tej sytuacji organ uznał za zasadne nałożenie na skarżącego kary w wysokości 500 zł za naruszenie wymienione pod lp. 1.2. załącznika nr 4 do u.t.d., a mianowicie niewyposażenie kierowcy, przez osobę zarządzającą transportem pojazdu, w wypis z licencji wspólnotowej.
Organ wyjaśnił również, że obowiązujące przepisy krajowe (art. 32a u.t.d.) oraz unijne nakładają na przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, zatrudniającego kierowcę niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, obowiązek uzyskania dla tego kierowcy świadectwa kierowcy. Przepis art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 ustanawia zasadę ogólną, określającą jednoznacznie wymóg uzyskania i legitymowania się świadectwem kierowcy, w sytuacji wykonywania przewozów międzynarodowych, jeżeli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego. Zgodnie z art. 2 pkt 5 rozporządzenia nr 1072/2009, kierowca to każda osoba, która prowadzi pojazd, nawet przez krótki okres, lub która jest przewożona w pojeździe w ramach wykonywania swoich obowiązków, pozostając w gotowości do jego prowadzenia w razie konieczności. Z zebranego materiału dowodowego bezspornie wynika, że kierowcą skontrolowanego w dniu 14 czerwca 2023 r. zespołu pojazdów był P. C.. Ponieważ P. C. jest obywatelem [...], zobowiązany był do posiadania świadectwa kierowcy. Natomiast w dniu kontroli kierowca P. C. nie miał przy sobie i nie okazał wymaganego ważnego świadectwa kierowcy, potwierdzającego zgodne z prawem zatrudnienie tego kierowcy w dniu 14 czerwca 2023 r. przez O.-T. V. V. to jest przedsiębiorcę wykonującego przewóz drogowy. Zatem międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy wykonywany był z naruszeniem obowiązku wynikającego z art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. w związku z art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009.
W konsekwencji organ stwierdził, że skarżący dopuścił się naruszenia, o którym mowa w lp. 1.6. załącznika nr 4 do u.t.d., polegającego na niewyposażeniu kierowcy, przez osobę zarządzająca transportem, w świadectwo do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, za które przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 500 zł.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1071/2009 przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa, ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą oraz posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty. Osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie O.-T. V. V. jest l. B. , nr certyfikatu [...]
Karę pieniężną nałożono na skarżącego na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. Zgodnie z art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d., a także wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 4 do ustawy.
Organ odwoławczy podkreślił, że sprawowanie funkcji zarządzającego wiąże się z odpowiedzialnością za naruszenia w transporcie drogowym. Osoba zarządzająca transportem ma obowiązek zarządzania operacjami transportowymi przedsiębiorcy w sposób rzeczywisty, czyli faktycznie oddziałujący na pracę poszczególnych kierowców. Na osobie zarządzającej transportem spoczywa obowiązek zarządzania operacjami transportowymi w taki sposób, aby były one realizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Natomiast uchybienie obowiązującym normom prawa skutkuje w konkretnym przypadku nałożeniem kary pieniężnej. Zatem w okolicznościach sprawy to na skarżącym spoczywa odpowiedzialność za stwierdzone w trakcie kontroli naruszenia określone pod: Ip. 1.2, Ip. 1.6 oraz Ip. 15.3 załącznika 4 do u.t.d.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że możliwe jest uniknięcie odpowiedzialności za naruszenie prawa wyłącznie w sytuacji, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia, za której działania osoba naruszająca prawo nie ponosi odpowiedzialności. W ocenie organu tego rodzaju okoliczności nie miały miejsca w niniejszej sprawie. To na skarżącym ciąży bowiem obowiązek ustalenia, czy kierowcy, którymi się posługuje przy wykonywaniu przewozu, dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań tych osób, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności administracyjnej. Brak wpływu osoby zarządzającej na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć, nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. To skarżący z racji pełnionej funkcji jako osoba zarządzająca transportem powinien w szczególny sposób zwrócić uwagę na dokumenty, które należy posiadać podczas wykonywania przejazdu. Zarządzający powinien wykazać się dbałością i starannością o osiągnięcie takich rozwiązań, które nie będą skutkowały generowaniem nieprawidłowości. Zatem to powinnością osoby zarządzającej jest takie zorganizowanie pracy kierowcom i zapewnienie im odpowiednich dokumentów, które pozwolą wykonywać zlecenia przewozowe. Powołanie zarządzającego w firmie to powołanie osoby, która ma być faktycznie odpowiedzialna za ciągłość zarządzania operacjami transportowymi przedsiębiorcy i flotą pojazdów, a w praktyce powinna mieć rzeczywisty wpływ na funkcjonowanie całego działu transportu w firmie. Odpowiedzialność ta jest szeroka i nie jest możliwe zwolnienie się z niej poprzez wskazanie, że to kierowca samowolnie dokonuje pewnych czynności bez wiedzy osób odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie przedsiębiorstwem.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko o braku podstaw do zastosowania przepisu art. 92c u.t.d., gdyż skarżący nie przedstawił dowodów wykazujących okoliczności, o których mowa w tym przepisie. Organ zauważył, że samowolne działanie kierowcy prowadzące do naruszenia wymogów, jakie przewidują przepisy prawa regulujące wykonywanie działalności w zakresie transportu drogowego, nigdy nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Odnosząc się do treści pisma skarżącego z dnia 16 stycznia 2024 r. oraz załączonych do niego dokumentów organ podkreślił, że z uwagi na moc dowodową protokołu kontroli, stanowiącego dokument urzędowy, utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Organ zauważył, że P. C. podpisał protokół kontroli drogowej nie wnosząc żadnych uwag ani zastrzeżeń. Kierowca nie zgłaszał też na etapie kontroli, że nie włada lub nie rozumie języka polskiego. Przeciwnie, protokół podpisał bez uwag potwierdzając tym samym ustalenia faktyczne dokonane w czasie kontroli. Sporządzenia i odczytania protokołu kontroli drogowej i okazanych dokumentów dokonał funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej. Powyższe uprawnia do stwierdzenia, że kierowca rozumiał znaczenie dokonanych przez organ ustaleń i miał świadomość, jakiej treści protokół podpisuje.
W odniesieniu do przedstawionych przez skarżącego kopii umów użyczenia samochodu i lawety organ odwoławczy zauważył, że decyzją nr [...] z dnia 18 października 2023 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej nałożył na przedsiębiorcę V. V. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą O.-T. V. V. karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym stwierdzone w wyniku tej samej kontroli. Na etapie postępowania przed organami obu instancji V. V. nie informowała organów celnych o istnieniu w obrocie prawnym powyższych umów, o istnieniu takich umów nie informował również kierowca w trakcie kontroli. Z uwagi na nałożoną na przedsiębiorcę karę pieniężną w łącznej wysokości 12000 zł, zgodnym z zasadami logiki oraz doświadczenia byłoby odwoływanie się przez ukaranego przedsiębiorcę, będącego właścicielem pojazdów, na okoliczność istnienia takich umów już w trakcie postępowania w sprawie nałożenia kary. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy uznał, że przedstawione umowy użyczenia pojazdów są umowami sporządzonymi wyłącznie na potrzeby postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie, celem uniknięcia odpowiedzialności przez zarządzającego transportem. Użyczenie pojazdu firmowego (samochód wraz z przyczepą) osobie trzeciej nie zwalnia zarządzającego transportem z obowiązku wyposażenia kierującego pojazdem w niezbędne dokumenty.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 92a ust. 2 u.t.d., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy decyzja ta została skierowana do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, ponieważ skarżący nie był osobą zarządzającą transportem w imieniu V. V. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą O.-T. V. V., ani nie wykonywał innych czynności związanych z przewozem drogowym, bowiem V. V. nie była podmiotem wykonującym przewóz drogowy ani nie wykonywała innych czynności związanych z przewozem. Wobec powyższego postępowanie w sprawie naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym, do których miało dojść w dniu 14 czerwca 2023 r., nie dotyczyło jego interesu prawnego ani obowiązku, które mogłyby skutkować uznaniem skarżącego za stronę postępowania i adresata decyzji, co stanowi o naruszeniu przepisów postępowania dających podstawę do uznania decyzji wydanych w sprawie za nieważne w oparciu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.;
2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia w zakresie ustalenia podmiotu faktycznie wykonującego przewóz drogowy w sposób określony decyzją organu pierwszej instancji, co skutkowało niewłaściwym ustaleniem że V. V. wykonywała międzynarodowy przewóz drogowy z naruszeniem szeregu norm, a w konsekwencji ustaleniu, że osobą zarządzającą transportem w imieniu przedsiębiorcy był l. B., w sytuacji, w której pojazd silnikowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...] były w posiadaniu Y. K. na podstawie zawartych z V. V. w dniu 26 maja 2023 r. umów użyczenia. Zważywszy na powyższe, to biorący w użyczenie, jako podmiot faktycznie wykonujący przewóz, winien być stroną postępowania, bowiem na tle art. 92a u.t.d. karę administracyjną nakłada się na podmiot wykonujący przewóz drogowy, nie zaś na właściciela pojazdu;
3. art. 4 i art. 9 ust. 1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR), sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r., bowiem w świetle wymienionych norm osoba nie będąca stroną umowy przewozu nie może być uznana za przewoźnika przesyłki tylko z tej przyczyny, że została wskazana jako przewoźnik w liście przewozowym, w szczególności w sytuacji, w której list przewozowy nie zawiera danych nadawcy ani jego podpisu, a organ mylnie utożsamia podmiot, od którego należy odebrać towar z nadawcą, a nadto podpis nakreślony w polu nr [...] listu przewozowego nr [...] nie został naniesiony przez V. V., ani przez osobę przez nią upoważnioną, a sam podpis nosi cechy uniemożliwiające zidentyfikowanie jego autora.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu, bowiem została skierowana do skarżącego, choć ten nie zarządzał przedmiotowym transportem w imieniu V. V., która wbrew ustaleniom organu nie realizowała międzynarodowego przewozu towarów, nie zawierała umowy na przewiezienie samochodu osobowego [...] R. C., a jedynym łącznikiem pomiędzy stwierdzonymi naruszeniami, a skarżącym był fakt, że V. V. była właścicielem pojazdu silnikowego marki [...] o nr rej. [...] i przyczepy marki [...] o nr rej. [...], którymi był realizowany przewóz.
Ponadto skarżący nie zna P. C., nigdy nie zlecał mu wykonania jakichkolwiek czynności, nie działał on w imieniu i na rzecz V. V. i nie był zatrudniony w jej przedsiębiorstwie. Zgodnie z wiedzą, którą posiada skarżący, V. V. również nie zna P. C. i nie zawierała z nim żadnych umów. Jak przypuszcza, list przewozowy nr [...] został przygotowany podczas kontroli celnej, a pieczątka została przybita przez kierowcę bez jej wiedzy i zgody. Pieczątka nie została usunięta z użyczonego samochodu, a V. V. nie dostrzegła jej braku, bowiem dysponowała innymi egzemplarzami, a do transportu międzynarodowego wykorzystywała inną pieczątkę, o innym układzie graficznym. Ponadto podpis naniesiony w polu nr [...] listu przewozowego nr [...] nie został naniesiony przez V. V. . Nie nosi on cech umożliwiających identyfikację autora, stąd też skarżący nie ma możliwości poczynienia jakichkolwiek ustaleń w zakresie jego autorstwa. Skarżący nie sprawował faktycznej pieczy nad transportem z dnia 14 czerwca 2023 r., bowiem nie wiedział o jego istnieniu z przyczyn od niego niezależnych i nie może ponosić z tego tytułu konsekwencji prawnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami, które w świetle przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uzasadniałyby jej uchylenie, bądź stwierdzenie nieważności.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 180 z późn. zm.), która przewiduje odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym (art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d.).
W myśl art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 2000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 zł (art. 92a ust. 4 u.t.d.). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 określa załącznik nr 4 do ustawy (art. 92a ust. 8 u.t.d.).
Stosownie do art. 2 pkt 5 rozporządzenia nr 1071/2009 zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009 przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która: a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa; b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Jednocześnie przepis art. 7c u.t.d. stanowi, że mikroprzedsiębiorca może bez wyznaczania zarządzającego transportem, spełniającego warunki o których mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009, w drodze umowy wyznaczyć osobę fizyczną uprawnioną do wykonywania zadań zarządzającego transportem w jego imieniu jeżeli osoba ta spełnia warunki określone w art. 4 ust. 2 rozporządzenia.
W sprawie bezspornym jest, że skarżący w dniu 14 czerwca 2023 r. był zarządzającym transportem w przedsiębiorstwie O.-T. V. V..
Niekwestionowane jest także, że w dniu 14 czerwca 2023 r. w kontrolowanym pojeździe [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...], którym kierował obywatel [...] P. C., nie był zamontowany tachograf, jak również, że kierujący pojazdem nie został wyposażony w świadectwo kierowcy oraz w wypis z licencji wspólnotowej.
Skarżący kwestionuje natomiast, że w dniu 14 czerwca 2023 r. to V. V., w której przedsiębiorstwie skarżący był zarządzającym transportem, wykonywała poddanym kontroli zespołem pojazdów międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Skarżący podnosił, że przedmiotowy pojazd silnikowy oraz przyczepa zostały na podstawie umów z dnia 26 maja 2023 r. użyczone w tym samym dniu Y. K., a kierujący pojazdem P. C. nie wykonywał w imieniu V. V. i na jej rzecz jakichkolwiek czynności dotyczących przewozu samochodu [...] R. C.. Skarżący wskazał również, że pieczątka firmy V. V. została umieszczona na liście przewozowym nr [...] z dnia 14 czerwca 2023 r. bez jej wiedzy i zgody, a podpis widniejący w polu 23 listu przewozowego nie został naniesiony przez V. V. i nie nosi on cech umożliwiających identyfikację jego autora. W konsekwencji powyższego, zaskarżona decyzja została skierowana do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, bowiem V. V., w której przedsiębiorstwie skarżący był osobą zarządzającą transportem, nie wykonywała poddanego kontroli przewozu drogowego.
W ocenie Sądu argumentacja skarżącego i przedstawione na jej poparcie dowody nie podważają jednak skutecznie prawidłowości zaskarżonej decyzji.
W pierwszym rzędzie wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d, przepisów ustawy o transporcie drogowym nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w krajowym transporcie drogowym rzeczy, w przypadku gdy przedsiębiorca wykonuje wyłącznie krajowy transport drogowy rzeczy lub w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Z przepisu tego wynika, że co do zasady każdy przypadek przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, podlega regulacji ustawy o transporcie drogowym (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2264/15 oraz z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 735/15). Nie budzi wątpliwości, że przewóz skontrolowany w okolicznościach niniejszej sprawy wykonywany był pojazdem, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych kopii dowodów rejestracyjnych pojazdu i przyczepy wynika, że łącznie dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów złożonego z pojazdu silnikowego [...] o nr rej. [...] oraz przyczepy marki [...] o nr rej. [...] wynosi 6 445 kg. Zatem w okolicznościach sprawy nie miało miejsca wyłączenie przepisów ustawy o transporcie drogowym wynikające z art. 3 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
W świetle art. 4 pkt 6a u.t.d. przewóz drogowy oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 561/2006. Międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 pkt 2 u.t.d.). Transport drogowy oznacza zaś krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy (art. 4 pkt 3 u.t.d.). Istotne jest przy tym, że zgodnie z dalszą treścią art. 4 pkt 3 u.t.d. definiowane w tym przepisie określenie transportu drogowego obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 (art. 4 pkt 3 lit. a u.t.d.).
Zgodnie z art. 4 pkt 4 u.t.d. niezarobkowy przewóz drogowy – przewóz na potrzeby własne oznacza każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Z niekwestionowanego w tym zakresie stanu faktycznego sprawy wynika, że przewożony w dniu 14 czerwca 2023 r. towar nie był własnością V. V.. Zgodnie z międzynarodowym drogowym listem przewozowym CMR nr [...] oraz zgłoszeniem celnym MRN nr [...] z dnia 30 maja 2023 r. nadawcą towaru była T. T. GmbH z siedzibą w [...], natomiast odbiorcą – Y. L. zamieszkała w [...]. W sprawie nie były także powoływane okoliczności, które mogłyby wskazywać na zaistnienie którejkolwiek z pozostałych sytuacji wymienionych w art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d.
W konsekwencji, przewozu wykonywanego w dniu 14 czerwca 2023 r. nie można uznać za niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne), o którym mowa w art. 4 pkt 4 u.t.d.
Z kolei stosownie do art. 4 lit. a) rozporządzenia nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE. L. z 2006 r. nr 102, str. 1 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie nr 561/2006"), przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy. "Pojazd" oznacza pojazd silnikowy, ciągnik, przyczepę lub naczepę albo zespól tych pojazdów (art. 4 lit. b rozporządzenia nr 561/2006). W rozumieniu art. 4 lit. p powołanego rozporządzenia przedsiębiorstwo transportowe oznacza osobę fizyczną, osobę prawną lub związek lub grupę osób nieposiadającą osobowości prawnej, niezależnie od tego, czy działa zarobkowo, lub jednostkę państwową, niezależnie od tego, czy posiada ona osobowość prawną, czy też podlega organowi posiadającemu osobowość prawną, która zarobkowo lub na potrzeby własne wykonuje przewozy drogowe.
W ocenie Sądu nie jest zasadne stanowisko skarżącego, jakoby przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego rzeczy w dniu 14 czerwca 2023 r. nie był wykonywany przez przewoźnika O.-T. V. V., co miałoby wyłączać odpowiedzialność skarżącego – jako zarządzającego transportem – za stwierdzone w sprawie naruszenia.
Jak wynika z akt sprawy, na terenie Oddziału Celnego w Koroszczynie, na kierunku wyjazdowym do [...] został poddany kontroli pojazd silnikowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...] Zgodnie z okazanymi dowodami rejestracyjnymi samochodu i przyczepy, ich właścicielem była V. V., a jako adres właściciela podany był adres [...], G. [...] Kierowca zgłosił do odprawy towar w postaci samochodu osobowego [...] R. C.. Zgodnie z treścią międzynarodowego drogowego listu przewozowego CMR nr [...] z dnia 14 czerwca 2023 r. oraz zgłoszeniem celnym MRN nr [...] z dnia 30 maja 2023 r. nadawcą towaru był T. T. GmbH z siedzibą w [...], natomiast odbiorcą – Y. L. w [...]. W polach nr [...] i nr [...] listu przewozowego CMR nr [...] z dnia 14 czerwca 2023 r. widniała pieczątka przewoźnika O.-T., ul. [...] F lok. [...], [...], wraz z nieczytelnym podpisem w polu nr [...].
W sporządzonym protokole kontroli drogowej odzwierciedlono wyniki kontroli, w tym zgodnie z przedstawionymi dokumentami jako podmiot wykonujący przewóz wpisano O.-T. V. V. oraz jako adres podmiotu wykonującego przewóz – [...], ul. [...] F lok. [...]. Stosownie do adnotacji zawartej w treści protokołu, został on sporządzony w 4 jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden po przeczytaniu i podpisaniu przekazano kierowcy. Na protokole widnieje podpis kierowcy. Z protokołu wynika wprost, że kierowca nie zgłosił żadnych uwag i zastrzeżeń do protokołu, co zostało w protokole zaznaczone.
Zauważyć należy, że kierowca, który zapoznał się z przywołaną wyżej treścią protokołu, nie zgłaszał zastrzeżeń do jego treści. W szczególności nie kwestionował prawidłowości danych odnośnie podmiotu wykonującego przewóz. Zauważyć także należy, że kierujący pojazdem P. C. nie przedstawił w toku kontroli żadnego dokumentu, z którego wynikałoby prawo używania poddanego kontroli zespołu pojazdów przez innego przewoźnika niż V. V.. Z protokołu kontroli wynika, że kierujący nie powoływał się w ogóle na tego rodzaju okoliczność i nie kwestionował, że wykonującym przewóz jest V. V., będąca właścicielem pojazdu silnikowego i przyczepy. Dane wynikające z okazanych w toku kontroli dokumentów były spójne i jednoznacznie wskazywały na V. V. jako podmiot wykonujący przewóz, co potwierdził kierujący pojazdem, podpisując bez zastrzeżeń protokół kontroli.
Podkreślić należy, że protokół kontroli stanowi dokument urzędowy, a zatem zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Oznacza to, że w braku przeciwdowodu, za udowodnioną należy uznać treść zawartą w protokole kontroli. Jeszcze raz wymaga podkreślenia, że kierowca nie zgłosił uwag ani zastrzeżeń do treści protokołu. Jednocześnie treść protokołu nie nasuwa żadnych wątpliwości co do rozumienia przez kierowcę zawartych w nim zapisów.
W tym miejscu wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznawał także skargę, którą V. V. wniosła na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym w związku z naruszeniami stwierdzonymi w toku tej samej kontroli w dniu 14 czerwca 2023 r. (sprawa o sygn. akt III SA/Lu 172/24). Wyrokiem z dnia 9 maja 2024 r. Sąd oddalił skargę w ten sprawie.
W związku z tym Sądowi znane jest z urzędu, że V. V. na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji nadesłała jedynie oświadczenie z dnia 19 września 2023 r., w którym wskazywała na wykonywanie przez jej kuzyna przejazdu przedmiotowym zespołem pojazdów z przekroczeniem granicy w dniu 12 września 2023 r., podczas gdy w okolicznościach sprawy kontrola drogowa na przejściu granicznym została przeprowadzona w dniu 14 czerwca 2023 r. V. V. wskazywała w oświadczeniu, że jej kuzyn, którego danych osobowych w oświadczeniu nie podała, prowadził i poprosił skarżącą o transport na własne potrzeby. Treść oświadczenia nie była zatem spójna z okolicznościami sprawy, tym bardziej, że we wniesionym następnie odwołaniu V. V. podała nazwisko kuzyna "Y. K.", to jest nazwisko inne niż nazwisko kierującego pojazdem w czasie kontroli w dniu 14 czerwca 2023 r.
W odwołaniu V. V. podnosiła, że samochód osobowy [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...] zostały użyczone kuzynowi skarżącej Y. K. w dniu 30 maja 2023 r. Nie przedstawiła jednak jakiegokolwiek dowodu na tego rodzaju okoliczność.
V. V. nie kwestionowała, że na dokumencie CMR widnieje jej pieczątka, jednakże podnosiła, iż pieczątki tej używa do odbioru korespondencji oraz zezwoleń zagranicznych oraz, że pieczątka znajdowała się w użyczonym pojeździe. Tego rodzaju okoliczności powołuje także skarżący w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu powołane okoliczności nie przemawiają jednak za wiarygodnością twierdzeń, że list przewozowy CMR nr [...] został opatrzony pieczątką firmy bez zgody i wiedzy V. V.. W świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego nie sposób przyjąć, że podmiot prowadzący profesjonalnie działalność gospodarczą i użyczający innej osobie pojazd wykorzystywany w związku z tą działalnością, zostawia w pojeździe przedmioty tego rodzaju, jak pieczęć firmowa.
Jak zatem trafnie zwrócono uwagę w decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie, V. V. w toku prowadzonego w stosunku do niej, jako strony, postępowania administracyjnego nie przedstawiła żadnych dowodów dla podważenia wynikającego ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego ustalenia o wykonywaniu przewozu w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy pod firmą O.-T. V. V., u którego zarządzającym transportem był I. B..
Natomiast także w niniejszej sprawie ustalenia takie wynikają z przedstawionych podczas kontroli dokumentów – listu przewozowego w powiązaniu z treścią zgłoszenia celnego oraz dowodów rejestracyjnych pojazdu i przyczepy. Jednocześnie kierowca kontrolowanego pojazdu P. C. nie wniósł żadnych uwag ani zastrzeżeń do protokołu kontroli, w tym co do podmiotu wykonującego przewóz. Z protokołu, mającego walor dokumentu urzędowego, jednoznacznie wynikało, że to V. V. wykonywała międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy.
V. V. dopiero na etapie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wniesionej pismem z dnia 1 lutego 2024 r., przedstawiła kopie umów użyczenia samochodu i lawety z dnia 26 maja 2023 r.
W tym samym okresie, pismem z dnia 16 stycznia 2024 r. skarżący I. B. przedstawił kopie pierwszych i ostatnich stron wskazanych umów w prowadzonym w stosunku do niego postępowaniu administracyjnym. Miało to miejsce już na etapie postępowania odwoławczego. Następnie kopie całości umów skarżący dołączył do skargi wniesionej do Sądu.
Zgodzić się należy z wyrażonym w niniejszej sprawie stanowiskiem organu, iż okoliczność nieprzestawienia przez V. V. umów użyczenia pojazdu oraz przyczepy przed zakończeniem prowadzonego w stosunku do niej – jako strony – postępowania administracyjnego przemawia za uznaniem, że umowy te zostały sporządzone wyłącznie na potrzeby postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie, a także postępowania przed sądem administracyjnym w sprawie ze skargi V. V..
Wymaga podkreślenia, że V. V. w toku postępowania administracyjnego była – jako strona – informowana przez organy obu instancji o możliwości zgłaszania wniosków i dowodów. Organ pierwszej instancji w postanowieniu z dnia 12 września 2023 r., które V. V. odebrała w dniu 18 września 2023 r., jednoznacznie też wskazał, na kogo – jako przewoźnika – zamierza nałożyć karę pieniężną za stwierdzone naruszenia.
Analogicznie w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 24 października 2023 r. poinformował skarżącego o możliwości zgłaszania wniosków i dowodów oraz wskazał, że zamierza nałożyć karę pieniężną za stwierdzone naruszenia na skarżącego jako na osobę zarządzającą transportem u przewoźnika O.-T. V. V.. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 6 listopada 2023 r.
Nie ma zatem logicznego uzasadnienia fakt, że V. V. oraz skarżący w niniejszej sprawie nie przedłożyli wcześniej umów rzekomo zawartych w dniu 26 maja 2023 r. Zasady logiki i doświadczenia życiowego bezsprzecznie wskazują, że gdyby umowy takie rzeczywiście zostały zawarte, V. V. przedstawiłaby je organom niezwłocznie, najpóźniej po zawiadomieniu jej jako strony o wszczęciu postępowania administracyjnego. Także skarżący miałby możliwość ich wcześniejszego przedstawienia w swojej sprawie. Co więcej, w postępowaniu administracyjnym V. V. w ogóle nie powoływała się na istnienie dokumentów obejmujących treść takich umów. Można też zauważyć, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji V. V. wskazywała, że samochód i przyczepa zostały użyczone w dniu 30 maja 2023 r., a do tego momentu to V. V. korzystała z samochodu. Natomiast według przedstawionych w postępowaniu sądowym kopii umów, miały one zostać zawarte w dniu 26 maja 2023 r., a samochód i laweta miały zostać wydane biorącemu w użyczenie w dniu podpisania umów (§ 2 obu umów). Ostatnio przytoczony zapis umów pozostaje zatem w sprzeczności z twierdzeniami samej V. V. prezentowanymi w toku postępowania administracyjnego.
Trzeba także wyjaśnić, że dokument prywatny sporządzony w formie pisemnej albo elektronicznej stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 k.p.c.). Natomiast, w przeciwieństwie do dokumentów urzędowych, dokumenty prywatne nie korzystają z domniemania zgodności z prawdą oświadczeń w nich zawartych. Możliwe jest zatem stwierdzenie, że treść złożonych oświadczeń nie odpowiada stanowi rzeczywistemu (por. Tadeusz Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Postępowanie rozpoznawcze, LEX oraz powołane tam postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 1982 r., III CRN 65/82). Z omówionych względów Sąd uznał za zasadną odmowę wiarygodności przedstawionych umów użyczenia.
Trafnie też wskazano w zaskarżonej decyzji, że przedstawione przez skarżącego dokumenty CMR, poza CMR nr [...], nie dotyczą okoliczności niniejszej sprawy. Nie przeczą one również możliwości sporządzenia dokumentu CMR według takiego wzoru, jak CMR nr [...] z dnia 14 czerwca 2023 r.
Ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji nie mogą także skutecznie podważyć przedłożone w postępowaniu sądowym kopie zawiadomienia z dnia 14 lutego 2024 r. o możliwości popełnienia przestępstwa przez Y. K. i P. C. w związku z użyciem w dniu 14 czerwca 2023 r. podrobionego dokumentu w postaci międzynarodowego Listu Przewozowego CMR nr [...], wraz kopią dowodu nadania oraz skierowanego do skarżącego wezwania do osobistego stawiennictwa w dniu [...] Policji w W. , co miało dotyczyć opisanego wcześniej zawiadomienia. Samo złożenie po wydaniu ostatecznej decyzji zawiadomienia o przestępstwie nie stanowi dowodu, że V. V. nie wykonywała kontrolowanego przewozu i skarżący, jako osoba zarządzająca transportem, nie był odpowiedzialny za stwierdzone naruszenia. Jeszcze raz zauważyć też należy, że skarżący miał w postępowaniu administracyjnym możliwość powoływania twierdzeń i przedstawiania dowodów. Skarżący w toku postępowania nie przedstawił zaś wiarygodnych dowodów, z których wynikałyby okoliczności przeciwne, niż wynikające ze zgromadzonego przez organy i wiarygodnego materiału dowodowego.
Mając powyższe na względzie, w świetle zebranych dowodów uznać należy twierdzenia skarżącego za niewiarygodne i pozostające bez wpływu na prawidłowe ustalenia organów.
W konsekwencji Sąd podziela przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji ustalenie, że to V. V. była podmiotem wykonującym przewóz. W konsekwencji skarżący, jako osoba zarządzająca u tego przedsiębiorcy, w świetle art. 28 k.p.a. oraz przytoczonych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym był stroną postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Niezasadny jest zatem zarzut skargi naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 92a ust. 2 u.t.d., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, skierowanej do skarżącego jako strony postępowania. Wbrew treści zarzutu zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do stwierdzenia, że to V. V. była podmiotem wykonującym przewóz drogowy. Okoliczność, że skarżący był osobą zarządzająca w przedsiębiorstwie V. V. nie była zaś w sprawie kwestionowana.
Sąd uznał także za niezasadny zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia podmiotu faktycznie wykonującego przewóz drogowy. Jak wyjaśniono już wyżej, dowody zgromadzone w sprawie były wystarczające do rozstrzygnięcia, a dowody przedstawione przez stronę w postępowaniu sądowym, po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie podważają prawidłowości rozstrzygnięcia.
W sytuacji, gdy z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że to faktycznie V. V. realizowała przewóz, który nie podlegał wyłączeniu spod regulacji ustawy o transporcie drogowym, ale stanowił międzynarodowy transport drogowy, prawidłowa jest ocena organu, że na skarżącym spoczywała odpowiedzialność za stwierdzone podczas kontroli w dniu 14 czerwca 2023 r. naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym popełnione przez osobę zarządzająca transportem.
Stosownie do art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej, w tym rozporządzenia nr 561/2006 i wiążących umów międzynarodowych, do których zalicza się Umowa AETR.
W świetle art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 561/2006 Umowę AETR stosuje się, w miejsce niniejszego rozporządzenia, do międzynarodowego transportu drogowego wykonywanego w części poza obszarami określonymi w ust. 2, do:
a) pojazdów zarejestrowanych we Wspólnocie lub w państwach będących stronami AETR, na całej trasie;
b) pojazdów zarejestrowanych w państwie trzecim, niebędącym stroną AETR, tylko w odniesieniu do części trasy znajdującej się na terytorium Wspólnoty lub państw będących stronami AETR.
Rzeczpospolita Polska jest stroną Umowy AETR. Według zaś art. 2 ust. 1 Umowy AETR, niniejszą umowę stosuje się na terytorium każdej Umawiającej się Strony do każdego międzynarodowego przewozu drogowego wykonywanego pojazdem zarejestrowanym na terytorium tej Umawiającej się Strony lub na terytorium każdej innej Umawiającej się Strony.
W rozpoznawanej sprawie zespół pojazdów, którym wykonywany był międzynarodowy transport drogowy, zarejestrowany został na terytorium Polski. W konsekwencji przepisy Umowy AETR znajdowały zastosowanie w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 1 lit. g Umowy AETR przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych, z ładunkiem lub bez, pojazdem używanym do przewozu osób lub rzeczy. Z kolei międzynarodowy przewóz drogowy oznacza przewóz drogowy, w czasie którego następuje przekroczenie przynajmniej jednej granicy (art. 1 lit. h Umowy AETR).
Zasadnie zatem stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że w niniejszej sprawie realizowany był międzynarodowy przewóz drogowy, to jest przejazd po drogach publicznych pojazdu z ładunkiem wykonywany z przekroczeniem granicy na terytorium jednego z państw, które ratyfikowały Umowę AETR. W takiej sytuacji zastosowanie znajdowały przepisy Umowy AETR, których naruszenie skutkuje nałożeniem kary pieniężnej.
Przepis art. 10 ust. 1 Umowy AETR przewiduje, że umawiające się Strony zarządzą instalowanie i używanie w pojazdach zarejestrowanych na ich terytorium przyrządu kontrolnego, zgodnie z wymaganiami niniejszej umowy oraz załącznika i jego suplementów.
Przy tym w art. 2 ust. 2 lit. a i lit. j Umowy AETR zastrzeżono, że o ile umawiające się Strony, których terytorium jest wykorzystywane, nie uzgodnią inaczej, niniejsza umowa nie ma zastosowania do międzynarodowych przewozów drogowych, wykonywanych przez pojazdy przeznaczone do przewozu rzeczy, których dopuszczalna masa całkowita, łącznie z przyczepą lub naczepą, nie przekracza 3,5 tony (lit. a) oraz pojazdy, których dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 7,5 tony używane do niehandlowych przewozów rzeczy (lit. j).
Jak wskazano już wyżej, na podstawie protokołu kontroli oraz dowodów rejestracyjnych samochodu i przyczepy ustalono, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t. W konsekwencji w sprawie niniejszej nie miał zastosowania przepis art. 2 ust. 2 lit. a Umowy AETR, wyłączający stosowanie tej Umowy i przewidzianego w niej obowiązku zainstalowania w pojeździe tachografu.
W sprawie nie znajdował także zastosowania art. 2 ust. 2 lit. j Umowy AETR, ponieważ przewóz skontrolowany w niniejszej sprawie nie miał charakteru niehandlowego. Jak prawidłowo wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, postanowienia Umowy AETR nie definiują pojęcia "niehandlowego przewozu rzeczy". Jednakże art. 2 ust. 2 lit. j Umowy AETR ma analogiczne brzmienie do przepisu art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006, wyłączającego stosowanie rozporządzenia 561/2006 do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy. Natomiast pojęcie "niehandlowego przewozu rzeczy" w rozumieniu przepisu art. 3 lit. h rozporządzenia 561/2006 było przedmiotem wykładni dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości UE i sądy administracyjne.
Zgodnie z tezą wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 3 października 2013 r., w sprawie C-317/12, "pojęcie niehandlowego przewozu rzeczy wymienione w art. 3 lit. h) rozporządzenia nr 561/2006 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia nr 3821/85 i 2135/98 należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ono przewóz rzeczy dokonywany przez osobę fizyczną na własny rachunek i jedynie w ramach aktywności w czasie wolnym, jeżeli aktywność ta jest częściowo finansowana dotacjami osób trzecich, a taki przewóz nie daje podstaw do wynagrodzenia. W istocie z jednej strony niehandlowy przewóz rzeczy oznacza w szczególności przewóz rzeczy dokonywany przez osobę fizyczną niezwiązany z wykonywaniem przez nią działalności zawodowej, w ramach działalności rekreacyjnej. Z drugiej strony omawiane rozporządzenie zmierza do poprawy warunków socjalnych pracowników, do których ma zastosowanie, umożliwiając kontrolę czasu kierowania pojazdem oraz okresów wypoczynku kierowców. W konsekwencji przepisy tego rozporządzenia mają zastosowanie zasadniczo do kierowców zawodowych, a nie do kierowców prywatnych, którzy nie wykonują zawodu kierowcy samochodu ciężarowego i nie świadczą usług przewozowych, lecz przewożą na własny rachunek jedynie w ramach aktywności w czasie wolnym swój własny samochód sportowy, którym kierują jako amatorscy kierowcy".
Tak więc pojęcie przewozu niehandlowego rzeczy należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ono przewóz rzeczy dokonywany przez osobę fizyczną na własny rachunek i jedynie w czasie wolnym. Jak podniesiono w powołanym wyżej wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z w sprawie C-317/12, niehandlowy przewóz nie może mieć żadnego związku z działalnością zawodową lub handlową.
W rozpatrywanej sprawie przewoźnikiem wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy była V. V.. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, odbiorcą przewożonego samochodu osobowego [...] R. C. była Y. L., a nadawcą firma T. T.. Z listu przewozowego CRM nr [...] wynika zaś, że V. V. była przewoźnikiem. Zgodzić się należy z organem, że powyższe okoliczności oznaczają, iż V. V. wykonywała usługę transportową na rzecz innego podmiotu, natomiast przewozu towaru nie można zakwalifikować jako niehandlowego w przedstawionym wyżej rozumieniu.
W prawidłowo ustalonych przez organy okolicznościach sprawy stwierdzić należy, że wyłączenia, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a oraz lit. j Umowy AETR, nie znajdowały zastosowania w rozpoznawanej sprawie. W związku z tym aktualizował się obowiązek wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące, zgodnie z przywołanym wyżej art. 10 Umowy AETR.
W sprawie bezsporne jest, że pojazd [...] o nr rej. [...] w dniu 14 czerwca 2023 r. nie był wyposażony w tachograf. Okoliczność ta została potwierdzona w protokole kontroli z dnia 14 czerwca 2023 r.. Natomiast wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji stanowi naruszenie zarządzającego transportem określone pod lp. 15.3. załącznika nr 4 do u.t.d., sankcjonowane karą w wysokości 2000 zł. Nałożenie na skarżącego kary na tej podstawie było zatem zgodne z obowiązującymi przepisami.
W odniesieniu do naruszenia wskazanego w l.p. 1.6. załącznika nr 4 do u.t.d. należy podkreślić, że obowiązek kierowcy pojazdu samochodowego, podczas wykonywania przewozu drogowego w międzynarodowym transporcie drogowym, posiadania przy sobie i okazywania, na żądanie uprawnionego organu kontroli, świadectwa kierowcy, jeżeli jest wymagane, określa przepis art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.
Natomiast instytucja świadectwa kierowcy jest uregulowana w rozporządzeniu nr 1072/2009.
Przedmiotowe rozporządzenie znajduje zastosowanie do międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy w przejazdach na terytorium Wspólnoty (art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1072/2009). Przewóz międzynarodowy w rozumieniu rozporządzenia nr 1072/2009 oznacza, między innymi, przejazd pojazdu z ładunkiem z państwa członkowskiego do państwa trzeciego lub w odwrotnym kierunku, z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu (art. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia).
W świetle pkt 2 i 3 preambuły do rozporządzenia nr 1072/2009, ma ono na celu ustanowienie wspólnej polityki transportowej poprzez określenie wspólnych reguł mających zastosowanie do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy we Wspólnocie (Unii Europejskiej). Dla realizacji tego celu rozporządzenie określa warunki dotyczące udzielania i cofania licencji wspólnotowych oraz rodzaju przewozów, do których mają one mieć zastosowanie, a także okresy ważności licencji i szczegółowe zasady korzystania z nich oraz ustanawia świadectwo kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz (pkt 11 i 12 preambuły do rozporządzenia).
Zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009, wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz - jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego – świadectwa kierowcy.
W konsekwencji rozporządzenie nr 1072/2009 uzależnia wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadza obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w odniesieniu do kierowców z państw trzecich.
Stosownie do art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1072/2009 świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który: jest posiadaczem licencji wspólnotowej (lit. a) oraz albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim (lit. b).
Świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu powołanej wyżej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1 (art. 5 ust. 2 rozporządzenia).
Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009, do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika, natomiast świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.
Na mocy art. 32a u.t.d. powyższe przepisy rozporządzenia nr 1072/2009 dotyczące świadectwa kierowcy stosuje się do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy.
W świetle art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego to, między innymi obowiązki lub warunki wynikające z rozporządzenia nr 1072/2009, wymienionego w art. 4 pkt 22 lit. e u.t.d.
Organ właściwy do wydania świadectwa kierowcy oraz postępowanie w tym przedmiocie normuje art. 32b u.t.d. Zgodnie z tym przepisem Główny Inspektor Transportu Drogowego, w drodze decyzji administracyjnej, wydaje, odmawia wydania, zmienia, cofa świadectwo kierowcy lub zawiesza wydawanie świadectw kierowców (ust. 1). Świadectwo kierowcy wydaje się na wniosek przedsiębiorcy, posiadającego licencję wspólnotową, złożony w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej (ust. 2).
Z przytoczonych przepisów wynika, że jeżeli przewoźnik, posiadający licencję wspólnotową, wykonuje na jej podstawie międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy, obowiązany jest wyposażyć kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 16, str. 44 z późn. zm., dalej "dyrektywa nr 2003/109/WE"), w świadectwo kierowcy. Kierujący pojazdem obywatel państwa trzeciego jest obowiązany legitymować się świadectwem kierowcy, gdy prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej przewoźnika, na którego wniosek świadectwo zostało wydane i okazywać świadectwo kierowcy na żądanie uprawnionego organu kontroli. Świadectwo kierowcy służy wykazaniu, że przewoźnik legalnie zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego.
Natomiast z dokumentów okazanych w toku kontroli pojazdu w dniu 14 czerwca 2023 r. oraz protokołu kontroli bezsprzecznie wynika, że pojazdem wykonywany był międzynarodowy zarobkowy przewóz rzeczy, a kierowca, będący obywatelem Republiki Białorusi, nie okazał do kontroli świadectwa kierowcy ani dokumentu, który potwierdzałby status rezydenta długoterminowego.
W związku z powyższym organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że w stanie faktycznym sprawy kara pieniężna w wysokości 500 zł za stwierdzone w toku kontroli naruszenie z lp. 1.6. załącznika nr 4 do u.t.d. została prawidłowo nałożona na skarżącego.
Z kolei przepis art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. przewiduje, że wykonując transport drogowy kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. Powołany przepis pozostaje w związku z art. 5a ust. 1 pkt 1 u.t.d., z którego wynika, że podjęcie i wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji wspólnotowej, na zasadach określonych w rozporządzeniu nr 1072/2009. Zgodnie zaś z zasadą ogólną wyrażoną w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej.
Skarżący nie kwestionował, że w toku przeprowadzonej w dniu 14 czerwca 2023 r. kontroli w zakresie dokumentów, o których mowa w art. 87 u.t.d., kierowca nie okazał wypisu z licencji wspólnotowej dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej przewoźnikowi wykonującemu transport drogowy. Jednocześnie w toku postępowania ustalono, że V. V. w dniu kontroli posiadała licencję wspólnotową nr [...] w zakresie przewozu rzeczy, ważną do 19 grudnia 2027 r. Skarżący, jako zarządzający transportem, nie wywiązał się jednak z obowiązku wyposażenia kierowcy w wypis z tej licencji.
W konsekwencji prawidłowo nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 500 zł za stwierdzone w toku kontroli naruszenie z lp. 1.2. załącznika nr 4 do u.t.d.
Mając zaś na względzie art. 92 ust. 4 u.t.d., prawidłowo nałożono na skarżącego łączną karę w wysokości 3000 zł.
Sąd podziela stanowisko organów o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d. Skarżący nie wykazał bowiem okoliczności zwalniających go z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia.
Zgodnie z art. 92c ust. 1 nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Z przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że dla uwolnienia się od odpowiedzialności strona skarżąca winna wykazać zaistnienie okoliczności wskazujących, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć, przy czym obie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych spoczywa na stronie. Natomiast organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na powyższe okoliczności. Zgodzić się należy z wyrażonym w zaskarżonej decyzji stanowiskiem, że skarżący nie wykazał okoliczności wskazujących, iż nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć.
Z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności wyłączające odpowiedzialność skarżącego za stwierdzone naruszenia ustawy o transporcie drogowym na podstawie art. 92c ust. 1 u.t.d.
Trafnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, że sprawowanie funkcji zarządzającego transportem jest związane z odpowiedzialnością za naruszenia w transporcie drogowym. Stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenia zaistniały w okolicznościach, które skarżący, jako osoba zarządzająca w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi w przedsiębiorstwie, powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Zarządzający transportem jest profesjonalnym podmiotem, wyznaczonym w celu zapewnienia odpowiedniej jakości usług przewozowych oraz ich zgodności z obowiązującymi przepisami z zakresu transportu drogowego.
Jak wyjaśniono już wyżej, powoływane przez skarżącego okoliczności, iż przedsiębiorca, u którego skarżący zarządza transportem, nie wykonywał kontrolowanego przewozu, nie znajdowały uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 4 i 9 ust. 1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238 z późn. zm., dalej jako "Konwencja"), wskazać należy, że zgodnie z art. 4 Konwencji dowodem zawarcia umowy przewozu jest list przewozowy. Brak, nieprawidłowość lub utrata listu przewozowego nie wpływa na istnienie ani na ważność umowy przewozu, która mimo to podlega przepisom niniejszej Konwencji. Stosownie zaś do art. 9 ust. 1 Konwencji w braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika.
W rozpoznawanej sprawie, w dokumencie CMR nr [...] z dnia 14 czerwca 2023 r. w miejscu przewoźnika wskazana została firma O.-T., pod którą V. V. prowadzi działalność gospodarczą. W sprawie nie zostały zaś ujawnione okoliczności mogące podważyć prawdziwość przedstawionego dokumentu. Dowodu takiego nie stanowią w szczególności twierdzenia o uzupełnieniu listu przewozowego przez osobę nieuprawnioną, z uwagi na brak dowodów na ich potwierdzenie, oraz załączone dowody z dokumentów, które w ocenie Sądu zostały sporządzone wyłącznie na użytek postępowania.
Z omówionych już wyżej względów Sąd uznał, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, że organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności sprawy. Ustalenia organów pozostają w logicznym związku z treścią zgromadzonych dowodów, ocena materiału dowodowego nie budzi zastrzeżeń.
W konsekwencji stwierdzić należy, że zarzuty skargi nie podważają skutecznie prawidłowości ustaleń, na jakich oparte zostało zaskarżone rozstrzygnięcie, jak również zawartej w nim oceny prawnej. Organ poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnił treść rozstrzygnięcia. Analizując niniejszą sprawę, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, czy naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie zachodzą zatem okoliczności, które w świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej przez stronę decyzji.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie oddalił skargę.