VIII SA/WA 572/22

VIII SA/Wa 572/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/
Leszek Kobylski
Marek Wroczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2052
art. 24 ust. 2 i  2a, ust. 2c, art. 24 ust. 2b lit h
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1390
par. 45 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak (sprawozdawca), , Protokolant Starszy specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi Z. O. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...]lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji ewidencji gruntów oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Z. O. (dalej: skarżący, strona) na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: MWINGiK, organ odwoławczy, organ II instancji) z [...] lutego 2022 r. Nr [...], który utrzymał w mocy decyzję Starosty R. (dalej również: Starosta, organ I instancji) z [...] listopada 2021 r. znak: [...] o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków
w zakresie działek nr [...] oraz nr [...] z obrębu B., gmina J..
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
W piśmie z [...] października 2019 r. skarżący zwrócił się do organu I instancji
o sprawdzenie decyzji Starosty z [...] czerwca 2006 r. znak: [...], na podstawie której - w ocenie skarżącego - dokonano zmiany przebiegu granic działki nr [...].
W odpowiedzi na powyższe pismem z [...] listopada 2019 r. Starosta wyjaśnił skarżącemu, że w związku z prowadzonym postępowaniem rozgraniczeniowym, toczącym się przed Sądem Rejonowym w R. w sprawie o sygn. akt [...], przebieg granic ww. nieruchomości może zostać zmieniony po przedłożeniu do organu ewidencyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego w tej sprawie.
Pismami z [...] stycznia 2020 r. oraz 20 lutego 2022 r. skarżący wskazał, iż wnosi o usunięcie błędu z ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granicy między działkami nr [...] oraz nr [...]. Strona podkreśliła, że błąd ten wynika z ww. decyzji Starosty z 2006 r.
Starosta pismem z [...] marca 2020 r. poinformował skarżącego, że w związku
z toczącym się sporem co do przebiegu granicy nie ma możliwości ujawnienia innego jej przebiegu w postępowaniu ewidencyjnym. Dlatego też winien on wystąpić do Wójta Gminy J. o przeprowadzenie rozgraniczenia.
W piśmie z [...] kwietnia 2020 r. zatytułowanym "odwołanie" skarżący wskazał własne ustalenia co do przebiegu granicy działki nr [...] oraz wyraził swoje niezadowolenie z powyższego pisma Starosty.
Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. MWINGiK uznał pismo Starosty z [...] marca 2020 r. za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania i uchylając je przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. Starosta zawiesił z urzędu postępowanie
w przedmiotowej sprawie z uwagi na przystąpienie przez Wójta Gminy J. do uregulowania stanu prawnego działki nr [...], w tym sporządzenia dokumentacji geodezyjnej określającej przebieg jej granic. Postanowieniem z [...] września 2021 r. postępowanie zostało przez organ I instancji podjęte.
Następnie Starosta decyzją z [...] listopada 2021 r. znak: [...], działając na podstawie art. 7d pkt 1a, art. 24 ust. 2b i 2c ustawy
z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r. poz. 2052, dalej: P.g.k.), § 11 i § 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego
i Budowlanego z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390 ze zm., dalej: rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), orzekł o:
1) odmowie aktualizacji ewidencji gruntów dla działki oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerem ewidencyjnym [...] o pow. [...] ha stanowiącej własność skarżącego, położonej w obrębie B., gmina J., posiadającej uregulowany stan prawny w księdze wieczystej nr [...];
2) odmowie aktualizacji ewidencji gruntów dla działki oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha, będącej w posiadaniu samoistnym Gminy J..
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż ewidencja gruntów i budynków obrębu B. została założona na podstawie uczytelnienia fotomapy (operat nr [...]). Następnie w wyniku podziału działki nr [...] sporządzono operat techniczny przyjęty do zasobu Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej 4 maja 1989 r. za numerem [...], na podstawie którego powstała mapa z podziału wraz
z rejestrem pomiarowo-klasyfikacyjnym oraz numerycznym opisem przebiegu granic. Na podstawie ww. operatu dokonano wyznaczenia punktów granicznych działek
o numerach: [...], [...] i [...] (operat nr [...]). Wówczas skarżący, jako właściciel działki nr [...], odmówił podpisu protokołu z tej czynności,
a wykonawca operatu oznaczył sporne granice m.in. działki nr [...] z działką nr [...]. Jednocześnie pouczono strony, że jeżeli kwestionują okazane granice i uznają je za sporne, to mogą wystąpić o ich rozgraniczenie.
Organ I instancji wskazał, że decyzja Starosty z [...] czerwca 2006 r., na którą powołuje się skarżący, nie odnosiła się do granic działki nr [...]. Została ona wydana na podstawie wykonanej na zlecenie strony geodezyjnej inwentaryzacji budynku mieszkalnego, przyjętej do zasobu geodezyjno-kartograficznego za numerem [...]. Na podstawie wykonanego przez geodetę rozliczenia użytków dokonano zmiany części zabudowanych użytków rolnych na tereny mieszkaniowe.
W konkluzji Starosta uznał, że w ramach postępowania ewidencyjnego nie można rozstrzygać spornych kwestii własnościowych oraz interpretować stanów prawnych, bowiem jest to tylko postępowanie rejestrowe, a zapisy w ewidencji gruntów
i budynków mają charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie zarzucając, że granica obecnie wskazana w ewidencji gruntów i budynków nie zgadza się ze stanem faktycznym na gruncie. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Decyzją z [...] lutego 2022 r. Nr [...] MWINGiK, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 P.g.k., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy szczegółowo przedstawił analizę zmian dokonanych w ewidencji gruntów i budynków, poczynając od daty jej założenia dla obrębu B., gmina J.. Organ II instancji ustalił, że na szkicu pomiaru przy ustaleniu stanu władania z 1965 r. wskazano szerokości działek nr [...] i nr [...] od strony wschodniej, tj. działki drogowej nr [...]. Wynosiły one kolejno: [...] m oraz [...] m. Ówczesny właściciel działki nr [...] nie wziął udziału
w czynnościach protokolarnego ustalenia i ogłoszenia stanu władania. W 1989 r. (operat [...]) dokonano podziału działki nr [...] na działki: nr [...], nr [...] i nr [...]. Szerokość działki nr [...] od strony działki nr [...], policzona na podstawie współrzędnych punktów wykazanych w tym opracowaniu, wynosi [...]m, w tym działka nr [...] ma szerokość [...] m. Powierzchnia działki nr [...] przed podziałem została obliczona w sposób analityczny jako [...] ha, natomiast nowo powstałej działki nr [...] jako [...] ha.
Opracowaniem nr [...] dokonano podziału działki nr [...]. W toku prac granica pomiędzy działkami nr [...] oraz [...] została przyjęta bezspornie przez właścicieli tych działek wzdłuż istniejącego ogrodzenia. Granica zewnętrzna pomiędzy działkami nr [...] i [...] (wcześniej [...]) została określona z przesunięciem około [...]cm w stronę północną.
W 2001 r. przeprowadzono konwersję mapy ewidencyjnej z postaci analogowej do postaci numerycznej (operat [...] z [...] stycznia 2002 r.). W toku prac wykorzystano materiały z założenia ewidencji gruntów i budynków oraz opracowania jednostkowe, w tym ww. operaty podziałowe. Z zestawienia powierzchni działek wynika, że różnica powierzchni działki nr [...] , ujawniona w ewidencji i obliczona graficznie, mieści się w dopuszczalnej odchyłce i wynosi [...] m2, natomiast dla działki nr [...] wynosi [...] m2, przekraczając dopuszczalną odchyłkę o [...] m2 (powierzchnia ewidencyjna 0,24 ha, powierzchnia obliczona graficznie [...] ha).
Organ odwoławczy ocenił, że w wyniku zakończenia w 2006 r. prac budowlanych na działce skarżącego o nr [...] została wykonana geodezyjna inwentaryzacja budynku (operat nr [...]). Opracowanie to nie dotyczyło jednak przebiegu granic nieruchomości. Starosta dokonał wówczas aktualizacji ewidencji gruntów i budynków jedynie w zakresie użytków gruntowych na działce nr [...] w oparciu o ww. opracowanie w drodze decyzji administracyjnej z [...] czerwca 2006 r. znak: [...]. Decyzja ta była przedmiotem postępowania nadzwyczajnego zakończonego decyzją MWINGiK nr [...] z [...] sierpnia 2020 r. odmawiającą stwierdzenia jej nieważności.
W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że na zlecenie Urzędu Gminy
w J. została sporządzona dokumentacja geodezyjna ze wznowieniem granic działki (drogi) nr [...]. Właściciele działek przyległych do działki nr [...] od strony północnej, tj. nr [...] i nr [...] zgodzili się z okazanym przebiegiem granicy, jednak odmówili złożenia podpisów do czasu wyjaśnienia pozostałych granic ich działek. Wyniki tego opracowania (nr [...]) nie zostały ujawnione w ewidencji gruntów
i budynków z uwagi na rezygnację z tej pracy przez jej wykonawcę.
Punkty graniczne działek nr [...], nr [...] i nr [...] ponownie były wyznaczane w 2015 r. (opracowanie [...]). W zakresie granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] a działką nr [...] właściciele działek nr [...] i nr [...] odmówili złożenia podpisów w protokole, wskazując na błędne określenie jej przebiegu. W ocenie m.in. skarżącego granica ta powinna być przesunięta na północ o około [...]m, tj. w taki sposób, aby szerokość działki drogowej wynosiła [...] m. Opracowanie to nie poskutkowało wprowadzeniem zmian w ewidencji gruntów i budynków. Sprawa rozgraniczenia między działkami nr [...]a nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] została przekazana do Sądu Rejonowego w R., który w sprawie [...] zlecił sporządzenie dokumentacji geodezyjnej przedstawiającej przebieg spornych granic. Według mapy sporządzonej do celów sądowych ogrodzenie działki nr [...]od strony południowej jest przesunięte w kierunku północnym od granicy z działką nr [...]
o [...]m, a sama działka nr [...] od strony działki nr [...] ma szerokość [...] m. Całość dokumentacji została przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] marca 2019 r. pod nr [...]. Jednak w ocenie skarżącego prawidłowy przebieg granicy między działkami nr [...] i nr [...] jest tam, gdzie stoi ogrodzenie.
W opracowaniu nr [...] wykonanym na zlecenie Wójta Gminy J. do celów uregulowania stanu prawnego działki nr [...] wskazano na potrzebę wydzielenia z działek nr [...] i nr [...]gruntów pod pierwotnie projektowaną drogę (działka nr [...]. Granice działki nr [...] i nr [...] z działką nr [...]9 nie uległy zmianie. Wyniki tego opracowania nie zostały dotychczas ujawnione w ewidencji gruntów
i budynków z uwagi na brak w tej sprawie ostatecznej decyzji. W dacie orzekania przez organ odwoławczy funkcjonowała bowiem jedynie decyzja Starosty z [...] listopada 2021 r. znak: [...], mocą której orzeczono o uznaniu działki nr [...] za mienie gromadzkie w granicach wskazanych w ewidencji gruntów i budynków.
Organ odwoławczy następnie wskazał, że prawo własności skarżącego do działki nr [...] zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. na mocy aktu notarialnego darowizny z [...] grudnia 1997 r. Jako podstawa oznaczenia nieruchomości w ww. księdze wieczystej wpisana jest mapa podziałowa działki nr [...] z 1989 r. Wcześniej dla działki nr [...] prowadzona była księga wieczysta nr [...], w której wpisane było prawo własności na rzecz poprzedników prawnych (rodziców strony) na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w R. o uwłaszczeniu z [...] września 1982 r. w sprawie [...] . Odnośnie do działki nr [...], to nie ma ona dotychczas uregulowanego stanu prawnego, nie posiada założonej księgi wieczystej, a w ewidencji gruntów i budynków wpisana jest Gmina J. jako władający.
Organ II instancji w konsekwencji uznał, że materiały zgromadzone
w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym dotyczące przedmiotowej granicy (miedzy działkami nr [...] i nr [...]) nie wskazują na jej odmienny przebieg od obecnie wykazanego w ewidencji gruntów i budynków. Wprawdzie z opracowania nr [...] wynika "przesunięcie" granicy pomiędzy działką nr [...] i nr [...] w kierunku południowym, to wykonawca nie wskazuje jakichkolwiek dokumentów stanowiących o takim zasięgu prawa własności do spornego gruntu.
Z kolei w odniesieniu do planu parcelacyjnego z 1936 r. MWINGiK wskazał, że wpisana na nim szerokość obecnej działki drogowej nr [...] nie stanowi potwierdzenia wyznaczenia drogi o takiej szerokości, a jedynie wskazuje, że w trakcie parcelacji była ona planowana. Ponadto sam plan nie stanowi dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, czyli dokumentacji, którą należałoby uznać za źródłową co do przebiegu granic nieruchomości. Zapis na zarysie pomiarowym, że działka ta ma szerokość 12 m nie znajduje potwierdzenia w zawartych na nim miarach od strony zachodniej, które wskazują, że działka ta miała szerokość 7 m. Ponadto granice działek uwidocznione na planie parcelacyjnym w zakresie działki nr [...] nie są tożsame z granicami działek wskazanymi w obrębie tej działki.
Wobec powyższego organ odwoławczy za zasadną uznał odmowę przez Starostę zmiany przebiegu granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami, albowiem żadne z materiałów zasobu stanowiących podstawę założenia ewidencji gruntów
i budynków oraz określających zasięg prawa własności działki nr [...] przed podziałem,
a także powstałej w 1989 r. działki nr [...], nie potwierdza w jednoznaczny sposób szerokości [...] m dla działki nr [...]. Dokumentacja z założenia ewidencji gruntów
i budynków, w tym szkic z pomiaru ustalenia stanu władania oraz zarys pomiarowy, przedstawiają szerokości działki nr [...] od strony zachodniej [...] m i od strony wschodniej [...] m. W ocenie organu odwoławczego aktualnie w ewidencji gruntów i budynków przebieg spornych granic jest wykazany z odpowiednią dokładnością i zgodnie z obowiązującymi normami prawnymi.
Odnosząc się do zarzutów odwołania MWINGiK wskazał, że żadne ze zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym dokumentów nie potwierdzają zmiany przebiegu spornej granicy na podstawie dokumentacji
z inwentaryzacji budynku na działce nr [...]. Kwestia ta była wielokrotnie stronie wyjaśniana. Dokumentacja, na którą powołuje się w licznej korespondencji, m.in. mapa do celów projektowych (do pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku) czy mapa z inwentaryzacją, nie stanowią map do celów prawnych, co do których można byłoby uznać, że wykazują określony w dokumentach źródłowych przebieg spornej granicy. Ww. mapy stanowią odbitkę mapy zasadniczej prowadzonej w postaci analogowej, które nierzadko przedstawiały odmienny od map ewidencyjnych przebieg granic. MWINGiK wyjaśnił, że było to spowodowane tym, że mapy zasadnicze najczęściej przedstawiały granice działek jako granice zasięgu użytkowania, natomiast granice nieruchomości pochodzące z założenia ewidencji gruntów i budynków czy opracowań jednostkowych, w tym tzw. "granice prawne" były wykazywane na mapach ewidencyjnych. Obie te mapy podlegały konwersji do postaci numerycznej w odrębnych opracowaniach w odstępie kilku lat, w tym analogowa mapa zasadnicza, na bazie której została sporządzona mapa z inwentaryzacji budynku, była prowadzona w takiej formie do 2008 r.
Organ II instancji końcowo uznał, że przebieg przedmiotowej granicy jest zgodny z materiałami źródłowymi, w tym z założenia ewidencji gruntów i budynków oraz operatem nr [...], które stanowiły podstawę określenia prawa własności gruntów skarżącego i jego poprzedników prawnych. Jednocześnie w sprawie nie zostały przedstawione nowe opracowania geodezyjno-prawne, z których wynikałby stan inny, odmienny od dotychczas ujawnionego w rejestrze ewidencyjnym. Zebrany materiał dowodowy pozwala więc na odmowę aktualizacji w operacie ewidencji gruntów
i budynków zgodnie z żądaniem skarżącego.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, iż zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Starosty są bezzasadne.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że wewnętrzne zmiany działki nr [...] wynikają
z początku lat 90. Działka skarżącego nr [...].straciła w tym okresie od strony północnej ponad [...] m2 na rzecz działki nr [...]. Decyzja z [...] czerwca 2006 r. znak: [...] oraz sporządzona na potrzeby tego postępowania mapka przyczyniły się do zmiany granicy prawnej między działkami nr [...].i nr [...]
z działką nr [...] o powierzchni [...] ha i [...] m szerokości. Operatem nr [...]dopasowano mapę ewidencyjną do działki nr [...]oraz przywrócono powierzchnię działki nr [...], ale nie od strony północnej działki, tylko od strony południowej. Skarżący stwierdził, że granica pomiędzy działami nr [...]i nr [...] jest zgodna
z operatami nr [...] i nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1066) sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia prawa.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy P.g.k.
Przepis art. 2 pkt 8 tej ustawy definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W odniesieniu do gruntów ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 P.g.k.). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k.). Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 P.g.k.).
Stosownie do art. 24 ust. 2a P.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów
i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego
i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone
w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się
w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c P.g.k.).
Stosownie do § 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:
1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;
2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;
3) wyeliminowania danych błędnych.
Przytoczone przepisy wskazują, że istotą ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów
o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13, publ. cbosa).
Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy (por. wyroki NSA: z 27 października 1998 r., sygn. akt II SA 1094/98, z 18 marca 1999 r., sygn. akt II SA 1728/98 i z 19 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 862/00, wszystkie publ. cbosa).
Procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter
i przede wszystkim obejmuje wymianę (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegającą na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy mające charakter oczywistych, w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych, omyłek. Chodzi zatem o błędy dostrzegalne bez konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA
z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1444/20, publ. cbosa).
Jak podkreśla w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty, takie jak: odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także aktów notarialnych. Oznacza to, że za pomocą regulacji zawartych w P.g.k. nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyroki NSA: z 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07 oraz z 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14, publ. cbosa). Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Temu bowiem służą tego rodzaju postępowania jak: rozgraniczenie, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo
o ustalenie albo o ochronę własności. Natomiast organy ewidencyjne są jedynie uprawnione do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Przy tym, dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie mają kompetencji do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w niej praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty.
Wymaga jednocześnie podkreślenia, że zgodnie z utrwalonym w tej kwestii stanowiskiem, na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń prawnych, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Wynika to z treści przywołanego wyżej przepisu art. 22 ust. 2 P.g.k. Weryfikowaniu danych już wprowadzonych do ewidencji w zakresie ich zgodności
z treścią dokumentów źródłowych, stanowiących podstawę wpisu do ewidencji, czy zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym w terenie, służy prowadzone z urzędu postępowanie weryfikacyjne, o którym mowa w § 54 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów. Powtórna ocena dokumentów archiwalnych nie jest zaś możliwa
w postępowaniu wszczynanym na wniosek podmiotu ewidencyjnego (por. wyroki: WSA w Rzeszowie z 9 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 768/21 oraz z 12 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1541/15, WSA w Szczecinie z 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 689/17, wszystkie publ. cbosa).
Jednocześnie objęte wnioskiem zainteresowanego podmiotu zmiany nieaktualnych danych ewidencyjnych, powinny być udokumentowane przez wnioskodawcę, co wynika z art. 24 ust. 2b lit. h P.g.k. W przypadku nieprzedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów uzasadniających wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów, wniosek o dokonanie zmiany nie może być uwzględniony.
Kontrolowane przez Sąd postępowanie, zakończone decyzją odmawiającą aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, było postępowaniem prowadzonym na wniosek skarżącego, który zażądał usunięcia błędu z ewidencji w zakresie przebiegu granic między działkami nr [...]i nr z obrębu B., gmina J., zaistniałego po wydaniu decyzji Starosty z [...] czerwca 2006 r. (operat nr [...]). Skarżący wraz z pismem inicjującym postępowanie powołał się na ww. decyzję oraz załączył dwie mapy: jedną z [...] grudnia 1998 r. sporządzoną do celów projektowych związaną z uzyskaniem pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na działce nr [...]oraz drugą z [...] maja 2006 r. dotyczącą inwentaryzacji powykonawczej tego budynku. Przy pismach z [...] stycznia 2020 r. i [...] lutego 2020 r. skarżący złożył dodatkowo inne dokumenty, w tym mapę z listopada 1995 r. dotyczącą legalizacji budynku na działce nr [...]. W ocenie strony w operacie nr [...] zmieniona została granica między działkami nr [...]i nr [...], a błąd w zakresie przebiegu tej granicy wynika z decyzji z [...] czerwca 2006 r.
Organy ewidencyjne w niniejszej sprawie zasadnie uznały, że ww. mapy złożone przez skarżącego nie mogą być podstawą do dokonania zmiany w ewidencji w zakresie żądanym przez stronę, ponieważ nie są to dokumenty źródłowe mówiące o przebiegu spornej granicy w kontekście aktualizacji ewidencji. Skarżący w toku postępowania administracyjnego również potwierdził, że mapy te nie są mapami służącymi do celów prawnych, tj. do określenia zasięgu prawa własności, a więc przebiegu granic. Organy w uzasadnieniach swoich decyzji szczegółowo przedstawiły analizę szeregu operatów geodezyjnych w celu ustalenia podstaw do ewentualnej aktualizacji ewidencji gruntów
i budynków w odniesieniu do przebiegu granicy między działkami nr [...] i nr [...].
W ocenie organów obu instancji od ujawnienia w ewidencji gruntów działki nr [...], tj. od operatu podziałowego nr [...], przebieg granicy działki strony i jej powierzchnia nie uległy zmianie. Natomiast niewątpliwie w ewidencji gruntów i budynków granice działki skarżącego oznaczone są jako sporne (operat z 2015 r.). Z treści odwołania
i skargi strony również wynika, że w zakresie granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] istnieje spór graniczny, o którego możliwościach rozwiązania skarżący był wielokrotnie informowany w toku przedmiotowego postępowania.
Z kolei decyzja Starosty z [...] czerwca 2006 r. – wbrew stanowisku skarżącego - w żadnym wypadku nie zmieniła granicy prawnej między ww. działkami. Z jej treści jasno wynika, że dotyczy ona wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków
w odniesieniu do działki nr [...] jedynie w zakresie opisania użytków gruntowych i klas bonitacyjnych (część dotychczasowych użytków rolnych w wyniku ich zabudowy przekształcono na tereny mieszkaniowe). W decyzji zaznaczono przy tym wyraźnie, że granice ewidencyjne działki nr [...] nie uległy zmianie.
Sąd podziela więc ustalenia organów, że - wbrew zarzutom skargi – żadne dokumenty istniejące w zasobie geodezyjno-kartograficznym nie potwierdzają zmiany przebiegu spornej granicy na podstawie decyzji z [...] czerwca 2006 r. Nie mamy tu do czynienia z oczywistym błędem, który powinien być zmieniony z urzędu w trybie aktualizacji na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) P.g.k., ani też sam skarżący nie dołączył do swojego wniosku takiej dokumentacji, z której wynikałoby, że obecne zapisy w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do przebiegu granicy między działkami nr [...] i nr [...] są już historyczne (nieaktualne). Zatem przeanalizowana w toku postępowania administracyjnego dokumentacja geodezyjna zgromadzona w zasobie nie potwierdziła stanowiska skarżącego co do przebiegu spornej granicy.
Jak już wyżej wskazano w ramach postępowania ewidencyjnego nie dojdzie do załatwienia sporu o prawo własności, o granice czy powierzchnie działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów źródłowych zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Kwestia sporów granicznych powinna być rozstrzygnięta w odrębnym trybie.
W odniesieniu do zarzutu skargi dotyczącego rozbieżności co do oceny materiału dowodowego w postępowaniu ewidencyjnym oraz równolegle prowadzonym postępowaniu o uznanie działki nr [...] za mienie gromadzkie, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego zawarte w odpowiedzi na skargę, że w decyzji z [...] listopada 2021 r. znak: [...] Starosta jasno wskazał, że nie rozstrzyga spraw własnościowych dotyczących m.in. przebiegu granic czy powierzchni działek, a opiera się na aktualnych danych ewidencji gruntów i budynków, które są tożsame z zapisami operatu ewidencji gruntów z lat 60-tych.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddali skargę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.