III SA/Lu 213/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność części uchwały Rady Powiatu w Hrubieszowie dotyczącej rozkładu godzin pracy aptek, uznając, że przekroczono upoważnienie ustawowe w zakresie umożliwienia aptekom samodzielnego organizowania zastępstw.
Wojewoda Lubelski zaskarżył uchwałę Rady Powiatu w Hrubieszowie dotyczącą rozkładu godzin pracy aptek, kwestionując punkt zezwalający aptekom na samodzielne organizowanie zastępstw w przypadku niemożności pełnienia dyżuru. Sąd administracyjny przyznał rację Wojewodzie, stwierdzając, że Rada Powiatu przekroczyła swoje upoważnienie ustawowe, które ogranicza się do ustalenia rozkładu dyżurów, a nie do regulowania kwestii organizacyjnych aptek. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność spornego fragmentu uchwały.
Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Lubelskiego na uchwałę Rady Powiatu w Hrubieszowie ustalającą rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych. Wojewoda zakwestionował punkt 4 załącznika do uchwały, który zezwalał aptece wyznaczonej do dyżuru na zapewnienie zastępstwa we własnym zakresie, jeśli nie mogła go pełnić. Zdaniem Wojewody, Rada Powiatu przekroczyła zakres upoważnienia ustawowego zawartego w art. 94 ust. 2 Prawa farmaceutycznego, który pozwala jedynie na ustalenie rozkładu godzin pracy, a nie na delegowanie kompetencji do organizowania zastępstw. Rada Powiatu argumentowała, że sporny punkt nie zmienia rozkładu dyżurów, a jedynie nakłada na aptekę obowiązek zapewnienia zastępstwa, co jest kwestią organizacyjną kierownika apteki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał rację Wojewodzie. Sąd podkreślił, że akty prawa miejscowego muszą być wydawane na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych. Upoważnienie z art. 94 ust. 2 Prawa farmaceutycznego pozwala radzie powiatu jedynie na określenie rozkładu godzin pracy aptek, a nie na regulowanie sposobu zapewnienia zastępstwa. Obowiązek zapewnienia funkcjonowania apteki, w tym podczas dyżurów, spoczywa na kierowniku apteki, a nie na radzie powiatu. W związku z tym, sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej punktu 4 załącznika, uznając, że został on podjęty z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, rada powiatu nie może w uchwale zezwolić aptekom na samodzielne organizowanie zastępstw, gdyż przekracza to zakres upoważnienia ustawowego.
Uzasadnienie
Upoważnienie ustawowe dla rady powiatu ogranicza się do ustalenia rozkładu godzin pracy aptek, a kwestie organizacyjne związane z zapewnieniem zastępstwa leżą w gestii kierownika apteki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (7)
Główne
Prawo farmaceutyczne art. 94 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
Określa, że rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien być dostosowany do potrzeb ludności i zapewniać dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy.
Prawo farmaceutyczne art. 94 § ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
Określa, że rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na danym terenie określa, w drodze uchwały, rada powiatu, po zasięgnięciu opinii wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) gmin z terenu powiatu i samorządu aptekarskiego. Sąd uznał, że rada powiatu przekroczyła zakres tego upoważnienia, zezwalając na samodzielne organizowanie zastępstw.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stanowi, że Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, jeśli strona zgłosi wniosek, a pozostałe strony nie zażądają rozprawy.
u.s.p. art. 79 § 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
Uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.
Prawo farmaceutyczne art. 88 § ust. 5
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
Określa zadania kierownika apteki, w tym nadzór nad bieżącą działalnością apteki i organizację pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rada Powiatu przekroczyła zakres upoważnienia ustawowego, zezwalając aptekom na samodzielne organizowanie zastępstw w dyżurach. Kwestie organizacyjne związane z zapewnieniem zastępstwa w dyżurach aptek leżą w gestii kierownika apteki, a nie rady powiatu.
Odrzucone argumenty
Sporny punkt 4 załącznika nie nadaje uprawnienia do zmiany rozkładu godzin pracy, a jedynie do zapewnienia zastępstwa przez inną aptekę. Rada Powiatu nie nałożyła na właścicieli i kierowników aptek obowiązków związanych z czynnościami, jakie muszą podjąć w sytuacji, gdy planują zamknięcie apteki lub zmianę godzin jej pracy.
Godne uwagi sformułowania
Organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. W ocenie Sądu należy wyraźnie rozróżnić uprawnienie rady powiatu do podjęcia uchwały w zakresie określenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych od obowiązków kierownika apteki odpowiedzialnego za jej prowadzenie. Pełnienie dyżurów nocnych i podczas dni wolnych od pracy wchodzi w zakres ustawowych zadań aptek ogólnodostępnych i do kierownika apteki należy takie zorganizowanie pracy, aby placówka ten obowiązek mogła realizować.
Skład orzekający
Agnieszka Kosowska
sprawozdawca
Iwona Tchórzewska
członek
Robert Hałabis
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja granic upoważnienia ustawowego dla rad powiatów przy ustalaniu rozkładu godzin pracy aptek oraz rozgraniczenie kompetencji rady od obowiązków kierownika apteki."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania rozkładu dyżurów aptek przez radę powiatu i możliwości organizowania zastępstw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z kompetencjami organów samorządu terytorialnego i funkcjonowaniem aptek, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i farmaceutycznym.
“Apteki nie mogą same organizować zastępstw dyżurów – Sąd Administracyjny wyjaśnia granice prawa miejscowego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Lu 213/23 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2023-07-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/ Iwona Tchórzewska Robert Hałabis /przewodniczący/ Symbol z opisem 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych 6392 Skargi na uchwały rady powiatu w przedmiocie ... (art. 87 i 88 ustawy o samorządzie powiatowym) Hasła tematyczne Prawo miejscowe Skarżony organ Inne Treść wyniku stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2301 art. 94 ust. 1 , ust. 2, art. 88 ust. 5 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 147 par. 1, art. 119 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Wojewody Lubelskiego na uchwałę Rady Powiatu w Hrubieszowie z dnia 2 lutego 2023 r. Nr XLVIII/395/2023 w sprawie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie Powiatu Hrubieszowskiego stwierdza nieważność uchwały w części obejmującej załącznik do uchwały w zakresie słów: "4. W przypadku gdy apteka wyznaczona do pełnienia dyżuru nie ma możności jego pełnienia w wyznaczonym terminie zapewnia zastępstwo we własnym zakresie, umieszczając stosowną informację w aptece." Uzasadnienie Sygn. III SA/Lu 213/23 UZASADNIENIE Rada Powiatu w Hrubieszowie w dniu 2 lutego 2023 r. podjęła uchwałę Nr XLVIII/395/2023 w sprawie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie Powiatu Hrubieszowskiego. W załączniku do przedmiotowej uchwały - w formie tabel – określono w okresie od 1 marca 2023 r. do 29 lutego 2024 r. rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych położonych na terenie miasta Hrubieszów (tabela 1); rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych położonych na terenie gmin wiejskich Powiatu Hrubieszowskiego (tabela 2) oraz rozkład dyżurów aptek ogólnodostępnych w Powiecie Hrubieszowskim w dni wolne od pracy, niedziele i święta oraz w godzinach nocnych (tabela 3). Natomiast pod tabelą trzecią - w punktach 1 - 4 zamieszczone zostały postanowienia doprecyzowujące godziny dyżurów nocnych, świątecznych oraz w dni wolne od pracy. W punkcie 4 tych postanowień Rada Powiatu przyjęła, że: "W przypadku gdy apteka wyznaczona do pełnienia dyżuru nie ma możności jego pełnienia w wyznaczonym terminie zapewnia zastępstwo we własnym zakresie, umieszczając stosowną informację w aptece". Na wskazaną uchwałę Wojewoda Lubelski wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w części obejmującej załącznik do uchwały w zakresie słów: "4. W przypadku gdy apteka wyznaczona do pełnienia dyżuru nie ma możności jego pełnienia w wyznaczonym terminie zapewnia zastępstwo we własnym zakresie, umieszczając stosowną informację w aptece". W uzasadnieniu skargi Wojewoda Lubelski podkreślił, że ustalając rozkład dyżurów aptek ogólnodostępnych w Powiecie Hrubieszowskim w dni wolne od pracy, niedziele i święta oraz w godzinach nocnych Rada Powiatu dopuściła możliwość modyfikowania ustalonych uchwałą harmonogramu dyżurów na podstawie wewnętrznych uzgodnień właścicieli (kierowników) aptek. W jego ocenie wprowadzając powyższe regulacje Rada Powiatu przekroczyła zakres upoważnienia udzielonego w art. 94 ust. 2 Prawa farmaceutycznego, na podstawie którego rada powiatu władna jest określić w uchwale jedynie rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na danym terenie. W zakresie tak przyznanego upoważnienia nie mieści się kompetencja do zobowiązania aptek (czy też ich właścicieli lub kierowników) do zorganizowania we własnym zakresie zastępstwa w przypadku niemożności pełnienia dyżuru. Wojewoda Lubelski wskazał, że uchwała rady powiatu, ustalająca harmonogram dyżurów nocnych, świątecznych oraz w dni wolne od pracy pełnionych przez apteki ogólnodostępne, jest aktem prawa miejscowego. Istotą aktów prawa miejscowego jest natomiast możliwość korzystania przez prawodawców lokalnych ze swobody prawotwórczej, której zakres każdorazowo określa ustawodawca konstruując upoważnienie ustawowe do stanowienia danego rodzaju aktów prawa miejscowego. Z art. 94 Konstytucji wynika bowiem, że organy lokalne są upoważnione do stanowienia aktów prawa miejscowego "na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie". Nie oznacza to jednakże prawa do dowolności prawodawców lokalnych. Akty prawa miejscowego pozostają bowiem nadal aktami podustawowymi, wykonawczymi do ustawy, na podstawie której są one stanowione. W przypadku braku wyraźnego upoważnienia stanowienie aktów prawa miejscowego, czyli władcze wkraczanie przy pomocy powszechnie obowiązujących źródeł prawa w prawa i obowiązki podmiotów stojących na zewnątrz administracji, należy uznać za niedopuszczalne. Tego rodzaju naruszenie prawa bez wątpienia ma charakter istotny. Dalej Wojewoda Lubelski zwrócił uwagę, że z upoważnienia ustawowego zawartego w art. 94 ust. 1 i 2 ustawy Prawo farmaceutyczne wynika wyłącznie możliwość wprowadzenia przez radę powiatu regulacji lokalnej dotyczącej rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, dostosowanej do potrzeb ludności i zapewniającej dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy. W tej sytuacji regulacja zamieszczona w punkcie 4 załącznika do uchwały wykracza poza upoważnienie ustawowe z art. 94 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne. W ocenie Wojewody Lubelskiego przedmiotową regulacją Rada Powiatu w Hrubieszowie nałożyła na właścicieli i kierowników aptek obowiązki związane z czynnościami, jakie muszą podjąć w sytuacji, gdy planują zamknięcie apteki bądź zmianę godzin jej pracy. Ponadto Rada dopuściła możliwość modyfikowania treści podjętej uchwały w wyniku uzgodnień dokonanych przez te podmioty (tj. właścicieli i kierowników aptek), do których uchwalenia nie była upoważniona, a ponadto przekazała wynikające dla niej z ustawy kompetencje innemu podmiotowi. Uchybia to powszechnie akceptowanej zasadzie, zgodnie z którą jedynym źródłem kreowania obowiązków (ograniczeń) może być ustawa, a akty podustawowe, np. uchwały rady gminy (powiatu) mogą to czynić tylko na podstawie i w zakresie granic ustalonych w upoważnieniu ustawowym. Z treści art. 94 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne jednoznacznie wynika, że żaden podmiot poza radą powiatu nie może modyfikować rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych. Rada nie ma uprawnień do przekazywania kompetencji w tym zakresie na żaden inny podmiot. W odpowiedzi na skargę Rada Powiatu w Hrubieszowie wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od Wojewody Lubelskiego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu Rada Powiatu zwróciła uwagę, że sporny pkt 4 załącznika do przedmiotowej uchwały nie nadaje uprawnienia aptece (właścicielowi, kierownikowi) do zmiany rozkładu godzin pełnienia dyżurów przez aptekę, ale do zapewnienia zastępstwa przez inną aptekę do pełnienia dyżuru w tym samym zakresie, w tym samym czasie, co apteka zastępowana. Wbrew twierdzeniom Wojewody Lubelskiego, Rada Powiatu w Hrubieszowie nie nałożyła na właścicieli i kierowników aptek obowiązków związanych z czynnościami, jakie muszą podjąć w sytuacji, gdy planują zamknięcie apteki, bądź zmianę godzin jej pracy. Rada Powiatu, bowiem nie przewidziała zamknięcia apteki, ani zmiany godzin jej pracy. Prawidłowa wykładnia punktu 4 przedmiotowej uchwały sprowadza się do tego, że w przypadku braku możliwości pełnienia dyżuru przez aptekę zgodnie z rozkładem przyjętym w uchwale Rady Powiatu, to na tej aptece (właścicielu, kierowniku) ciąży obowiązek i odpowiedzialność zapewnienia zastępstwa przez inną aptekę w ramach dyżuru pełnionego w tym samym czasie i w tym samym zakresie. W ocenie Rady Powiatu w tym przypadku nie jest cedowana odpowiedzialność na żadną inną osobę za zapewnienie zastępstwa, ani też nie następuje zmiana godzin pełnienia dyżuru. Tym samym, wbrew twierdzeniom Wojewody, Rada Powiatu nie dopuściła możliwości modyfikowania treści podjętej uchwały w wyniku uzgodnień dokonanych przez podmioty (tj. właścicieli i kierowników aptek), do których uchwalenia nie była upoważniona i przekazała wynikające dla niej z ustawy kompetencje innemu podmiotowi. W przypadku bowiem jedynie zmiany godzin pracy apteki (w tym pełnienia dyżurów), a nie zmiany apteki pełniącej dyżur w ramach zastępstwa, za której ustalenie jest odpowiedzialna apteka zastępowana (właściciel, kierownik), należy postępować zgodnie z regulacją zawartą w art. 94 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne. W przepisie tym nie została wskazana dyspozycja, zgodnie z którą w przypadku zastępstwa apteki wymagane jest podjęcie uchwały przez Radę Powiatu. To na właścicielu (kierowniku) spoczywa bowiem odpowiedzialność za zorganizowanie funkcjonowania apteki, w czym zawiera się również, obowiązek zapewnienia zastępstwa. Należy mieć przede wszystkim na uwadze to, że w powiecie hrubieszowskim w aptekach zatrudniany jest głównie jeden farmaceuta, co prowadzi do wniosku, iż w przypadku niespodziewanej sytuacji, choroby pracownika czy siły wyższej, apteka ta nie ma możliwości ustanowienia zastępstwa pełnionego przez innego uprawnionego pracownika posiadającego niezbędne kwalifikacje, tj. farmaceuty, a tym samym właściciel (kierownik) apteki zobowiązany zostaje do wskazania innej apteki do pełnienia zastępstwa. W tym przypadku istotne jest ustalenie takiego rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, który będzie stwarzał możliwość jak najlepszego i najszybszego skorzystania z niezbędnej pomocy wówczas, gdy nie obowiązuje powszedni czas pracy aptek, a zaistnieje nadzwyczajna, trudna do przewidzenia potrzeba podania leku. W tym przypadku – w ocenie Rady Powiatu – mamy do czynienia nie ze zmianą rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, ale z wypełnieniem przez kierownika apteki obowiązku zapewnienia możliwości najszybszego skorzystania z pomocy. Analiza treści zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że organ powiatu ustalił na 2023 r. rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych, uwzględniając wymogi wynikające z ustawy, tj. dostosowując go do potrzeb ludności i zapewniając dostępność realizowanych przez aptekę świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy. Odwołując się do kryteriów ustawowych, przyjęta uchwałą regulacja mieści się w granicach upoważnienia ustawowego i nie narusza przepisu art. 94 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne. Podstawą do zakwestionowania zgodności z prawem (legalności) zaskarżonej uchwały byłoby wykazanie, że Rada Powiatu działała bez podstawy prawnej lub z naruszeniem granic upoważnienia ustawowego. Tymczasem w kontrolowanej sprawie do takich naruszeń nie doszło. Rada Powiatu, wykorzystując upoważnienie ustawowe, wprowadziła mieszczące się w granicach tego upoważnienia obowiązki uznane przez nią za adekwatne do prawidłowego wykonania ustawy. Nie można uzasadniać wadliwości uchwały w ten sposób, że poprzez zawartą w niej regulację nałożono na właścicieli aptek wymogi dotyczące zapewnienia dostępności usług świadczonych przez apteki poprzez ustanowienie zastępstwa za dyżurne apteki. Rada Powiatu wskazała również, że ustawodawca, nakładając na apteki ogólnodostępne, będące placówkami ochrony zdrowia publicznego, obowiązek świadczenia usług farmaceutycznych przez uprawnione osoby (farmaceutów), w tym zaopatrywanie ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8 Prawa farmaceutycznego oraz wykonywania czynności określonych w art. 86 ust. 1 i 2 Prawa farmaceutycznego, nie uzależnił wykonywania tych obowiązków od indywidualnych warunków funkcjonowania danej placówki, czy też liczby zatrudnionych w niej pracowników. Zobowiązał natomiast kierownika apteki ogólnodostępnej do takiej organizacji pracy w aptece (art. 88 ust. 1 w związku z ust. 5 Prawa farmaceutycznego), by ta placówka ochrony zdrowia publicznego mogła wykonywać usługi farmaceutyczne, o których mowa w art. 86 ust. 2 Prawa farmaceutycznego. Przyjęcie odpowiednich rozwiązań, zapewniających właściwą realizację ustawowych obowiązków, jest warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej w sposób zgodny z prawem. Pełnienie dyżurów nocnych i podczas dni wolnych od pracy wchodzi w zakres ustawowych zadań aptek ogólnodostępnych. Przedsiębiorca jest więc zobowiązany w taki sposób zorganizować pracę apteki, aby wypełnił ciążące na nim zobowiązanie. W sytuacjach szczególnych dopuszczalne jest wyznaczenie zastępstwa. Ustawodawca zobowiązał radę powiatu do określenia w akcie prawa miejscowego harmonogramu. Akt ten winien więc rozstrzygać wszystkie kwestie powierzone w upoważnieniu ustawowym prawodawcy lokalnemu. Do kierownika apteki należy takie zorganizowanie pracy, aby placówka ten obowiązek mogła realizować. Zastępstwa, nie powodują zmian w harmonogramie dyżurów aptek. Analiza art. 88 ustawy Prawo farmaceutyczne wskazuje, że treść w nim zawarta dotyczy kwestii związanych z wykonywaniem przez kierownika apteki ustawowych zadań z zakresu ochrony zdrowia. Zadania kierownika apteki zostały określone w art. 88 ust. 5 powołanej ustawy i służą właściwemu wypełnianiu zadań przez aptekę, natomiast obowiązki podmiotu, który uzyskał zezwolenie na prowadzenie apteki, wynikają ze świadczenia przez aptekę usług farmaceutycznych, o jakich mowa w art. 86 ust. 2 ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej - art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej p.p.s.a. Jeżeli akt prawny, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., wydany zostanie z naruszeniem prawa, to stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Unormowanie to nie określa jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały. Jednak w orzecznictwie przyjmuje się, że chodzi tu o istotne naruszenie prawa (w przeciwieństwie do nieistotnych, do których zaliczyć należy mniej doniosłe uchybienia, jak nieścisłości prawne czy też błędy niemające wpływu na istotną treść objętej nadzorem uchwały lub zarządzenia, np. powołanie niewłaściwej podstawy prawnej w sytuacji, gdy istnieje właściwa podstawa - por. B. Adamiak, Wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach z zakresu samorządu terytorialnego, Sam. Ter. 1997, nr 4, s. 30). Zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1526 ze zm.) uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej doręczenia organowi nadzoru. Jednocześnie po upływie tego terminu, organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały organu powiatu. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego (art. 81 ustawy o samorządzie powiatowym). W ocenie Wojewody Lubelskiego zawarte w zaskarżonej uchwale końcowe stwierdzenie, że "W przypadku gdy apteka wyznaczona do pełnienia dyżuru nie ma możności jego pełnienia w wyznaczonym terminie zapewnia zastępstwo we własnym zakresie, umieszczając stosowną informację w aptece" w istotny sposób narusza prawo, z uwagi na przekroczenie granic upoważnienia ustawowego zawartego w art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2301 ze zm.). Natomiast w ocenie Rady Powiatu uchwała w tym zakresie nie narusza prawa, gdyż nie wpływa na ustalony rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych. W ocenie Sądu rację w tej sprawie należy przyznać Wojewodzie Lubelskiemu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) Organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Zgodnie z art. 12 pkt 1 ustawy o samorządzie powiatowym do wyłącznej właściwości rady powiatu należy stanowienie aktów prawa miejscowego. Akty prawa miejscowego należą do źródeł prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Są to akty normatywne, które są skierowane do nieokreślonej liczby adresatów i regulują powtarzalne wzorce zachowań. Ich cechą charakterystyczną, mimo znacznego wewnętrznego zróżnicowania, jest zakres obowiązywania ograniczający się do obszaru działania organu władzy publicznej, który ustanowił akt. Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien być dostosowany do potrzeb ludności i zapewniać dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy. Rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na danym terenie określa, w drodze uchwały, rada powiatu, po zasięgnięciu opinii wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) gmin z terenu powiatu i samorządu aptekarskiego (ust. 2). Z treści przywołanego przepisu ustawy Prawo farmaceutyczne wynika, że rada powiatu posiada upoważnienie do wydania aktu prawa miejscowego jedynie w zakresie określenia (wyznaczenia) rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, przy czym ustalenie tych godzin powinno być dostosowane do potrzeb ludności i zapewniać dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy. Określenie rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinno przybrać formę jednoznacznego i precyzyjnego wskazania, w jakich godzinach pracują apteki ogólnodostępne w ciągu tygodnia, która ogólnodostępna apteka, w konkretnym terminie, w określonych godzinach (obejmujących porę nocną, niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy) sprawuje opiekę farmaceutyczną, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty (Dz. U. z 2022 r. poz. 1873), świadczy usługi farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 tej ustawy, i wykonuje zadania zawodowe, o których mowa w art. 4 ust. 4 pkt 1, 2, 4-10 i 13-16 tej ustawy. Innymi słowy z rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych mieszkaniec danego powiatu (ale również każda inna osoba) powinien dowiedzieć się, gdzie konkretnie i w jakich godzinach pracy apteki będzie mógł nabyć – także poza "normalnymi" godzinami pracy aptek leki czy inne wyroby medyczne. W ocenie Sądu należy wyraźnie rozróżnić uprawnienie rady powiatu do podjęcia uchwały w zakresie określenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych od obowiązków kierownika apteki odpowiedzialnego za jej prowadzenie. Zgodnie bowiem z 88 ust. 5 ustawy Prawo farmaceutyczne do zadań kierownika apteki ogólnodostępnej należy osobiste kierowanie apteką, obejmujące m.in. nadzór nad bieżącą działalnością apteki, w szczególności nad przyjmowaniem, wydawaniem, przechowywaniem i identyfikacją produktów leczniczych i wyrobów medycznych. Co ważne kierownik apteki wyznacza, na czas swojej nieobecności, farmaceutę (który spełnia warunki określone w art. 88 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne), do jego zastępowania. Nie jest rolą rady powiatu regulowanie w uchwale określającej rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych – obowiązków kierownika apteki zapewnienia prawidłowego funkcjonowania danej apteki. Należy więc wyraźnie stwierdzić, że w ustawie Prawo farmaceutyczne znajdują się przepisy, które nakazują kierownikowi apteki takie zorganizowanie pracy, aby zapewnić dostępność do świadczeń, także podczas jego nieobecności. Pełnienie dyżurów nocnych i podczas dni wolnych od pracy wchodzi w zakres ustawowych zadań aptek ogólnodostępnych i do kierownika apteki należy takie zorganizowanie pracy, aby placówka ten obowiązek mogła realizować. Podzielić tym samym należy argumentację zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. II GSK 585/12, (LEX nr 1383033), że: "organ podejmując uchwałę nie może brać pod uwagę hipotetycznych trudności, jakie może mieć podmiot prowadzący aptekę w zrealizowaniu obciążającego go (...) obowiązku (...), który jest jedynie kwestią organizacyjną i sposób (...) rozwiązania zależy jedynie od decyzji podmiotu prowadzącego aptekę." W wyroku z dnia 14 maja 2013 r., sygn. IV SA/Wr 129/13 (LEX nr 1330454) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że: "Pełnienie dyżurów nocnych i podczas dni wolnych od pracy wchodzi w zakres ustawowych zadań aptek ogólnodostępnych i do kierownika apteki należy takie zorganizowanie pracy, aby placówka ten obowiązek mogła realizować". W związku z powyższym, o ile zaskarżona uchwała wykonuje upoważnienie ustawowe i określa rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie miasta Hrubieszowa i powiatu hrubieszowskiego – to już pkt 4 zawarty w załączniku do uchwały o treści "W przypadku gdy apteka wyznaczona do pełnienia dyżuru nie ma możności jego pełnienia w wyznaczonym terminie zapewnia zastępstwo we własnym zakresie, umieszczając stosowną informację w aptece" podjęty został z przekroczeniem zakresu upoważnienia udzielonego w art. 94 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne. A w konsekwencji należy uznać skargę Wojewody Lubelskiego za zasadną i na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej sformułowanie, że w przypadku gdy apteka wyznaczona do pełnienia dyżuru nie ma możności jego pełnienia w wyznaczonym terminie zapewnia zastępstwo we własnym zakresie, umieszczając stosowną informację w aptece. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w związku z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie Wojewoda Lubelski zgłosił wniosek, o którym mowa powyżej, natomiast organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI