II SA/Bd 658/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję utrzymującą w mocy odmowę aktualizacji ewidencji gruntów, uznając, że spory o własność i powierzchnię nieruchomości nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu ewidencyjnym, a jedynie w drodze postępowania cywilnego.
Skarżący domagali się ujawnienia działki nr [...] w ewidencji gruntów jako ich własność, powołując się na wpisy w księdze wieczystej. Organy administracji odmówiły aktualizacji, wskazując na rozbieżności w dokumentach źródłowych i brak jednoznacznego udokumentowania nabycia własności. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, podkreślając, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów o własność, a wszelkie wątpliwości dotyczące dokumentów źródłowych wymagają postępowania cywilnego.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o odmowie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków. Skarżący, M. T. i J. T., domagali się ujawnienia działki nr [...] jako ich własności, opierając się na wpisach w księdze wieczystej. Organy administracji odmówiły aktualizacji, wskazując na rozbieżności w aktach własności ziemi z 1973 r. oraz błędne dołączenie części działki do ksiąg wieczystych w 1983 r. Sąd administracyjny uznał, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów o prawo własności. Podkreślono, że aktualizacja ewidencji może nastąpić na podstawie dokumentów potwierdzających nabycie prawa własności, a nie na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości co do ich treści. Sąd stwierdził, że spory dotyczące własności i powierzchni nieruchomości powinny być rozstrzygane w postępowaniu cywilnym, a organ ewidencyjny nie jest do tego uprawniony. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ ewidencyjny nie może dokonać aktualizacji danych w oparciu o wpisy w księdze wieczystej, jeśli istnieją rozbieżności w dokumentach źródłowych i nie zostały one jednoznacznie wyjaśnione. Spory o własność i powierzchnię nieruchomości wymagają rozstrzygnięcia w postępowaniu cywilnym.
Uzasadnienie
Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów o własność. Aktualizacja danych wymaga udokumentowania nabycia prawa własności na podstawie aktualnych dokumentów, a nie powtórnej oceny archiwalnych, potencjalnie wadliwych dokumentów. W przypadku wątpliwości co do dokumentu źródłowego, konieczne jest wytworzenie nowego, poprawnego dokumentu lub rozstrzygnięcie sporu w drodze postępowania cywilnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (17)
Główne
p.g.i.k. art. 24 § ust. 2a
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
Podstawy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków (z urzędu lub na wniosek).
p.g.i.k. art. 24 § ust. 2b
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
Sposoby aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków (czynność materialno-techniczna lub decyzja administracyjna).
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka w przedmiocie skargi.
Pomocnicze
p.g.i.k. art. 2 § pkt 8
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
Definicja ewidencji gruntów i budynków jako systemu informacyjnego gromadzącego dane o gruntach, budynkach, lokalach, ich właścicielach oraz innych podmiotach władających.
p.g.i.k. art. 20 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
Zakres danych dotyczących gruntów w ewidencji: położenie, granice, powierzchnia, rodzaje użytków, oznaczenia ksiąg wieczystych.
p.g.i.k. art. 20 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
Wskazanie właściciela lub władającego gruntem w ewidencji.
p.g.i.k. art. 22 § ust. 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
Obowiązek zgłaszania zmian danych w ewidencji, z wyłączeniem zmian wynikających z aktów normatywnych, orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej.
p.g.i.k. art. 24 § ust. 2c
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.
p.g.i.k. art. 24 § ust. 2a
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
Zwrot "wykrycie błędnych informacji" oznacza błąd oczywisty, nie wymagający szczegółowego postępowania dowodowego.
p.g.i.k. art. 24a
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
Postępowanie modernizacyjne.
p.g.i.k. art. 23 § ust. 1-4
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dokumenty, na podstawie których następuje aktualizacja informacji w ewidencji.
p.g.i.k. art. 23 § ust. 7
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
Niezwłoczne dokonywanie aktualizacji operatu ewidencyjnego po uzyskaniu odpowiednich dokumentów.
rozporządzenie w sprawie ewidencji art. 11
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Zakres danych objętych ewidencją (przedmiotowe i podmiotowe).
rozporządzenie w sprawie ewidencji art. 12
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Wykazywanie danych dotyczących opisu prawa podmiotów do działek ewidencyjnych, budynków i lokali oraz daty uzyskania tego prawa i informacji o dokumentach stanowiących podstawę ujawnienia.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nad działalnością administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nad działalnością administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów o własność. Aktualizacja ewidencji wymaga udokumentowania nabycia prawa własności na podstawie aktualnych dokumentów, a nie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Spory dotyczące własności i powierzchni nieruchomości powinny być rozstrzygane w postępowaniu cywilnym. Błędy wynikające z wadliwości dokumentu źródłowego nie mogą być korygowane w drodze aktualizacji ewidencji gruntów przez organ ewidencyjny.
Odrzucone argumenty
Możliwość aktualizacji informacji w ewidencji gruntów w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie wpisów w księdze wieczystej (art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. b p.g.i.k.), mimo rozbieżności w dokumentach źródłowych.
Godne uwagi sformułowania
Ewidencja gruntów jest zbiorem informacji o gruntach, nie rozstrzyga natomiast sporów o prawo. Wpisy mają charakter deklaratoryjny. Aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu w niej występującego może dotyczyć tylko i wyłącznie błędów oczywistych, czyli takich, które można dostrzec z łatwością, bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ ewidencyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego celem rozstrzygnięcia sporu co do własności nieruchomości oraz jej powierzchni. W przypadku sporu co do tego kto jest właścicielem działki nr [...] powinno dojść w pierwszej kolejności do rozstrzygnięcia tego sporu w drodze postępowania cywilnego. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.
Skład orzekający
Joanna Janiszewska - Ziołek
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Brzezińska
sędzia
Katarzyna Korycka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczących aktualizacji ewidencji gruntów, podkreślająca deklaratoryjny charakter ewidencji i konieczność rozstrzygania sporów o własność w drodze postępowania cywilnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji rozbieżności w dokumentach źródłowych i błędów w ewidencji. Może nie mieć bezpośredniego zastosowania w sprawach, gdzie dokumentacja jest jasna i nie budzi wątpliwości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowy problem prawny związany z ewidencją gruntów i rozbieżnościami między dokumentami, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym.
“Ewidencja gruntów a spory o własność: Kiedy sąd administracyjny odsyła do sądu cywilnego?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 658/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2024-11-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-07-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Joanna Brzezińska Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący sprawozdawca/ Katarzyna Korycka Symbol z opisem 6120 Ewidencja gruntów i budynków Hasła tematyczne Ewidencja gruntów Skarżony organ Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1752 art. 24 ust. 20 Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Katarzyna Korycka Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] czerwca 2024r. (znak [...]) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] października 2023r. (znak [...]) o odmowie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Wnioskiem z [...] marca 2023r. (data wpływu do organu) M. T. i J. T. (Skarżący) zwrócili się do Starosty [...] o ujawnienie działki nr [...] obręb K., gmina Ł. w ewidencji gruntów i budynków w jednostce rejestrowej [...] jako ich własność, a jednocześnie o wykreślenie wpisu ww. działki w jednostce rejestrowej [...]. Powołali się na wpisy w księdze wieczystej [...] i ujawnienie w niej prawa własności Skarżących do nieruchomości gruntowej obejmującej działki o nr. ewidencyjnych: [...] o łącznej powierzchni [...] ha. W piśmie z [...] września 2022r. Starosta G. wyjaśnił, że w operacie ewidencji gruntów i budynków w jednostce rejestrowej nr [...] ujawniono stan zgodny z aktem własności ziemi wydanym przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z [...] kwietnia 1973r., którym zostały nadane właścicielowi działki o [...] o łącznej powierzchni 4,4200 ha. Nieruchomość obejmująca ww. działki została ujawniona w księdze wieczystej [...] Na podstawie zaś dokumentów geodezyjnych z 1983r. błędnie dołączono do tych ksiąg wieczystych część działki [...] (błędnie dołączono część powierzchni rowów publicznych do działek sąsiednich). Księgi te zostały zamknięte, a nieruchomość w nich ujawniona została wpisana do [...]. W skompletowanych przez organ aktach sprawy znajdują się m.in.: a) odpis postanowienia Sądu Rejonowego w G. ([...]) stwierdzającego nabycie przez Skarżących spadku po W. T., S. T. i H. T.; b) akt własności ziemi z [...] kwietnia 1973r., stwierdzający nadanie prawa własności działek nr [...] i [...] na rzecz W. T. (z adnotacją, iż W. T. był samoistnym posiadaczem ww. gruntów od 1952r.) w trzech odpisach: - z prezentatą Prezydium Powiatowej Rady N. w G. (z datą wpływu 3 listopad 1973.) wskazujący na łączną powierzchnię ww. trzech działek – tj. 4,42 ha, - z prezentatą Archiwum Państwowego w T., wskazujący na łączną powierzchnię ww. trzech działek – tj. 4,42 ha, - przedstawiony przez Skarżących w kopii, na której naniesiono poprawkę w opisie wielkości łącznej powierzchni działek nr [...], i [...] -tj. skreślono 4.42 ha i wpisano 4,54 ha (poprawka opatrzona podpisem pracownika Urzędu M. G.); c) wypis z rejestru gruntów z [...] sierpnia 1963r. dotyczący działki nr [...] i [...] , wpisanych do jednostki rejestracyjnej nr [...], gdzie jako władający ww. działkami ujawniono W. T.; d) pismo Sądu Rejonowego w G. z [...] maja 2023r., wyjaśniające, że w księdze wieczystej [...] dokonano wpisu prawa własności Skarżących do działki na [...] na podstawie aktu własności ziemi z [...] kwietnia 1973r. oraz dokumentacji geodezyjnej (wpisy z zamkniętej dawnej księgi wieczystej). Decyzją z [...] października 2023 r. organ I instancji orzekł o odmowie aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących działki [...] w obrębie geodezyjnym K.. Wskazał, że w sprawie nie udokumentowano nabycia własności działki nr [...] przez Skarżących, a nadto istnieją rozbieżności w treści poszczególnych egzemplarzy Aktu własności ziemi i w takich okolicznościach brak jest podstaw do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o art. 24 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1752 z zm. – dalej powoływanej jako "p.g.i.k."). W odwołaniu od opisanej decyzji Skarżący domagali się uwzględnienia treści księgi wieczystej oraz uwzględnienia, że łączna powierzchnia należących do nich gruntów wynosi 4,5486 ha. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego uzupełnił materiał dowodowy i [...] czerwca 2024r. wydał zaskarżoną decyzję opisaną na wstępie. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia: - ewidencja gruntów obejmująca obręb K. istnieje od 1963r., wpisana do niej była działka nr [...] o powierzchni 0,31 ha (jako grunty pod wodami); - w 1979r. dokonano (wykazem zmian gruntowych) wpisu działki nr [...] o powierzchni 0,17 ha (jako powstałej w wyniku dokonania podziału nieruchomości), jako właściciela ujawniono Urząd M. i Gminy Ł., a jako rodzaj użytku – grunt pod wodami (rów); - w dokumentacji geodezyjnej dołączonej do księgi wieczystej [...] zawiera wykaz zmian gruntowych z 1983r., w którym to wykazie ujawniono działki: "[...]." jako rów o powierzchni 0,07 ha oraz [...] jako rów o powierzchni 0,05 ha (mapa jednostki rejestrowej nr [...], na której jako osobę władającą – właściciela wpisano W. T.). Organ odwoławczy wyjaśnił, że od 1963r. działka nr [...] o powierzchni 0,31 ha obręb K. zaewidencjonowana była w jednostce rejestracyjnej nr [...], gdzie zmianą z 1979r. dokonano wpisu działki nr [...] w jednostce rejestracyjnej nr [...], której władającym był Urząd Gminy Ł.. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie pozwoliło na bezsporne ustalenie właściciela działki nr [...], a z aktu własności ziemi z [...] kwietnia 1973r. (niezależnie od rozbieżności co do wielkości powierzchni) nie wynika aby działka nr [...] czy [...] wchodziła w skład nieruchomości gruntowej przekazanej na rzecz W. T.. Okoliczności te nie pozwalają zaś, w ocenie organu, na dokonanie zmian istniejących zapisów ewidencyjnych. Organ odwoławczy podkreślił, że organ ewidencyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego celem rozstrzygnięcia sporu co do własności nieruchomości oraz jej powierzchni. Organ podkreślił, że w razie sporu co do tego kto jest właścicielem działki nr [...] powinno dojść w pierwszej kolejności do rozstrzygnięcia tego sporu w drodze postępowania cywilnego. W skardze na opisaną decyzję Skarżący wskazali na art. 24 ust. 2b pkt 1 p.g.i.k. i zarzucili organowi jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy przepis ten pozwala na dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie wpisów w księdze wieczystej. Skarżący powołali się na domniemanie, że prawo własności ujawnione w księdze wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał wyrażone dotąd stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie [...] listopada 2024 r. Skarżący podtrzymali stanowisko zawarte w skardze. Potwierdzili, że sytuacja prawna działki nr [...] nie jest wyjaśniona albowiem włada nim rzeczywiście sąsiad (który prowadzi działalność rolniczą na gruntach tej działki), w księdze wieczystej ujawniono ich prawo własności do tej działki, a w dokumentacji ewidencyjnej jako właściciel ujawniona jest Gmina. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390 z późn. zm. - dalej jako "rozporządzenie w sprawie ewidencji" lub "rozporządzenie"). Przepis art. 2 pkt 8 p.g.i.k. definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W odniesieniu do gruntów ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.k.). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k.). Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 p.g.k.). Z powołanych przepisów wynika, że istotą ewidencji gruntów i budynków jest rejestrowanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest zbiorem informacji o gruntach, nie rozstrzyga natomiast sporów o prawo. Wpisy mają charakter deklaratoryjny. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny stwierdzony dokumentami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13 – dostępny na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl – baza CBOSA). Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.i.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b; 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach. Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.). Jednocześnie w myśl § 11 rozporządzenia ewidencja obejmuje dane: przedmiotowe (dotyczące: działek ewidencyjnych, budynków, lokali) oraz podmiotowe (dotyczące: właścicieli oraz przysługujących im wielkości udziałów albo samoistnych posiadaczy, opisu prawa własności lub stanu posiadania osób, o których mowa w lit. a, daty nabycia prawa własności, informacji o dokumentach, które stanowiły podstawę opisu prawa własności albo stanu posiadania, o którym mowa w lit. b, adresów zameldowania na pobyt stały albo siedziby podmiotów, o których mowa w lit. a.). Zgodnie zaś z § 12. rozporządzenia w ewidencji wykazuje się także dane dotyczące m.in. opis prawa podmiotów, o których mowa w pkt 1 (w tym właścicieli), do działek ewidencyjnych, budynków i lokali oraz datę uzyskania lub ustanowienia tego prawa oraz informacje o dokumentach, które stanowiły podstawę ujawnienia w ewidencji prawa własności do gruntów, budynków i lokali. Z przedstawionych wyżej regulacji wynika zatem, że możliwość oczekiwanej przez Skarżących aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków (zastąpienie ujętych tam danych – danymi nowymi lub zmodyfikowanymi) warunkowana jest udokumentowaniem podstawy takiego żądania dokumentem potwierdzającym nabycie prawa własności do działki nr [...]. Podkreślić przy tym trzeba, że aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu w niej występującego może dotyczyć tylko i wyłącznie błędów oczywistych, czyli takich, które można dostrzec z łatwością, bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. np. wyrok NSA z 25 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 2545/20 – dostępny w CBOSA). Inaczej mówiąc, prostowanie lub usuwanie błędnych danych w ewidencji w ramach aktualizacji tego rejestru, odbyć się może wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy mają charakter oczywistych – w świetle złożonych dokumentów – pomyłek (por. wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 946/23 – dostępny w CBOSA). Z uwagi na czysto deklaratoryjnych charakter urządzeń ewidencyjnych, nieprawidłowość ujawnionych danych w ewidencji - weryfikowana w ramach aktualizacji tegoż rejestru - musi być więc oczywista i niewymagająca prowadzenia postępowania wyjaśniającego, skoro zadaniem ewidencji, niemającej charakteru prawotwórczego, jest jedynie odzwierciedlanie aktualnego stanu prawnego. Jak słusznie przy tym wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2022 r. (sygn. akt I OSK 865/21 – dostępny w CBOSA) organ ewidencyjny, prowadząc postępowanie administracyjne w przedmiocie aktualizacji ewidencji w przypadku, gdy nie zostały uprzednio przeprowadzone postępowania, których wyniki dałyby podstawy do zmiany wpisów dokonanych w ewidencji, a wnioskodawca nie przedstawił wraz z wnioskiem o aktualizację dokumentów wymienionych w przepisach prawa geodezyjnego i kartograficznego, nie ma podstaw do dokonania aktualizacji wpisów. Tym samym – jak wyjaśniał NSA – nie wystarczy samo kwestionowanie prawidłowości, czy kompletności dokumentów stanowiących w przeszłości podstawę wpisów, aby doszło do wnioskowanej aktualizacji. Przedstawiając specyfikę uwarunkowań prawnych aktualizacji ewidencji gruntów i budynków zwrócić także należy uwagę na to, że dopuszczalność wprowadzenia do ewidencji – na wniosek strony – zmiany danych objętych tą ewidencją, możliwa jest co do nowych zdarzeń i nie może obejmować korekty wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów (por. wyrok WSA w Białymstoku z 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 812/13 – dostępny jw.). Oceniając ogół okoliczności niniejszej sprawy przez pryzmat zaprezentowanych wyżej jej uwarunkowań prawnych, Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw do uwzględnienia żądania Skarżących obejmującego sprostowanie danych ewidencyjnych w zakresie "przeniesienia działki nr [...] z jednostki rejestrowej G77 do G4" celem ujawnienia prawa własności do ww. nieruchomości. Zwrócić należy bowiem uwagę, że Skarżący powołują się na nabycie prawa do spadku w skład, którego wchodzi nieruchomość gruntowa obejmująca działkę nr [...], nie dysponują jednak dokumentem potwierdzającym nabycie prawa własności do działki nr [...] przez spadkodawców. Co prawda z akt sprawy wynika, że w wykazie zmian gruntowych w 1983r. przy działkach nr [...] obręb K. (stanowiących własność W. T.) ujawniono także działkę [...] cz o pow. 05 a" oraz działkę "[...]. o pow. 04a " oznaczone jako "rów publiczny". Jednak, jak wynika z wyjaśnień organu I instancji, przypisanie działek "[...] do działek sąsiednich nastąpiło wskutek błędu. Wykaz ten następnie stał się zaś podstawą wpisu do ksiąg wieczystych [...]załącznik nr [...] do pisma Starosty [...] z [...] stycznia 2024r. – akta adm. nienumerowane) i następnie do [...] Jedynym zaś dokumentem potwierdzającym nabycie prawa własności przez spadkodawcę Skarżących jest Akt Własności Ziemi z [...] kwietnia 1973r. obejmujący nieruchomość gruntową, w skład której weszły działki o [...] obręb K.. Skarżący domagają się zatem de facto dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o dokumentację geodezyjną sporządzoną w 1983r. W świetle natomiast zaprezentowanego wyżej stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zabieg taki (aktualizacja ewidencji w oparciu o historyczne dokumenty), nie jest dopuszczalny, przez co nie mógł dać oczekiwanego przez Skarżących skutku. Podkreślić należy, że zmiany w ewidencji gruntów można przeprowadzać tylko na podstawie aktualnego dokumentu sporządzonego po wpisie w ewidencji, zaś dokument archiwalny, nie może być zasadniczo podstawą dla zmiany w ewidencji gruntów. Przeprowadzona przez organ analiza zgromadzonych materiałów wykazała, że informacje podmiotowe oraz przedmiotowe dotyczące prawa własności przysługującego spadkodawcy Skarżących dotyczą w sposób bezsporny jedynie działek nr [...] Odpowiadają one bez wątpienia treści Aktu Własności Ziemi z [...] kwietnia 1973r. W nawiązaniu do wyżej przedstawionych rozważań podkreślić także trzeba, że przepisy określające zasady aktualizacji informacji o danych ewidencyjnych nie przewidują szczególnego trybu "korygowania błędnych wpisów". W przypadku "wykrycia błędnych informacji" organ rejestrowy zobowiązany jest na mocy art. 24 ust. 2a pkt 1 p.g.i.k. do podjęcia z urzędu postępowania administracyjnego celem wyeliminowania błędnych danych. Rodzaj tych czynności i ich charakter uzależniony jest jednak od tego, czy wykryty błąd jest wynikiem czynności technicznej wpisu do rejestru, czy też źródło błąd tkwi w dokumencie stanowiącym podstawę jego ujawnienia. Jeżeli wykryty błąd jest wynikiem wyłącznie czynności technicznej. To w takiej sytuacji organ rejestrowy jest uprawniony do jego skorygowania w drodze własnej decyzji wydanej na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 1 p.g.i.k.. W przypadku natomiast, kiedy informacja ujawniona w ewidencji gruntów i budynków obarczona jest wadliwością wynikająca z treści dokumentu źródłowego (jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie – organ powołuje się bowiem na błąd w wykazie zmian gruntowych sporządzonych w 1983r.) starosta jest pozbawiony możliwości korygowania własnym rozstrzygnięciem takich wpisów. Racje ma zatem organ odwoławczy, że usunięcie błędów w dokumencie źródłowym odbywać się powinno w trybie właściwym dla procesowych i materialnoprawnych podstaw jego wydania. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zawarty w art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.i.k. zwrot "wykrycie błędnych informacji" oznacza błąd oczywisty, tj. taki, który nie wymaga szczegółowego postępowania dowodowego. Organ rejestrowy nie posiada bowiem uprawnień do samodzielnego (samoistnego) rozstrzygania o prawach do gruntów, czy też przebiegu granic nieruchomości. W orzecznictwie zwraca się także uwagę na niedopuszczalność mieszania ustalonych w art. 24 ust. 2a p.g.i.k. trybów postępowania przy aktualizacji danych ewidencyjnych. Czym innym jest bowiem prostowanie z urzędu błędnych wpisów w ewidencji (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.i.k.), mających charakter oczywistych pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję np. właścicieli działek czy też ich granic i powierzchni. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Dokonuje się jej niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych (art. 23 ust. 7 p.g.i.k.). Reasumując, należy stwierdzić, że przeprowadzenie przez organ rejestrowy działań restytucyjnych w trybie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.i.k. dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy w ewidencji gruntów i budynków dokonano wpisu wadliwie odzwierciedlającego dane uwidocznione w dokumentach źródłowych stanowiących część operatu ewidencyjnego lub państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Aktualizacja ewidencji gruntów polegająca na usunięciu błędnych informacji sprowadza się więc w swej istocie do ponownego ujawnienia danych ewidencyjnych na podstawie dokumentu źródłowego (archiwalnego) w celu konwalidacji wadliwości poprzednio dokonanego wpisu. W sytuacji natomiast, kiedy podważana jest treść dokumentu źródłowego, na podstawie którego dokonano wpisów w operacie ewidencyjnym, niezbędne jest wytworzenie aktualnego i poprawnego w swej treści dokumentu, który będzie podstawą nowego wpisu, korygującego wpis poprzedni, oparty na wadliwym źródle danych ewidencyjnych. W takiej sytuacji podstawą aktualizacji danych ewidencyjnych powinien być nowo wytworzony przez właściwy organ dokument (aktualny i poprawny) stanowiący źródło danych ewidencyjnych. Zmiana danych ewidencyjnych w trybie aktualizacji każdorazowo musi sprowadzać się do odzwierciedlenia danych ewidencyjnych wynikających ze źródła (dokumentu), które ma walor aktualności. Takiego waloru "nowości", czy "aktualności" nie ma treść [...], gdyż wpisy ujawnione w tej księdze wieczystej odnoszące się do nieruchomości gruntowej obejmującej działki ew. nr [...] przeniesione zostały z dawnych ksiąg wieczystych ([...]). Analizując przepisy ustalające zasady aktualizacji informacji o danych ewidencyjnych, należy stwierdzić, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Powtórna ocena tych dokumentów możliwa jest bowiem tylko w ramach prowadzonego z urzędu postępowania w trybie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c i d p.g.i.k. lub postępowania modernizacyjnego, o którym mowa w art. 24a p.g.k. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI