III SA/Lu 197/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2015-12-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ewidencja gruntównieruchomościpowierzchnia działkigranice działkiprawo geodezyjneoperat ewidencyjnyaktualizacja ewidencjirozstrzyganie sporów

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, uznając, że ewidencja ma charakter rejestrowy i nie służy do rozstrzygania sporów własnościowych.

Skarżący domagał się wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów, twierdząc, że powierzchnia jego działki została nieprawidłowo wykazana po odnowieniu ewidencji w 1990 r. Organy administracji odmówiły wprowadzenia zmian, wskazując, że aktualna powierzchnia wynika z dokładniejszych pomiarów geodezyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że ewidencja gruntów ma charakter rejestrowy i nie jest właściwym trybem do rozstrzygania sporów o przebieg granic czy powierzchnię działek.

Sprawa dotyczyła skargi Z. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, utrzymującą w mocy decyzję Starosty o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Skarżący domagał się przywrócenia pierwotnej powierzchni działki nr [...], twierdząc, że po odnowieniu ewidencji w 1990 r. jego działka została pomniejszona na rzecz działek sąsiednich. Organy administracji odmówiły zmian, wskazując, że aktualna powierzchnia 4,15 ha wynika z dokładniejszych pomiarów geodezyjnych wykonanych w latach 1973-1975 i 1990 r., które zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że ewidencja gruntów ma charakter rejestrowy i wtórny wobec zdarzeń prawnych, a jej celem jest spisywanie istniejącego stanu prawnego, a nie rozstrzyganie sporów własnościowych czy o przebieg granic. Skarżący nie przedstawił wymaganej dokumentacji geodezyjnej, a samodzielnie sporządzone przez niego mapy nie stanowiły dowodu. Sąd zaznaczył, że podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowią dane z ewidencji gruntów, a nie odwrotnie, i że spory o granice czy powierzchnię powinny być rozstrzygane w postępowaniu cywilnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ ewidencyjny nie może dokonać takich zmian, ponieważ ewidencja ma charakter rejestrowy i nie służy do rozstrzygania sporów własnościowych czy o przebieg granic.

Uzasadnienie

Ewidencja gruntów ma charakter rejestrowy i wtórny. Zmiany powierzchni działki wynikające z dokładniejszych pomiarów geodezyjnych, przyjętych do państwowego zasobu, są prawidłowe. Organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów o granice czy powierzchnię, co powinno odbywać się w odrębnym postępowaniu cywilnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.g.k. art. 2 § pkt 8

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.k. art. 20 § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.k. art. 21 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.k. art. 22 § ust. 1-3

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.k. art. 7d

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.k. art. 24

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

rozporządzenie ewidencyjne art. 36

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozporządzenie ewidencyjne art. 44 § pkt 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozporządzenie ewidencyjne art. 45 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozporządzenie ewidencyjne art. 46

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozporządzenie ewidencyjne art. 37

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece art. 27

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów art. 28 § ust. 1 i 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ewidencja gruntów ma charakter rejestrowy i nie służy do rozstrzygania sporów o granice i powierzchnię. Aktualna powierzchnia działki wynika z dokładniejszych pomiarów geodezyjnych przyjętych do państwowego zasobu. Dane ewidencyjne są podstawą wpisów w księdze wieczystej, a nie odwrotnie. Samodzielnie sporządzone przez stronę mapy nie są wystarczającym dowodem do zmiany danych ewidencyjnych.

Odrzucone argumenty

Żądanie przywrócenia pierwotnej powierzchni działki sprzed odnowienia ewidencji. Niezgodność powierzchni działki w ewidencji z powierzchnią wynikającą z aktu własności ziemi i księgi wieczystej.

Godne uwagi sformułowania

Ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest zaś rozstrzyganie sporu własnościowego. Powierzchnia określona w akcie własności ziemi, akcie notarialnym, czy księdze wieczystej, nie tworzy stanu prawnego tej nieruchomości.

Skład orzekający

Jadwiga Pastusiak

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Drwal

członek

Iwona Tchórzewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja roli ewidencji gruntów jako rejestru, a nie organu rozstrzygającego spory o granice i powierzchnię. Podkreślenie znaczenia dokumentacji geodezyjnej i hierarchii źródeł danych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany danych ewidencyjnych po odnowieniu ewidencji i zastosowaniu dokładniejszych metod pomiaru. Nie rozstrzyga bezpośrednio sporów o granice, odsyłając do drogi cywilnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje częsty problem rozbieżności między danymi ewidencyjnymi a dokumentami pierwotnymi (np. KW) oraz pokazuje, że ewidencja gruntów ma charakter wtórny i nie jest miejscem do rozstrzygania sporów własnościowych.

Ewidencja gruntów to nie sąd: dlaczego nie zmienisz powierzchni działki, powołując się na stary dokument.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 197/15 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2015-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 520
art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 1-3
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.
Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
§ 36, § 44 pkt 2, § 45, § 46
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. W., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r., znak: [...], o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gm. [...], w części dotyczącej działki oznaczonej nr [...].
Do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia doszło w następujących okolicznościach:
Podaniem z dnia 22 listopada 2011 r. (data wpływu do organu 15 grudnia 2011 r.) Z. W. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...] o wydanie wypisu z operatu ewidencji gruntów według oznaczenia w KW [...] działek gruntu oznaczonych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], położonych we wsi [...] oraz oznaczonych nr [...],[...],[...] położonych w kol. [...]. Po wydaniu wypisów z ewidencji, Z. W. w latach 2012 r- 2014 r składał szereg pism domagając się przedstawiania mu dodatkowej dokumentacji sprzed 1990 r. tj. okresu odnowienia ewidencji. Organ przez cały ten okres czasu prowadził ze stroną korespondencję starając się ustalić przedmiot jego żądania. W piśmie z 23 grudnia 2013 r. Z. W. podniósł, że jego zdaniem zmieniła się powierzchnia działki aktualnie oznaczonej nr [...] w stosunku do powierzchni tej działki ale noszącej pierwotnie oznaczenia nr [...],[...],[...],[...]. Nieruchomość ze "starą" numeracją ujawniona jest w KW [...] i tam wykazana jest prawidłowa powierzchnia działki. Uważa, że jest to błąd w prowadzonej przez Starostę ewidencji. Ostatecznie w piśmie z dnia 30 kwietnia 2014 r., podtrzymując dotychczasowe twierdzenia zawarte w korespondencji prowadzonej z organem, skarżący zawarł żądanie przywrócenia działce nr [...] pierwotnej powierzchni, sprzed odnowienia ewidencji. Jego zdaniem "powierzchnia działek nr [...],[...],[...],[...], weszła najpierw w działkę [...] a następnie w działki [...],[...],[...]".
Zawiadomieniem z dnia 12 czerwca 2014 r. Starosta [...] na wniosek Z. W. wszczął postępowanie w przedmiocie przywrócenia pierwotnej powierzchni obejmującej działek nr [...],[...],[...],[...] położonych we wsi [...] gm. [...].
Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Starosta [...] na podstawie art.7d, 20 i art. 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne
i kartograficznego (Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.; dalej: P.g.k) oraz § 44 i § 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.; dalej: rozporządzenie ewidencyjne), orzekł o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów
i budynków obrębu [...] gmina [...], w zakresie działki nr [...] i wpisy w jednostce rejestrowej nr [...] pozostawił bez zmian.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że w jednostce rejestrowej nr [...] obrębu ewidencyjnego [...], gmina [...], ujawniona jest na mocy aktu własności ziemi z dnia [...] lutego 1972 r., znak: [...], działka nr [...] o pow. 4,15 ha, której właścicielem jest skarżący. Dla nieruchomości tej Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], w której ujawnione są numery działek sprzed odnowienia ewidencji gruntów.
Z ustaleń faktycznych organu wynika, że dla obrębu [...] w 1968 r. założona została ewidencja gruntów, gdzie obliczenia powierzchni działek dokonano metodami przybliżonymi (graficznie). Nieruchomość będąca własnością skarżącego składała się wtedy z działek oznaczonych nr [...] o pow. 0,10 ha, nr [...] o pow. 0,42 ha, nr [...] o pow. 2,85 ha, nr [...] o pow. 0,65 ha (powierzchnia łączna 4,02 ha). W latach 1973-1975 na potrzeby uwłaszczeń sporządzona została dokumentacja geodezyjna wpisana do składnicy geodezyjnej za nr [...]. Na podstawie pomiaru bezpośredniego granic działek (metodą graficzną) obliczono powierzchnię działki [...] i nadano tej działce nowe oznaczenie nr [...] i pow. 2,92 ha (poprzednio 2,85 ha). W 1990 r. w następstwie odnowy ewidencji gruntów obrębu [...] dokonano zmian w operacie ewidencji gruntów i z wyżej wymienionych działek utworzono jedną działkę oznaczoną nr [...]. W wyniku m.in. pomiaru bezpośredniego granic działek, ponownego obliczenia ich powierzchni metodami matematycznymi – ze współrzędnych, obliczono powierzchnię działki nr [...] na 4,15 ha. Sporządzona dokumentacja geodezyjna przyjęta została do zasobu Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej za nr [...]. W ocenie organu w świetle obowiązujących przepisów materiał zgromadzony w zasobie Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej uzasadniał odmowę wprowadzenia zmian do ewidencji. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia ewidencyjnego). Zdaniem organu, skoro przepisy rozporządzenia posługują się pojęciem aktualizacji ewidencji, a nie jej prostowania, to usuwanie błędów lub omyłek w ramach aktualizacji ewidencji nie jest wyłączone, jednak pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja ma odzwierciedlać, a nie tworzyć. Powierzchnia działki nr [...] obliczona została za pomocą dokładniejszej metody i różni się od powierzchni pierwotnej, nie uzasadnia to jednak przywrócenia nieaktualnego już zapisu.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił organowi podawanie nieprawdziwych danych, żądając doprowadzenia zapisów ewidencji dotyczących jego działki do zgodności ze stanem wynikającym z Aktu Własności Ziemi z dnia [...] lutego 1972 r., KW [...] oraz map z 1972 r. i z 1975 r.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości stanowisko organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego Starosta zasadnie orzekł o odmowie dokonania zmian mających na celu wykazanie powierzchni działki odpowiadającej tej która widnieje w akcie własności ziemi oraz w księdze wieczystej. Wyjaśnił również że ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach
i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. W odniesieniu do gruntów, ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów
i budynków, a sposób postępowania przy prostowaniu rozbieżności między danymi katastru nieruchomości, a oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej reguluje art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Organ nie podzielił zarzutów zawartych w odwołaniu.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Z. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając, że decyzja jest dla niego krzywdząca. Powtórzył argumentację której użył w odwołaniu, żądając doprowadzenia zapisów ewidencji dotyczących jego działki do zgodności ze stanem wynikającym z Aktu Własności Ziemi z dnia [...] lutego 1972 r. i KW [...].
Pismem procesowym z dnia 8 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował treść skargi zarzucając Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego pominięcie istoty rozpoznawanego wniosku o wprowadzenie zmian w operacie i ewidencji gruntów. Według niego skarżący składając do organu fragmenty mapy ukazującej działkę nr [...] w 1975 r. oraz na aktualnym wyrysie ewidentnie wskazywał na przesunięcie granicy pomiędzy tą działką a działką nr [...], i działką nr [...]. Uważa, że organ zaniechał przeprowadzenia z urzędu zmiany nieprawidłowych informacji zawartych w ewidencji, czym naruszył przepisy art.24 ust.2a lit. d) P.g.k. oraz § 37 rozporządzenia ewidencyjnego. W uzasadnieniu swojego stanowiska pełnomocnik skarżącego podnosił, że na mapach wydanych skarżącemu przedstawiających sporne działki a następnie powiększonych, skarżący czerwonymi liniami zaznaczył jak zmieniała się wschodnia linia graniczna pomiędzy jego działką a działkami sąsiednimi. Wyraźnie z tych wykreśleń dokonanych przez stronę na mapie wynika pomniejszenie jego działki na korzyść działki nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy, sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.
W świetle przedstawionych wyżej kryteriów kontroli wskazać należy, że decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego
i Kartograficznego z [...] stycznia 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z [...] września 2015 r., odmawiającą wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie działki nr [...] w obrębie [...], nie narusza obowiązujących przepisów prawa w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia.
Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt sprawy organ pierwszej instancji wszczął na wniosek skarżącego postępowanie w sprawie zmiany ewidencji gruntów dla obrębu [...] w zakresie działki nr [...]. Tak sformułowanemu przedmiotowi niniejszego postępowania skarżący się nie sprzeciwiał. Ponadto, strona w swoich pismach kierowanych do organu w latach 2011-2014 wyraźnie wskazywała na nieprawidłową powierzchnię jego działki powstałej po odnowieniu ewidencji w 1990 r. Mapy które skarżący przedstawiał organowi były nakreślone przez niego jak to określał "na przeźroczystych nośnikach". Samodzielnie również nakreślał granice działek które według niego tak powinny przebiegać (k. 87-90 akt adm.). Jednocześnie wskazywał na pomniejszenie swojej działki nr [...] w stosunku do działek nr [...],[...],[...],[...], uwidocznionych na mapie z 1968 i 1975 r.
Zdaniem Sądu organy prawidłowo określiły przedmiot żądania strony, zgodnie z literalnym brzmieniem jego pism. W okolicznościach niniejszej sprawy Starosta nie miał kompetencji do orzekania w ramach aktualizacji ewidencji gruntów co do przebiegu granicy między ww. działkami. Dlatego Starosta mając na uwadze materiał dowodowy zebrany w sprawie prawidłowo uznał, że żądanie strony dotyczy błędnego wykazania powierzchni działki powstałej po odnowieniu ewidencji. Według Sądu, starosta wydając rozstrzygnięcie w sprawie miał na uwadze, że numeryczny opis granic działek ewidencyjnych, stanowiący podstawę obliczenia pola powierzchni, przyjmuje się z opracowania geodezyjno-kartograficznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonego w ramach jednego z postępowań wymienionych w § 36 rozporządzenia ewidencyjnego. Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji dokonał kontroli takiej dokumentacji, szczegółowo opisanej w jej treści. Ponieważ powierzchnia jest pochodną granic działki, to zmiana powierzchni działki nr [...] może nastąpić jedynie w oparciu o opracowanie geodezyjno-kartograficzne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzone w ramach postępowania wymienionego w § 36 ww. rozporządzenia, z którego wynikać będzie numeryczny opis granic działki, stanowiący podstawę obliczenia pola powierzchni oraz wskazujący na fakt, że powierzchnia dotychczas wykazywana była błędnie określona. Mapy kreślone samodzielnie przez stronę nie stanowią dowodu z dokumentu określonego przez § 36 rozporządzenia ewidencyjnego i prawidłowo organ rozpoznając sprawę nie brał ich pod uwagę. Ponadto skarżący nie wykazał, że posiada stosowne uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii określone przepisami prawa geodezyjnego i kartograficznego.
W tych okolicznościach żądanie sprecyzowane przez pełnomocnika skarżącego na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie może zostać uwzględnione. Wprowadzenie w ewidencji zmian przywracających stan poprzedni, tj. stan sprzed dokonania odnowienia ewidencji, stanowi w istocie żądanie rozstrzygnięcia przez organ ewidencyjny sporu co do przebiegu granicy (stanu własnościowego). Takie żądanie nie może być uwzględnione. Wobec braku aktualnej dokumentacji geodezyjnej i braku stanowisk właścicieli nieruchomości, organ ewidencyjny w ramach postępowania aktualizacyjnego musiałby bowiem ustalić, jaki jest przebieg granicy między działkami nr [...] i nr [...], i nr [...]. W konsekwencji działanie to musiałoby prowadzić do wskazania komu przysługuje prawo własności co do spornej części gruntu przygranicznego, co – jak już zaznaczono - nie należy do organów administracji prowadzących ewidencję gruntów. Wynika to z charakteru ewidencji gruntów oraz kompetencji organów administracji publicznej w zakresie prowadzenia ewidencji gruntów, określonej przepisami ustawy - Prawo geodezyjne
i kartograficzne. Ewidencja gruntów i budynków jest bowiem jednolitym dla kraju, systematycznie aktualizowanym zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami (art. 2 pkt 8 P.g.k.). Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 P.g.k. w ewidencji gruntów zawarte są informacje dotyczące m.in.:
- położenia gruntów, ich granic i powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, a także oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości,
- właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób prawnych i fizycznych, w których władaniu znajdują się grunty lub ich części.
Ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie (art. 22 ust. 1 P.g.k.). Właściciele nieruchomości są obowiązani zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian (art. 22 ust. 2). Na żądanie starosty, właściciele nieruchomości, zgłaszający zmiany są obowiązani dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków (art. 22 ust. 3). Sama ustawa, choć określa przedmiot ewidencji i podstawowe wymagania co do jej zawartości, nie określa zasad jej prowadzenia. Zasady dokonywania wpisów w ewidencji, wprowadzania zmian i aktualizacji ewidencji określa wydane na podstawie art. 26 ust. 2 P.g.k. rozporządzenie ewidencyjne. Zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia). Do aktualizacji operatu ewidencyjnego stosuje się odpowiednio
§ 35, który określa źródła danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji. Z istoty ewidencji jako urzędowego zbioru danych na temat gruntów, budynków i lokali wynika zatem, że może ona spełniać swoje funkcje tylko przy założeniu aktualności danych ewidencyjnych. Dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11, w tym właścicieli nieruchomości (§ 46 ust. 1 rozporządzenia). Rodzaje zmian wprowadzanych z urzędu określa § 46 ust. 2 rozporządzenia. Są to zmiany wynikające m.in. z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych oraz opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych. Wprowadzanie zmian w ewidencji w sytuacji, gdy wymaga to wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów następuje w drodze decyzji administracyjnej (§ 47 ust. 3 rozporządzenia).
Z przedstawionych regulacji wynika zatem, że istotą ewidencji – jak sama nazwa wskazuje - jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest zaś rozstrzyganie sporu własnościowego. Strony nie powinny oczekiwać, że w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o granice czy powierzchnię działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii. Mogą jedynie badać, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Skoro ewidencja gruntów ma jedynie charakter rejestrowy i wtórny względem zdarzeń prawnych z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji, to w razie powstania sporu, co do tego czyją własnością są przygraniczne pasy gruntu ujawnione w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2008 r., I OSK 719/07, niepubl.).
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 września 2010 r. I OSK 1395/10, w postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów nie prowadzi się dodatkowych postępowań w przedmiocie ustalenia, czy rozstrzygnięcia o prawidłowości tytułów własności, czy też w przedmiocie ustalenia faktycznej powierzchni nieruchomości. Spory na tle własności i sposobu korzystania z nieruchomości mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi lub w innych odrębnych postępowaniach. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stan prawny ustalony w innym trybie lub przez inne organy. W orzecznictwie przyjmuje się również, że w ramach aktualizacji dopuszczalne jest prostowanie błędów i omyłek w ewidencji. Tym niemniej czym innym jest prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję m.in. przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Podkreślić trzeba jeszcze raz, że postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że skoro skarżący nie przedstawił dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego
i kartograficznego uzasadniającej dokonanie aktualizacji informacji zawartej w ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany powierzchni działki nr [...], to brak było podstaw do uwzględnienia jego wniosku.
Nieuzasadniony jest wniosek skarżącego o ujawnienie w ewidencji gruntów
i budynków powierzchni działki nr [...] w oparciu o zapis tej powierzchni zawarty w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Należy pamiętać, że stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy P.g.k. podstawę oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, w zakresie informacji takich jak: numer działki, ewidencyjnej, jej powierzchnia, rodzaj użytku gruntowego, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, a nie odwrotnie. Dane dotyczące nieruchomości gruntowych wpisuje się w księdze wieczystej na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej oraz wypisu z rejestru gruntów lub innego dokumentu sporządzonego na podstawie przepisów o ewidencji gruntów i budynków. Dokumenty te powinny być zaopatrzone w klauzulę właściwego organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków stwierdzającą, że przeznaczone są do dokonywania wpisów w księgach wieczystych (zob. § 28 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów, Dz. U. Nr 102, poz. 1122 ze zm.).
Jak już wyżej wskazano, zadaniem starosty związanym z prowadzeniem ewidencji jest m.in. utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi - § 44 pkt 2 rozporządzenia ewidencyjnego. Aktualnie znajdujące się w posiadaniu Starosty [...] dokumenty: pochodzące z założenia ewidencji gruntów
i budynków z 1968 r., pomiarów geodezyjnych prowadzonych w latach 1973-1975 na potrzeby uwłaszczeń oraz pomiarów geodezyjnych prowadzonych w 1990 roku związanych z odnowieniem ewidencji gruntów wskazują, że powierzchnia działki nr [...] wynosi 4,15 ha. Skarżący nie dołączył do wniosku, ani nie przedłożył w toku postępowania administracyjnego, opracowania geodezyjnego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierającego stosowne wykazy zmian danych ewidencyjnych, powstałe w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych wykonanych stosownie do treści § 36 oraz § 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ewidencyjnego.
Odnosząc się do zarzutów poniesionych przez skarżącego, Sąd stwierdza, że niezasadny jest zarzut niewyjaśnienia, czy różnica w powierzchni działki nie jest następstwem przesunięcia granic. Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy wskazuje, że organ ustalił na podstawie dokumentów źródłowych, że zmiana powierzchni przedmiotowej nieruchomości jest następstwem wykonania pomiarów bezpośrednich granic działek ewidencyjnych a następnie obliczenia ich powierzchni metodami matematycznymi – ze współrzędnych. Skoro w niniejszej sprawie istniała ewidencja, która ustalała przebieg granic na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, to brak było podstaw do dokonywania terenowych pomiarów geodezyjnych. Jeśli skarżący kwestionuje przebieg granic, to powinien, jak wskazano wyżej, w tym zakresie przeprowadzić odrębne postępowania np. o rozgraniczenie, którego wynik, jeśli potwierdziłby zarzuty co do nieprawidłowości wpisów w ewidencji w tym zakresie stanowiłby podstawę do dokonania zmian. Powierzchnia określona w akcie własności ziemi, akcie notarialnym, czy księdze wieczystej, nie tworzy stanu prawnego tej nieruchomości. Należy pamiętać, że do określenia powierzchni nieruchomości służy instytucja ewidencji gruntów i budynków. Powierzchnia nieruchomości wpisana w księdze wieczystej nie jest więc chroniona wiarą ksiąg wieczystych i może ulec zmianie na skutek różnych zdarzeń prawnych lub zaszłości faktycznych, bądź zastosowania dokładniejszych technik pomiaru.
W konsekwencji, stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI