III SA/Lu 191/25

III SA/Lu 191/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Iwona Tchórzewska
Robert Hałabis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Akta stanu cywilnego
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1681
art. 103
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w R. na decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w M. P. z dnia 24 września 2024 r. nr SO.V-5353.1.2024 w przedmiocie odmowy rejestracji urodzenia dziecka oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją ostateczną z dnia 24 września 2024 r. (nr [...]) orzekający w pierwszej instancji Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w M. odmówił rejestracji urodzenia dziecka na podstawie wniosku złożonego przez A. K..
Powyższa decyzja organu wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W piśmie z dnia 20 września 2024 r. skierowanym do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w M. wnioskodawczyni A. K. wniosła o "wypisanie aktu urodzenia dla dziecka urodzonego w Danii na podstawie duńskiego certyfikatu rejestracji urodzenia dziecka". We wniosku tym wskazała jedynie, że dotyczy on dziewczynki urodzonej dnia 29 marca 2022 r. w Danii oraz wyjaśniła, że jest jego matką oraz podała dane ojca dziecka. Do wniosku dołączyła jeden dokument, który określiła jako "certyfikat rejestracji urodzenia dziecka", a w istocie był to dokument w języku duńskim oznaczony jako "Personattest" wraz z jego tłumaczeniem dokonanym przez tłumacza przysięgłego języka duńskiego i niemieckiego na język polski. Dodatkowo załączyła wydruk korespondencji elektronicznej w postaci jednej wiadomości e-mail z dnia 31 sierpnia 2024 r. skierowanej do Ambasadora RP w K. oraz wydruk odpowiedzi Wydziału Konsularnego Ambasady RP w K. z dnia 15 września 2024 r. jaka została udzielona domniemanemu ojcu dziecka.
Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w M. jako organ właściwy w sprawie, po rozpoznaniu powyższego wniosku decyzją z dnia 24 września 2024 r. odmówił dokonania rejestracji urodzenia dziecka, które nastąpiło poza granicami Rzeczypospolitej i nie zostało tam zarejestrowane.
W uzasadnieniu tej decyzji, organ powołując się na art. 2 ust. 6 w związku z art. 103 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 1741, ze zm. – dalej jako "p.a.s.c.") wyjaśnił, że wnioskodawczyni wraz z wnioskiem nie przedstawiła wymaganego poprawnego dokumentu potwierdzającego urodzenie dziecka, a w okazanych dokumentach brak było oznaczenia płci dziecka oraz jego imienia. W ocenie organu rejestracja zdarzenia byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
Od wskazanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji wnioskodawczyni nie wniosła odwołania, dlatego rozstrzygnięcie to stało się ostateczne.
W opisanych okolicznościach skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję wniósł w dniu 24 lutego 2025 r. Prokurator Rejonowy w R. . Zaskarżając ją w całości zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 2 ust. 6 w zw. z art. 103 i art. 22 ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego, poprzez przedwczesne, a tym samym błędne odmówienie przez organ rejestracji urodzenia dziecka A. K., które nastąpiło poza granicami RP i nie zostało tam zarejestrowane wskazując, że wnioskodawczyni nie przedstawiła wymaganego i poprawnego dokumentu potwierdzającego zdarzenie, a rejestracja zdarzenia byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP, bowiem w okazanych dokumentach brak było oznaczenia płci dziecka oraz jego imienia, podczas gdy wnioskodawczyni nie dążyła wszak do zarejestrowania na terenie RP urodzenia dziecka, które nie posiadałoby swojego imienia oraz płci, toteż brak jest w sprawie elementu prawa obcego, który mógłby stanowić zagrożenia dla porządku prawnego RP, przy czym powyższe dane mogły zostać z powodzeniem uzupełnione wskutek przeprowadzenia przez organ stosownego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 22 p.a.s.c.
W świetle tak sformułowanych zarzutów Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił przy tym, że wnioskodawczyni została pouczona o możliwości ustalenia niezbędnych danych do sporządzenia aktu urodzenia przez Sąd Opiekuńczy, w tym przypadku przez Sąd Rejonowy Wydział III Rodzinny i Nieletnich w R. .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła zostać uwzględniona i podlegała oddaleniu.
Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Żadna z tak określonych podstaw wzruszenia zaskarżonej decyzji w sprawie niniejszej nie zaistniała.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowiła sądowoadministracyjna ocena legalności rozstrzygnięcia organu – Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w M. co do tego, czy w związku ze złożeniem wniosku o dokonanie rejestracji urodzenia dziecka przez jego matkę, które nastąpiło poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej i nie zostało tam w ogóle zarejestrowane, organ – w świetle okoliczności faktycznych sprawy – zasadnie odmówił rejestracji urodzenia dziecka na podstawie przepisów prawa krajowego w drodze decyzji administracyjnej, czy też winien dokonać rejestracji urodzenia dziecka po przeprowadzeniu uzupełniających dowodów w sytuacji, kiedy bezspornie nie przedłożono mu dokumentów pozwalających na dokonanie wnioskowanej czynności materialno-technicznej. Zdaniem skarżącego nie było przeszkód co do tego, aby organ przeprowadził właściwe postępowanie wyjaśniające i na tej podstawie podjął rozstrzygnięcie pozytywne względem złożonego wniosku, po uzupełnieniu brakujących danych dziecka, a w konsekwencji winien dokonać rejestracji tego zdarzenia, to jest sporządzić akt urodzenia dziecka.
Zaskarżona w sprawie ostateczna decyzja administracyjna właściwego organu wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 594 – dalej jako "ustawa" lub "p.a.s.c."), która reguluje zasady i tryb rejestracji stanu cywilnego oraz dokonywania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego (art. 1 ustawy). Organ procedował zatem wniosek matki dziecka określony jako wniosek "o wypisanie aktu urodzenia dla dziecka urodzonego w Danii na podstawie duńskiego certyfikatu rejestracji urodzenia dziecka", jednakże w rzeczywistości dowodu rejestracji urodzenia dziecka poza granicami Polski w ogóle nie przedłożono. Chodziło zatem w sprawie w istocie o dokonanie przez organ jednej z czynności, o jakich mowa w rozdziale Rozdział 7 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, obejmujących "Szczególny tryb rejestracji stanu cywilnego". Tym samym złożony przez wnioskodawczynię wniosek dotyczył czynności określonej w art. 99 ust. 1 p.a.s.c., według którego, w rejestrze stanu cywilnego można dokonać, w formie czynności materialno-technicznej, na wniosek lub z urzędu, rejestracji urodzenia albo zgonu, które nastąpiły poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej i nie zostały tam zarejestrowane, oraz rejestracji urodzenia, zawarcia małżeństwa albo zgonu, które nastąpiły poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli w państwie urodzenia, zawarcia małżeństwa albo zgonu nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego. Warunkiem dokonania tego rodzaju rejestracji jest obligatoryjne wykonanie obowiązku określonego w art. 99 ust. 4 p.a.s.c., zgodnie z którym, do wniosku o rejestrację zdarzenia dołącza się wydany przez właściwy podmiot zagraniczny dokument potwierdzający to zdarzenie, który jest podstawą sporządzenia aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego. Dlatego w okolicznościach faktycznych tej sprawy zadaniem organu było przede wszystkim ustalenie, czy dołączony przez wnioskodawczynię do wniosku dokument zatytułowany "Personattest" stanowi rzeczywisty i zgodny z przepisami prawa krajowego dowód potwierdzający zdarzenie urodzenia dziecka, o którym mowa w art. 99 ust. 4 p.a.s.c. Organ zasadnie uznał, że dokument ten nie stanowi takiego dowodu.
Należy w tym miejscu dodatkowo wyjaśnić, że w sytuacjach zwyczajnych szczególny tryb rejestracji stanu cywilnego nie ma zastosowania i następuje w innym trybie. Stosownie do art. 2 ust. 2 p.a.s.c., rejestracji stanu cywilnego dokonuje się w rejestrze stanu cywilnego w formie aktów stanu cywilnego. Aktem stanu cywilnego jest wpis o urodzeniu, małżeństwie albo zgonie w rejestrze stanu cywilnego wraz z treścią późniejszych wpisów wpływających na treść lub ważność tego aktu (art. 2 ust. 3 p.a.s.c.). Według zaś art. 2 ust. 4 tej ustawy, akt stanu cywilnego jest sporządzony z chwilą dokonania wpisu o urodzeniu, małżeństwie albo zgonie w rejestrze stanu cywilnego. Czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego innych niż akty stanu cywilnego dokonuje się w formie decyzji administracyjnej albo czynności materialno-technicznej (art. 2 ust. 5 p.a.s.c.). Odmowa dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 2 ust. 6 p.a.s.c.).
Według zasad ogólnych, stosownie do art. 52 ust. 1 p.a.s.c., akt urodzenia sporządza się w dniu zgłoszenia urodzenia dziecka, a jeżeli zgłoszenie urodzenia nastąpiło w sposób określony w art. 17 albo w art. 58a – w następnym dniu roboczym po dniu zgłoszenia urodzenia. Akt urodzenia sporządza się na podstawie karty urodzenia albo karty martwego urodzenia przekazanej przez podmiot wykonujący działalność leczniczą oraz protokołu zgłoszenia urodzenia albo zgłoszenia urodzenia dokonanego w sposób określony w art. 58a (art. 53 ust. 1 p.a.s.c.). Zgodnie z art. 60 p.a.s.c., akt urodzenia zawiera:
1) nazwisko, imię (imiona) dziecka;
2) kraj, datę i miejsce urodzenia dziecka;
3) płeć dziecka;
4) nazwiska, imiona oraz nazwiska rodowe, daty i miejsca urodzenia rodziców dziecka;
5) nazwisko i imię osoby zgłaszającej urodzenie;
6) nazwisko i imię biegłego lub tłumacza, jeżeli brał udział w czynności.
Natomiast wskazany już wyżej "Szczególny tryb rejestracji stanu cywilnego" określony w rozdziale Rozdział 7 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, to odmienny tryb rejestracji właściwych zdarzeń, które nastąpiły poza granicami kraju. Wniosek o rejestrację zdarzenia do wybranego kierownika urzędu stanu cywilnego może złożyć osoba, której zdarzenie dotyczy, lub jej przedstawiciel ustawowy, inna osoba, która wykaże interes prawny w rejestracji zdarzenia lub interes faktyczny w rejestracji zgonu (art. 99 ust. 2 p.a.s.c.). Jeżeli urodzenie i zgon dotyczą obywatela polskiego, wniosek na piśmie utrwalonym w postaci papierowej o rejestrację zdarzenia można złożyć do konsula (art. 99 ust. 3 p.a.s.c.). Co przy tym kluczowe, a o czym była już mowa, do wniosku o rejestrację zdarzenia w tym trybie dołącza się wydany przez właściwy podmiot zagraniczny dokument potwierdzający to zdarzenie, który jest podstawą sporządzenia aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego (art. 99 ust. 4 p.a.s.c.). Skutkiem zaś zaniechania tego obowiązku jest to, że kierownik urzędu stanu cywilnego albo konsul odmawia rejestracji zdarzenia, jeżeli wnioskodawca nie przedstawi dokumentu potwierdzającego zdarzenie lub rejestracja zdarzenia byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (art. 103 p.a.s.c.). Zgodnie natomiast z art. 104 ust. 1 p.a.s.c., zagraniczny dokument stanu cywilnego, będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji, może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji.
Należy zwrócić uwagę, że obecnie obowiązująca ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego w swoim uzasadnieniu projektu jednoznacznie wskazała, co znalazło się w treści przyjętych regulacji, że w polskim rejestrze stanu cywilnego można dokonać w formie czynności materialno-technicznej na wniosek lub z urzędu rejestracji urodzenia, zawarcia małżeństwa albo zgonu, które nastąpiły poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli w państwie tych zdarzeń, nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego. Do wniosku o rejestrację zdarzenia wnioskodawca powinien dołączyć wydany przez właściwy podmiot zagraniczny dokument potwierdzający zdarzenie, który jest podstawą sporządzenia aktu stanu cywilnego przez kierownika USC. Natomiast brak dokumentów potwierdzających zdarzenie będzie podstawą do wydania decyzji administracyjnej o odmowie dokonania czynności. Kierownik USC odmówi również dokonania czynności, która byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (uzasadnienie, druk sejmowy nr 2620, VII kadencja).
Oznacza to, że organ rozpatrujący sprawę zgodnie z omawianą ustawą prawidłowo zastosował jej przepisy, bowiem w rozpoznawanej sprawie pełne zastosowanie miał przepis art. 103 p.a.s.c., wedle którego, Kierownik USC albo konsul nie posiadają żadnego luzu decyzyjnego i odmawiają rejestracji zdarzenia (w tym przypadku urodzenia dziecka), jeżeli wnioskodawca nie przedstawił dokumentu potwierdzającego zdarzenie zgodnie z art. 99 ust. 4 p.a.s.c. lub rejestracja zdarzenia byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
Wymaga natomiast w tym miejscu zaakcentowania, że przedłożony przez wnioskodawczynię dokument nie stanowi w rzeczywistości urzędowego dokumentu potwierdzającego urodzenie dziecka na terenie Danii. Po pierwsze, dołączony do wniosku duński dokument posiada istotne braki, gdyż w ogóle nie zawierał imienia i nazwiska dziecka, jego płci, ani też imienia i nazwiska ojca dziecka. Zgodnie zaś z art. 60 p.a.s.c., podlegający sporządzeniu akt urodzenia bezwzględnie zawierać musi imię (imiona) i nazwisko dziecka, kraj, datę i miejsce urodzenia dziecka, płeć dziecka, nazwiska, imiona oraz nazwiska rodowe, daty i miejsca urodzenia rodziców. Natomiast ani w dołączonym dokumencie ani też nawet w treści wniosku o rejestrację urodzenia w ogóle nie wskazano imienia dziecka oraz innych danych. We wniosku podano jedynie datę, miejsce urodzenia i płeć dziecka oznaczoną jako "dziewczynka". Po drugie zaś, załączony do wniosku dokument z dnia 7 marca 2024 r. oznaczony jako "Personattest" wystawiony został przez sekretarkę proboszcza jednego z kościołów (Parafię Kirke Saaby), a zatem przez organ, który urzędowo nie mógł potwierdzić faktu urodzenia dziecka, a jedynie zawarł w nim treść oświadczenia złożonego przez podmiot zgłaszający wystąpienie tego rodzaju zdarzenia prawie dwa lata po jego zaistnieniu. Dlatego tego rodzaju dokument nie dawał organowi podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku o rejestrację urodzenia dziecka (sporządzenia aktu urodzenia dziecka) według porządku krajowego, gdyż urzędowo i w sposób niewadliwy wiarygodnie nie potwierdzał rzeczywistego zaistnienia zdarzenia objętego obowiązkową i udokumentowaną rejestracją w miejscu urodzenia dziecka (poza granicami RP), a wskazywał jedynie na treść złożonego w dniu 7 marca 2024 r. oświadczenia przez podmiot do tego zobowiązany.
Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należało, że nietrafny okazał się zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ przepisów art. 2 ust. 6 w związku z art. 103 oraz w związku z art. 22 p.a.s.c. Według powołanego przez Prokuratora art. 22 p.a.s.c., rejestracji stanu cywilnego dokonuje się na podstawie dowodów potwierdzających prawdziwość zgłoszonych danych. W przypadku uznania tych dowodów za niewystarczające stan faktyczny ustala się w postępowaniu wyjaśniającym. Zdaniem Prokuratora na tej podstawie organ winien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe i sporządzić akt urodzenia dziecka.
Otóż stanowisko powyższe jest chybione. Wyjaśnić należy, że rejestracja zdarzenia takiego jak urodzenie dziecka, które nastąpiło poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej następuje – co do zasady – w formie czynności materialno-technicznej (sporządzenia aktu urodzenia), po jego prawidłowym i należytym udokumentowaniu, a zatem potwierdzającym prawdziwość zgłoszonych danych. W takich przypadkach nie jest w istocie prowadzone postępowanie wyjaśniające o jakim mowa w powołanym wyżej art. 22 p.a.s.c., a rejestracja następuje na podstawie przedstawionych dokumentów bezspornie potwierdzających wystąpienie podlegającego rejestracji zdarzenia. Stąd brak dokumentów potwierdzających prawdziwość zdarzenia jest uzasadnioną podstawą do wydania decyzji administracyjnej o odmowie dokonania wnioskowanej czynności. Należy przy tym zauważyć, że brzmienie powołanych wyżej uregulowań prawnych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że aby uwzględnić tego rodzaju wniosek muszą zostać spełnione określone warunki, w tym wynikające z art. 103 p.a.s.c. Ze względu na to, że kierownik może oprzeć się w takim wypadku jedynie na określonych dokumentach, nie może wziąć pod uwagę innych dowodów, gdyż tego rodzaju procedura zastrzeżona została wyłącznie do sytuacji jasnych i nie budzących wątpliwości. Tym samym rozpoznając wniosek o rejestrację urodzenia dziecka poza granicami kraju, w którym nie dokonano rejestracji tego zdarzenia przed właściwym organem albo jeżeli w państwie urodzenia nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego, Kierownik USC prowadzi jedynie uproszczone postępowanie wyjaśniające, nie prowadzi zaś postępowania w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego poza zakresem wyraźnie wskazanym w art. 99 ust. 4 w zw. z art. 103 p.a.s.c., stąd też nie dopuszcza innego rodzaju dowodów w celu ustalenia prawidłowej treści aktu stanu cywilnego, w tym aktu urodzenia. Kierownik urzędu stanu cywilnego działa zatem tylko w ograniczonym zakresie, bowiem może dokonywać ustaleń wyłącznie na podstawie określonych przez ustawodawcę środków dowodowych. Tego rodzaju ograniczenia nie obowiązują zaś w postępowaniu sądowym przed sądem powszechnym, w którym sąd może wziąć pod uwagę różnego rodzaju dowody, w tym osobowe, i na ich podstawie dokonać obiektywnego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, w tym ustalenia treści aktu stanu cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 40 pkt 1 p.a.s.c., ustalenia treści aktu stanu cywilnego (a tego właściwie domagała się wnioskodawczyni) dokonuje sąd w postępowaniu nieprocesowym, jeżeli postanowił o sporządzeniu nowego aktu stanu cywilnego, albo na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego, jeżeli akt urodzenia lub akt małżeństwa nie został sporządzony i nie może go sporządzić kierownik urzędu stanu cywilnego.
W konsekwencji, w rozpoznawanej sprawie organ wydał bez naruszenia prawa prawidłowe rozstrzygnięcie we właściwej formie. Zaskarżona decyzja odpowiada wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a., zawiera też wymagane w tym przepisie elementy, choć posiada lakoniczne, ale wystarczające, uzasadnienie faktyczne i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Mając powyższe rozważania na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – obowiązany był skargę jako bezzasadną oddalić w całości, o czym orzekł w sentencji wyroku.