III SA/Lu 160/25

III SA/Lu 160/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Anna Strzelec
Iwona Tchórzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Inne
Koszty postępowania
Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 262 § 1 pkt 2; art. 64 § 2;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym spraw ze skarg J. G., H. F. i L. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 20 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu na rzecz J. G. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych), na rzecz H. F. kwotę 530 zł (pięćset trzydzieści złotych) oraz na rzecz L. F. kwotę 530 zł (pięćset trzydzieści złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 20 grudnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, po rozpatrzeniu zażalenia J. G. na postanowienie Burmistrza J. z 18 października 2024 r. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że Burmistrz J. decyzją z 17 października 2024 r., nr [...] orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w obrębie ewidencyjnym M. N., gmina J., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka nr [...] stanowiąca własność wnioskodawczyni E. L. i działka nr [...] stanowiąca współwłasność H. F. w 4/6 części, J. G. w 1/6 części oraz L. F. w 1/6 części.
Postanowieniem z 18 października 2024 r. organ pierwszej instancji ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 3800,00 zł i zobowiązał do ich poniesienia strony postępowania, to jest wnioskodawczynię E. L. w wysokości 1900,00 zł, H. F. w wysokości 1266,66 zł, J. G. w wysokości 316,67 zł oraz L. F. w wysokości 316,67 zł. Wskazane koszty zostały ustalone na podstawie faktury VAT nr 12/2024 z 4 października 2024 r., wystawionej przez wykonawcę robót geodezyjnych. Z uzasadnienia postanowienia organu pierwszej instancji wynika, że dokonując rozdzielenia kosztów postępowania organ ten kierował się brzmieniem art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., z uwzględnieniem treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 roku, sygn. I OPS 5/06. Organ pierwszej instancji rozdzielił koszty wskazując, iż rozgraniczenie następuje w interesie wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że na powyższe postanowienie Burmistrza J. zażalenia wnieśli J. G., H. F. i L. F.. Zażalenia wniesione w pismach opatrzonych datą 28 października 2024 r. nie zostały podpisane przez skarżące strony, w związku z czym pismem z 15 listopada 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wezwało skarżących do usunięcia braków formalnych zażaleń, poprzez ich podpisanie w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia zażaleń bez rozpatrzenia. W dniu 26 listopada 2024 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) do organu odwoławczego wpłynęło pismo pełnomocnika J. G., wraz z zażaleniem podpisanym przez J. G.. Pozostali skarżący nie uzupełnili braków formalnych zażaleń, poprzez ich podpisanie, co skutkowało pozostawieniem zażaleń H. F. i L. F. bez rozpatrzenia.
Skarżąca J. G. we wniesionym zażaleniu zakwestionowała stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie przypisanych jej kosztów. Zdaniem skarżącej postępowanie rozgraniczeniowe potwierdziło dotychczasowy przebieg granicy, zatem koszty winna ponosić tylko wnioskodawczyni.
Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości regulują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn.zm.). Ustawa nie przewiduje jednak szczególnego trybu ustalania kosztów postępowania rozgraniczeniowego, a zatem w tej kwestii stosuje się przepisy działu IX k.p.a. - "Opłaty i koszty postępowania". Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Stosownie do art. 29 ustawy rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Czynności powyższe dokonywane są każdorazowo przez uprawnionego geodetę, zaś koszt ich wykonania obciąża stronę bądź strony postępowania rozgraniczeniowego. Przepisy k.p.a. nie określają wprost i jednoznacznie zasad ponoszenia kosztów postępowania przez stronę (strony) postępowania, w szczególności nie rozstrzygają kwestii, czy kosztami należy obciążyć tylko stronę, która wnioskowała o przeprowadzenie rozgraniczenia czy też właścicieli wszystkich rozgraniczonych nieruchomości. W tej kwestii ukształtowało się jednak jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych, oparte o brzmienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn.. I OPS 5/06, według której koszty rozgraniczenia obciążają strony będące właścicielami wszystkich rozgraniczanych nieruchomości, a właściciele nieruchomości powinni je ponieść po połowie. Organ zauważył, że przez interes strony, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., należy rozumieć obiektywną korzyść prawną w postaci prawnej, stabilnej i należycie udokumentowanej granicy, której beneficjentem są w równym stopniu właściciele nieruchomości po obu stronach ustalonej granicy. Niewątpliwie tego rodzaju stan zaistniał w wyniku przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, ze skutkiem dla wszystkich jego uczestników. Z akt sprawy, a w szczególności z dokumentu "Protokół graniczny" wynika, że na granicy spornej na odcinku od punktu 1 do 10 istnieje płot drewniany, który jest niezgodny z granicą ewidencyjną. E. L. i L. F. wyrazili zgodę na przebieg granicy wynikający z dokumentacji z ewidencji gruntów. Pozostali uczestnicy, mimo zawiadomienia, nie byli obecni podczas czynności ustalenia przebiegu granicy w dniu 26 lipca 2024 r. W związku z tym nie doszło do zawarcia ugody. Stąd też Burmistrz J. decyzją z 17 października 2024 r. orzekł o rozgraniczeniu w ten sposób, że zatwierdził przebieg granicy według granicy ewidencyjnej oznaczonej punktami [...], [...] i [...], zgodnie ze szkicem graficznym znajdującym się w protokole granicznym podpisanym przez upoważnionego geodetę J. P. w dniu 26 lipca 2024 r.
W świetle powyższego organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że przeprowadzenie rozgraniczenia nastąpiło w interesie wszystkich stron oraz zakończone zostało ustaleniem trwałej, pewnej granicy. W protokole granicznym geodeta wskazał i opisał granicę wyznaczoną na podstawie zgodnych oświadczeń stron uczestniczących w czynnościach, poprzez ustalenie bezspornie stosownych punktów granicznych w terenie. Ustalenie i potwierdzenie przedmiotowego przebiegu nastąpiło w interesie właścicieli wszystkich rozgraniczanych nieruchomości, co uzasadnia obciążenie kosztami rozgraniczenia wszystkich jego uczestników. Koszty prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego zostały ustalone na kwotę 3800,00 zł. Koszty te podzielone zostały po połowie, według zasady ukształtowanej w praktyce orzekania o kosztach rozgraniczenia w postępowaniu administracyjnym i zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych. Organ podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiącego, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie.
Organ odwoławczy uznał za trafne dalsze rozdzielenie kosztów sposób przyjęty przez organ pierwszej instancji, to jest z uwzględnieniem wielkości udziałów we współwłasności nieruchomości i w konsekwencji obciążenie wnioskodawczyni E. L. kosztami w wysokości 1900,00 zł, H. F. w wysokości 1266,66 zł (udział 4/6), J. G. w wysokości 316,67 zł (udział 1/6) oraz L. F. w wysokości 316,67 zł (udział 1/6).
W ocenie organu zarzuty podnoszone przez stronę skarżącą nie znajdują uzasadnienia i oparcia w stanie faktycznym i prawnym sprawy. Koszty postępowania rozgraniczeniowego winny być bowiem rozliczone w postępowaniu administracyjnym niezależnie od tego czy zostało ono zakończone wydaniem decyzji rozgraniczeniowej, ugodą lub przekazaniem sprawy do sądu. Koszty rozgraniczenia ponoszą strony, chyba, że ustaliły inne zasady ich podziału przed uprawnionym geodetą. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Kosztów tych nie ponosi organ administracji.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęły dwie skargi na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu Skarga wniesiona w imieniu J. G., H. F. i L. F. została zarejestrowana pod sygnaturą III SA/Lu 160/25. Natomiast pod sygnaturą III SA/Lu 161/25 została zarejestrowana druga skarga wniesiona w imieniu J. G..
Postanowieniem z 16 kwietnia 2025 r. Sąd odrzucił skargę J. G. wniesioną w sprawie o sygn. III SA/Lu 160/25. Postanowienie to uprawomocniło się.
H. F. i L. F. we wniesionej skardze, zarejestrowanej pod sygn. III SA/Lu 160/25, zarzucili zaskarżonemu postanowieniu:
1. naruszenie przepisów art. 138 §1 pkt 1 oraz art. 144 k.p.a.;
2. naruszenie art. 262 k.p.a., gdyż koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia powinna ponieść w całości wnioskodawczyni E. L. z uwagi na fakt, że była osobą inicjującą przedmiotowe postępowanie a stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony zgodnie z art. 262 §1 pkt 1 k.p.a., a tak było w przypadku wnioskodawczyni;
3. nierozpoznanie istoty sprawy i naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie mające wpływ na treść postanowienia, poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego na okoliczności istotne dla sprawy;
4. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, który miał wpływ na jego treść, poprzez pominięcie stanowiska skarżącej w przedmiotowej sprawie, gdyż organy pierwszej i drugiej instancji błędnie przyjęły, że skarżący L. F. i H. F. nie uzupełnili braków formalnych;
5. naruszenie zasad ogólnych oraz przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) wynikających z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a., a to zaniechanie wykonania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, które umożliwiłby wszechstronne wyjaśnienie wszelkich okoliczności istotnych dla sprawy oraz wydanie decyzji merytorycznej w sposób prawidłowy,
b) wynikających z art. 8 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. w związku z art 77 § 4 k.p.a. i 10 k.p.a. w związku z art 73 k.p.a. i 81 k.p.a., a to nierozpoznanie zarzutów dotyczących prowadzenia sprawy w sposób uniemożliwiający stronie działającej bez zawodowego pełnomocnika należyte działanie i reprezentowanie jej praw, nieuzasadniony okolicznościami i stopniem skomplikowania sprawy oraz zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego celem wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniając tylko jeden z wchodzących w grę interesów z pominięciem stanowiska strony skarżącej, a w toku postępowania odwoławczego niepoinformowanie strony skarżącej o przysługujących jej na tym etapie uprawnieniach, a także nierozpatrzenie wszystkich lub niedostateczne rozpatrzenie podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów i niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla sprawy, które organ winien brać pod rozwagę z urzędu oraz niestwierdzenie wadliwości postępowania w sytuacji zaniechania informowania strony skarżącej działającej bez zawodowego pełnomocnika o przysługujących uprawnieniach w toku postępowania oraz o faktach znanych organowi z urzędu w sytuacji braku wiedzy strony skarżącej i niepoinformowania o możliwości składania w toku postępowania wniosków dowodowych oraz zgłoszonych żądań,
c) wynikających z art. 12 k.p.a., a to pobieżne załatwianie sprawy oraz nieprzeprowadzenie czynności postępowania pomimo istniejących możliwości ich przeprowadzenia,
d) art. 75 k.p.a., 77 k.p.a. i 80 k.p.a., poprzez oparcie orzeczenia na podstawie części przeprowadzonego materiału dowodowego, który nie został rozpatrzony wyczerpująco i w żaden sposób zweryfikowany.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący H. F. i L. F. wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji i obciążenie w całości E. L. kosztami postępowania rozgraniczeniowego, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano między innymi, że organ drugiej instancji błędnie przyjął, iż skarżący L. F. i H. F. nie uzupełnili braków formalnych zażalenia, podczas gdy osoby te wysłały zażalenia w dniu 29 października 2024 r. oraz w dniu 5 listopada 2024 r. Zdaniem skarżących wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zażaleń było lub stało się bezprzedmiotowe, czego nie zbadał organ odwoławczy. Skarżący uzupełnili bowiem braki zażaleń jeszcze przed wezwaniem, a więc skutecznie. Pozostawienie zażaleń skarżących bez rozpoznania było wiec błędne i naruszające prawo, co implikuje konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Skarżący dołączyli do skargi dowody nadania pism obejmujących zażalenia.
W odpowiedzi na skargę w sprawie o sygn. III SA/Lu 160/25 organ wniósł o odrzucenie skargi H. F. i L. F..
J. G. w skardze wniesionej w sprawie o sygn. III SA/Lu 161/25 zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu:
1. naruszenie art. 138 §1 pkt 1 oraz art. 144 k.p.a.;
2. naruszenie art. 262 k.p.a. w zakresie dotyczącym obciążenia kosztami postępowania w kwocie 316,67 zł na podstawie współwłasności w 1/6 części oraz zobowiązania do zapłaty tej kwoty, gdy koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia powinna ponieść w całości wnioskodawczym E. L. z uwagi na fakt, że była osobą inicjującą przedmiotowe postępowanie, a stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony zgodnie z art. 262 §1 pkt 1 k.p.a., a tak było w przypadku wnioskodawczyni;
3. nierozpoznanie istoty sprawy i naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie mające wpływ na treść postanowienia, poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego na okoliczności istotne dla sprawy;
4. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, który miał wpływ na jego treść, poprzez pominięcie stanowiska skarżącej w przedmiotowej sprawie;
5. naruszenie zasad ogólnych oraz przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) wynikających z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a., a to zaniechanie wykonania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, które umożliwiłby wszechstronne wyjaśnienie wszelkich okoliczności istotnych dla sprawy oraz wydanie decyzji merytorycznej w sposób prawidłowy,
b) wynikających z art. 8 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. w związku z art 77 § 4 k.p.a. i 10 k.p.a. w związku z art 73 k.p.a. i 81 k.p.a., a to nierozpoznanie zarzutów dotyczących prowadzenia sprawy w sposób uniemożliwiający stronie działającej bez zawodowego pełnomocnika należyte działanie i reprezentowanie jej praw, nieuzasadniony okolicznościami i stopniem skomplikowania sprawy oraz zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego celem wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniając tylko jeden z wchodzących w grę interesów z pominięciem stanowiska skarżącej, a w toku postępowania odwoławczego niepoinformowanie skarżącej o przysługujących jej na tym etapie uprawnieniach, a także nierozpatrzenie wszystkich lub niedostateczne rozpatrzenie podniesionych przez skarżącą zarzutów i niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla sprawy, które organ winien brać pod rozwagę z urzędu oraz niestwierdzenie wadliwości postępowania w sytuacji zaniechania informowania skarżącej działającej bez zawodowego pełnomocnika o przysługujących uprawnieniach w toku postępowania oraz o faktach znanych organowi z urzędu w sytuacji braku wiedzy skarżącej i niepoinformowania jej o możliwości składania w toku postępowania wniosków dowodowych oraz zgłoszonych żądań,
c) wynikających z art. 12 k.p.a., a to pobieżne załatwianie sprawy oraz nieprzeprowadzenie czynności postępowania pomimo istniejących możliwości ich przeprowadzenia,
d) art. 75 k.p.a., 77 k.p.a. i 80 k.p.a., poprzez oparcie orzeczenia na podstawie części przeprowadzonego materiału dowodowego, który nie został rozpatrzony wyczerpująco i w żaden sposób zweryfikowany.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca J. G. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji i obciążenie w całości E. L. kosztami postępowania rozgraniczeniowego, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę J. G. organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w dniu 3 lipca 2025 r. na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") połączył sprawy o sygnaturach III SA/Lu 160/25 oraz III SA/Lu 161/25 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz postanowił prowadzić dalej sprawę pod sygnaturą III SA/Lu 160/25.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych polegają na kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po przeprowadzeniu kontroli postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z 20 grudnia 2024 r. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zachodzą podstawy do jego uchylenia, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszym rzędzie wskazać należy na brak podstaw do odrzucenia skargi wniesionej przez H. F. i L. F., o co wnosił organ w odpowiedzi na skargę. Podniesiona przez organ okoliczność niedołączenia do skargi pełnomocnictwa do działania w imieniu H. F. i L. F. nie stanowi podstawy do odrzucenia skargi. Pełnomocnik w terminie przewidzianym w art. 49 § 1 p.p.s.a. uzupełnił bowiem wskazany brak formalny skargi, przez złożenie stosownych pełnomocnictw. Nie budzi też wątpliwości, że H. F. i L. F. są stronami postępowania administracyjnego, w którym zapadło zaskarżone postanowienie, w związku z czym są uprawnieni do wniesienia na to postanowienie skargi do sądu administracyjnego. Nie zmienia tego zawarta w zaskarżonym postanowieniu argumentacja organu, iż H. F. i L. F. nie uzupełnili w terminie braków zażaleń na postanowienie Burmistrza J. z 18 października 2024 r., w związku z czym według organu zażalenia podlegały pozostawieniu bez rozpatrzenia. Nie ma bowiem znaczenia, czy środek zaskarżenia, którego wyczerpanie w świetle art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. jest warunkiem formalnym wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zostanie wniesiony przez skarżącego czy przez inny legitymowany podmiot (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2007 r., sygn. I GSK 1202/06, a także Hanna Knysiak-Sudyka, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, LEX).
Przede wszystkim zaś stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie ustaliło, że zachodziły podstawy do pozostawienia zażaleń H. F. i L. F. bez rozpatrzenia.
Do skargi wniesionej przez H. F. i L. F. dołączone zostały kopie z książki nadawczej, zawierające numery przesyłek poleconych nadanych w dniu 29 października 2024 r. oraz w dniu 5 listopada 2024 r. Według skarżących przesyłki te zawierały podpisane zażalenia na postanowienie z 18 października 2024 r. W związku z tym zarządzeniem z 9 kwietnia 2025 r. wezwano Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu do uzupełnienia odpowiedzi na skargę, poprzez szczegółowe odniesienie się do treści skargi w zakresie, w jakim pełnomocnik skarżących H. F. i L. F. wskazywał, że skarżący uzupełnili braki formalne zażaleń na postanowienie organu pierwszej instancji, wysyłając zażalenia w dniach 29 października 2024 r. oraz 5 listopada 2024 r. do Burmistrza J., a także ewentualne nadesłanie wskazanych pism, jeżeli wpłynęły one do organu pierwszej albo drugiej instancji (k. 36 akt sądowych). Przy piśmie z 24 kwietnia 2025 r., które wpłynęło do Sądu w dniu 5 maja 2025 r., Kolegium nadesłało przekazane przez Burmistrza J. zażalenia skarżących H. F., L. F. oraz J. G., nadane w urzędzie pocztowym w dniu 5 listopada 2024 r. Nadesłane oryginały zażaleń wraz z kopertami zostały włączone do akt administracyjnych, a ich kopie pozostawione w aktach sądowych (k. 83-94 akt sądowych).
W konsekwencji z uzupełnionych w ten sposób akt administracyjnych wynika, że postanowienie organu pierwszej instancji z 18 października 2024 r. zostało doręczone skarżącej J. G. w dniu 23 października 2024 r. J. G. w dniu 29 października 2024 r., a więc z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a., wniosła opatrzone datą 28 października 2024 r. niepodpisane zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. Następnie w dniu 5 listopada 2024 r. skarżąca nadała na adres organu pierwszej instancji podpisane zażalenie z dnia 28 października 2024 r.
Z akt wynika również, że postanowienie organu pierwszej instancji z 18 października 2024 r. zostało doręczone skarżącemu L. F. w dniu 6 grudnia 2024 r. w trybie art. 44 k.p.a. (po dwukrotnym awizowaniu w dniach 23 października 2024 r. i 31 października 2024 r.). L. F. w dniu 29 października 2024 r., a więc z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a., wniósł opatrzone datą 28 października 2024 r. niepodpisane zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. Następnie w dniu 5 listopada 2024 r. skarżący nadał na adres organu pierwszej instancji podpisane zażalenie z dnia 28 października 2024 r.
W odniesieniu do zażalenia H. F. wskazać należy, że postanowienie organu pierwszej instancji z 18 października 2024 r. zostało doręczone skarżącej H. F. w trybie art. 43 k.p.a. (to jest przez doręczenie dorosłemu domownikowi) w dniu 21 października 2024 r. H. F. w dniu 29 października 2024 r., to jest ósmego dnia od doręczenia postanowienia organu pierwszej instancji, wniosła opatrzone datą 28 października 2024 r. niepodpisane zażalenie na to postanowienie. Następnie w dniu 5 listopada 2024 r. skarżąca nadała na adres organu pierwszej instancji podpisane zażalenie z dnia 28 października 2024 r.
Organ pierwszej instancji pierwotnie przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Zamościu jedynie niepodpisane zażalenia skarżących nadane w dniu 29 października 2024 r. W związku z tym organ drugiej instancji 15 listopada 2024 r. wezwał skarżących do podpisania zażaleń w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia zażaleń bez rozpatrzenia. Na powyższe wezwanie odpowiedziała jedynie J. G., której pełnomocnik we wskazanym terminie, w dniu 26 listopada 2024 r. ponownie nadesłał zażalenie podpisane przez J. G..
Niemniej z poczynionych wyżej ustaleń bezsprzecznie wynika, że jeszcze przed skierowaniem do skarżących w dniu 15 listopada 2024 r. wezwań do podpisania zażaleń, skarżący w dniu 5 listopada 2024 r. nadali na adres organu pierwszej instancji podpisane zażalenia. Zatem w momencie skierowania wezwań z 15 listopada 2024 r. zażalenia nie były już obarczone brakami formalnymi w postaci braku podpisów skarżących. Wezwania były więc w istocie zbędne. W konsekwencji należało uznać, że nie zachodziła też powołana w zaskarżonym postanowieniu podstawa, z powodu której organ odwoławczy pozostawił zażalenia H. F. i L. F. bez rozpatrzenia.
Trzeba przy tym zauważyć, że w świetle przedstawionych wyżej ustaleń zażalenie H. F. zostało wniesione po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 141 § 2 k.p.a.
Nie budzi natomiast wątpliwości, że zażalenie L. F. zostało wniesione z zachowaniem terminu i nie było obarczone brakiem formalnym. Mimo to zażalenie L. F. nie zostało rozpoznane przez organ odwoławczy, który wydał zaskarżone postanowienie wyłącznie na skutek rozpatrzenia zażalenia J. G.. Wynika to wprost z treści protokołu z posiedzenia niejawnego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu odbytego 20 grudnia 2024 r. oraz treści zaskarżonego postanowienia. W postanowieniu tym wskazano mianowicie, że jego wydanie nastąpiło po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2024 r. zażalenia J. G.. Jednocześnie w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Kolegium wskazało, że zażalenia H. F. i L. F. zostały pozostawione bez rozpatrzenia.
Takie działanie organu odwoławczego należy ocenić jako sprzeczne z obowiązującymi przepisami postępowania administracyjnego.
Na mocy art. 144 k.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Stosownie zaś do art. 138 § 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (pkt 1) albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części (pkt 2), albo umarza postępowanie odwoławcze (pkt 3).
Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wykładnia językowa przywołanego przepisu art. 138 § 1 k.p.a. nie pozwala na uznanie możliwości wydania przez organ odwoławczy w jednej sprawie kilku decyzji, w wyniku odrębnego rozpoznania kilku odwołań, lecz wskazuje, że organ "wydaje decyzję". W sytuacji, w której wniesiono kilka środków zaskarżenia, są one rozpatrywane w jednym terminie, łącznie i wydawana jest jedna decyzja organu odwoławczego. Pomimo bowiem wielości odwołań, przed organem toczy się jedno postępowanie odwoławcze zainicjowane tymi odwołaniami. Oznacza to, że w sytuacji wniesienia odwołań od decyzji organu pierwszej instancji przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego, zasada dwuinstancyjności nakłada na organ drugiej instancji obowiązek łącznego rozpoznania odwołań w jednym terminie i wydania w ich przedmiocie jednego rozstrzygnięcia (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 października 2003 r., sygn. IV SA 3643/02 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2017 r., sygn. II OSK 405/16 i z 8 lutego 2017 r., sygn. II OSK 2472/15).
Sąd podziela także stanowisko, zgodnie z którym niedopuszczalne jest, po wydaniu przez organ odwoławczy decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie, podejmowanie kolejnego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie. W wypadku, gdy organ drugiej instancji wyda decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, mimo nierozpatrzenia wszystkich wniesionych odwołań, orzeczenie to kończy postępowanie odwoławcze. W takiej sytuacji wyłączona jest możliwość rozpoznania innych, dotychczas nierozpatrzonych odwołań i ponownego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Rozpoznanie tylko niektórych odwołań skutkuje tym, że podjęte w takiej sytuacji orzeczenie definitywnie kończy postępowanie odwoławcze. W konsekwencji takiego działania wyłączona jest możliwość rozpoznania innych dotychczas nie rozpoznanych odwołań, pochodzących od innych podmiotów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 14 czerwca 2017 r., sygn. II OSK 638/17, z 2 października 2003 r., sygn. IV SA 3643/02, z 31 sierpnia 2010 r., sygn. II OSK 1198/09, z 17 stycznia 2012 r., sygn. II OSK 2146/11, z 15 marca 2016 r., sygn. II OSK 1772/14, z 16 listopada 2017 r., sygn. II OSK 405/16).
Wskazać też należy, że niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań stron wywołuje daleko idące, nieakceptowalne skutki prawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2012 r., sygn. II OSK 2146/11 oraz z 8 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2638/12). Z jednej strony wykluczyć należy stan, w którym odwołania niektórych stron pozostają nierozpoznane po zakończeniu postępowania. Z drugiej strony, wykluczone jest wydanie ponownych decyzji w celu ich rozpoznania, bowiem nie może istnieć w obrocie wiele decyzji ostatecznych w tej samej sprawie, czego potwierdzenie stanowi norma art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Postępowanie prowadzone w jednej sprawie administracyjnej kończy się wydaniem jednej decyzji. Natomiast niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań traktowane jest jako istotne naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 sierpnia 2014 r., sygn. II OSK 1613/13, z 1 kwietnia 2005 r., sygn. OSK 1230/04, z 22 grudnia 2008 r., sygn. II OSK 1109/07, z 18 maja 2012 r., sygn. I OSK 736/11, z 14 maja 2013 r., sygn. II OSK 2005/12, z 8 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2638/12, z 25 sierpnia 2021 r., sygn. I OSK 3482/18).
W świetle treści art. 144 k.p.a. przytoczone wyżej poglądy odnieść należy także do sytuacji rozpoznania przez organ odwoławczy wyłącznie jednego spośród kilku zażaleń wniesionych na postanowienie organu pierwszej instancji.
W niniejszej sprawie obowiązek łącznego rozpoznania zażaleń wniesionych na postanowienie organu pierwszej instancji nie został zrealizowany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., rozpoznało jedynie zażalenie J. G., podczas gdy zażalenia zostały wniesione także przez L. F. i H. F. i zażalenie L. F. zostało wniesione w terminie przewidzianym w art. 141 § 2 k.p.a.
Kolegium naruszyło zatem określoną w art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. zasadę postępowania odwoławczego obligującą organ odwoławczy do wydania w sprawie jednego postanowienia rozstrzygającego sprawę po rozpatrzeniu łącznie wszystkich wniesionych skutecznie zażaleń. Powyższa wadliwość działania organu odwoławczego skutkować musi uchyleniem zaskarżonego postanowienia i jednocześnie czyni przedwczesnym odniesienie się przez Sąd do zarzutów sformułowanych w skargach, a odnoszących się do meritum sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium, mając na względzie przepisy art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., w pierwszym rzędzie rozważy, stosownie do stanu sprawy, zaistnienie podstaw do wydania w odniesieniu do zażalenia H. F. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Następnie w zgodzie z wyżej omówioną zasadą rozstrzygnie w sprawie po rozpoznaniu łącznie tych zażaleń, które zostały wniesione w terminie.
Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w punkcie I wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na kwotę 580 zł zasądzoną na rzecz J. G. składa się wpis w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.). Na zasądzone na rzecz H. F. i L. F. kwoty po 530 zł na rzecz każdego z nich składają się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.) oraz kwota 50 zł tytułem połowy wpisu w kwocie 100 zł od skargi wniesionej przez oboje skarżących.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).