III SA/Lu 158/25

III SA/Lu 158/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jerzy Drwal
Jerzy Marcinowski /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
145 § 1 pkt 1, art. 151 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 72 ust. 1 pkt 1, art. 73 ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Robert Hałabis Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi G. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 20 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 20 grudnia 2024 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, w wyniku rozpatrzenia odwołania G. N., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 13 listopada 2024 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie rejestracji pojazdu i odmowy rejestracji pojazdu.
Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
Decyzją z dnia 3 listopada 2022 r., nr [...], Prezydent Miasta Lublin, po rozpatrzeniu wniosku G. N. (dalej jako "skarżący"), dokonał rejestracji pojazdu marki [...], VIN [...], dowód rejestracyjny seria i nr [...] oraz legalizacji tablic rejestracyjnych nr [...] znakiem legalizacyjnym [...]
Rejestracji pojazdu dokonano m.in. na podstawie wniosku skarżącego, faktury VAT nr [...] z dnia 18 sierpnia 2022 r., wystawionej przez M. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na rzecz I. M. Z. oraz umowy sprzedaży z dnia 23 września 2022 r. zawartej między M. Z. i G. N..
Postanowieniem z dnia 10 lipca 2023 r. Prezydent Miasta Lublin wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zarejestrowania powyższego samochodu osobowego. Jako podstawę prawną wznowienia postępowania wskazano art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.".
W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że uzyskał prawomocny wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w Pruszkowie II Wydział Karny z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 453/23, o uznaniu M. Z. za winnego popełnienia czynów z art. 284 § 2 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k., tj. przywłaszczenia powierzonego mu na podstawie umowy Leasingu Operacyjnego o numerze [...] z dnia 16 lipca 2018 r. mienia w postaci samochodu osobowego marki [...] o numerze VIN [...] i numerze rejestracyjnym [...] oraz dokonania w dniu 23 września 2022 r. jego zbycia na rzecz G. N. nie posiadając wymaganych praw własności, posługując się przy tym podrobionym przez siebie dokumentem w postaci faktury VAT o numerze [...] z dnia 18 sierpnia 2022 r. stwierdzającym nieprawdę w zakresie przeniesienia praw własności z dotychczasowego właściciela tego mienia ([...] sp. z o.o.).
Decyzją z dnia 13 listopada 2023 r. Prezydent Miasta Lublin uchylił w całości wyżej wymienioną decyzję z dnia 3 listopada 2022 r. i odmówił rejestracji pojazdu.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 20 grudnia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251 z późn. zm.), dalej jako "p.r.d.", uzależnia dokonanie rejestracji od przedstawienia dokumentu potwierdzającego własność pojazdu. Przepis art. 73 ust. 1 p.r.d. stanowi natomiast, że rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5. Okoliczność wykazania prawa własności pojazdu i jego przejścia z poprzedniego właściciela na nabywcę jest więc istotna dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej rejestracji pojazdu.
W dniu 18 października 2022 r. wpłynęło do organu I instancji pismo z Wydziału do Walki z Przestępczością Gospodarczą i Korupcją Komendy Rejonowej Policji w W., z którego wynika, że prowadzone jest postępowanie sprawdzające w sprawie o czyn z art. 284 § 2 k.k. Do akt dołączono również kopię wyroku nakazowego z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 453/23. Wyrok ten uprawomocnił się w pkt I, tj. w zakresie uznania M. Z. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z dniem 3 maja 2023 r.
Organ II instancji wyjaśnił, że podstawą wznowienia postępowania jest art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Okoliczność sfałszowania faktury oraz przywłaszczenia pojazdu przez osobę niebędącą jego właścicielem została niewątpliwie wykazana, w szczególności wynika ona z prawomocnego wyroku sądu. Skarżący nie mógł więc wykazać swego prawa własności, bowiem zawarł umowę kupna przedmiotowego pojazdu, z osobą która nie miała prawa rozporządzać nim jak właściciel. Wszelkie dywagacje na temat czy i kto jest właścicielem pojazdu nie należą do organów administracji zajmujących się rejestracją pojazdów, bowiem są one zobowiązane, a zarazem uprawnione jedynie do rejestracji pojazdów w przypadku niespornych stanów faktycznych oraz braku wątpliwości co do właściciela pojazdu. Organy administracji nie są natomiast umocowane do ustalania prawa własności pojazdu. Tym samym zaszła przesłanka do wszczęcia przez organ pierwszej instancji postępowania wznowieniowego, a także do uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu i odmowy rejestracji pojazdu.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił również, że dołączone przez stronę postanowienie z dnia 19 grudnia 2023 r. o zwrocie pojazdu skarżącemu nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Postanowienie to nie jest dowodem własności pojazdu i nie może być podstawą do jego rejestracji.
G. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie:
- art. 64 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji podważającej skuteczne nabycie prawa własności pojazdu marki [...], w sytuacji, gdy w świetle obowiązującego prawa, organy administracji publicznej winny chronić przysługujące obywatelom prawo własności;
- art. 169 § 1 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy z dyspozycji tego przepisu wynikają ustawowe przesłanki skutecznego nabycia prawa własności rzeczy ruchomej od posiadacza zależnego niemającego prawa nią rozporządzać, które w niniejszej sprawie zostały spełnione;
- art. 6 oraz art. 7 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę praworządności oraz obowiązek organów do przestrzegania powszechnie obowiązujących przepisów prawa, czego wyrazem jest zaniechanie uwzględnienia norm prawa cywilnego regulujących sposób nabycia własności rzeczy ruchomej (art. 169 § 1 k.c.) podczas oceny stanu prawnego sprawy;
- art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. polegające na rozstrzygnięciu sprawy bez wszechstronnego rozważenia całokształtu zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji błędnego przyjęcia, że podstawą rejestracji pojazdu była faktura VAT nr [...] z dnia 18 sierpnia 2022 r. podrobiona przez leasingobiorcę M. Z., a nie legalna i ważna umowa sprzedaży zawarta 23 września 2022 r., która obowiązuje w obrocie cywilno-prawnym i nie została w żaden sposób podważona ani zakwestionowana.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania cywilnego o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c i art. 169 §1 k.c. toczącego się obecnie przed Sądem Okręgowym w Warszawie, sygn. akt XXV C 259/24.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił zawieszenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego. Jako podstawę wznowieniową wskazano art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.
Fałsz dowodu, o którym mowa w powyższym przepisie, może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana. Dla przesłanki wznowieniowej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. konieczne jest także, aby na podstawie fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a więc takie, których istnienie miało bezpośredni wpływ na określenie praw i obowiązków osób będących podmiotem postępowania.
Zasadą jest również, że fałszywość dowodu powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu.
Kwestie związane z rejestracją pojazdów zostały uregulowane w ustawie – Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do art. 73 ust. 1 p.r.d., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 3 listopada 2022 r., rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy ze względu na miejsce jego stałego zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, wydając decyzję o rejestracji pojazdu, dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne. Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d. rejestracji dokonuje się m.in. na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5.
W przypadku braku pozytywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1, organ rejestrujący wydaje decyzję o odmowie rejestracji pojazdu (art. 73 ust. 1e pkt 1 p.r.d.).
Z powyższych przepisów wynika, że postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu cechuje się wysokim formalizmem, a możliwość prowadzenia postępowania dowodowego przez organ rejestracyjny została ograniczona do obowiązku sprawdzenia, czy wnioskodawca przedłożył wszystkie wymagane dla rejestracji pojazdu dokumenty, w szczególności dowód własności pojazdu. Jakiekolwiek wątpliwości w zakresie przysługującego wnioskodawcy prawa własności pojazdu uprawniają organ do odmowy rejestracji pojazdu. Organy administracji publicznej nie mogą bowiem domniemywać istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego, gdyż kwestie te należą wyłącznie do kompetencji sądu powszechnego. Organ rejestrujący nie jest władny do dokonywania ustaleń w zakresie istnienia bądź nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego w sferze stosunków cywilnoprawnych.
W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz. U. poz. 1847 z późn. zm.), dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów:
1) umowa sprzedaży;
2) umowa zamiany;
3) umowa darowizny;
4) umowa o dział spadku;
5) umowa o zniesienie współwłasności;
6) faktura potwierdzająca nabycie pojazdu;
7) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności;
8) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.
Jak wynika z akt sprawy, rejestracji pojazdu w rozpoznawanej sprawie dokonano m.in. na podstawie faktury VAT nr [...] z dnia 18 sierpnia 2022 r., wystawionej przez M. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na rzecz I. M. Z. oraz umowy sprzedaży z dnia 23 września 2022 r. zawartej między M. Z. i G. N..
Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Pruszkowie II Wydział Karny z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 453/23, uznano M. Z. za winnego popełnienia czynów określonych w art. 284 § 2 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k., tj. przywłaszczenia powierzonego mu na podstawie umowy Leasingu Operacyjnego o numerze 272006 z dnia 16 lipca 2018 r. mienia w postaci samochodu osobowego marki M. o numerze VIN [...] i numerze rejestracyjnym [...] oraz dokonania w dniu 23 września 2022 r. jego zbycia na rzecz G. N. nie posiadając wymaganych praw własności, posługując się przy tym podrobionym przez siebie dokumentem w postaci faktury VAT o numerze [...] z dnia 18 sierpnia 2022 r. stwierdzającym nieprawdę w zakresie przeniesienia praw własności z dotychczasowego właściciela tego mienia (M. sp. z o.o.).
Powyższe orzeczenie uprawomocniło się w dniu 3 maja 2023 r. (k. 9a akt adm.). Prawomocność wyroku została uchylona wyłącznie w zakresie pkt III wyroku, tj. co do zwrotu oddanego skarżącemu na przechowywanie pojazdu na rzecz M. spółki z o.o. (k. 18d akt adm.). W pozostałym zakresie, m.in. co do uznania M. Z. za winnego popełnienia czynów opisanych wart. 284 § 2 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k., a więc sfałszowania faktury VAT o numerze [...] z dnia 18 sierpnia 2022 r., wyrok jest prawomocny.
Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.
Stwierdzenie prawomocnym wyrokiem, że dowód w postaci w/w faktury VAT został sfałszowany, oznacza zaistnienie podstawy wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a w konsekwencji zaktualizowanie się przesłanek wydania decyzji o treści określonej w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Z przywołanego orzeczenia sądu wynika wprost, że M. Z. przywłaszczył powierzony mu na podstawie umowy leasingu operacyjnego przedmiotowy samochód, a następnie, posługując się podrobioną przez siebie fakturą VAT o numerze [...] z dnia 18 sierpnia 2022 r. stwierdzającą nieprawdę w zakresie przeniesienia praw własności z właściciela, tj. M. sp. z o.o., dokonał w dniu 23 września 2022 r. jego zbycia na rzecz skarżącego. Oznacza to, że nie można uznać, że M. Z. stał się właścicielem przedmiotowego pojazdu i że miał prawo przekazać to prawo na skarżącego. Ustalenia sądu karnego dotyczą zatem istotnych elementów stanu faktycznego w sprawie rejestracji pojazdu, które mają bezpośredni wpływ na określenie prawa skarżącego do dysponowania pojazdem.
Jeszcze raz podkreślić należy, że organy administracji dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą natomiast ani kreować, ani korygować tych stosunków. W sytuacji, gdy wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu. Sfałszowana faktura VAT nie może zostać uznana za dokument będący dowodem własności pojazdu i nie może prowadzić do skutecznego przeniesienia własności. Konsekwencją wykrycia fałszerstwa jest odmowa rejestracji pojazdu.
Bez znaczenia przy tym pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, że w sprawie własności spornego pojazdu toczy się postępowanie przed sądem powszechnym. Wynik tego postępowania nie ma bowiem wpływu na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy. Okoliczność, że dowód w postaci w/w faktury VAT został sfałszowany, obligował organ do odmowy rejestracji pojazdu. Ewentualne uzyskanie przez skarżącego orzeczenia sądu powszechnego rozstrzygającego o prawie własności może natomiast stanowić podstawę do dokonania nowej rejestracji pojazdu, w oparciu o prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności.
Z powyższych względów nie można również uznać, że w rozpoznawanej sprawie organy dopuściły się naruszenia art. 64 Konstytucji RP i art. 169 § 1 k.c.
Wbrew twierdzeniu skarżącego, organy orzekające w przedmiotowej sprawie, ani sąd nie mogły brać pod uwagę wyłącznie umowy zawartej przez skarżącego z M. Z. w dnia 23 września 2022 r., w oderwaniu od poprzednio zawartych umów związanych z przedmiotowym samochodem. Takie stanowisko byłoby uprawnione wyłącznie w sytuacji nabycia pojazdu na rynku pierwotnym. Niesporne jest natomiast, że nabycie pojazdu miało miejsce na rynku wtórnym, a zatem istotne jest, czy poprzednik prawny skarżącego skutecznie nabył prawo własności przedmiotowego pojazdu.
Reasumując stwierdzić należy, że Kolegium prawidłowo uznało, że w badanej sprawie zaistniała przesłanka wznowieniowa w postaci sfałszowania dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Załączona do wniosku o rejestrację faktura, która okazała się nieprawdziwa z powodu jej sfałszowania, nie mogła stanowić podstawy rejestracji pojazdu, w związku z czym, po wznowieniu postępowania, organ zasadnie uchylił pierwotną decyzję w sprawie rejestracji (z dnia 3 listopada 2022 r.) oraz odmówił zarejestrowania pojazdu. Oczywiste jest natomiast, że w dacie rejestracji pojazdu organ nie wiedział, że owa faktura została sfałszowana.
W ocenie sądu, w niniejszej sprawie organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą i nie naruszyły przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Materiał dowodowy został zebrany w sposób prawidłowy, a dokonana przez organy ocena dowodów nie nastąpiła z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.