I GSK 1101/18

Naczelny Sąd Administracyjny2019-01-31
NSArolnictwoŚredniansa
płatności unijnerolnictwoARiMRposiadanie gruntówkontrola krzyżowaustawa o wsparciu bezpośrednimstan faktycznydowody

NSA oddalił skargę kasacyjną rolniczki, która domagała się płatności unijnych, uznając, że nie spełniła ona kluczowego warunku posiadania i użytkowania gruntów przez cały rok.

Rolniczka złożyła wniosek o płatności unijne na rok 2014, deklarując konkretne działki. Kontrola wykazała, że te same działki zgłosiła również spółka. Po postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że obie strony użytkowały sporne działki w różnych okresach, a nawet wzajemnie niszczyły uprawy. Sąd pierwszej instancji oraz NSA uznały, że rolniczka nie wykazała faktycznego posiadania i użytkowania gruntów przez cały rok, co jest warunkiem przyznania płatności, i oddaliły jej skargę kasacyjną.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej S. R. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora ARiMR odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Rolniczka zadeklarowała we wniosku działki rolne, jednak kontrola krzyżowa wykazała, że te same działki zgłosiła również spółka I. sp. z o.o. Ustalono, że obie strony konfliktu użytkowały sporne działki w różnych okresach, a nawet dochodziło do wzajemnego niszczenia upraw. Organ administracji oraz WSA uznały, że skarżąca nie spełniła podstawowej przesłanki przyznania płatności, jaką jest faktyczne posiadanie i użytkowanie gruntów przez cały rok kalendarzowy, w tym utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej. Sąd administracyjny podkreślił, że przejściowy stan posiadania nie jest wystarczający do przyznania płatności. Skarżąca kasacyjnie zarzucała naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną ocenę dowodów i niezastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony, a rolniczka nie wykazała spełnienia warunków do przyznania płatności, w szczególności nie udowodniła posiadania i użytkowania gruntów przez wymagany okres.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przejściowy stan posiadania i użytkowania gruntów rolnych nie jest wystarczający do przyznania płatności. Rolnik musi wykazać faktyczne posiadanie i użytkowanie gruntów przez cały rok kalendarzowy, na który przyznawane jest wsparcie.

Uzasadnienie

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wymaga od rolnika udowodnienia faktycznego posiadania i użytkowania gruntów przez cały rok kalendarzowy, co jest warunkiem przyznania płatności. Przejściowy charakter posiadania, nawet połączony z wykonywaniem zabiegów agrotechnicznych, nie spełnia tej przesłanki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.s.b. art. 3

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

u.p.s.b. art. 7 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. art. 75 § ust. 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z 19 stycznia 2009 r. art. 31

k.c. art. 345

Kodeks cywilny

k.c. art. 366

Kodeks cywilny

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego: art. 366 k.c. w zw. z art. 345 k.c. poprzez jego niezastosowanie. Naruszenie prawa materialnego: art. 3 i 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez ich niezastosowanie. Naruszenie prawa procesowego: art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego. Naruszenie prawa procesowego: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i nieuwzględnienie skargi.

Godne uwagi sformułowania

Podstawową zasadą przyznania płatności, poza posiadaniem gruntów jest ich utrzymywanie zgodnie z wymogami i normami. Kluczowa kwestia było ustalenie, czy skarżąca była w posiadaniu w sposób trwały zgłoszonych we wniosku działek na dzień 31 maja 2014 r. oraz czy utrzymywała je zgodnie z określonymi normami przez cały rok kalendarzowy 2014. Przejściowy stan posiadania gruntów rolnych objętych wnioskiem o płatność przez skarżącą i jej męża, a także wykonanie zabiegów agrotechnicznych, nie dają podstawy do przyznania płatności, bowiem nie został spełniony warunek utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Nie można racjonalnie przyjąć, aby na gruncie art. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich z 2007 r. przejściowy stan posiadania wystarczył dla przyznania płatności, która wszak ma stanowić wsparcie dla rolnika faktycznie użytkującego rolniczo działki przez cały rok, na który wsparcie finansowe jest udzielane.

Skład orzekający

Henryk Wach

przewodniczący sprawozdawca

Barbara Mleczko-Jabłońska

sędzia

Cezary Kosterna

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że przejściowe posiadanie gruntów rolnych nie jest wystarczające do przyznania płatności unijnych oraz interpretacja przepisów dotyczących ciężaru dowodu w postępowaniu o przyznanie płatności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących płatności bezpośrednich i sytuacji spornych dotyczących posiadania gruntów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne spełnienie formalnych wymogów przy ubieganiu się o środki unijne, nawet jeśli rolnik faktycznie prowadził działalność na spornych gruntach.

Posiadanie gruntów to nie wszystko: NSA wyjaśnia kluczowy warunek do otrzymania płatności unijnych.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1101/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-03-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Mleczko-Jabłońska
Cezary Kosterna
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
III SA/Lu 1559/15 - Wyrok WSA w Lublinie z 2016-04-26
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2012 poz 1164
art. 3, art. 7 ust 1 i 2
Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Aneta Ołdakowska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1559/15 w sprawie ze skargi S. R. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 1559/15, oddalił skargę S. R. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 15 maja 2014 r. S. R. złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. We wniosku zadeklarowano działki rolne położone na działkach ewidencyjnych o numerach: 572 (pow. 39,60 ha, część działki rolnej A), 574/1 (pow. 63,96 ha, część dz. rolnej A), 585/4 (pow. 63,26 ha, dz. rolna B), 597 (pow. 54,11 ha, dz. rolna C).
Przeprowadzona kontrola administracyjna (tzw. krzyżowa) wniosku wykazała nieprawidłowość polegająca na tym, że działki rolne znajdujące się na tych samych działkach ewidencyjnych zostały zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 przez spółkę I. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że obydwie strony konfliktu kontroli krzyżowej wniosków o przyznanie płatności użytkowały sporne działki w różnych odstępach czasu.
W konsekwencji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Białej Podlaskiej decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz nałożył sankcję w wysokości 210.238,51 zł, która będzie potrącana z płatności w ciągu kolejnych trzech lat kalendarzowych.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2015 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał się na przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, ze zm.) i stwierdził, że podstawową zasadą przyznania płatności, poza posiadaniem gruntów jest ich utrzymywanie zgodnie z wymogami i normami. Wnioskodawca musi zatem wykazać, że faktycznie posiada w dniu 31 maja wnioskowane grunty rolne i utrzymuje je zgodnie z wymogami oraz normami przez cały rok kalendarzowy (w tym przypadku rok 2014).
Wskazując na wykryty w trakcie kontroli krzyżowej błąd, polegający na zadeklarowaniu do płatności tych samych działek przez dwa podmioty, organ odwoławczy stwierdził, iż kluczowa kwestia było ustalenie, czy skarżąca była w posiadaniu w sposób trwały zgłoszonych we wniosku działek na dzień 31 maja 2014 r. oraz czy utrzymywała je zgodnie z określonymi normami przez cały rok kalendarzowy 2014.
Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy podzielił ustalenia Kierownika Biura Powiatowego, że obie strony konfliktu kontroli krzyżowej użytkowały sporne działki w różnych okresach czasu, a także że wzajemnie niszczyły uprawy, co oznacza, że obie strony użytkowały sporne działki.
Zdaniem organu, że skarżąca na dzień 31 maja 2014 r. nie była posiadaczem działek określonych we wniosku, przez co nie spełniała jednej z przesłanek do przyznania płatności. Organ uznał również, że D. R. bezskutecznie wypowiedziała umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego zawartą ze spółką I. Skoro tak, nie będąc w posiadaniu ww. gruntów rolnych, nie mogła już od 2014 r., kiedy to złożyła wniosek do Sądu Rejonowego o wydanie nieruchomości, zawierać żadnych umów dzierżawy w związku z brakiem posiadania tych nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę strony wskazał, że istota sporu w badanej sprawie koncentruje się wokół oceny przesłanek posiadania gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku przez skarżącą. W ocenie Sądu zasadne było stwierdzenie organu, że skarżąca nie spełniła podstawowej przesłanki przyznania płatności w postaci posiadania gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku.
W badanej sprawie okolicznością niesporną jest, że grunty zgłoszone przez skarżącą do płatności były przedmiotem złożonego, wieloaspektowego i wielopodmiotowego sporu prawnego pomiędzy właścicielką gruntów – D. R., skarżącą i jej mężem, jako dzierżawcami, z jednej strony oraz spółką I. sp. z o.o., z drugiej.
Sam spór co do praw do działki nie byłby istotny w sprawie, bowiem kluczowe z punktu widzenia przyznania płatności jest faktyczne posiadanie i użytkowanie gruntów rolnych, a nie prawa do tych gruntów. Jednakże w warunkach badanej sprawy spór prawny wiązał się z podejmowaniem faktycznych działań przez strony rzutujących w sposób kluczowy na ocenę posiadania i użytkowania gruntów przez skarżącą.
Wbrew argumentom skarżącej, zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że nie spełniła ona przesłanki posiadania i użytkowania gruntów rolnych, w tym utrzymywania ich w dobrej kulturze rolnej, przez cały rok 2014. Takie konkluzje wynikają również z oświadczeń samej skarżącej zawartych w pismach procesowych składanych w toku postępowań toczących się w ramach złożonego sporu prawnego co do gruntów objętych wnioskiem.
Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarżąca nie posiadała spornych działek, nie użytkowała ich i nie utrzymywała zgodnie z normami przez cały rok 2014, co jest warunkiem przyznania płatności. Posiadanie skarżącej (i jej męża) miało charakter przejściowy.
W ocenie Sądu organ nie dopuścił się błędów w ustaleniach faktycznych i prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Przejściowy stan posiadania gruntów rolnych objętych wnioskiem o płatność przez skarżącą i jej męża, a także wykonanie zabiegów agrotechnicznych, nie dają podstawy do przyznania płatności, bowiem nie został spełniony warunek utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Nie można racjonalnie przyjąć, aby na gruncie art. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich z 2007 r. przejściowy stan posiadania wystarczył dla przyznania płatności, która wszak ma stanowić wsparcie dla rolnika faktycznie użytkującego rolniczo działki przez cały rok, na który wsparcie finansowe jest udzielane.
S. R. złożyła skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego:
art. 366 k.c. w zw. z art. 345 k.c., poprzez jego niezastosowanie, podczas, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zaś z prawomocnych wyroków sądów wynika, że skarżąca posiadała sporne grunty i dokonywała na nich zabiegów agrotechnicznych,
art. 3 i 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 z poźn. zm.), poprzez ich niezastosowanie, pomimo, że skarżąca spełniała przesłanki do przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.
2. naruszenie prawa procesowego
art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wyrażającą się poprzez przyjęcie, że skarżąca nie była posiadaczem spornych działek i nie użytkowała ich rolniczo w 2014 r., podczas, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zaś z prawomocnych wyroków sądów załączonych do akt niniejszej sprawy wynika, że skarżąca posiadała sporne grunty i dokonywała na nich zabiegów agrotechnicznych.
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i nieuwzględnienie skargi mimo wykazania naruszenia prawa przez organ administracji, w szczególności przepisu art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji ( WE ) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. w zw. z art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z 19 stycznia 2009 r.
Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w którym autor skargi kasacyjnej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Za podstawę wyroku z 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 1559/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Pismem z 15 maja 2014 r. S. R. złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Wnioskodawczyni zadeklarowała do płatności działki rolne znajdujące się na działkach ewidencyjnych o numerach 572, 585/4, 597. Przeprowadzona kontrola administracyjna (krzyżowa) wniosku wykazała nieprawidłowość polegająca na tym, że działki rolne znajdujące się na tych samych działkach ewidencyjnych zostały zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 przez spółkę I. (...). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że obydwie strony konfliktu kontroli krzyżowej wniosków o przyznanie płatności użytkowały sporne działki w różnych odstępach czasu. Notatki z interwencji policyjnych wskazują na wzajemne niszczenie upraw przez męża, a zarazem pełnomocnika wnioskodawczyni oraz pracowników Spółki, co potwierdza fakt ich użytkowania przez obydwie strony. Ustalono, że wnioskodawczyni nie mogła prowadzić działalności rolniczej i utrzymywać grunty w dobrej kulturze rolnej oraz przestrzegać norm przez cały rok kalendarzowy, a zatem nie spełniła przesłanek do przyznania płatności. W związku z tym zadeklarowane do płatności działki rolne zostały w całości wykluczone. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawiera zatem jednoznaczne stanowisko, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji.
Z kolei, prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu, mylne odczytanie dyspozycji lub sankcji. Z kolei, naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Niewłaściwe zastosowanie prawa jest często konsekwencją jego błędnej wykładni. Kasator zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię wskazanych przepisów prawa winien zaprezentować jaka winna być wykładnia prawidłowa tych przepisów odwołując się wprost do ich treści. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej. Rozpoznając skargi na decyzje lub postanowienia (art. 145 § 1 p.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje żadnego przepisu prawa materialnego, w sensie wiążącego ustalenia konsekwencji prawnych stwierdzonych faktów. To, co w art. 174 pkt 1) p.p.s.a. określono jako "niewłaściwe zastosowanie", jest niczym innym jak nieprawidłową oceną zastosowania prawa materialnego przez organ administracji. Ustawodawca zastosował pewien skrót myślowy, w związku z czym ilekroć mówimy o niewłaściwym zastosowaniu prawa materialnego przez sąd, rozumiemy przez to albo bezzasadne tolerowanie błędu subsumcji popełnionego przez organ administracji, albo wręcz przeciwnie - bezzasadne zarzucenie organowi popełnienia takiego błędu.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. w pkt 2) lit. b) petitum skargi kasacyjnej autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., tj. przepisu normującego postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej. Przepis ten określa kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jego naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom procesowym. Oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. jest konsekwencją nie stwierdzenia przez Sąd I instancji istnienia przesłanek, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkujących uwzględnieniem skargi.
W pkt 2) lit. a) petitum skargi kasacyjnej autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie nie miały zastosowania art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a., składający się z czterech jednostek redakcyjnych. Według art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu tym organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w kpa wskazuje, że obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, ustawodawca zastosował regulację odmienną od art. 7 k.p.a., zgodnie z którym to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a posiadacz (faktycznie korzystający) gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o przyznanie płatności. Celem skutecznego sformułowania zarzutu naruszenia przepisów postępowania w zakresie odnoszącym się do naruszenia zasady wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego przedstawionego przez stronę autor skargi kasacyjnej winien był zarzucić naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Zgodnie z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że stan faktyczny został ustalony przez organ administracji publicznej z zachowaniem reguł procedury przewidzianych w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz w przepisach kpa. Brak jest podstaw do przyjęcia, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i zaakceptowana następnie przez Sąd I instancji narusza art. 80 kpa formułujący jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. W sprawie o przyznanie płatności organ administracji publicznej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Z treści powołanego przepisu wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Te reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, akceptując ocenę dowodów dokonaną przez Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Stan faktyczny sprawy zakończonej decyzją ostateczną został ustalony prawidłowo, proces subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowane przepisy prawa materialnego również jest prawidłowy.
Sąd I instancji nie naruszył art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ przepis ten ma zastosowanie w postępowaniu administracyjnym wskazując elementy konieczne uzasadnienia decyzji (Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa). Skoro Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę na decyzję ostateczną oraz ocenił ją pod kątem legalności w zakresie zastosowanych przepisów, to tym samym uznał że uzasadnienie decyzji ostatecznej spełnia wymogi ustawowe.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Wszelka argumentacja podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. zmierzająca do podważenia stanu faktycznego sprawy nie może odnieść zamierzonego skutku. Zarzut podniesiony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej w pkt 1) lit. b) petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego pozostaje w ścisłym związku z niepodważonymi ustaleniami stanu faktycznego przez co nie mógł być skuteczny. Prawidłowe sformułowanie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego w odniesieniu do precyzyjnie wskazanego przepisu. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych podniesionych w ramach omawianej podstawy kasacyjnej może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej powołując podstawę prawną decyzji. Podstawą prawną decyzji ostatecznej nie były przepisy Kodeksu cywilnego wskazane przez autora skargi kasacyjnej w pkt 1) lit. a) petitum skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie naruszył prawa materialnego akceptując zastosowanie przez organ administracji publicznej przepisów powołanych w podstawie prawnej decyzji ostatecznej oraz jej uzasadnienie prawne, w którym wyjaśniono podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd I instancji wskazał, jakie przepisy uprawniały organ administracji publicznej do wyciągnięcia określonych konsekwencji prawnych z dokonanych w sprawie ustaleń. Stosowanie przepisów prawa przez sąd administracyjny polega również na uczynieniu przepisu wzorcem kontroli legalności decyzji administracyjnej.
Stawianie zarzutu naruszenia art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. (pkt 1) lit. b) petitum skargi kasacyjnej) formalnie nie jest dopuszczalne, przez co jest merytorycznie nietrafne.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegającą oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI