III SA/LU 151/25

III SA/Lu 151/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Iwona Tchórzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 24a;
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2024 poz 219
§ 33 ust. 3;
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Asesor WSA Agnieszka Kosowska Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 stycznia 2025 r., [...], po rozpatrzeniu odwołania A. L., Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił w całości decyzję Starosty Kraśnickiego z dnia 11 września 2024 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów do modernizacji ewidencji gruntów i budynków i orzekł co do istoty sprawy.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Na podstawie art. 24a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm., dalej: "p.g.k.") na terenie gminy W. obręb W. D. w 2021 r. została przeprowadzona modernizacja ewidencji gruntów i budynków. Projekt operatu opisowo-kartograficznego sporządzony w wyniku modernizacji został wyłożony do wglądu na okres 15 dni roboczych w okresie od 1 lutego 2021 r. do 19 lutego 2021 r. Informacja o terminie i miejscu wyłożenia projektu została wywieszona na tablicy ogłoszeń w Starostwie Powiatowym w Kraśniku, Urzędzie Gminy w W. oraz w prasie o zasięgu krajowym. W dniu 5 lutego 2021 r. skarżąca A. L. zgłosiła uwagę do danych zawartych w projekcie operatu opisowo-kartograficznego. Pismem z dnia 11 marca 2021 r. Starosta Kraśnicki poinformował skarżącą, że jej uwaga została uznana za niezasadną. W wyniku prac modernizacyjnych wykonawca sporządził operat techniczny przyjęty do zasobu w dniu 16 marca 2021 r. pod nr [...] Starosta Kraśnicki zamieścił w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z dnia 25 czerwca 2021 r. pod poz. 2729 informację o ujawnieniu danych objętych modernizacją, zawartych w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Pismem z dnia 1 czerwca 2021 r. skarżąca złożyła zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Starosta Kraśnicki w dniu 24 sierpnia 2021 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania.
Decyzją z dnia 9 grudnia 2021 r. Starosta Kraśnicki odrzucił zarzuty skarżącej zgłoszone do modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Na skutek odwołania A. L. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Starosta Kraśnicki ponownie orzekał w przedmiotowej sprawie decyzjami z dnia 9 września 2022 r. oraz z dnia 24 marca 2023 r. Na skutek odwołań A. L. decyzje były uchylane przez organ odwoławczy – odpowiednio – decyzjami z dnia 12 stycznia 2023 r. oraz z dnia 22 lutego 2024 r., a sprawa przekazywana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia
Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy Starosta Kraśnicki decyzją z dnia 11 września 2024 r. orzekł o uwzględnieniu zarzutów A. L. do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym obrębu ewidencyjnego W. Drugi, jednostka ewidencyjna W. , dotyczących przebiegu granic działki nr [...] z działkami nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działkami nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działkami nr [...] i dokonał aktualizacji ewidencji gruntów i budynków na podstawie operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...], w zakresie przebiegu granicy działki nr [...] (w punktach granicznych nr [...]), przebiegu granicy działki nr [...] (w punktach granicznych nr [...]), przebiegu granicy działki nr [...] (w punktach granicznych nr [...]), przebiegu granicy działki nr [...] (w punktach granicznych nr [...]), przebiegu granicy działki nr [...] (w punktach granicznych nr [...]) oraz w zakresie aktualizacji powierzchni działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] zgodnie z wykazami zmian danych ewidencyjnych zawartymi w operacie technicznym przyjętym nr [...] Jednocześnie Starosta K. orzekł o umorzeniu w części postępowania, w zakresie przebiegu granic i powierzchni: działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...]. A. L. wniosła odwołanie od tej decyzji.
Decyzją z dnia 17 stycznia 2025 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia 11 września 2024 r. i orzekł co do istoty sprawy.
Organ odwoławczy uwzględnił zarzut A. L. do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym obrębu ewidencyjnego [...], jednostka ewidencyjna W. , dotyczących przebiegu granic działki nr [...] z działkami nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działkami nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działkami nr [...], poprzez dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków na podstawie operatu technicznego nr [...], w zakresie: przebiegu granicy działki nr [...] (w punktach granicznych nr [...]), przebiegu granicy działki nr [...] (w punktach granicznych nr [...]), przebiegu granicy działki nr [...] (w punktach granicznych nr [...]), przebiegu granicy działki nr [...] (w punktach granicznych nr [...]), przebiegu granicy działki nr [...] (w punktach granicznych nr [...]) oraz w zakresie aktualizacji powierzchni działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], 233, [...], [...] zgodnie z wykazami zmian danych ewidencyjnych zawartymi w operacie technicznym nr [...] Jednocześnie Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego orzekł o umorzeniu postępowania pierwszej instancji w zakresie przebiegu granic działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem sprawy są zarzuty wniesione przez skarżącą do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym obrębu ewidencyjnego [...] w zakresie powierzchni i przebiegu granic działki nr [...] z działkami sąsiednimi o nr [...] i [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działkami sąsiednimi o nr [...] i [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działkami o nr [...] oraz działki nr [...] z działką nr [...]. Skarżąca w ramach złożonych zarzutów zakwestionowała przede wszystkim wymiary przedmiotowych działek. Skarżąca podnosiła, że po przeprowadzonej modernizacji wymiary nie zgadzają się z wymiarami określonymi w dokumentacji źródłowej z lat sześćdziesiątych, a ponadto, że wskutek błędnie ustalonego przebiegu granic pomiędzy powyższymi działkami, powierzchnie działek istotnie się pomniejszyły i nie mają już swojego odzwierciedlenia w czynnikach obliczeniowych pól powierzchni zawartych w operacie z założenia ewidencji wsi W. D. o nr [...].
W ocenie organu odwoławczego Starosta Kraśnicki ponownie rozpatrując sprawę uwzględnił uwagi organu odwoławczego zawarte w decyzji z dnia 22 lutego 2024 r.
W związku z wykrytą sprzecznością względem dokumentacji źródłowej, która została podczas pierwotnych prac modernizacyjnych obarczona błędami, konieczne było ponowne ustalenie przebiegu granic działki nr [...] z działkami nr [...] i [...], działki nr [...] z działką sąsiednią nr [...], działki nr [...] z działkami nr [...] i [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działkami z nr [...], działki nr [...] z działką nr [...]. W dniu 30 lipca 2024 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego została przyjęta nowa dokumentacja techniczna nr [...], sporządzona w ramach rękojmi przez wykonawcę modernizacji. Przy tym przedmiotowa dokumentacja nie obejmowała wyników ustaleń granic działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...] i działki nr [...] z działką nr [...], ponieważ dane w powyższym zakresie zostały ujawnione w bazie ewidencji gruntów i budynków w dniu 4 lipca 2024 r. na podstawie operatu jednostkowego, przyjętego w dniu 19 czerwca 2023 r. pod nr [...], który zawierał wyniki ustaleń przebiegu granic na wskazanych wyżej odcinkach.
Zdaniem organu odwoławczego przeprowadzone w dniu 22 maja 2024 r. ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] z działkami nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działkami nr [...], działki nr [...] z działką nr [...] oraz działki nr [...] z działkami nr [...], położonymi w obrębie ewidencyjnym W. D. zostało wykonane w sposób prawidłowy.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że wykonawca podczas pierwotnych prac modernizacyjnych dokonał ustaleń przedmiotowych granic na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania, czyli na podstawie § 39 ust. 2 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393 z późn. zm.), co zostało przez organ odwoławczy w poprzedniej decyzji zakwestionowane, z uwagi na nieprzedstawienie dowodów, które uzasadniałyby uznanie, iż ustalony przebieg przedmiotowych odcinków granic nie jest sprzeczny z dokumentacją źródłową.
W ramach nowego operatu nr [...] wykonawca do ponownych ustaleń przebiegu granic zastosował § 33 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 219 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów" lub "rozporządzenie") tj. ustalił granice po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów. Ustalając przebieg granic na podstawie powołanego przepisu wykonawca wykorzystał również analizę operatu nr [...] z założenia ewidencji gruntów wsi W. D., w tym zarysu pomiarowego, oraz analizę analogowej mapy ewidencyjnej w skali 1:5000.
Z protokołów granicznych wynika, że na gruncie stawili się właściciele odcinków granic podlegającym ponownym ustaleniom: A. L., J. B. i M. J., lecz każda z obecnych osób odmówiła złożenia do protokołu zgodnego podpisu. Wykonawca w trybie § 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów ustalił przebieg granicy pomiędzy powyższymi działkami od punktu nr [...] przez punkty nr [...] (odcinek działki nr [...] z [...] i [...]), [...] (odcinek działki nr [...] z [...]), nr [...] (odcinek działki nr [...] z [...] i [...]), [...], [...] (odcinek działki nr [...] z [...]) oraz po drugiej stronie działki drogowej nr [...] ustalił granice pomiędzy działkami nr [...] a działkami nr [...] i nr [...] od punktu nr [...] przez punkty nr [...], do punktu nr [...]. Z wyjaśnień wykonawcy wynika, że przeanalizował w powyższym zakresie zarys pomiarowy nr [...] oraz analogową mapę ewidencyjną w skali 1:5000. Wykonawca stwierdził, że przedmiotowy odcinek granicy nie mógł zostać ustalony z uwzględnieniem miar czołowych, które w cząstkowej części wynikały z zarysu pomiarowego, ponieważ okazały się one błędne i niewiarygodne. Wykonawca wskazał, że zachowując dokładnie miary czołowe wynikające z dostępnej dokumentacji, pozmieniałby kształt i konfigurację ustalonych granic, co byłoby niezgodne z dokumentem będącym podstawą ujawnienia ich stanu w księdze wieczystej. Jak wynika ze szkicu granicznego nr [...], południową miarę czołową działki nr [...] wykonawca określił jako 27,87 m, podczas gdy według zarysu miara ta wynosi 33,7 m, północne miary czołowe działki nr [...] z działkami nr [...] zostały określone przez wykonawcę jako 12,07 m oraz 17,31 m, podczas gdy te miary na szkicu z założenia ewidencji gruntów i budynków wynoszą 14,0 m i 17,3 m, północną miarę czołową działki nr [...] wykonawca ustalił jako 13,39 m, a na zarysie ta miara wyniosła 13,4 m, północne miary czołowe działki nr [...] z działkami nr [...] wykonawca określił jako 13,90 m i 14,20 m, a na zarysie te miary wyniosły 12,9 m oraz 14,2 m, północne miary czołowe działek nr [...] zostały określone przez wykonawcę jako 20,36 m i 22,02 m, a na zarysie pomiarowym te miary określone zostały jako 19,2 m oraz 20,0 m. Natomiast miary czołowe dla działek o nr [...] i [...] określone zostały od północnej strony jako 24,00 m i 24,00 m i takie same miary czołowe przyjęto na zarysie pomiarowym. Miary czołowe od południowej strony powyższych działek wykonawca określił jako 21,71 m i 22,31 m, przy czym nie uwzględniał z zarysu szerokości działek w tym miejscu z uwagi na brak danych.
Organ wyjaśnił, że z uwagi na brak zgodnego wskazania stron co do przebiegu granic pomiędzy przedmiotowymi działkami geodeta nie miał możliwości ustalenia przebiegu granic na podstawie § 33 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów. Ustalenie przebiegu granic nie mogło też nastąpić w trybie § 33 ust. 2 rozporządzenia, tj. na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania, ponieważ granica użytkowania zdefiniowana przez wykonawcę była rozbieżna z granicą wynikającą ze szkicu z założenia ewidencji gruntów, a to z uwagi na rozbieżność miar czołowych. Oznaczało to, że obecny stan granicy ustalonej przez wykonawcę modernizacji był sprzeczny z informacjami wynikającymi z dostępnej dokumentacji źródłowej, co wykluczało prawidłowość przyjętego trybu ustalenia na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania. Na powyższe organ odwoławczy wskazywał w decyzji z dnia 22 lutego 2024 r. W związku z tym wykonawca zasadnie dokonał ponownego ustalenia granicy w trybie wynikającym z § 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów.
Organ odwoławczy podkreślił, że tryb wykorzystany przez wykonawcę pozwolił w części odwzorować dane wynikające z zarysu pomiarowego. W pozostałym zakresie wykonawca wykorzystał treść analogowych map sytuacyjnych, położenie znaków czy śladów granicznych czy też oświadczenia właścicieli. Wykonawca wykorzystał tę możliwość szczególnie ustalając granicę pomiędzy działkami nr [...] a [...] i [...], gdzie nie zachował źródłowych miar czołowych, lecz wziął pod uwagę stan na gruncie, poprzez ustalenie granicy po istniejącym ogrodzeniu. Wykonawca wyjaśnił, że gdyby zachował miary czołowe wynikające z dokumentów źródłowych, to wówczas zmieniłby się kształt działki, który nie odzwierciedlałby już granic, na podstawie których założono księgę wieczystą.
Zdaniem organu odwoławczego, wykonawca przeprowadzając ustalenie granic w trybie § 33 ust. 3 rozporządzenia, w sposób właściwy dokonał ustalenia przebiegu granic. W przypadku, gdy dane wynikające z zarysu były wiarygodne, odwzorował miary czołowe, natomiast w przypadku, gdy nie było możliwości wykorzystania danych źródłowych, wykonawca brał pod uwagę inne przesłanki tj. znaki czy ślady graniczne czy oświadczenia właścicieli. Punkty graniczne ustalone przez wykonawcę zostały pomierzone i wykazane w załączonym wykazie współrzędnych. Punkty te spełniają standardy dokładnościowe tj. atrybut SPD określony został jako "ustalony" dla wszystkich punktów, a atrybut ISD określony został jako "spełnia". Zdaniem organu odwoławczego wykonawca podjął odpowiednie działania, dokonując ich w odpowiedniej kolejności, aby doprowadzić do ustalenia przebiegu przedmiotowych granic.
W ocenie organu odwoławczego analiza przeprowadzona przez Starostę Kraśnickiego pozwoliła na uznanie, że zarzut zgłoszony przez A. L. jest zasadny, w związku z czym należało wydać decyzję wprowadzającą zmiany w ewidencji gruntów i budynków dla przebiegu granicy działki nr [...] z działkami nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działkami nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działkami nr [...], zgodnie z operatem technicznym nr [...]
Odnosząc się do zgłoszonych przez skarżącą zarzutów w zakresie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] a działką nr [...] oraz przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] organ odwoławczy wskazał, w dniu 19 czerwca 2023 r. został zaewidencjonowany operat nr [...], a w dniu 4 lipca 2024 r. dane wynikające z powyższej dokumentacji zostały ujawnione w bazie ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] a działką nr [...], oraz przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...]. W konsekwencji w odniesieniu do stanu ustalonego podczas modernizacji pierwotnej zmianie uległy wyżej wymienione odcinki przedmiotowych granic. Z informacji Starosty [...] wynika, że przed dokonaniem aktualizacji na podstawie operatu nr [...] danymi w bazie ewidencji gruntów i budynków odnośnie przebiegu wskazanych granic były dane modernizacji z 2021 r. Zgodnie z przesłanym wykazem współrzędnych punktów granicznych obecnie wykazanych w bazie ewidencji gruntów i budynków, aktualną podstawą ich ujawnienia jest operat techniczny nr [...] Dokonanie w dniu 4 lipca 2024 r. zmian na podstawie operatu nr [...] spowodowało, że w ewidencji gruntów i budynków stan dotychczasowy, którego dotyczyły zarzuty zgłoszone przez skarżącą w dniu 1 czerwca 2021 r., stał się stanem archiwalnym, bowiem został zastąpiony nowymi danymi. W tych okolicznościach zasadnie Starosta Kraśnicki uznał, że postępowanie dotyczące rozpatrzenia zarzutów do danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków zawartych w operacie opisowo-kartograficznym z modernizacji stało się bezprzedmiotowe. Nie można bowiem rozstrzygać zarzutu - pozytywnie lub negatywnie do danych, których już nie ma w ewidencji gruntów i budynków.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej wniesionych w stosunku do pola powierzchni działek organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia decyzji o uwzględnieniu złożonych w powyższym zakresie zarzutów. Organ wyjaśnił, że wskutek ustalenia przebiegu granic dokonanego w ramach operatu nr [...] oraz w ramach jednostkowego operatu nr [...] określono przebieg granic działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Mając na względzie atrybuty dotyczące spełnienia standardów dokładnościowych oraz sposobu pozyskania danych o punkcie granicznym organ stwierdził, że wyniki przeprowadzonego ponownie ustalenia przebiegu granic kwalifikowały się do ujawnienia w bazie ewidencji gruntów i budynków w ramach operatu nr [...] oraz w ramach jednostkowego operatu nr [...] Wszystkie punkty graniczne spełniają obecnie obowiązujące standardy dokładnościowe, wskutek czego można dokonać numerycznego opisu granic przedmiotowych działek za pomocą zbioru punktów granicznych, których położenie zostało określone na podstawie geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych, w sposób zapewniający odwzorowanie położenia i kształtu tych obiektów oraz wzajemnego położenia pomiędzy nimi. Organ zaznaczył, że pole powierzchni oblicza się na podstawie współrzędnych punktów granicznych działki ewidencyjnej. Organ wskazał, że zgodnie z wykazami zmian danych ewidencyjnych sporządzonymi przez wykonawcę operatu nr [...], obecne powierzchnie działek o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] uległy zmianie. Z tych przyczyn organ uznał za zasadne uwzględnienie zarzutu skarżącej również w tym zakresie i przy tym dokonanie aktualizacji wadliwych dotychczas danych ujawnionych w bazie ewidencji gruntów i budynków w oparciu o dokumentację zawartą w operacie nr [...]
Organ odwoławczy wyjaśnił, że jego stanowisko co do uwzględnienia zarzutu odnośnie powierzchni oraz przebiegu granic pomiędzy działką nr [...] a działkami nr [...], działką nr [...] a działką nr [...], działką nr [...] a działkami nr [...], działką nr [...] a działką nr [...] oraz działką nr [...] a działkami nr [...], a także w zakresie umorzenia w części postępowania dotyczącego przebiegu granic pomiędzy działkami nr [...] a działką nr [...] oraz przebiegu granic pomiędzy działkami nr [...] i [...], pokrywa się ze stanowiskiem Starosty [...]. Jednakże ze względu na błędy w orzeczeniu decyzji Starosty Kraśnickiego, uniemożliwiające wykonanie decyzji, organ odwoławczy uchylił decyzję Starosty w całości i orzekł co do istoty sprawy. Starosta Kraśnicki błędnie bowiem przyjął punkt nr [...] jako punkt opisujący granice działki nr [...] z działką nr [...], błędnie przyjął punkty nr [...] jako punkty graniczne opisujące przebieg granicy pomiędzy działką nr [...] a działkami nr [...], jak również błędnie podał podwójnie punkt nr [...] przy orzeczeniu dotyczącym przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz w sposób niewłaściwy orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie powierzchni w punkcie 2 decyzji, skoro w puncie 1 dokonał aktualizacji w tym zakresie na podstawie operatu technicznego nr [...]
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca A. L. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, zarzucając:
1. naruszenie art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego celem pozyskania danych dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych, błędną ocenę dowodów, wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji;
2. naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez zastosowanie przez organ niekorzystnej własnej interpretacji dla obywatela obowiązujących przepisów prawa, co stoi w sprzeczności z zasadą zawartą w art. 8 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się m.in. zasadą bezstronności i równego traktowania m.in. podczas ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych. Organy za wykonawcą modernizacji przyjęły wadliwy operat techniczny [...] z dnia 30 lipca 2024 r. jako prawidłowy, dostosowując wyniki do swoich potrzeb m.in. poprzez ustalenie przebiegu granicy w sposób dowolny według § 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, biorąc pod uwagę jednostronne oświadczenie właściciela działki sąsiedniej tj. oświadczenia J. B., właściciela działek nr [...], bez uwzględnienia oświadczenia skarżącej, tj. właściciela działki nr [...], która zakwestionowała przebieg granicy między działkami nr [...] a [...] i [...], ponieważ granica działki nr [...] od strony zachodniej nie biegnie po istniejącym ogrodzeniu, ale powinna przebiegać zgodnie z miarami zawartymi na zarysie pomiarowym z założenia ewidencji, czyli w odległości 33,7 m od wschodniej granicy działki;
3. dokonanie błędnych ustaleń w odniesieniu do przebiegu granic działek ewidencyjnych, co w konsekwencji spowodowało zmiany powierzchni działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] poprzez ich zmniejszenie, gdy dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych powinny być pozyskane w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych prawidłowym ustaleniem przebiegu tych granic;
4. obrazę przepisu art. 24a ust. 1 p.g.k. w zw. z rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez prowadzenie modernizacji wbrew jej celom tj. uzupełnienia oraz modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych w celu dostosowania ich do wymogów rozporządzenia w oparciu o niedokładne, nieprecyzyjne pomiary, wadliwe ustalenie punktów granicznych w modernizacji, co miało wpływ na wynik sprawy i skutkowało orzeczeniem o nieprawidłowym ustaleniu przebiegu granic działek ewidencyjnych skarżącej z działkami sąsiada;
5. naruszenie § 30, § 31 i § 33 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez błędne uznanie, iż materiał dowodowy w sprawie zawierał dane wiarygodne do przeprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, podczas gdy sporządzony w wyniku modernizacji gruntów i budynków operat techniczny nr [...] z dnia 30 lipca 2024 r. zawiera błędne ustalenia stanu faktycznego sprzecznego ze stanem prawnym i nie mógł stanowić miarodajnej podstawy do wydania przedmiotowej decyzji;
6. naruszenie § 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez dowolne ustalenie granicy działki nr [...] z działką nr [...] (siedlisko sąsiada składa się z dwóch działek [...]), polegające na jednostronnym przyjęciu przez wykonawcę oświadczenia J. B., właściciela działki nr [...], bez uwzględnienia oświadczenia skarżącej jako właściciela działki nr [...], kwestionującego przebieg granicy między działkami nr [...] a [...] i [...], ponieważ granica działki skarżącej od strony zachodniej nie biegnie po istniejącym ogrodzeniu, ale powinna przebiegać zgodnie z miarami zawartymi na zarysie pomiarowym z założenia ewidencji, czyli w odległości 33,7 m od granicy wschodniej. Wykonawca operatu nr [...] bezkrytycznie przyjął za dowód twierdzenie sąsiada, właściciela działki nr [...], że granica biegła od zawsze po istniejącym w terenie od ubiegłego stulecia ogrodzeniu; wykonawca modernizacji zignorował oświadczenie skarżącej, że ogrodzenie zostało wzniesione na działce nr [...], ale nie jest ono granicą działki, a powyższe oświadczenie sąsiada narusza stan prawny z założenia ewidencji;
7. naruszenie § 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez dowolne ustalenie granic działek rolnych niezabudowanych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie powierzchni działek będące pochodną jej granic, czyli określenie powierzchni w oparciu o błędnie ustaloną granicę;
8. naruszenie § 31 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków dotyczącego pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic, gdzie dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Natomiast jeżeli ustalenia przebiegu granic ewidencyjnych nie przeprowadzono w sposób prawidłowy, to pomiarów geodezyjnych również nie można uznać za prawidłowe. Nie można było dokonać numerycznego opisu granic działek ewidencyjnych, ponieważ ustalenie punktów granicznych nie było prawidłowe (punkty graniczne zostały wykazane w operacie technicznym nr [...] i zaskarżonej decyzji). Wykonawca modernizacji nie przeprowadził pomiarów na gruncie w sposób odpowiadający standardom, na które się powołuje, a pomiary na gruncie zostały przeprowadzone niedokładnie, z błędami i w sposób dowolny.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Zaskarżoną decyzją Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił w całości decyzję Starosty Kraśnickiego w przedmiocie zarzutów A. L. do modernizacji ewidencji gruntów i budynków na terenie obrębu ewidencyjnego [...] W. D., jednostka ewidencyjna [...] W. i orzekł co do istoty sprawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 z późn. zm.). Stosownie do art. 24a tej ustawy, starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych (ust. 1). Starosta podaje do publicznej wiadomości informację o rozpoczęciu prac geodezyjnych oraz informuje o trybie postępowania związanego z modernizacją ewidencji gruntów i budynków (ust. 2). Informacje, o których mowa w ust. 2, podlegają wywieszeniu na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego (ust. 3). Projekt operatu opisowo-kartograficznego podlega, na okres 15 dni roboczych, wyłożeniu do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w siedzibie starostwa powiatowego (ust. 4). Starosta informuje o terminie i miejscu wyłożenia, o którym mowa w ust. 4, poprzez wywieszenie tej informacji na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego i właściwego urzędu gminy, na co najmniej 14 dni przed dniem wyłożenia, oraz ogłoszenia jej w prasie o zasięgu krajowym (ust. 5). Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, może w okresie wyłożenia projektu do wglądu zgłaszać uwagi do tych danych (ust. 6). Upoważniony pracownik starostwa powiatowego, posiadający uprawnienia, o których mowa w art. 43 pkt 2, przy udziale przedstawiciela wykonawcy prac geodezyjnych związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, w terminie 15 dni roboczych od upływu terminu wyłożenia do wglądu projektu operatu opisowo-kartograficznego, rozstrzyga o przyjęciu lub odrzuceniu uwag zgłoszonych do tego projektu, po czym informuje zgłaszającego uwagi o sposobie rozpatrzenia uwag oraz sporządza wzmiankę o treści zgłoszonych uwag i sposobie ich rozpatrzenia w protokole (ust. 7). Po upływie terminu, o którym mowa w ust. 7, dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stają się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Informację o tym starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa oraz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa (ust. 8). Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8, zgłaszać zarzuty do tych danych (ust. 9). O uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji (ust. 10). Do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, o którym mowa w ust. 10, w stosunku do gruntów, budynków lub lokali, których dotyczą zarzuty, dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym nie są wiążące (ust. 11). Zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków (ust. 12).
W okolicznościach sprawy pozostaje poza sporem, że skarżąca A. L. w terminie zgłosiła zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym wykonanym w toku modernizacji przeprowadzonej na terenie gminy W. obręb W. D. w 2021 r.
W związku z przedmiotem sprawy i treścią zarzutów podniesionych w skardze wymaga wyjaśnienia, że z całokształtu przepisów ustalających zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, w tym w szczególności art. 24a p.g.k. oraz § 27 ust. 3 i § 28 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 219 z późn. zm.), a także § 55 poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393) wynika, że przez pojęcie modernizacji ewidencji gruntów i budynków należy rozumieć zespół działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych podejmowanych przez starostę na terenach, na których wcześniej ewidencja została założona, w celu uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia lub ich dostosowania do aktualnie obowiązujących przepisów ustalających katalog danych ewidencyjnych oraz modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków (por. D. Felcenloben, Prawo geodezyjne i kartograficzne, LEX).
W orzecznictwie podkreśla się, że postępowanie związane z modernizacją ewidencji gruntów ma charakter przede wszystkim techniczny. Modernizacja ewidencji gruntów nie ma na celu ustalenia przebiegu granic nieruchomości, lecz – co wynika z § 27–28 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów – uzupełnienie oraz modyfikację istniejących danych ewidencyjnych w celu dostosowania ich do wymogów rozporządzenia. Zatem procedura ta nie służy do rozstrzygania spornych stanów na gruncie, jeżeli chodzi o przebieg granic. W sytuacji, gdy powstaje spór co do przebiegu granicy, a także położenia znaków granicznych, winien on być rozstrzygnięty wyłącznie w drodze postępowania rozgraniczeniowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2009 r., sygn. I OSK 316/09, z 12 kwietnia 2022 r., sygn. I OSK 1328/21 oraz z 28 listopada 2024 r., sygn. I OSK 1640/21).
Ponieważ zarzuty do modernizacji zgłoszone przez skarżącą dotyczyły granic oraz powierzchni działek, wymaga podkreślenia, że pole powierzchni działki stanowi pochodną jej granic. Zgodnie z § 16 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, pole powierzchni, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, to jest pole powierzchni ewidencyjnej, oblicza się na podstawie współrzędnych punktów granicznych działki ewidencyjnej, uwzględniając wartość poprawki odwzorowawczej, i wykazuje się w hektarach z precyzją zapisu do 0,0001 ha.
Z kolei zgodnie z § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:
1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:
a) postępowania rozgraniczeniowego,
b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,
c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,
d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
e) podziału nieruchomości,
f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;
2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;
3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.
Natomiast, jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy, dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic (§ 31 rozporządzenia).
Zgodnie z § 33 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych dokonuje geodeta posiadający uprawnienia zawodowe w zakresie, o którym mowa w art. 43 pkt 2 lub 5 ustawy, zwany dalej "geodetą uprawnionym", na podstawie zgodnych wskazań podmiotów, o których mowa w § 11 pkt 7 i § 12 pkt 1, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, jeżeli wskazywany przebieg nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach dotyczących przebiegu ustalanych granic.
W przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek (§ 33 ust. 2 rozporządzenia).
W przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów (§ 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów).
Skarżąca, kwestionując zaskarżoną decyzję, zarzuca naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i w konsekwencji naruszenie art. 24a p.g.k. oraz § 30, § 31 i § 33 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów. Zdaniem skarżącej, wydając zaskarżoną decyzję organ błędnie uznał, że materiał dowodowy zawierał wiarygodne dane, podczas gdy sporządzony w toku postępowania operat techniczny nr [...] zawiera błędne ustalenia, sprzeczne ze stanem prawnym i nie mógł stanowić miarodajnej podstawy do wydania decyzji.
Analiza zgromadzonego w kontrolowanym postępowaniu materiału dowodowego wskazuje na niezasadność zarzutów podniesionych w skardze.
Nie zasługuje na podzielenie argumentacja skarżącej odnośnie wadliwości ustalenia granicy pomiędzy stanowiącą własność skarżącej działką nr [...], a działką nr [...] stanowiącą własność J. B.. Bezpodstawne jest twierdzenie skarżącej, że przebieg granicy pomiędzy wskazanymi działkami siedliskowymi został ustalony wyłącznie na podstawie oświadczenia właściciela działki nr [...], iż granica biegła po istniejącym ogrodzeniu, podczas gdy zostało zignorowane oświadczenie skarżącej, według której ogrodzenie to zostało wzniesione na działce nr [...], ale nie stanowi ono granicy, gdyż granicę wyznacza lipa rosnąca po przeciwnej stronie drogi przy granicy działki nr [...] z działką nr [...], a stan przyjęty w zaskarżonej decyzji jest sprzeczny ze stanem z założenia ewidencji gruntów.
Przede wszystkim trzeba wskazać, zgodnie z treścią sprawozdania technicznego w ramach operatu nr [...], że dla przedmiotowych działek istnieje dokumentacja, o której mowa w § 30 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Przy tym w odniesieniu do operatu do założenia ewidencji gruntów z 1966 r. nr [...] wykonawca modernizacji zaznaczył, że geodezyjne pomiary terenowe podczas zakładania ewidencji gruntów były oparte na osnowach ewidencyjnych i pomiarowych. Osnowy ewidencyjne zakładano w formie wielorzędowych ciągów poligonowych oraz wielorzędowych linii pomiarowych. Osnowy te charakteryzują się niskimi parametrami dokładnościowymi. Pomiary wykonywane w latach sześćdziesiątych wykonywane były metodą rzędnych i odciętych, opartych na liniach pomiarowych pomiędzy punktami osnowy pomiarowej. Ponieważ nie można odtworzyć całej osnowy pomiarowej zakładanej w latach sześćdziesiątych (większość punktów została zniszczona), powstałe w oparciu o tę metodę granice działek ewidencyjnych obarczone są dużymi błędami i nie spełniają obowiązujących standardów technicznych. Na podstawie tych materiałów archiwalnych nie można odtworzyć granic działek ewidencyjnych z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy dokładnościowej określonej w obowiązujących przepisach. W związku z tym do przedmiotowej pracy wykonawca wykorzystał częściowo miary z zarysów pomiarowych oraz z dzienników do obliczenia powierzchni działek ewidencyjnych. Ponadto w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym znajduje się obowiązująca do czasu modernizacji analogowa mapa ewidencyjna w skali 1:5000, operat do celów wywłaszczenia pod budowę drogi [...].[...] oraz operat nr [...] z ustalenia granic działki nr [...].
W zakresie działek ewidencyjnych, których dotyczy zaskarżona decyzja, wykonawca wskazał na istotne różnice w zakresie szerokości działek nr [...] wynikających z zarysu pomiarowego z operatu do założenia ewidencji gruntów [...] oraz z dokumentacji po modernizacji. W zarysach pomiarowych miara czołowa południowej granicy działki nr [...] ma bowiem wartość 33,7 m (taka szerokość działki była wykorzystana w czynnikach obliczeniowych powierzchni działki w operacie z założenia ewidencji), podczas gdy do istniejącego ogrodzenia miara ta wynosi 27,87 m. Również w północnej części działek nr [...] ich szerokości po modernizacji nie zgadzają się z miarami z zarysu pomiarowego. Według A. L. szerokość działki nr [...] od strony północnej powinna wynosić 31,3 m (suma miar 14,0 m i 17,3 m). Jednocześnie stan posiadania na gruncie nie odpowiadał wymogowi niesprzeczności z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów (§ 33 ust. 2 rozporządzenia).
W związku z tym w ocenie Sądu w pełni zasadnym było ustalenie przebiegu granicy wskazanych działek ewidencyjnych w oparciu o kryterium z § 33 ust. 3 rozporządzenia, to jest po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów. Po dokonaniu takiej analizy, co znalazło wyraz w sprawozdaniu technicznym, wykonawca stwierdził, że głównym materiałem źródłowym do ustalenia powyższej granicy jest wyrys z mapy ewidencyjnej będący podstawą do założenia ksiąg wieczystych oraz oświadczenie J. B.. Wymaga podkreślenia, że zgodnie ze sprawozdaniem technicznym oświadczenie właściciela działki nr [...] co do przebiegu granicy działek ewidencyjnych nie stanowiło jedynej podstawy jej wyznaczenia. Wykonawca zwrócił bowiem uwagę na kształt i konfigurację działek w zarysie pomiarowym oraz na analogowej mapie ewidencyjnej. Wykonawca zauważył, że przyjmując z zarysu szerokości działek sąsiednich – w przypadku działki nr [...] miara 14,0 m i 17,3 m i w przypadku działek J. B. miara 13,3 m i 13,4 m, pomiędzy działkami A. L. i J. B. powstaje granica, która nie jest linią prostą, ale linią łamaną, tworzącą tzw. ząb. Z kolei w przypadku uwzględnienia miary ze szkicu pomiarowego wyłącznie odnośnie działki nr [...], bez uwzględnienia czołówki 13,4 m z północnej granicy działki [...], granica będzie biegła przez budynek gospodarczy J. B. oraz zabierze mu cały dojazd do zabudowań gospodarskich i pola. Wykonawca podkreślił, że granica odtworzona w każdym z przedstawionych wariantów jest niezgodna z kształtem i konfiguracją działek zarówno na zarysie pomiarowym jak i na analogowej mapie ewidencyjnej, podczas gdy wyrys z mapy ewidencyjnej był podstawą do określenia stanu prawnego i założenia księgi wieczystej nieruchomości. Przedstawione warianty granicy nie odzwierciedlają przebiegu granicy działki nr [...] z zarysu pomiarowego i z mapy ewidencyjnej, granica powinna być równoległa i powinna przebiegać pomiędzy starymi zabudowaniami gospodarskimi. Wykonawca wyjaśnił, że wobec powyższego nie można uwzględnić miar z zarysu pomiarowego dla działek nr [...] (14,0 m) i nr [...] (13,4 m), są one błędnie i niewiarygodne, ponieważ powodują zmianę kształtu i konfiguracji działek i w konsekwencji są niezgodne z kształtem działek na dokumencie będącym podstawą do ujawnienia stanu prawnego w księgach wieczystych. Zauważyć należy, że powyższe potwierdzają znajdujące się w załączniku nr 1 do operatu kopie wyrysu z mapy ewidencyjnej będącego podstawą do ujawnienia stanu prawnego w księdze wieczystej oraz zarysu pomiarowego z operatu do założenia ewidencji (k. 55-56 operatu, k. 41-40 akt adm.). Z tych przyczyn granica między działką nr [...] oraz działkami nr [...] i nr [...] została ustalona od punktu 4539 (stare ogrodzenie), dalej pomiędzy starymi budynkami gospodarczymi zgodnie z przebiegiem granicy na analogowej mapie ewidencyjnej zachowując wzajemny kształt i konfigurację (równoległość granic) z działkami sąsiednimi do punktu 4542 (do przecięcia z północną granicą działki nr [...]) i do punktu 4543 (do przecięcia z północną granicą działki nr [...]). Jak wyjaśnił wykonawca, tak ustalona granica nie zachowując miar z zarysu pomiarowego, zachowuje kształt widoczny na wyrysie będącym podstawą do założenia ksiąg wieczystych.
Wykonawca przedstawił analizowane wcześniej warianty przebiegu granicy na szkicu zawartym na karcie 7 sprawozdania technicznego (k. 67 tomu IV akt adm.) oraz ustaloną granicę na szkicu granicznym (k. 44. tomu IV akt adm.). Powyższa analiza i wyjaśnienia wykonawcy, wskazujące przyczyny ustalenia granicy w określony w operacie sposób, są jasne i przekonujące. Analiza została przeprowadzona przez uprawnionego geodetę i nie zawiera elementów, które mogłyby podważać jej prawidłowość. Dlatego też słusznie została zaakceptowana przez organ w zaskarżonej decyzji.
Wymaga przy tym zaznaczenia, że ustaloną w powyższy sposób granicę pomiędzy działką nr [...] a działkami nr [...] i nr [...] zaznaczono na szkicu granicznym jako granicę sporną. Zgodnie z § 33 ust. 6 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów integralną częścią protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych są szkice graniczne sporządzone przez geodetę uprawnionego, które zawierają dane wymienione szczegółowo w punktach 1-6, w tym zgodnie z pkt 4 – informacje o spornych odcinkach granic działek ewidencyjnych.
Wyjaśnić należy, że ustalenie granic w trybie § 33 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, zgodnie z literalnym brzmieniem powołanego przepisu, dotyczy ustalenia granic działek ewidencyjnych, a nie granic nieruchomości. Ustalenie granic nieruchomości następuje w trybie postępowania rozgraniczeniowego, uregulowanego w art. 29 i następnych ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także w art. 153 kodeksu cywilnego. Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (art. 29 ust. 1 p.g.k.). Oznacza to, że istotą sporu o rozgraniczenie jest przebieg granic sąsiednich nieruchomości a postępowanie wszczęte wnioskiem o rozgraniczenia ma na celu ustalenie, jaki jest zakres – zasięg prawa własności na gruncie właścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości (por. S. Rudnicki, Sąsiedztwo nieruchomości, Zakamycze 1998, s. 80).
Jeszcze raz należy podkreślić, że celem modernizacji jest uzupełnienie bazy danych ewidencyjnych i utworzenie pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz modyfikacja istniejących danych ewidencyjnych. Zatem procedura ta nie służy do rozstrzygania spornych stanów na gruncie, jeżeli chodzi o przebieg granic. W sytuacji, gdy powstaje spór co do przebiegu granicy, to spór taki może być rozstrzygnięty wyłącznie w drodze postępowania rozgraniczeniowego. Zmiana przebiegu granic byłaby zatem możliwa po przyjęciu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nowej dokumentacji sporządzonej w odrębnym postępowaniu rozgraniczeniowym – administracyjnym lub sądowym przeprowadzonym na wniosek strony.
Niezasadnie też podnosi skarżąca błędne przyjęcie przez organy, że działka nr [...] (przylegająca od zachodu do działki nr [...]) nie była objęta zarzutami skarżącej do danych z modernizacji. W tym zakresie wskazać należy na pismo skarżącej z dnia 20 maja 2022 r., stanowiące odpowiedź na wezwanie organu pierwszej instancji z dnia 11 maja 2022 r. do sprecyzowania treści zgłoszonego żądania. Skarżąca w piśmie tym nie wymieniła działki nr [...], która nie stanowi też przedmiotu własności skarżącej ani nie graniczy ze stanowiącymi jej własność działkami. Nie zasługuje na uwzględnienie zawarte w skardze stwierdzenie skarżącej, że doprecyzowanie zarzutów, w odpowiedzi na pismo Starosty, miało mieć znaczenie tylko w odniesieniu do wskazania, z którą działką faktycznie graniczy działka nr [...]. Należy podkreślić, że wezwanie do sprecyzowania treści żądania było jednoznaczne.
W związku z powyższym chybiona jest też argumentacja skarżącej, że wykonawca modernizacji powinien sprawdzić czy zachodnia granica działki nr [...] została prawidłowo ustalona podczas modernizacji w 2021 r. i w związku z tym sprawdzić czy w prawidłowy sposób zostały posadowione na gruncie budynki sąsiada. Przy tym, jak wskazano już wyżej, treść dokumentów zawartych w operacie nr [...] wskazuje na spór pomiędzy właścicielami nieruchomości w postaci działek nr [...] i nr [...]. Granica poprowadzona zgodnie z postulatami skarżącej, to jest w odległości 33,7 m od wschodniej granicy działki nr [...], przecina bowiem budynek gospodarczy na sąsiedniej działce nr [...] należącej do J. B.. Jednakże, jak wcześniej wyjaśniono, spór dotyczący przebiegu granic nieruchomości nie podlega rozstrzygnięciu w postępowaniu wywołanym zarzutami do modernizacji. Ustalenie zakresu prawa własności właścicieli sąsiadujących nieruchomości może być dokonane tylko w postępowaniu rozgraniczeniowym, w którym na etapie postępowania przed sądem powszechnym uwzględniane są również ewentualne zmiany stanu prawnego wynikające z zasiedzenia przygranicznych pasów gruntu w następstwie wieloletniego samoistnego posiadania. Także w postępowaniu rozgraniczeniowym może być poddana ocenie powoływana przez skarżącą okoliczność, że przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] wyznacza lipa rosnąca pomiędzy działkami nr [...] po drugiej stronie drogi.
Prawidłowości zaskarżonej decyzji nie podważa również teść pisma wykonawcy modernizacji z dnia 28 września 2021 r. i zawarte w tym piśmie wskazanie co do powierzchni działki nr [...]. Zauważyć bowiem należy, że wykonawca modernizacji w toku dalszego postępowania przeprowadzał dodatkowe pomiary oraz weryfikował dane przyjęte w operacie modernizacyjnym. Ponadto na załączonym do pisma wykonawcy z dnia 28 września 2021 r. wydruku z mapy ewidencyjnej granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] nie przebiega w sposób uwzględniający szerokości działki nr [...] podawane przez skarżącą, nie przecina bowiem budynku gospodarczego na działce sąsiedniej nr [...]. Wskazane pismo nie zawiera więc argumentów, które przemawiałyby za uwzględnieniem stanowiska skarżącej.
Nietrafnie też powołuje się skarżąca na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 kwietnia 2023 r, sygn. II SA/Ke 136/23. Zawarte w uzasadnieniu tego wyroku stwierdzenie, że zarys pomiarowy wykonany w latach 60-tych zawierał szerokości wzdłuż linii pomiarowej dla poszczególnych nieruchomości, odnosi się do dokumentu, którego treść była analizowana w stanie faktycznym tej konkretnej sprawy, nie odnosi się natomiast do okoliczności sprawy niniejszej. Natomiast dokumenty znajdujące się państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym zawierające dane dotyczące działek będących przedmiotem postępowania kontrolowanego w niniejszej sprawie zostały poddane analizie przez wykonawcę modernizacji, a ocena ta słusznie została uznana przez organ odwoławczy za miarodajną do rozstrzygnięcia o zarzutach do modernizacji zgłoszonych przez skarżącą.
Nie można też zgodzić się ze sformułowanym w skardze zarzutem dokonania błędnych ustaleń co do przebiegu granic pozostałych działek, będących działkami rolnymi niezabudowanymi.
Zgodnie ze sprawozdaniem technicznym wykonawcy modernizacji wszystkie ustalane granice działek rolnych zostały ustalone w oparciu o § 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów. Wykonawca wyjaśnił, że nie można było ustalić granic oparciu o § 33 ust. 1 rozporządzenia ze względu na odmowę złożenia przez właścicieli nieruchomości zgodnych oświadczeń co do przebiegu granic. Nie został również spełniony przewidziany w § 33 ust. 2 rozporządzenia wymóg niesprzeczności stanu posiadania z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny. W tym zakresie wykonawca wyjaśnił, że miary między miedzami różniły się od miar na zarysach pomiarowych. Granice ustalono wykorzystując miary z zarysów pomiarowych z operatu założenia ewidencji gruntów z roku 1966 nr [...] i analogową mapę ewidencyjną w skali 1:5000 w zakresie kształtu i konfiguracji działek. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił szczegółowo przypadki różnic pomiędzy miarami czołowymi działek rolnych ustalonymi przez wykonawcę, a miarami czołowymi wynikającymi z zarysu pomiarowego. Organ w zgodzie z treścią sprawozdania technicznego wykonawcy wyjaśnił, że zachowanie dokładnie miar czołowych działek wynikających z dostępnej dokumentacji prowadziłoby do zmian kształtu i konfiguracji ustalonych granic, co byłoby niezgodne z dokumentem będącym podstawą ujawnienia ich stanu w księdze wieczystej.
Trzeba też zauważyć, że przebieg wszystkich działek rolnych nie budził żadnych zastrzeżeń stron, które zgadzały się z przebiegiem granic. Na okoliczność tę wskazał jednoznacznie wykonawca w sprawozdaniu technicznym, zauważając dodatkowo, że strony jedynie z ostrożności odmówiły złożenia podpisów na protokole granicznym i szkicu granicznym.
W świetle powyższego nie ma podstaw do kwestionowania powyższych czynności wykonawcy.
Prawidłowości ustaleń granic działek rolnych w żadnym razie nie podważa zarzut niedokonania pomiaru w miejscu, gdzie rósł wysoki rzepak. Wykonawca odnosił się do tej kwestii w sprawozdaniu technicznym. Wykonawca podał, że ustalone punkty graniczne wyznaczono w obecności stron, pomierzono i oznaczono. Jednocześnie wyjaśnił, że dwa punkty o numerach [...] były niedostępne (wysoki, gęsty rzepak). Punkty te znajdują się pomiędzy działkami [...] i [...] należącymi do A. L. i na wniosek strony, ze względu na niedostępność i ewentualne szkody nie zostały oznaczone na gruncie. Ze sprawozdania technicznego w żadnym razie nie wynika, by nieoznaczenie powyższych punktów na gruncie, co nastąpiło w uwzględnieniu stanowiska samej strony, mogło mieć wpływ na dane zawarte w operacie.
Niezasadnie również skarżąca kwestionuje przydatność operatu podnosząc, że wykonawca modernizacji błędnie wpisał szerokość działki nr [...] - 12,3 m, a po skosie 24 m, podczas gdy działka położona obok o nr [...] ma podaną większą szerokość 15,7 m a po skosie 24 m. Na szkicu na załączniku nr [...] do operatu, a także na szkicu na k. 13 operatu określone zostały miary czołowe dla działek o nr [...] i [...] (powstała z podziału działki nr [...]) od północnej strony jako 24,00 m i 24,00 m. Podana przez skarżącą miara 15,7 m wskazana jest przy położonej na północ od drogi działce nr [...], zaś miara 12,3 m w ogóle na szkicu nie występuje. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego podania na szkicach różnych odległości pomiędzy punktami nr [...] i nr [...] oraz pomiędzy punktami nr [...] i nr [...] na działce nr [...] trzeba zwrócić uwagę, że tego rodzaju różnice mają związek z kształtem działek. Południowa czołówka działki nr [...] nie jest bowiem równa czołówce od strony północnej.
Jeszcze raz podkreślić też należy, że strony w toku czynności geodety w związku z ustaleniem przebiegu granic ewidencyjnych działek rolnych nie kwestionowały wyników tych ustaleń.
Już z przyczyn omówionych wyżej nie znajduje podstaw zarzut wadliwości operatu nr [...] Zarzuty oparcia operatu na nieprecyzyjnych, niedokładnych pomiarach i wadliwym ustaleniu punktów granicznych nie znajdują podstaw. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, punkty graniczne, które zostały ustalone przez wykonawcę i wykazane w wykazie współrzędnych, spełniają standardy dokładnościowe. Mianowicie atrybut SPD (sposób pozyskania danych o punkcie granicznym) określony został jako "ustalony" dla wszystkich punktów. Zgodnie z ust. 2 pkt 1 lit. C załącznika nr 4 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków "Dopuszczalne wartości atrybutów punktów granicznych", punkt graniczny przyjmuje wartość atrybutu SPD jako "ustalony" między innymi w przypadku geodezyjnych pomiarów terenowych poprzedzonych ustaleniem ich położenia w trybie określonym w § 33 ust. 1-3 rozporządzenia. Jednocześnie atrybut ISD (informacja dotycząca spełnienia standardów dokładnościowych) określony został jako "spełnia". Zgodnie zaś z ust. 5 załącznika nr 4 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków punkt graniczny przyjmuje wartość atrybutu ISD jako "spełnia" w przypadku określenia położenia punktu względem punktów poziomej osnowy geodezyjnej lub pomiarowej, z dokładnością nie mniejszą niż 0,10 m. Zatem punkty określone w kwestionowanym przez skarżąca operacie wbrew podniesionym zarzutom odpowiadają dopuszczalnym wartościom atrybutów punktów granicznych, w tym atrybutowi świadczącemu o spełnieniu standardów dokładnościowych.
Zwrócić też należy uwagę, że opracowana w postępowaniu dokumentacja stanowiąca podstawę zaskarżonej decyzji, przed przyjęciem opracowania do zasobu podlegała, zgodnie z przepisami art. 12b ust. 1 i ust. 1a Prawa geodezyjnego i kartograficznego, weryfikacji przez właściwy organ Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, do którego przekazane zostały zbiory danych lub inne materiały stanowiące wyniki prac geodezyjnych lub kartograficznych, pod względem jej zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w geodezji i kartografii. W szczególności weryfikacja dotyczy wykonywania pomiarów, o których mowa w art. 2 pkt 1 lit. a Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz opracowywania wyników tych pomiarów a także kompletności przekazywanych wyników prac geodezyjnych lub prac kartograficznych. W niniejszej sprawie w wyniku takiej weryfikacji operat techniczny opracowany w oparciu o pomiary wykonane w dniu 22 maja 2024 r. został w dniu 30 lipca 2024 r. przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i zaewidencjonowany pod nr [...] Operat jest zatem zgodny z wymaganiami technicznymi wynikającymi z przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy. W związku z tym zarzuty nieprecyzyjności danych zawartych w operacie nie znajdują uzasadnienia.
Konsekwencją prawidłowego w świetle obowiązujących przepisów prawa ustalenia przebiegu granic w trybie określonym w § 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków jest również niezasadność zarzutów skarżącej dotyczących powierzchni działek ewidencyjnych. Jak wyjaśniono wcześniej, w świetle § 16 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, pole powierzchni ewidencyjnej oblicza się na podstawie współrzędnych punktów granicznych działki ewidencyjnej. Ustalenie położenia punktów granicznych poprzez określenie ich współrzędnych jest zatem decydujące dla ustalenia powierzchni, która jest pochodną granic, a nie odwrotnie.
W okolicznościach sprawy z przyczyn omówionych wyżej brak podstaw do podważenia prawidłowości ustalenia położenia punktów granicznych. W związku z tym obliczone w oparciu o współrzędne tych punktów powierzchnie działek, nawet w przypadku ich mniejszej wartości w stosunku do dotychczas wykazanych w ewidencji gruntów, także należy uznać za prawidłowe.
Kwestie odnoszące się do obliczenia powierzchni działek ewidencyjnych zostały ponadto wyjaśnione w sprawozdaniu technicznym wykonawcy i trafnie zaakceptowane przez organy rozstrzygające w sprawie. Wykonawca wskazał mianowicie, że na zarysie pomiarowym brak jest miar długości działek ewidencyjnych. Długości działek znajdują się jedynie w dokumentacji z obliczeń pól powierzchni działek. Te czynniki obliczeniowe nie są zgodne z miarami rzeczywistymi. Na długości ok. 3 km (rzeczywista odległość między działką [...] - droga gminna, a działką [...] - droga powiatowa) różnice między czynnikami obliczeniowymi a odległością między drogami sięgają do 10 m. Do obliczeń powierzchni przyjęto długości działek z miar rzeczywistych na gruncie i powierzchnie działek z obliczeń w dokumentach źródłowych nie zgadzają się z obecnie obliczonymi. Główna przyczyna tych różnic wynika ze sposobu obliczania powierzchni (przyjmowano do obliczeń wzór na pole powierzchni prostokąta), zaokrągleń powierzchni, brak szerokość drogi gminnej (na zarysie "droga szerokości różnej") oraz poszerzenie drogi powiatowej.
Przy tym zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami pole powierzchni wykazuje się w hektarach z precyzją zapisu do 0,0001 h (§ 16 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów), podczas gdy do czasu przeprowadzenia modernizacji pole powierzchni wykazywane było z dokładnością do 1 ara, na co trafnie zwróciły uwagę organy rozstrzygające w sprawie.
Bez wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji pozostaje podnoszona przez skarżącą okoliczność, że w operacie nr [...], dotyczącym przebiegu granic pomiędzy działkami nr [...], [...], [...], [...], [...], a działkami nr [...] i [...] powierzchnie działek nie uległy zmianie. Powierzchnie podane w powołanym operacie nie były przedmiotem oceny w niniejszej sprawie, natomiast z przyczyn omówionych wcześniej i szeroko przedstawionych w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji operat nr [...] należało uznać za miarodajny do wydania rozstrzygnięcia.
Natomiast z uwagi na sporządzenie operatu nr [...] i ujawnienie w dniu 4 lipca 2024 r. w ewidencji gruntów wynikających z niego danych, które tym samym zastąpiły wcześniejsze dane wynikające z modernizacji, zasadnie w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy umorzył postępowanie w pierwszej instancji w zakresie określonego tym operatem przebiegu granic działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...], działki nr [...] z działką nr [...]. Postępowanie wszczęte w związku z zarzutami skarżącej do modernizacji stało się w tym zakresie bezprzedmiotowe, gdyż dane z modernizacji zostały zastąpione kolejnymi danymi z operatu nr [...] Tym samym zaistniała przewidziana w art. 105 § 1 k.p.a. podstawa do umorzenia postępowania we wskazanej części.
Z omówionych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie została wydana z mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania. Zarzuty naruszenia art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. nie znajdują podstaw. Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w toku kilkukrotnie prowadzonego postępowania w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły zebrały cały materiał dowodowy. Powyższe wskazuje, wbrew zarzutom skarżącej, że postępowanie nie zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 8 k.p.a., zobowiązującego organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Okoliczność, że skarżąca nie zgadza się z wywodami organów, nie świadczy o naruszeniu zasady zaufania. Natomiast prawidłowo oceniony całokształt materiału dowodowego przekonuje o prawidłowości zaskarżonej decyzji, która nie narusza też powołanych w skardze przepisów prawa materialnego. W zaskarżonej decyzji organ nie dokonał wadliwej interpretacji przepisów, ale kierując się ich treścią rozważył materiał dowodowy, wysnuwając logiczne i prawnie uzasadnione wnioski, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych wszystkich przyczyn i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a.") Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.