III SA/Lu 129/23

III SA/Lu 129/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-05-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Ewa Ibrom
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 54 §1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Dz.U. 2021 poz 305
art. 44 ust. 3 pkt 1; art. 67; art. 184; art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków europejskich stanowiących dofinansowanie udzielone na realizację projektu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r., nr [...] Zarząd Województwa [...] – Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa L. na lata 2014-2020 (dalej: "IZ RPO WL", "Instytucja zarządzająca", "organ", "Zarząd Województwa"), po rozpatrzeniu wniosku M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej "strona skarżąca", "Spółka", "beneficjent") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 16 listopada 2021 r. nr [...] zobowiązującą stronę skarżącą do zwrotu środków w kwocie [...]zł wraz z odsetkami naliczanymi jak dla zaległości podatkowych, wynikających z umowy o dofinansowanie realizacji projektu pt. "Dziecko w żłobku - rodzic w pracy. Powrót do aktywności zawodowej rodziców" ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa L. na lata 2014-2020 (dalej "RPO WL"), Oś priorytetowa 9 R. pracy.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że poprzednik prawny strony skarżącej M. spółka z ograniczaną odpowiedzialnością z siedzibą w W. w dniu 27 grudnia 2017 r. zawarła z Instytucją zarządzającą umowę nr [...] o dofinansowanie projektu pt. "Dziecko w żłobku - rodzic w pracy. Powrót do aktywności zawodowej rodziców". W związku z podziałem pierwotnego beneficjenta M. Sp. z o. o. została wydzielona nowo zawiązana spółka pod nazwą M. Sp. z o.o., która z dniem 13 września 2019 r., zgodnie z planem podziału weszła w prawa i obowiązki spółki M. Sp. z o.o. jako jej następca prawny w zakresie realizacji przedmiotowego projektu.
Zgodnie z treścią wniosku o dofinansowanie projektu jego celem głównym była aktywizacja zawodowa 45 osób (39 kobiet/6 mężczyzn), które pracują lub zamieszkują na terenie miasta P. i opiekują się dzieckiem do lat 3, z czego 27 osób (60% grupy docelowej, 24 kobiet/3 mężczyzn) powracać miało na rynek pracy po urlopach macierzyńskich/rodzicielskich oraz 18 osób (40% grupy docelowej,15 kobiet/3 mężczyzn) bezrobotnych lub biernych zawodowo; w tym 60% grupy docelowej stanowić miały osoby o niskich kwalifikacjach (do poziomu ISCED 3). Projekt zakładał utworzenie 45 nowych miejsc w żłobku dla dzieci w wieku do 3 lat w okresie od 1 kwietnia 2018 r. do 31 sierpnia 2020 r. Wniosek o dofinansowanie projektu zakładał realizację:
- Zadania nr [...] - działania adaptacyjne i dostosowawcze w celu dostosowania lokalu
przeznaczonego na utworzenie żłobka do potrzeb dzieci; zakup wyposażenia umożliwiającego prawidłowe funkcjonowanie żłobka, zakup zabawek oraz zorganizowanie i zagospodarowanie placu zabaw;
- Zadania nr [...] - prowadzenie żłobka, w tym realizacja działań zgodnych z zapotrzebowaniem podopiecznych żłobka.
Skorygowany wniosek o dofinansowanie projektu przewidywał dodatkowe Zadanie nr [...] - zakup środków ochrony w związku z panującą epidemią COVID-19.
Zgodnie z § 3 ust. 2 umowy o dofinansowanie całkowita wartość projektu wynosiła [...] zł. Kwota dofinansowania została określona na [...] zł stanowiąca nie więcej niż 92,50 % całkowitych wydatków kwalifikowanych projektu (§ 3 ust. 1 umowy). Beneficjent zobowiązał się do wniesienia wkładu własnego w kwocie [...]zł (§ 3 ust. 5 umowy o dofinansowanie).
Pismem z dnia 8 stycznia 2021 r. IZ RPO WL poinformowała stronę skarżącą, że skorygowany wniosek o dofinansowanie, który wpłynął do organu w dniu 22 grudnia 2020 r. został zaakceptowany. Instytucja zarządzająca wyraziła zgodę na zmiany zawarte we wniosku o dofinansowanie oraz przedstawione w formularzu zmian do projektu z dnia 17 grudnia 2020 r. Przedmiotowe zmiany dotyczyły:
- zmiany okresu realizacji projektu z 1 kwietnia 2018 r. - 31 sierpnia 2020 r. na 1 kwietnia 2018 r. - 29 listopada 2020 r.,
- zmiany nazwy beneficjenta z M. Sp. z o.o. na M. Sp. z o.o.,
- utworzenia Zadania nr [...] "Zakup środków ochrony w związku z panującą epidemią [...]",
- utworzenia z powstałych oszczędności poz. 115-119 w Szczegółowym budżecie projektu, zawierających wydatki przeznaczone na działania realizowane w ramach nowoutworzonego Zadania 3, dotyczącego przeciwdziałania skutkom COVID-19 tj.:
poz. 115 odkurzacze samojezdne, poz. 116 odkurzacz parowy, poz. 117 ozonatory, poz. 118 nawilżacze powietrza, poz. 119 lampy antybakteryjne,
- zwiększenie, z powstałych oszczędności, wysokości wydatków wskazanych w Szczegółowym budżecie projektu: poz. 76 artykuły piśmiennicze i papiernicze dla dzieci, poz. 77 zabawki dla dzieci, poz. 83 ogród zabaw - wykonanie bezpiecznej nawierzchni, poz. 89 zadaszenie ogrodu zabaw, poz. 50 pościel, poz. 43 krzesełka do karmienia.
W trakcie realizacji projektu beneficjent złożył 12 wniosków rozliczeniowych. Umówiona kwota dofinansowania w wysokości [...] zł została beneficjentowi wypłacona.
Pismem z dnia 29 lipca 2021 r. Instytucja zarządzająca poinformowała beneficjenta, że we wniosku o płatność za okres od 1 października 2020 r. do 29 listopada 2020 r.(wniosek o płatność nr [...]) uznano za niekwalifikowalne wydatki w łącznej kwocie [...]zł dotyczące:
1. kosztów bezpośrednich w wysokości [...] zł, poniesionych z kwoty dofinansowania wykazanych w:
a. poz. 5 Zestawienia dokumentów dotyczącej kategorii kosztów: sprzęt i wyposażenie - KUCHNIA - garnki komplet (min. 6 elementów) – koszt niekwalifikowalny w wysokości [...] zł z uwagi na fakt, iż beneficjent w trakcie realizacji projektu kupił wyposażenie, na które IZ RPO WL nie wyraziła zgody w piśmie z dnia 8 stycznia 2021 r., a więc poniósł wydatek niezgodny z zatwierdzonym wnioskiem o dofinansowanie;
b. poz. 7, 8, 9 Zestawienia dokumentów dotyczące kategorii kosztów: inne – zakup środków czystości (chemia gospodarcza, papier toaletowy, ręczniki papierowe) z uwagi na znaczne przekroczenie w poz. 104, dotyczącej zakupu środków czystości, w stosunku do kwoty zatwierdzonej we wniosku o dofinansowanie projektu, stanowiącej 922,50 % realizacji (kwota wydatków określona w zakresie finansowym w umowie – [...] zł, kwota wydatków narastająco od początku realizacji projektu - [...] zł). Łączna kwota wydatków niekwalifikowalnych to [...] zł;
c. poz. 20, 21, 25 Zestawienia dokumentów dotyczące kategorii kosztów: wynagrodzenie personelu merytorycznego - pracowników żłobków i innych form opieki nad dziećmi do lat 3 - Wynagrodzenie dyrektora żłobka -1 etat x 24 miesiące - umowa o pracę, kwota brutto, z uwagi na przekroczenie wysokości wynagrodzenia dyrektora żłobka, w stosunku do kwoty zatwierdzonej w poz. 108 wniosku o dofinansowanie projektu tj. [...] zł/miesiąc, w związku z przyznaniem premii dyrektorce żłobka: poz. 20, 21, 25 obejmowały każdorazowo wynagrodzenie dyrektora po [...] zł, wysokość wydatków niekwalifikowalnych wyniosła odpowiednio po [...] zł.
Organ ustalił, że tego rodzaju wydatek został już uznany za niekwalifikowalny, we wcześniejszym wniosku o płatność (wniosek nr [...]), z powodu niespełnienia warunków kwalifikowalności, wynikających z Podrozdziału 6.2 Ocena kwalifikowalności wydatku, Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków. Organ ocenił, że wskazywane przez beneficjenta ponadprzeciętne zaangażowanie w działalność żłobka oraz dodatkowe obowiązki w związku z epidemią koronawirusa nie stanowią wystarczającej przesłanki do wypłaty premii dyrektorce żłobka.
2. kosztów pośrednich (15%) w wysokości [...] PLN - w ramach kosztów pośrednich poniesionych z dofinansowania - [...] zł oraz wkładu własnego - [...] zł, które zostały pomniejszone w związku z niekwalifikowalnością kosztów bezpośrednich w stosunku, do których zostały naliczone.
Łączna kwota wydatków uznanych za niekwalifikowane w ramach dofinansowania wyniosła [...] zł.
Ponadto, IZ RPO WL wykazała, że beneficjent w ramach projektu otrzymał łączną kwotę dofinansowania w wysokości [...] zł, natomiast kwota dofinansowania, którą beneficjent wykazał do rozliczenia w ramach składanych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego SL2014 wniosków o płatność wynosiła [...] zł, w tym wydatki uznane za niekwalifikowalne we wniosku o płatność:
- nr [...] w łącznej kwocie [...]zł;
- nr [...] 0029/17-012-06 w łącznej kwocie [...]zł.
Tym samym organ ustalił, że kwota niewykorzystanych środków na koniec realizacji projektu wyniosła [...] zł. Okres realizacji projektu trwał od dnia 01 kwietnia 2018 r. do dnia 29 listopada 2020 r. Zgodnie zaś z § 30 ust. 4 umowy o dofinansowanie projektu niewykorzystana część otrzymanych transz dofinansowania podlega zwrotowi na rachunek bankowy wskazany przez IZ RPOP WL w terminie do 30 dni kalendarzowych od dnia zakończenia okresu realizacji projektu. Beneficjent dokonał zwrotu środków w kwocie [...]zł w dniu 29 grudnia 2020 r. Brakująca kwota zwrotu środków niewykorzystanych w trakcie realizacji projektu wyniosła [...] zł (92 557,98 zł - [...] zł.)
Beneficjenta wezwano do zwrotu części dofinansowania (wezwanie z dnia 20 kwietnia 2021 r.) w zakresie kwoty [...]zł. Beneficjent nie uregulował należności w terminie. W tych okolicznościach organ po przeprowadzeniu postępowania w zakresie zwrotu środków, w dniu 21 września 2021 r. wydał decyzję nr [...], którą zobowiązał beneficjenta do zwrotu - w terminie 14 dni - środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Pismem z dnia 8 września 2021 r. IZ RPO WL wezwała z kolei beneficjenta do zwrotu nieprawidłowości w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Przedmiotowa nieprawidłowość dotyczy wydatków wykazanych do rozliczenia w poz. 5, 7, 8, 9, 20, 21, 25 Zestawienia dokumentów wniosku o płatność nr [...]
W związku z brakiem zwrotu środków uznanych jako nieprawidłowość organ wszczął postępowanie administracyjne w zakresie zwrotu ww. środków i w konsekwencji decyzją z dnia 16 listopada 2021 r. , [...] zobowiązał stronę skarżącą do zwrotu ostatecznej kwoty środków w wysokości [...] zł. (nieprawidłowość stwierdzona we wniosku o płatność nr [...] 0029/17-012-06 w łącznej kwocie [...]zł + nieprawidłowość stanowiąca niewykorzystane i niezwrócone w terminie środki w kwocie [...]zł.).
Beneficjent złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który wpłynął do IZ RPO WL w dniu 4 stycznia 2022 r. Natomiast w dniu 7 stycznia 2022 r. strona za pomocą komunikacji elektronicznej "z ostrożności procesowej" wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2022 r., sygn. akt: III SA/Lu 36/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargą na ww .decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 16 listopada 2021 r, uznając, że skarga jest przedwczesna, skoro wcześniej Spółka uruchomiła trybu ponownego rozpatrzenia sprawy.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka zarzucała przede wszystkim naruszenie podrozdziału 6.15.1. pkt. 4 i 6.15. pkt 10 "Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020" (dalej: "Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków"), poprzez uznanie za niekwalifikowalne wydatków na dodatkowe wynagrodzenie (premię) dyrektorki żłobka w sytuacji, gdy przyznana premia ma związek z realizacją zadań w ramach projektu, a możliwość i zasady przyznawania premii wynikają z obowiązującego w Spółce regulaminu wynagradzania z 6 sierpnia 2018 r. oraz zasady przyznawania premii potencjalnie obejmują wszystkich pracowników beneficjenta a wysokość odpowiada stawkom faktycznie stosowanym u beneficjenta poza projektami współfinansowanymi z funduszy strukturalnych.
Zarząd Województwa ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r. utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia 16 listopada 2021 r.
W uzasadnieniu organ argumentował, że zgodnie z § 4 ust. 1 oraz ust. 7 pkt 1 umowy o dofinansowanie, beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu na podstawie aktualnego wniosku o dofinansowanie projektu i do stosowania m. in. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków. Organ wskazał, że zgodnie z postanowieniami § 3 ust. 4 umowy o dofinansowanie zastosowanie będą miały Wytyczne w wersji z dnia 22 sierpnia 2019 r. Przepis rozdziału 6, podrozdziału 2 pkt 3 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków wskazuje, że wydatek, aby mógł zostać uznany za kwalifikowalny musi spełniać łącznie warunki w tym przepisie wskazane, w tym został uwzględniony w budżecie projektu współfinansowanego ze środków EFS, z zastrzeżeniem pkt 10 i 11 podrozdziału 8.3, a w przypadku projektów współfinansowanych ze środków FS i EFRR - w zakresie rzeczowym projektu zawartym we wniosku o dofinansowanie projektu; został poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu; jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu; został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów.
Organ wskazał, że, zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie punktem wyjścia dla weryfikacji kwalifikowalności wydatków na etapie realizacji projektu jest zatwierdzony wniosek o dofinansowanie. Zgodnie z § 27 ust. 1 umowy o dofinansowanie, beneficjent może dokonywać zmian w projekcie pod warunkiem ich zgłoszenia Instytucji zarządzającej nie później niż na 1 miesiąc przed planowanym zakończeniem realizacji projektu oraz przekazania aktualnego wniosku o dofinansowanie w celu uzyskania akceptacji Instytucji zarządzającej w terminie 15 dni roboczych. Tymczasem Spółka w formularzu zmian do projektu z dnia 9 września 2020 r. zawnioskowała o możliwość zakupu zestawu urządzeń do kuchni z zaoszczędzonych środków. Pismem z dnia 27 listopada 2020 r. IZ RPO WL nie wyraziła zgody na przedmiotową zmianę. Pomimo braku akceptacji, beneficjent jednak dokonał zakupu kompletu garnków, co uzasadnia przyjęcie naruszenia postanowień § 4 ust. 1 i 2 umowy o dofinansowanie projektu, a w konsekwencji uznanie, że wydatek w wysokości [...] zł, dotyczący zakupu kompletu garnków wykazany w poz. 5 Zestawienia dokumentów-dotyczącego kategorii kosztów: sprzęt i wyposażenie - KUCHNIA - garnki komplet (min. 6 elementów) należy uznać za nieprawidłowość. Dalej organ wyjaśnił, że w zatwierdzonym wniosku o dofinansowanie projektu beneficjent zaplanował w Szczegółowym budżecie projektu (poz. 104), kwotę wydatków dotyczących zakupu środków czystości w wysokości [...] zł. Natomiast do rozliczenia w zatwierdzonym wniosku o płatność nr [...] przedstawił łączną kwotę w wysokości [...] zł na którą składały się: poz. 7 - [...] zł; poz. 8 - [...] zł; poz. 9 -14 760,00 zł. Powyższa kwota przekracza wartość zaplanowanej kwoty wydatków przedstawionej w zatwierdzonym wniosku o dofinansowanie ponad 9-krotnie, a co za tym idzie narusza zapisy umowy o dofinansowanie, a dokładnie § 4 ust. 1 i 2 tej umowy.
Tym samym trafna jest ocena Instytucji zarządzającej o uznaniu za niekwalifikowalne wydatki w łącznej kwocie [...]zł (44 280,00 zł - [...] zł = [...] zł).
Odnosząc się z kolei do kwestii kwalifikowalności poniesionego przez stronę skarżącą wydatku dotyczącego premii dyrektora żłobka w wysokości wskazanej w poz. 20, poz. 21, poz. 25 Zestawienia dokumentów we wniosku o płatność nr [...] w pierwszej kolejności organ zaznaczył, że wydatek, aby mógł zostać uznany za kwalifikowalny powinien spełniać warunki określone w podrozdziale 6.2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, w tym m.in. powinien zostać dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Odnosząc się do argumentacji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wyjaśnił, że ocena kwalifikowalności wydatków obejmuje szereg innych warunków, niż te wskazane we wniosku, których przedmiotowa premia nie spełnia. Beneficjent przede wszystkim nie zaplanował dodatkowego wynagrodzenia (premii) dla dyrektora żłobka we wniosku o dofinansowanie. Zgodnie zaś z podrozdziałem 6.2 pkt 2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków punktem wyjścia dla weryfikacji kwalifikowalności wydatków na etapie realizacji projektu jest zatwierdzony wniosek o dofinansowanie projektu. Ponadto, w ocenie organu, przedmiotowa premia nie jest niezbędna do realizacji celu projektu (zwiększenie poziomu zatrudnienia osób opiekujących się dziećmi do lat 3) oraz osiągnięcia założonych wskaźników, jak również nie przyczynia się do rozwiązania, złagodzenia lub zmniejszenia zdiagnozowanych problemów wskazanych we wniosku o dofinansowanie. Tym samym beneficjent naruszył postanowienia podrozdziału 6.2 pkt 1i 2 i 3 lit f i g) oraz zapisy umowy o dofinansowanie w tym § 5 ust. 4. Tym samym ocena organu, iż łącznie wysokość wydatków niekwalifikowalnych wykazanych w poz. 20, 21, 25 Zestawienia dokumentów wynosi [...] zł jest prawidłowa. Dalej organ wyjaśnił, iż zgodnie z § 30 ust. 4 umowy o dofinansowanie projektu niewykorzystana część otrzymanych transz dofinansowania podlega zwrotowi na rachunek bankowy wskazany przez Instytucję zarządzającą w terminie 30 dni kalendarzowych od zakończenia realizacji projektu. W przypadku niedokonania zwrotu w ww. terminie, stosuje się przepisy § 13 umowy.
Beneficjent w dniu 29 listopada 2020 r. zakończył realizację przedmiotowego projektu. Bezspornie nie wykorzystał całości przekazanych mu środków. Tym samym, zgodnie z postanowieniem § 10 ust. 17 umowy zobowiązany był do rozliczenia 100% otrzymanego dofinansowania w końcowym wniosku o płatność, co może nastąpić poprzez wykazanie wydatków kwalifikowalnych we wniosku o płatność lub poprzez zwrot zaliczki. Beneficjent w dniu 29 grudnia 2020 r. dokonał zwrotu środków w kwocie [...]zł. Do zwrotu pozostała kwota [...]zł (92 557,98 zł - [...] zł = [...] zł). Skoro tak, to prawidłowo uznał organ w zaskarżonej decyzji, iż w tych okolicznościach doszło do naruszenia postanowień umowy, a co za tym idzie wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art, 184 ust. 1 ustawy o finansach publicznych.
Podsumowując, Zarząd Województwa stwierdził, że strona poprzez poniesienie wydatków niezgodnych z zatwierdzonym wnioskiem o dofinansowanie, przyznanie premii dyrektorce żłobka oraz brak zwrotu niewykorzystanych środków w terminie przewidzianym w umowie naruszyła postanowienia podrozdziału 6.2 pkt 1,2 i 3 lit. f i g) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, zapisy § 3 ust. 3, § 4 ust. 1-2 i § 5 ust. 4 i § 30 ust. 4 umowy o dofinansowanie oraz przepisy prawa powszechnie obowiązującego, tj. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy o finansach publicznych.
Tym samym, zdaniem organu, działanie beneficjenta doprowadziło do naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych i wystąpienia nieprawidłowości definiowanej w art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy' ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (dalej: "rozporządzenie nr 1303/2013"). Zasadnie zatem obciążono Spółkę obowiązkiem zwrotu dofinansowania w zakresie określonym w sentencji decyzji, tj. kwoty [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu. Organ zwrócił również uwagę, że zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 54 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej, do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, jeżeli - decyzja organu odwoławczego nie została wydana w terminie wskazanym w art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej. Natomiast zgodnie z art. 54 § 2 Ordynacji podatkowej przepisu § 1 pkt 3 i 7 nie stosuje się, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu. W okolicznościach niniejszej sprawy organ wskazał, iż Spółka wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji IZ RPO WL, wydanej w dniu 16 listopada 2021 r., nadała w dniu 20 grudnia 2021 r. (data wpływu do organu w dniu 4 stycznia 2022 r.). Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie została natomiast złożona przez stronę skarżącą w dniu 7 stycznia 2022 r. Tym samym organ odwoławczy zobowiązany był przekazać skargę wraz z aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie pismem z dnia 3 czerwca 2022 r. przekazał odpis prawomocnego orzeczenia wraz uzasadnieniem z dnia 9 lutego 2022 r. oraz zwrócił akta administracyjne (w dniu 8 czerwca 2022 r.). Tym samym w niniejszym stanie faktycznym jakkolwiek decyzja organu odwoławczego nie została wydana w terminie, o którym mowa w art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej, to oceniając przyczyny takiego stanu rzeczy, w świetle art. 54 § 2 tej ustawy stwierdzić należy iż opóźnienie w wydaniu decyzji powstało z przyczyn niezależnych od organu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, Spółka zarzuciła naruszenie Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków (dalej też "Wytyczne"), tj.
- podrozdziału 6.15.1. pkt 4 Wytycznych, poprzez uznanie za niekwalifikowalne wydatków na dodatkowe wynagrodzenie dla dyrektorki żłobka w P. w sytuacji, gdy: przyznana jej premia ma związek z realizacją zadań w ramach projektu, możliwość przyznawania premii wynika z obowiązującego w Spółce regulaminu wynagradzania z dnia 1 października 2019 r. oraz zasady przyznawania premii potencjalnie obejmują wszystkich pracowników Spółki;
- podrozdziału 6.15 pkt 10 Wytycznych, poprzez uznanie za niekwalifikowalne wydatków na dodatkowe wynagrodzenie (premię) dyrektorki żłobka w P. w sytuacji, gdy wysokość przyznanej premii odpowiada stawkom faktycznie stosowanym w Spółce poza projektami współfinansowanymi z funduszy strukturalnych.
Spółka zarzuciła ponadto:
- błędne przyjęcie, że doszło do naruszenia warunków kwalifikowalności określonych w podrozdziale 6.2 Wytycznych oraz w § 5 ust. 4 umowy o dofinansowanie w sytuacji, gdy wydatki na dodatkowe wynagrodzenie (premię) dyrektorki żłobka w P. zostały poniesione zgodnie z zasadami określonymi w podrozdziale 6.15.1 pkt 4, w podrozdziale 6.15 pkt 10 Wytycznych oraz w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny;
- błędne przyjęcie, że w trakcie realizacji projektu doszło do przeznaczenia dofinansowania na sfinansowanie wydatków niekwalifikowalnych w sytuacji, gdy wydatki na wynagrodzenie (premię) dyrektorki żłobka w P. powinny zostać uznane za kwalifikowalne;
- błędne przyjęcie, że za niekwalifikowalne należało uznać wydatki na zakup wyposażenia kuchni żłobka (garnków) w sytuacji, gdy stosownie do § 27 ust. 2 umowy o dofinansowanie beneficjent uprawniony był do dokonania przesunięcia w budżecie projektu do 10 % wartości środków bez konieczności zgłoszenia tego Instytucji zarządzającej - a tym samym błędne uznanie, że środki te zostały wydane z naruszeniem procedur;
- naruszenie art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych i wydawanych na jego podstawie "Informacji o częściowym zawieszeniu stosowania Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, poprzez uznanie za niekwalifikowalne wydatków na nabycie dla pracowników żłobka środków ochrony osobistej przeciwdziałających zakażeniu lub rozprzestrzenianiu się COVID-19;
- błędne przyjęcie, że w trakcie realizacji projektu doszło do nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013.
Dalej Spółka zarzuciła, w wypadku uznania, że dopuściła się nieprawidłowości, naruszenie art. 5 ust. 1 i ust. 4 ustawy z 3 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych poprzez wydanie decyzji zobowiązującej Spółkę do zwrotu wydatków poniesionych na wynagrodzenie dyrektorki żłobka w sytuacji, gdy wydatki te powinny zostać pokryte‘ ze środków budżetu państwa, a w konsekwencji tych naruszeń - niezasadne wszczęcie i prowadzenia postępowania w trybie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych w sprawie zwrotu udzielonego dofinansowania w tym zakresie.
Spółka zarzuciła również naruszenie art. 54 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 67 oraz art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji I instancji w całości, podczas rozstrzygnięcie organu II instancji powinno uwzględniać przerwę w naliczaniu odsetek liczoną od 5 marca 2022 r. do 18 lipca 2022 r., przez co rozstrzygnięcie w zakresie odsetek jest wadliwe.
W oparciu o powyższe zarzuty i ich uzasadnienie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Spółka wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci regulaminu wynagradzania w M. sp. z o.o. (dołączony do skargi), na okoliczność jego treści, a w szczególności obowiązujących w Spółce zasad premiowania i nagradzania.
Spółka ponownie podkreśla, że dodatkowe wynagrodzenie przyznane dyrektorce żłobka w P. stanowiło wynagrodzenie i premię za dodatkowe czynności podejmowane przez pracowniczkę w związku z zaistniałą sytuacją pandemiczną i związanymi z nią dodatkowymi zadaniami i obowiązkami dla placówek opiekuńczych. Spółka podkreślała, że dynamiczna sytuacja na początku pandemii powodowała, że na dyrektorkę żłobka spadły dodatkowe obowiązki, które pierwotnie nie należały do zakresu jej obowiązków. W ocenie Spółki wszystkie zadania realizowane przez dyrektorkę, uzasadniające przyznanie premii, związane były też z realizacją projektu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 305 ze zm.), dalej "u.f.p.", zgodnie z którym w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Wspomniany art. 184 u.f.p. przewiduje w ust. 1, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Procedury, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to procedury wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego oraz obowiązujących bezpośrednio przepisów prawa Unii Europejskiej, jak również procedury określone w dokumentach systemu realizacji danego programu, w tym w regulaminie konkursu i wytycznych, a także procedury określone w umowie o dofinansowanie realizacji projektu (por. np. wyroki w sprawach sygn. akt: II GSK 3597/15, II GSK 2420/15, II GSK 2389/15, II GSK 489/16, I GSK 1607/18 - orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).
W niniejszej sprawie strona skarżąca została zobowiązana do zwrotu kwoty [...]zł w tym:
- uznanych za niekwalifikowalne wydatków w łącznej kwocie [...]zł z tytułu kosztów bezpośrednich (w wysokości w wysokości [...] zł), poniesionych na zakup kompletu garnków - koszt niekwalifikowalny w wysokości [...] zł, zakup środków czystości - kwota wydatków niekwalifikowalnych to [...] zł i poniesionych na wynagrodzenie personelu merytorycznego - wynagrodzenie dyrektora żłobka w wysokości [...] zł x 3 oraz kosztów pośrednich (15%) w wysokości [...] zł - w ramach kosztów pośrednich poniesionych z dofinansowania - [...] zł oraz wkładu własnego - [...] zł, które zostały pomniejszone w związku z niekwalifikowalnością kosztów bezpośrednich w stosunku, do których zostały naliczone;
- brakującej kwoty zwrotu środków niewykorzystanych w trakcie realizacji projektu w wysokości [...] zł.
Zgodnie z § 4 ust. 1 umowy o dofinansowanie beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu na podstawie aktualnego wniosku o dofinansowanie. Wniosek o dofinansowanie stanowi integralną część umowy o dofinansowanie (§ 4 ust. 2 umowy, umowa - k.358-387 akt adm.).
Postanowienia zawarte w § 4 ust. 7 pkt 1 ww. umowy wskazują że beneficjent przy realizacji umowy zobowiązuje się do stosowania aktualnie obowiązujących treści m. in. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków oraz wyraża zgodę na postępowanie wobec niego zgodnie z warunkami i zasadami określonymi w tych Wytycznych.
Z kolei, zgodnie z postanowieniami § 3 ust. 4 umowy o dofinansowanie projektu, do oceny kwalifikowalności poniesionych wydatków, o ile przepisy prawa nie stanowią inaczej, stosować należy wersję Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 obowiązującą w dniu poniesienia wydatku z tym zastrzeżeniem, że dla oceny prawidłowości udzielonych przez beneficjenta zamówień znajduje zastosowanie wersja Wytycznych obowiązująca w dniu wszczęcia postępowania o udzielenie danego zamówienia.
Jak słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji w przedmiotowej sprawie, zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie zastosowanie miały Wytyczne w wersji z dnia 22 sierpnia 2019 r., co nie było okolicznością sporną.
Stosownie do Wytycznych, podrozdział 6.2 "Ocena kwalifikowalności wydatku", ocena ta polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego, decyzją w sprawie zatwierdzenia wkładu finansowego na rzecz dużego projektu, umową o dofinansowanie i Wytycznymi oraz innymi dokumentami, do których stosowania beneficjent zobowiązał się w umowie o dofinansowanie (pkt 1).
Według punktu 2, ocena kwalifikowalności poniesionego wydatku dokonywana jest przede wszystkim w trakcie realizacji projektu poprzez weryfikację wniosków o płatność oraz w trakcie kontroli projektu, w szczególności kontroli w miejscu realizacji projektu lub siedzibie beneficjenta. Punktem wyjścia dla weryfikacji kwalifikowalności wydatków na etapie realizacji projektu jest zatwierdzony wniosek o dofinansowanie projektu. Na etapie oceny wniosku o dofinansowanie projektu dokonywana jest ocena kwalifikowalności planowanych wydatków. Przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie projektu nie oznacza, że wszystkie wydatki, które beneficjent przedstawi we wniosku o płatność w trakcie realizacji projektu, zostaną poświadczone, zrefundowane lub rozliczone (w przypadku systemu zaliczkowego). Ocena kwalifikowalności poniesionych wydatków jest prowadzona także po zakończeniu realizacji projektu w zakresie obowiązków nałożonych na beneficjenta umową o dofinansowanie projektu oraz wynikających z przepisów prawa.
Stosownie do pkt 3, wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki:
a) został faktycznie poniesiony w okresie wskazanym w umowie o dofinansowanie, z zachowaniem warunków określonych w podrozdziale 6.1,
b) jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz prawa krajowego, w tym przepisami regulującymi udzielanie pomocy publicznej, jeśli mają
zastosowanie,
c) jest zgodny z PO i SZOOP,
d) został uwzględniony w budżecie projektu, z zastrzeżeniem pkt 11 i 12 podrozdziału 8.3 Wytycznych, lub – w przypadku projektów finansowanych z FS i EFRR – w zakresie rzeczowym projektu zawartym we wniosku o dofinansowanie,
e) został poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie,
f) jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu,
g) został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,
h) został należycie udokumentowany, zgodnie z wymogami w tym zakresie określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub
ze szczegółowymi zasadami określonymi przez IZ PO,
i) został wykazany we wniosku o płatność zgodnie z Wytycznymi w zakresie warunków gromadzenia i przekazywania danych w postaci elektronicznej,
j) dotyczy towarów dostarczonych lub usług wykonanych lub robót zrealizowanych, w tym zaliczek dla wykonawców, z zastrzeżeniem pkt 4 podrozdziału 6.4,
k) jest zgodny z innymi warunkami uznania go za wydatek kwalifikowalny określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub określonymi przez IZ PO w SZOOP, regulaminie konkursu lub dokumentacji dotyczącej projektów zgłaszanych w trybie pozakonkursowym.
Ponadto zgodnie z postanowieniami § 5 ust. 4 umowy o dofinansowanie beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu w pełnym zakresie, w terminie wskazanym we wniosku o dofinansowanie, z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zasady optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i zasadami w ramach Programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie wskaźników (produktu i rezultatu) zakładanych we wniosku o dofinansowanie.
Z akt sprawy nie wynika, aby wszystkie powyższe warunki zostały spełnione przez beneficjenta przy wydatkowaniu środków finansowych zakwestionowanych przez organ.
Jak wynika z przytoczonych unormowań punktem wyjścia dla weryfikacji kwalifikowalności wydatków jest zatwierdzony, aktualny wniosek o dofinansowanie projektu.
W ocenie sądu organ trafnie zakwestionował wydatek z poz. 5 Zestawienia dokumentów we wniosku o płatność nr [...] dotyczący zakupu profesjonalnego kompletu garnków kuchennych w wysokości [...] zł.
Zgodnie z § 27 ust. 1 umowy o dofinansowanie beneficjent może dokonywać zmian w projekcie pod warunkiem zgłoszenia ich Instytucji zarządzającej nie później niż 1 miesiąc przed planowanym zakończeniem realizacji projektu oraz przekazania aktualnego wniosku o dofinansowanie i uzyskania akceptacji Instytucji zarządzającej w
terminie 15 dni roboczych, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 .(...).
Strona skarżąca nie zakwestionowała ustalań organu, iż w przesłanym w dniu 22 grudnia 2020 r. formularzu zmian do projektu Spółka wniosła m. in. o możliwość doposażenia kuchni w ramach oszczędności powstałych w projekcie, na co Instytucja zarządzająca nie wyraziła zgody w piśmie z dnia 8 stycznia 2021 r.(k.477 akt adm.)
Skarżąca podnosi jednak, że stanowisko organu co do niekwalifikowalności przedmiotowego wydatku jest błędne, w świetle regulacji § 27 ust. 2 umowy o dofinansowanie. Zgodnie z tym przepisem beneficjent może dokonywać przesunięć w budżecie projektu określonym we wniosku o dofinansowanie do 10 % wartości środków w odniesieniu do zadania, z którego przesuwane są środki jak i do zadania, na które przesuwane są środki w stosunku do zatwierdzonego wniosku o dofinansowanie bez konieczności zachowania wymogu, o którym mowa w ust. 1, a więc bez konieczności zgłoszenia tego Instytucji zarządzającej. Przy czym jak trafnie zauważa organ nie można pominąć dalszej części tego przepisu, zgodnie z którą przesunięcia, o których mowa w zdaniu pierwszym, nie mogą:
1) zwiększać łącznej wysokości wydatków dotyczących cross-financingu w ramach projektu,
2) zwiększać łącznej wysokości wydatków dotyczących środków trwałych w ramach projektu,
3) zwiększać łącznej wysokości wydatków dotyczących usług zleconych,
4) polegać na dodaniu nowych kategorii i podkategorii wydatków,
Jak trafnie organ zwrócił przy tym uwagę, że beneficjenta w dniu 9 września 2020 r. zawnioskował o możliwość doposażenia kuchni, zakupu zestawu urządzeń do kuchni z zaoszczędzonych środków (por. k. 908-928). Pismem z dnia 27 listopada 2020 r. IZ RPO WL nie wyraziła zgody na przedmiotową zmianę (por. k. 929-936). Pomimo braku akceptacji, beneficjent jednak dokonał zakupu kompletu garnków. Przedmiotowy wydatek nie był zaplanowany w Szczegółowym budżecie projektu na rok 2019 i 2020 (poz. 25).
Zatem, prawidłowa jest ocena organu, że Spółka przesunęła środki w taki sposób, że dodała nową kategorię/podkategorię wydatku, co w świetle zapisów umowy o dofinansowanie było niedopuszczalne. Trafnie również zwrócił uwagę organ, czego skarżąca nie podważyła, że zakup kompletu garnków (min. 6-elementów) zaplanowany w zatwierdzonym wniosku o dofinansowanie w Szczegółowym budżecie projektu na rok 2018 (poz. 25) został wykazany i rozliczony we wcześniejszym wniosku o płatność nr [...] za okres od 1 lipca 2018 r. do 30 września 2018 r. Trafna zatem jest ocena Zarządu Województwa, iż opisane działanie beneficjenta stanowi naruszenie postanowień § 4 ust. 1 i 2 umowy o dofinansowanie projektu.
Sąd podziela także stanowisko organu co do oceny wydatków a zakup środków czystości.
Nie są przez stronę skarżącą kwestionowane ustalenia organów, że Spółka zaplanowała w Szczegółowym budżecie projektu na lata 2018-2020 (poz. 104), kwotę wydatków dotyczących zakupu środków czystości w wysokości [...] zł. Natomiast do rozliczenia w zatwierdzonym wniosku o płatność nr [...] przedstawiła łączną kwotę w wysokości [...] zł na którą składały się: poz. 7 - [...] zł; poz. 8 - [...] zł; poz. 9 - [...] zł. Bez wątpienia więc powyższa kwota przekracza wartość zaplanowanej kwoty wydatków przedstawionej w zatwierdzonym wniosku o dofinansowanie ponad 9-krotnie. Doszło zatem do naruszenia zapisów umowy o dofinansowanie, jej § 4 ust. 1 i 2 oraz Wytycznych. Zgodnie bowiem z przywołanym brzmieniem podrozdziału 6.2 pkt 3 lit. d i g Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków aby wydatek został uznany za kwalifikowalny musi zostać uwzględniony w budżecie projektu i dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów.
Tym samym zasadnie uznał organ, że za kwalifikowalne można było uznać tylko wydatki w kwocie [...]zł mieszczące się w ramach limitu wydatków wskazanych w budżecie. Natomiast wydatki dotyczące zakupu środków czystości wykazane w poz. 7, 8 i 9 Zestawienia dokumentów w wysokości [...] zł należy uznać jako nieprawidłowość.
Spółka wskazała na regulację art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych (Dz. U. 2022.1758 t.j.), dalej "ustawa z dnia 3 kwietnia 2020 r."
Zgodnie z tą regulacją w przypadku gdy na skutek wystąpienia COVID-19 istnieje konieczność zawieszenia stosowania wytycznych, w całości albo w części, minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego podaje do publicznej wiadomości, w szczególności na swojej stronie internetowej oraz na portalu, o którym mowa w art. 2 pkt 16 ustawy wdrożeniowej, informację o zakresie i terminie, w jakim zawieszone zostaje stosowanie określonych wytycznych albo ich części.
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej zdecydował o częściowym zawieszeniu w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. stosowania Wytycznych z dnia 22 sierpnia 2019 r. w sprawie kwalifikacji wydatków, podając w informacji z dnia 19 maja 2020 r. zakres zawieszenia postanowień sekcji 6.12.1pkt 6, podrozdział 6.12 pkt 8 lit. b, sekcji 6.15.1 pkt 1,sekcji 6.15.1 pkt 6, podrozdział 7.5 pkt 2.
Częściowe zawieszenie Wytycznych z powodów wskazanych w powyższej Informacji (przytoczono je w treści skargi) nie miało wpływu na wynik sprawy. Nie uprawniało do stwierdzenia, że zakres kwalifikowalności wydatków – w porównaniu do pierwotnych kryteriów - należy poszerzyć z uwagi na ważną rolę w przeciwdziałaniu i zapobieganiu oraz usuwaniu skutków COVID-19.
Pośród zawieszonych postanowień brak jest podrozdziału 6.2, którego naruszenie doprowadziło do powstania nieprawidłowości w projekcie w zakresie zakupu środków czystości.
Nie sposób również podzielić stanowiska skargi, że skoro w ramach tego samego projektu Instytucja zarządzająca zaakceptowała jako kwalifikowalne wydatki na zakup środków ochrony w związku z panującą epidemią COVID-19 (wyrażając zgodę na utworzenie Zadania nr [...] pn. "Zakup środków ochrony w związku z panującą epidemią COVID-19", obejmujące m.in. odkurzacze samojezdne, odkurzacz parowy, ozonatory, nawilżacze powietrza i lampy antybaketeryjne, to i wydatki na nabycie środków wyposażenia stanowiska pracy personelu zaangażowanego w realizację projektu koszty nabycia środków ochrony osobistej (maseczki, dezynfekatory, rękawiczki itp.) tym bardziej powinny zostać uznane za wydatki kwalifikowalne.
Skarżąca pomija jednak, co najistotniejsze, że IZ RPO WL pismem z dnia 8 stycznia 2021 r., wyraziła zgodę na utworzenie nowego Zadania nr [...] i związane z tym skonkretyzowane wydatki, poprzez utworzenia z powstałych oszczędności, poz. 115-119 w Szczegółowym budżecie projektu, zawierających wydatki przeznaczone na działania realizowane w ramach nowoutworzonego zadania 3, dotyczącego przeciwdziałania skutkom COVID-19 tj.: poz. 115 odkurzacze samojezdne, poz. 116 odkurzacz parowy, poz. 117 ozonatory, poz. 118 nawilżacze powietrza, poz. 119 lampy antybakteryjne.
Za nieuzasadniony również uznać należy zarzut skargi co do błędnego uznania przez organ za niekwalifikowalne wydatków na dodatkowe wynagrodzenie dyrektorki żłobka w P.. Zauważyć przy tym należy, że kwestia dodatkowego wynagrodzenia dla dyrektorki żłobka stanowiła już przedmiot oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie sygn. akt III SA/Lu [...], gdzie kontroli sądu podlegała decyzja organu również zobowiązującą stronę skarżącą do zwrotu dofinansowania udzielonego na realizację przedmiotowego projektu w części dotyczącej innego okresu i wniosku o płatność (chodziło o wydatki w tym przedmiocie za okres lipiec – wrzesień 2020 r. w łącznej kwocie [...]zł). Stanowisko tam wyrażone sąd podtrzymuje.
Jak wielokrotnie podkreślano beneficjent dobrowolnie zobowiązał się do realizacji projektu na podstawie aktualnego wniosku o dofinansowanie projektu (§ 4 ust. 1 umowy o dofinansowanie). W świetle regulacji podrozdziału 6.2 Wytycznych, punktem wyjścia dla weryfikacji kwalifikowalności wydatków na etapie realizacji projektu jest zatwierdzony wniosek o dofinansowanie projektu (pkt 2).
Jak ustalił organ, czego Spółka nie kwestionowała, beneficjent zaplanował w Zadaniu nr [...] (Prowadzenie żłobka -bieżące koszty nowo utworzonych miejsc opieki nad dziećmi) poz. 108 (Wynagrodzenie dyrektora żłobka - 1 etat x 24 miesiące - umowa o pracę, kwota brutto, Kategoria kosztów: wynagrodzenie personelu merytorycznego -pracowników żłobków i innych form opieki nad dziećmi do lat 3) części VI. Szczegółowego budżetu projektu, Podrozdział 6.1 Koszty ogółem, 6.1.1 Koszty bezpośrednie wniosku o dofinansowanie wersja 1.0 suma kontrolna: [...], na wynagrodzenie dyrektora żłobka kwotę [...]zł/m-c (str. [...] akt adm.)
Realizując projekt wypłacono natomiast dodatkowe wynagrodzenie znacznie odbiegające od parametrów ekonomicznych podanych we wniosku. We wniosku o płatność nr [...] beneficjent przedstawił bowiem do rozliczenia następujące wydatki:
- poz. 20 (nr dokumentu [...]) - wynagrodzenie dyrektora - [...] zł,
- poz. 21 (nr dokumentu [...]) - wynagrodzenie dyrektora - [...] zł,
- oz. 25 (nr dokumentu [...]) - wynagrodzenie dyrektora - [...] zł,
powiększając tym samym deklarowane wynagrodzenie limitowane kwotą [...]zł za miesiąc pracy dyrektora placówki. Przekroczenie wyniosło po [...] zł przy poz. 20-21 i o [...] zł przy poz. 25. Łącznie wysokość wydatków niekwalifikowalnych w poz. 20, 21, 25 Zestawienia dokumentów dała kwotę [...]zł.
Nie można pomijać, że projekt o dofinansowanie (projekt zatwierdzony) zakładał ściśle określoną wysokość wynagrodzenia. Beneficjent nie zaplanował premii dla dyrektora żłobka w Szczegółowym budżecie projektu wniosku o dofinansowanie projektu.
Tymczasem jednym z podstawowych warunków uznania danego wydatku za wydatek kwalifikowalny, zgodnie z podrozdziałem 6.2. Wytycznych pkt 3 lit. d jest uwzględnienie tego wydatku w budżecie projektu. Owszem jednym z warunków kwalifikowalności danego wydatku jest też jego zgodność z innymi warunkami uznania go za wydatek kwalifikowalny określonymi w Wytycznych (...) - pkt 3 lit. k. Wszystkie jednak warunki uznania danego wydatku za wydatek kwalifikowalny, jak wynika wprost z brzmienia punktu 3 podrozdziału 6.2. Wytycznych muszą być spełnione łącznie.
Skoro zatem premia nie została przewidziana w Szczegółowym budżecie projektu wniosku o dofinansowanie projektu, dla stwierdzenia poniesienia wydatku niezgodnie z wnioskiem o dofinansowanie a co za tym idzie z umową o dofinansowanie, nie ma więc znaczenia okoliczność podnoszona przez skarżącą co do potencjalnej zgodność tego wydatku z przywołanymi przez stronę skarżącą postanowieniami podrozdziału 6.15.1 pkt 4 czy też podrozdziału 6.15 pkt 1 Wytycznych.
Zgodnie z podrozdziałem 6.15 pkt 1 Wytycznych koszty związane z wynagrodzeniem personelu projektu mogą być kwalifikowalne w ramach projektu, o ile wynika to ze specyfiki projektu, na warunkach określonych w Wytycznych lub w SZOOP.
W świetle regulacji podrozdziału 6.15 pkt 10 wydatki na wynagrodzenie personelu projektu są kwalifikowalne pod warunkiem, że ich wysokość odpowiada stawkom faktycznie stosowanym u beneficjenta poza projektami współfinansowanymi z funduszy strukturalnych i FS na analogicznych stanowiskach lub na stanowiskach wymagających analogicznych kwalifikacji. Dotyczy to również pozostałych składników wynagrodzenia personelu, w tym nagród i premii.
Zgodnie z kolei z podrozdziałem 6.15.1. pkt 4 Wytycznych nagrody (z wyłączeniem nagrody jubileuszowej) i premie mogą być kwalifikowalne, o ile są spełnione łącznie następujące warunki:
a) zostały przewidziane w regulaminie pracy lub regulaminie wynagradzania danej instytucji lub innych właściwych przepisach prawa pracy,
b) zostały wprowadzone w danej instytucji co najmniej 6 miesięcy przed złożeniem wniosku o dofinansowanie projektu,
c) potencjalnie obejmują wszystkich pracowników danej instytucji, a zasady ich przyznawania są takie same w przypadku personelu zaangażowanego do realizacji projektów oraz pozostałych pracowników beneficjenta,
d) przyznawane są w związku z realizacją zadań w ramach projektu na podstawie stosunku pracy.
Powyższe warunki, na które powołuje się strona skarżąca, wynikające z podrozdziału 6.15 pkt.10 i 6.15.1.pkt 4 Wytycznych, są "innymi warunkami", o których mowa w podrozdziale 6.2.pkt 3 lit. k Wytycznych.
Dopiero jednak wydatek przewidziany w budżecie podlega dalszej ocenie pod kątem kwalifikowalności w związku ze szczególnymi wymogami przewidzianymi dla poszczególnych kategorii wydatków (np. wydatki dot. wynagradzania personelu projektu). Jest to punkt wyjścia dla oceny kwalifikowalności wydatków. A skoro spornego wydatku w niniejszej sprawie nie zaplanowano, to nawet potencjalne spełnienie warunków dodatkowych nie jest wystarczające dla uznania wydatku za kwalifikowalny, o ile nie są spełnione pozostałe podstawowe warunki o jakich mowa w pkt 3 podrozdziału 6.2. Dlatego też znajdujący się w aktach sprawy a dołączony do pierwotnej skargi Spółki na decyzję organu dokument w postaci Obwieszczenia dotyczącego organizacji i porządku w procesie pracy oraz sposobu wynagradzania w M. Sp. z o.o. z dnia 1 października 2019 r. nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy. Poza tym dokument ten, wbrew stanowisku skargi, nie zawiera regulacji wskazanych przez Spółkę (powoływany art. 32 tego dokumentu), co do możliwości przyznania premii uznaniowej od 50 do 200% podstawowego miesięcznego wynagrodzenia. Sąd, zgodnie wnioskiem strony skarżącej, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." postanowił dopuścić dowód z dokumentu dołączonego do skargi w postaci Obwieszczenia dotyczącego organizacji i porządku w procesie pracy oraz sposobu wynagradzania w M. Sp. z o.o. z dnia 6 sierpnia 2018 r. (a nie jak wskazuje Spółka z dnia 1 października 2019 r.), z uwagi na jego brak w aktach administracyjnych. To w art. 32 tego dokumentu (a nie dokumentu z dni 1 października 2019 r.) przewidziano możliwość wypłaty przez pracodawcę premii uznaniowej w wysokości od 50 do 200 % podstawowego miesięcznego wynagrodzenia. Jednakże, jak już wskazano, nawet potencjalne spełnienie warunków dodatkowych z pominięciem warunków podstawowych uznania danego wydatku za wydatek kwalifikowalny dyskwalifikuje uznanie danego wydatku za wydatek poniesiony zgodnie z przepisami. W zaskarżonej decyzji organ dokonał szczegółowej analizy Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, akcentując to co najistotniejsze, a mianowicie, że punktem wyjścia do weryfikacji kwalifikowalności wydatku powinien być zaakceptowany wniosek o dofinansowanie projektu i wyjaśniając także, że wszystkie wydatki – zgodnie z art. 44 u.f.p. – muszą być dokonywane w sposób celowy i oszczędny z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.
Spółka przyznała wprost, że beneficjent nie zaplanował premii dla dyrektora żłobka w Szczegółowym budżecie projektu wniosku o dofinansowanie.
Bezpodstawny są zatem zarzut skargi co do naruszenia wskazanych wyżej unormowań podrozdziału 6.15 pkt 1 i 10 oraz podrozdziału 6.15.1 pkt 4 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków.
Zauważyć przy tym wypada, że dołączone do skargi Obwieszczenie dotyczące organizacji i porządku w procesie pracy oraz sposobu wynagradzania w M. Sp. z o.o. nosi datę 6 sierpnia 2018 r. Skarżąca Spółka wstąpiła zaś w prawa i obowiązki beneficjenta w dniu 13 września 2019 r. (zgodnie z aneksem do umowy o dofinansowanie dnia 8 lutego 2021 r. – k. 183-184 akt adm.). Nadto, jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 409/22, według danych z KRS nr [...] uchwała o podziale spółki M. została podjęta w dniu 1 lipca 2019 r. W wyniku podziału tego przedsiębiorcy zawiązano skarżącą spółkę M.. W obrocie prawnym – według danych z KRS nr [...] - występuje też inny przedsiębiorca M. spółka z o.o. z siedzibą w P.. Sąd zwrócił również wówczas uwagę, że wspomniane Obwieszczenie dotyczące zasad wynagradzania w "M. Sp. z o.o." z dnia 6 sierpnia 2018 r. jest tak ogólnikowym dokumentem, że tylko na podstawie oświadczenia samej skarżącej Spółki można przyjąć, że art. 32 ww. Obwieszczenia był podstawą do przyznania uznaniowej premii. Regulamin wynagradzania obowiązywał od dnia 20 sierpnia 2018 r. (art. 46 Obwieszczenia). Spornej premii nie sfinansowano jednak ze środków własnych (prywatnych) Beneficjenta.
Podkreślenia wymaga, że beneficjent miał prawo do zmiany wniosku o dofinasowanie, czego dowodzi umowa o dofinansowanie projektu. Nie wystąpił jednak z taką inicjatywą i zmiany nie dokonał.
Wydatkowanie spornej kwoty nie było także, w ocenie sądu, konieczne do realizacji celów projektu, co wykazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Trafnie wskazano, że zgodnie z podpunktem 3.1.1 wniosku o dofinansowanie realizacja projektu powinna przyczynić się do osiągnięcia celu szczegółowego 1 RPO WL 2014-2020: Zwiększenie poziomu zatrudnienia osób opiekujących się dziećmi do 3 lat. Natomiast zgodnie z podpunktem 3.1.2 wniosku, jego celem jest "aktywizacja zawodowa 45 os.(39 K/6 M),które pracują lub zamieszkują na terenie miasta P. w woj. lubelskim (w rozumieniu KC) i opiekują się dzieckiem do lat 3 (...)".
Realizacja tego celu jest mierzona za pomocą wskaźników produktu i rezultatu tj. m.in. wskaźników rezultatu - Liczba osób, które powróciły na rynek pracy po przerwie związanej z urodzeniem/wychowaniem dziecka, po opuszczeniu programu, Liczba osób pozostających bez pracy, które znalazły pracę lub poszukują pracy po opuszczeniu programu. Skarżąca nie wykazał, że przedmiotowa premia była niezbędna do realizacji celu projektu oraz osiągnięcia założonych wskaźników, jak również, że przyczyniła się do rozwiązania, złagodzenia lub zmniejszenia zdiagnozowanych problemów wskazanych we wniosku o dofinansowanie. Podzielić należy też stanowisko organu, że także utrzymanie uruchomionych miejsc żłobkowych nie było celem projektu lecz wymogiem wynikającym z reguł trwałości, określonych w umowie o dofinansowanie. Dlatego też trafna pozostaje ocena organu co do naruszenia Wytycznych również w zakresie podrozdziału 6.2 pkt 3 lit. f i g.
Podkreślić należy, że realizacja projektu nie może polegać na dowolnym finansowaniu wydatku, bez uprzedniej formalnej zmiany wniosku o dofinansowanie projektu inwestycyjnego. Spółka przyznała, że budżet projektu nie przewidywał możliwości finansowania wydatku w postaci dodatkowego wynagrodzenia (premii). Szczegółowy budżet projektu zaprezentowany we wniosku o dofinasowanie mógł być zmieniony, ale nie poprzez faktyczne działania beneficjenta, czego powinien być on świadomy w świetle § 27 ust. 1 umowy o dofinansowanie. Wydatek ma być i racjonalny i efektywny, aby uznać go kwalifikowalny. Tego rodzaju kryterium nie zostało spełnione wbrew stanowisku Spółki podnoszącej okoliczność dużego zaangażowania dyrektorki żłobka, jako usprawiedliwionej podstawy do wypłacenia premii w trudnym czasie epidemii.
Słusznie również podkreśla organ, że przyznane środki finansowe na realizację projektu to środki publiczne. Nie straciły one takiego charakteru z chwilą ich przekazania beneficjentowi. Powyższe oznacza, że ich wydatkowanie powinno nastąpić zgodnie z ustawą o finansach publicznych, zobowiązującą do celowego i oszczędnego gospodarowania (art. 44). Beneficjent zobowiązał się – jak wcześniej wykazano - do zapłaty wynagrodzenia w kwotach miesięcznych wynoszących [...] zł. Przyjętego na siebie zobowiązania nie wykonał.
Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu w pełnym zakresie, z należytą starannością, ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów (§ 5 ust. 4 umowy).
Powyższe oznacza, że nietrafna jest szeroka argumentacja podniesiona w skardze sprowadzająca się w istocie do stwierdzenia, że dynamiczna sytuacja na początku pandemii skutkująca nałożeniem na dyrektorkę żłobka dodatkowych wymuszonych obowiązków wynikających m.in. z wprowadzonych przez Głównego Inspektora Sanitarnego i Ministerstwo Zdrowia ograniczeń, uzasadniała przyznanie premii jako elementu niezbędnego do realizacji celu projektu.
Wydatek kwalifikowalny – według definicji zawartej w Wytycznych – to koszt lub wydatek poniesiony w związku z realizacją projektu w ramach PO, które spełniają kryteria refundacji, rozliczenia (w przypadku systemu zaliczkowego) zgodnie z umową o dofinansowanie. Zarzut skargi o błędnym przyjęciu przez organ, że naruszone zostały warunki kwalifikowalności oraz obowiązki płynące z § 5 ust. 4 umowy o dofinansowanie, okazał się więc nieskuteczny.
Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, organ prawidłowo zastosował art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. w sytuacji, kiedy doszło do wadliwego wydatkowania środków finansowych, co zostało poddane wyczerpującej analizie mającej odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie beneficjent dopuścił się naruszenia wiążących go procedur (wynikających z zawartej umowy o dofinansowanie projektu oraz Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków).
Beneficjent poniósł wydatki, które organ słusznie uznał za niekwalifikowalne w rozumieniu Wytycznych.
W konsekwencji zaistniała podstawa zwrotu dofinansowania w oparciu o art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p.. Skarżąca Spółka dopuściła się nieprawidłowości. Definicję legalną instytucji "nieprawidłowości" określono w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Zgodnie z tym przepisem "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przez "nieprawidłowość" należy rozumieć jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2575/17, CBOSA).
Procedury, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to procedury określone w umowie międzynarodowej lub inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu wydatkowanych środków. Umowa o dofinansowanie opracowana w ramach systemu realizacji programu operacyjnego, zawarta pomiędzy organem a beneficjentem, oraz wytyczne, do których stosowania zobowiązał się beneficjent, są dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1607/18, CBOSA).
Spółka nieskutecznie również zarzuca naruszenie art. 5 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy w przypadku gdy nieprawidłowość indywidualna jest bezpośrednim skutkiem wystąpienia COVID-19, a beneficjent wykaże, że pomimo dochowania należytej staranności nie był w stanie zapobiec wystąpieniu tej nieprawidłowości, korygowanie wydatków następuje przez pomniejszenie wydatków ujętych w deklaracji wydatków oraz we wniosku o płatność, przekazywanych do Komisji Europejskiej, o kwotę odpowiadającą oszacowanej wartości korekty finansowej wynikającej z tej nieprawidłowości.
W przypadku, o którym mowa w ust. 1, przepisów art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych nie stosuje się (art. 5 ust. 2 powołanej ustawy). W myśl art. 5 ust. 4 tej ustawy, kwota, o której mowa w ust. 1, jest pokrywana ze środków budżetu państwa.
Wydatki, o których mowa w ust. 1, podlegają bieżącej weryfikacji przez instytucję zarządzającą. Instytucja ta przekazuje do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, po upływie każdego kwartału, sprawozdanie zawierające kwoty, o które zostały pomniejszone wydatki ujęte w deklaracji wydatków oraz we wniosku o płatność przekazywanych do Komisji Europejskiej, za poszczególne miesiące danego kwartału, w podziale na programy operacyjne i projekty (art. 5 ust. 5 cyt. ustawy).
Powyższe uregulowania dotyczą korygowania wydatków w przypadku nieprawidłowości indywidualnej wywołanej COVID-19. Nieprawidłowość indywidualna jest usprawiedliwiona, o ile jest bezpośrednim skutkiem wystąpienia COVID-19 (art. 5 ust. 1 ustawy).
Tymczasem w niniejszej sprawie stwierdzona przez organ nieprawidłowość nie została wywołana wystąpieniem COVID-19. Została spowodowana wyłącznie zarządczymi działaniami beneficjenta, który zdecydował o wypłacie premii dla dyrektora żłobka w związku z "ponadprzeciętnym" zaangażowaniem kierownika tej placówki wymuszonym występującą epidemią COVID-19. W rozpatrywanej sprawie to beneficjent spowodował nieprawidłowość finansując wydatek nieprzewidziany w budżecie projektu i nie wykazał dochowania należytej staranności w jej zapobiegnięciu.
Przepis art. 5 omawianej ustawy, w sposób bezwzględny wymaga wystąpienia bezpośredniego skutku COVID-19, aby otworzyła się prawna droga do jego zastosowania przez organ. Natomiast argumenty jakie podnosi Spółka dotyczące obostrzeń, dostosowywania się do wymogów sanitarnych itp. mogłyby być rozważane co najwyżej w kategoriach pośredniego czy negatywnego wpływu COVID-19. Tym samym brak było podstaw w omawianym przypadku do zastosowania przepisu art. 5 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r.
Jak też już powiedziano, w kwestii zawieszenia stosowania Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, pośród zawieszonych postanowień brak jest podrozdziału 6.2, którego naruszenie doprowadziło do powstania nieprawidłowości w projekcie zarówno w zakresie zakup środków czystości, jak i premii dla dyrektorki żłobka, które to wydatki nie były uwzględnione w budżecie projektu i zatwierdzonym wniosku o dofinansowanie.
Trafnie również uznał organ, iż Spółka zobowiązana jest do zwrotu niewykorzystanych środków w trakcie realizacji projektu. Zgodnie z § 30 ust. 4 umowy o dofinansowanie: niewykorzystana część otrzymanych transz dofinansowania podlega zwrotowi na rachunek bankowy wskazany przez Instytucję zarządzającą w terminie 30 dni kalendarzowych od zakończenia realizacji projektu.
Beneficjent w dniu 29 listopada 2020 r. zakończył realizację przedmiotowego projektu. Bezspornie nie wykorzystał całości przekazanych mu środków. Zgodnie z postanowieniem § 10 ust. 17 umowy o dofinansowanie beneficjent zobowiązany był do rozliczenia 100% otrzymanego dofinansowania w końcowym wniosku o płatność, co może nastąpić poprzez wykazanie wydatków kwalifikowalnych we wniosku o płatność lub poprzez zwrot zaliczki.
Nie jest w sprawie sporne, że beneficjent dokonał zwrotu środków w kwocie [...]zł (k. [...] akt adm.). Strona skarżąca nie kwestionowała również ustaleń organów, co do tego, że brakująca kwota zwrotu środków niewykorzystanych w trakcie realizacji projektu wyniosła [...] zł (92 557,98 zł - [...] zł = [...] zł).
Braku zwrotu przez beneficjenta niewykorzystanych środków na zakończenie realizacji projektu w terminie określonym w § 30 ust. 4 umowy o dofinansowanie stanowi naruszenie tych postanowień umowy i tym samym stanowi wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art, 184 ust. 1 u.f.p.
Podsumowując, trafna jest konstatacja organu, że Spółka poprzez poniesienie wydatków niegodnych z zatwierdzonym wnioskiem o dofinansowanie, przyznanie premii dyrektorowi żłobka oraz brak zwrotu niewykorzystanych środków w terminie przewidzianym w umowie naruszyła postanowienia Wytycznych (podrozdział 6.2 pkt 1,2 i 3 lit. d, f i g) oraz umowy o dofinansowanie (§ 3 ust. 3, § 4 ust. 1-2 i § 5 ust. 4 i § 30 ust. 4 umowy), jak również przepisów prawa powszechnie obowiązującego (art. 44 ust. 3 pkt 1 u.f.p.).
Przy czym dla ustalenia, iż mamy do czynienia z nieprawidłowością w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 nie jest konieczne wykazanie przez organ, że w budżecie Unii rzeczywiście wystąpiła określona szkoda. Wystarczy wykazanie, że określone naruszenie prawa mogłoby spowodować szkodę (szkoda potencjalna). Omawiany przepis ma na celu zapobieżenie nieprawidłowemu wydatkowaniu środków finansowych przeznaczonych na projekty finansowane z funduszy unijnych, dlatego obejmuje także szkodę potencjalną. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w powyższym rozumieniu wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Szkoda potencjalna ma miejsce w sytuacji, gdy wydatek poniesiony przez beneficjenta z naruszeniem prawa zostałby sfinansowany ze środków unijnych, co mogłoby, ale nie musiało doprowadzić do powstania szkody. Powstaje ona automatycznie, gdy beneficjent otrzymujący dofinansowanie realizuje projekt niezgodnie z prawem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 1984/15, z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt I GSK 1871/18 i z dnia 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt. I GSK 2323/18, CBOSA).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo omówiono zarówno sam fakt dopuszczenia się naruszenia, jak i jego potencjalnie negatywne skutki dla budżetu Unii. Przedstawiona w zaskarżonej decyzji argumentacja jednoznacznie wskazuje, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do nieprawidłowości przewidzianej w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Ze stwierdzonym naruszeniem, polegającym na sfinansowaniu nieuzasadnionego wydatku mogła bowiem wiązać się potencjalna szkoda w budżecie Unii Europejskiej.
W § 13 umowy o dofinansowanie przewidziano obowiązek beneficjenta zwrotu całości lub części dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, jeżeli na podstawie wniosków o płatność lub czynności kontrolnych uprawnionych organów zostanie stwierdzone, że zostało ono wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. lub pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia beneficjentowi wezwania w tej sprawie.
W ocenie sądu nietrafne są również zarzuty skargi co do naruszenia art. 54 §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67 u.f.p. oraz art. 207 ust. 1 u.f.p.
Stosownie do art. 67 ust. 1 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052 oraz z 2022 r. poz. 1301) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, z późn. zm.).
Dział III Ordynacji podatkowej zatytułowany "Zobowiązania podatkowe" zawiera przepisy normujące m. in. kwestię odsetek za zwłokę w regulowaniu należności publicznoprawnych. Zasadą jest, że od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę (art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej). Odsetki za zwłokę nalicza podatnik, płatnik, inkasent, następca prawny lub osoba trzecia odpowiadająca za zaległości podatkowe (art. 53 § 3).
Wyłączenie naliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych unormowano w art. 54 § 1 pkt 1 - 8 Ordynacji podatkowej. Odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3, do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, jeżeli decyzja organu odwoławczego nie została wydana w terminie, o którym mowa w art. 139 § 3 (art. 54 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej). W świetle jej art. 55 § 1, odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego. Powyższe oznacza, że podatnik jest zobowiązany do samodzielnego obliczenia i wpłacenia odsetek za zwłokę.
Organ w zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że strona skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji IZ RPO WL, wydanej w dniu 16 listopada 2021 r., który nadała w dniu 20 grudnia 2021 r. (data wpływu do organu w dniu 4 stycznia 2022 r.). Skarga na przedmiotową decyzję została złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w dniu 7 stycznia 2022 r. Bez wątpienia organ odwoławczy zobowiązany był przekazać skargę wraz z aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zwrócił akta administracyjne wraz z prawomocnym orzeczeniem o odrzuceniu skargi w dniu 8 czerwca 2022 r. (k.[...] akt adm.). Zaskarżona decyzja została wydana w dniu 30 czerwca 2022 r. Sąd podziela stanowisko organu, iż w tych okolicznościach pomimo niezachowania terminu, o którym mowa w art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej, trudno przyjąć, iż opóźnienie w wydaniu decyzji powstało z przyczyn leżących po stronie organu. W ocenie sądu w niniejszej sprawie wystąpiły obiektywne oraz faktycznie niezależne od organu podatkowego przeszkody procesowe, na które organ ten nie miał wpływu, a które gdyby nie zaistniały, to organ zdążyłby z zakończeniem postępowania w ustawowym terminie. Skarżąca nie wykazała, że było inaczej.
W ocenie sądu w opisanym stanie faktycznym (wskazującym bezspornie na sfinansowanie wydatku na premie wypłacone dyrektorce żłobka, zakup środków czystości i wyposażenia kuchni) i prawnym, którego ramy prawne określone zostały ustawą o finansach publicznych (art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 pkt 1), ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie realizacji polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.), w tym art. 2 pkt 14, art. 24 ust. 1 i ust. 9 ust. 1 pkt 2 oraz rozporządzeniem nr 1303/2013 (art. 2 pkt 36) organ miał obowiązek podjęcia czynności zmierzających do odzyskania środków publicznych wykorzystanych przy realizacji projektu z naruszeniem procedur. W tych okolicznościach zarzuty skargi co do braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu środków finansowych uznać należy za chybione.
W świetle powyższych rozważań zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stąd też wniesioną skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a.