III SA/LU 128/25

III SA/Lu 128/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-06-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska
Jerzy Drwal /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1331
§ 3; § 7; § 8; § 9
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 września 2024 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z udzieleniem nadzwyczajnego wsparcia finansowego sektorowi owoców i warzyw oraz sektorowi wina dotkniętym niekorzystnymi  zjawiskami klimatycznymi
Dz.U. 2019 poz 477
art. 10c ust. 1, 2
Ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz T. G. kwotę 200 zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 128/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 17 grudnia 2024 r. nr [...] Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. (dalej jako "organ I instancji") nr [...] z dnia 20 listopada 2024 r. w sprawie przyznania T. G. (dale jako "skarżący") nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
T. G. złożył wniosek o przyznanie mu nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw oraz w sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi wskazując, że ubiegała się o przyznanie pomocy do powierzchni upraw rolnych o pow. 12,96 ha - dotkniętych przymrozkami wiosennymi, oświadczając jednocześnie, że w dniu wystąpienia szkód w uprawach posiadał aktualną umowę ubezpieczenia, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy
z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Skarżący oświadczył również, że z tytułu wystąpienia szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2024 r. przymrozków wiosennych otrzymał odszkodowanie w wysokości [...] zł.
Do wniosku dołączył protokół [...] z oszacowania zakresu wysokości szkód
w gospodarstwie rolnym, z którego wynikało, że kwota obniżenia dochodu w wyniku szkód w produkcji roślinnej wyniosła [...] zł, co stanowi 71,89% średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym. Skarżący zadeklarował łączną powierzchnię 12,96 ha upraw, na których wystąpiły szkody, na których strata plonu wyniosła od 75% do 100%. Skarżący zadeklarował następujące uprawy dotknięte szkodą:
- uprawa gruszy - 3,49 ha,
- uprawa malin - 0,15 ha,
- uprawa czereśni - 4,85 ha,
- uprawa jabłoni - 4,30 ha.
Decyzję z dnia 20 listopada 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR
w K. przyznał skarżącemu wsparcie finansowe w wysokości [...] zł wynikające z pomniejszenia o kwotę [...]zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz kwotę wypłaconego odszkodowania.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 17 grudnia 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że szczegółowe warunki i tryb udzielania oraz wypłaty pomocy finansowej w zakresie udzielenia nadzwyczajnego wsparcia finansowego sektorowi owoców i warzyw oraz sektorowi wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi uregulowane zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 września 2024 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z udzieleniem nadzwyczajnego wsparcia finansowego sektorowi owoców i warzyw oraz sektorowi wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 1331), dalej jako "rozporządzenie w sprawie nadzwyczajnego wsparcia",
Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 7 przywołanego rozporządzenia wysokość pomocy przysługującej do powierzchni uprawy, na której wystąpiły szkody stanowi iloczyn powierzchni uprawy oraz stawki pomocy.
W przypadku skarżącego kwoty pomocy wyliczone zostały odpowiednio dla gruszy - [...] zł (powierzchnia 3,49 ha – 90% strat plonu – stawka – [...] zł), dla maliny [...] zł (powierzchnia 0,15 ha – 75% strat plonu – stawka – [...] zł), dla czereśni [...] zł (powierzchnia 4,85 ha – 100% strat plonu – stawka – [...] zł) oraz dla jabłoni [...] zł (powierzchnia 4,30 ha – 90% strat plonu – stawka – [...] zł). Razem jest to kwota [...]zł
Zgodnie jednak z § 8 rozporządzenia pomoc pomniejsza się o kwotę równą 65% wypłaconego odszkodowania. Wobec tego wyliczenie kwoty pomniejszenia wynosi [...] zł (kwota wypłaconego odszkodowania to [...] zł * 65%).
Dodatkowo zgodnie z § 9 rozporządzenia w przypadku, gdy kwota pomocy wynikająca ze wszystkich wniosków złożonych przez producentów rolnych, którym przysługuje pomoc, przekracza sumę udostępnionej Polsce kwoty pomocy oraz dwukrotności tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa, do obliczenia wysokości pomocy stosuje się współczynnik korygujący. Organ odwoławczy podał, że współczynnik korygujący dla wniosków o nadzwyczajne wsparcie finansowe w sektorze owoców i warzyw oraz w sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi wyniósł 0,622.
Wobec powyższego organ odwoławczy wyjaśnił, że obliczenie kwoty przyznanego nadzwyczajnego wsparcia finansowego zostało wyliczone w następujący sposób:
[...] zł - początkowa kwota płatności do powierzchni upraw, na której wystąpiła strata plonu powyżej 70%;
[...] zł - 65% kwoty wypłaconego odszkodowania;
W związku z powyższym przyznana finalnie pomoc wyniosła [...] zł ([...] zł - [...] zł = [...] zł * 0,622).
Organ odwoławczy wskazał, że zdaniem skarżącego jeżeli zniszczony składnik gospodarstwa był ubezpieczony, wysokość pomocy pomniejsza się o kwotę odszkodowania uzyskanego z tytułu jego ubezpieczenia. Wobec tego do obliczenia wysokości wsparcia finansowego nieprawidłowo przyjęto całą kwotę otrzymanego odszkodowania. Bowiem kwota wypłaconego ubezpieczenia nie obejmowała szkody
w uprawach owoców innych niż czereśnie. Do obliczenia winna zostać zatem przyjęta kwota odszkodowania odpowiadająca wysokości faktycznego odszkodowania za szkodę w owocach czereśni, a nie wszystkich składników gospodarstwa rolnego. Jednak w ocenie organu odwoławczego potrącenie 65% wypłaconego stronie odszkodowania (z początkowej kwoty pomocy) wynika wprost z § 8 rozporządzenia.
T. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Lublinie zaskarżając decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR
z dnia 17 grudnia 2024 r. w całości oraz zarzucił jej naruszenie art. 154 k.p.a. poprzez niewłaściwie przeprowadzoną weryfikację decyzji organu I instancji i niedostrzeżenie przez organ odwoławczy słusznego interesu społecznego lub słusznego interesu strony, naruszonego poprzez nieuzasadnione pomniejszenie kwoty wsparcia finansowego
w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi o procentową część odszkodowania uzyskanego z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia, bez uwzględnienia, że odszkodowanie to obejmowało szkodę całkowitą we wszystkich prowadzonych uprawach rolnych, nie tylko w uprawach owoców czereśni, co w konsekwencji spowodowało brak uchylenia lub zmiany tej decyzji, a ponadto brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy pozwalających ustalić, że żądanie strony, co do zmiany decyzji jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K.,
a także zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że na skutek wystąpienia zjawisk klimatycznych wymienionych w rozporządzeniu, jako producent owoców, poniósł znaczące straty, m. in. w uprawach owoców czereśni (uprawy na powierzchni 2,85 ha). W związku ze złożeniem wniosku o przyznanie wsparcia finansowego z uwagi na poniesioną szkodę w owocach czereśni przyznane na mocy zaskarżonej decyzji wsparcie pomniejszone zostało m. in. o 65 % kwoty wypłaconego odszkodowania
z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia. Uzyskane odszkodowanie obejmowało jednakże szkodę całkowitą, jaką skarżący poniósł nie tylko w owocach czereśni, ale
i pozostałych uprawach (w toku likwidacji szkody stwierdzono ponad 90% fizycznych uszkodzeń owoców).
W ocenie skarżącego jeżeli zniszczony składnik gospodarstwa był ubezpieczony, wysokość pomocy pomniejsza się o kwotę odszkodowania uzyskanego z tytułu jego ubezpieczenia. W związku z tym organy obu instancji do obliczenia wysokości wsparcia finansowego nieprawidłowo przyjęły całą kwotę otrzymanego odszkodowania, bowiem kwota ta obejmowała szkody również w uprawach owoców innych niż czereśnie. Do obliczenia winna zostać zatem przyjęta kwota odszkodowania odpowiadająca wysokości faktycznego odszkodowania za szkodę w owocach czereśni, a nie wszystkich składników gospodarstwa rolnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Podkreślił, że w myśl § 4 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia wniosek zawiera aktualną na dzień jego składania informację o zawarciu na 2024 r. umowy ubezpieczenia, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca
2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich i kwocie odszkodowania wypłaconego na podstawie tej umowy z tytułu szkód, o których mowa
w § 3 ust. 1 pkt 3. Zgodnie z przepisami rozporządzenia - skarżący we wniosku
o nadzwyczajne wsparcie oświadczył, że posiada umowę ubezpieczenia, ponadto wskazał kwotę otrzymanego odszkodowania wypłaconego na podstawie tej umowy
z tytułu wystąpienia przymrozków, tj. szkód, o których mowa w 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia (gradu i przymrozków wiosennych). Z wniosku o przyznanie pomocy finansowej wynika ponadto, że skarżący posiadał umowę ubezpieczenia w zakresie: ubezpieczenie roślin sadowniczych, drzewa-czereśnia, na owoce, rok zbioru 2024, na działkach nr [...] oraz [...] o pow. 2,85 ha i w odniesieniu do tych upraw wskazał we wniosku kwotę wypłaconego odszkodowania w łącznej w wysokości [...] zł. Natomiast § 8 rozporządzenia nie przewiduje pomniejszenia kwoty pomocy o 65% kwoty wypłaconego odszkodowania tylko w stosunku do upraw, które faktycznie podlegały ubezpieczeniu. Przepis § 8 rozporządzenia stanowi bowiem, iż pomoc pomniejsza się o kwotę równą 65% wypłaconego odszkodowania, o którym mowa
w § 4 ust. 2 pkt 6.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiło rozporządzenie Rady Ministrów
z dnia 3 września 2024 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z udzieleniem nadzwyczajnego wsparcia finansowego sektorowi owoców i warzyw oraz sektorowi wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi. Wskazane rozporządzenie stanowi wdrożenie do polskiego systemu prawnego wyjątkowego wsparcia udzielonego rolnikom poszkodowanym w wyniku niekorzystnych zjawisk klimatycznych
o bezprecedensowej skali (szron) przewidzianego w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2024/2030 z dnia 23 lipca 2024 r. w sprawie udzielenia nadzwyczajnego wsparcia finansowego sektorowi owoców i warzyw oraz sektorowi wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi w Austrii, Czechach i Polsce, zgodnie
z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 (Dz. U. UE L. z 2024.2030 z dnia 2024.07.24), dalej jako "rozporządzenie wykonawcze".
Jak wynika z treści preambuły do rozporządzenia wykonawczego, znaczne szkody wyrządzone przez niekorzystne zjawiska klimatyczne producentom rolnym
i wynikające z nich straty dochodów producentów m.in. w Polsce zagrażają rentowności gospodarstw rolnych. Należy zatem przyjąć nowy środek wyjątkowy, aby przyczynić się do rozwiązania konkretnych problemów wynikających z tych niekorzystnych zjawisk klimatycznych. W tym celu państwa objęte pomocą finansową powinny rozdzielać pomoc najbardziej skutecznymi kanałami na podstawie obiektywnych
i niedyskryminacyjnych kryteriów, które uwzględniają skalę trudności i rzeczywistych szkód gospodarczych, z jakimi borykają się zainteresowani rolnicy. Powinny one zapewnić, aby rolnicy byli ostatecznymi beneficjentami pomocy, oraz unikać wszelkich zakłóceń rynku lub konkurencji.
Jednocześnie aby uniknąć nadmiernej rekompensaty, Austria, Czechy i Polska powinny uwzględnić wsparcie przyznane w ramach innych krajowych lub unijnych instrumentów wsparcia lub systemów prywatnych w celu zareagowania na odnośne straty gospodarcze.
Celem więc wprowadzonego wsparcia finansowego jest pomoc rolnikom, który
z uwagi na wiosenne przymrozki występujące nietypowo i na masową skalę w trakcie wegetacji roślin ponieśli z tego tytułu straty w swoich uprawach. Jak wynika
z rozporządzenia wykonawczego pomoc rekompensuję jedynie część strat gospodarczych, dlatego też powinna być rozdzielana na podstawie obiektywnych
i niedyskryminacyjnych kryteriów, które uwzględniają skalę trudności i rzeczywistych szkód gospodarczych.
Rozporządzenie w sprawie nadzwyczajnego wsparcia przewiduje, że pomoc jest udzielana producentowi rolnemu:
1) który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
2) który w 2024 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich,
o których mowa w art. 20 pkt 1 lit. a lub f ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię co najmniej jednej z upraw, których wykaz jest określony
w załączniku do rozporządzenia, a powierzchnia działki rolnej, na której prowadzi tę uprawę, wynosi co najmniej 0,1 ha;
3) który poniósł szkody w uprawie spowodowane wystąpieniem:
a) gradu w okresie od dnia 1 maja 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. lub
b) przymrozków wiosennych w okresie od dnia 15 kwietnia 2024 r. do dnia 30 kwietnia 2024 r.;
4) w którego gospodarstwie rolnym w 2024 r. wystąpiły szkody w roślinnej produkcji rolnej wynoszące powyżej 30 % średniej rocznej roślinnej produkcji rolnej
w tym gospodarstwie z lat 2021-2023 albo z trzech lat w okresie 2019-2023,
z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości tej produkcji (§ 3).
Pomocy udziela się natomiast na wniosek producenta rolnego złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji, w wysokości ustalonej zgodnie
z § 7 oraz danemu producentowi rolnemu tylko raz.
Wniosek zawiera:
1) imię i nazwisko albo nazwę producenta rolnego;
2) numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
3) informację o stracie plonu uzyskiwanego z uprawy wyrażonej
w procentach, która została określona w protokole oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanego dalej "rozporządzeniem ARiMR";
4) informację o powierzchni uprawy wyrażonej w hektarach, na której wystąpiły szkody, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3, która została określona
w protokole oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia ARiMR;
5) oświadczenie producenta rolnego, że poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 3 rozporządzenia 2024/2030;
6) aktualną na dzień składania wniosku informację o zawarciu na 2024 r. umowy ubezpieczenia, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca
2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich i kwocie odszkodowania wypłaconego na podstawie tej umowy z tytułu szkód, o których mowa
w § 3 ust. 1 pkt 3.
3. Do wniosku dołącza się:
1) kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia ARiMR, w odniesieniu do szkód, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3, zawierającą adnotację wojewody właściwego ze względu na miejsce wystąpienia tych szkód potwierdzającą ich wystąpienie;
2) kopię umowy określonej w ust. 2 pkt 6, jeżeli ta umowa została zawarta
(§ 4 rozporządzenia w sprawie nadzwyczajnego wsparcia).
Zgodnie z § 7 - wysokość pomocy przysługującej do powierzchni uprawy, na której wystąpiły szkody, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3, stanowi iloczyn powierzchni uprawy określonej w § 4 ust. 2 pkt 4 oraz stawki pomocy.
W przypadku skarżącego strata plonu we wszystkich zgłoszonych uprawach przekraczała 70%, wobec tego stawka pomocy w przypadku czereśni, gruszy i jabłoni wynosiła [...] zł na 1 ha powierzchni upraw, a w przypadku malin – [...] zł na 1 ha powierzchni upraw.
Jednocześnie zgodnie z § 8 rozporządzenia w sprawie nadzwyczajnego wsparcia pomoc pomniejsza się o kwotę równą 65% wypłaconego odszkodowania,
o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 6.
Ponadto stosownie do § 9 – w przypadku gdy kwota pomocy wynikająca ze wszystkich wniosków złożonych przez producentów rolnych, którym przysługuje pomoc, przekracza sumę udostępnionej Polsce kwoty pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 1 rozporządzenia 2024/2030, wyrażonej w złotych oraz dwukrotności tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa, do obliczenia wysokości pomocy stosuje się współczynnik korygujący. Współczynnik korygujący, stanowi iloraz sumy, o której mowa w ust. 1, oraz kwoty pomocy wynikającej ze wszystkich wniosków złożonych przez producentów rolnych, którym przysługuje pomoc. Współczynnik korygujący jest ustalany z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku.
Jednocześnie ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych
i zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2025 r., poz. 251) wprowadziła obowiązkowe umowy ubezpieczenia upraw od określonego ryzyka wystąpienia skutków zdarzeń losowych
w rolnictwie. Zgodnie z art. 10c ust. 1 i ust. 2 wskazanej ustawy rolnik, który uzyskał płatności bezpośrednie, jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia obowiązkowego upraw, od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez powódź, suszę, grad, ujemne skutki przezimowania lub przymrozki wiosenne. Obowiązek ubezpieczenia uważa się za spełniony, jeżeli od dnia 1 lipca roku następującego po roku, za który rolnik uzyskał płatności bezpośrednie, w okresie 12 miesięcy, ochroną ubezpieczeniową objęte jest co najmniej 50% powierzchni upraw od co najmniej jednego z ryzyk wymienionych.
W doktrynie wskazuje się, że obowiązek ubezpieczenia jest ograniczony jedynie do połowy areału, a ponadto do jego spełnienia wystarczy ubezpieczenie uprawy
w zakresie tylko jednego ryzyka (zob. J. Nawracała [w:] Komentarz do ustawy
o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich [w:] Kontrakty na rynku ubezpieczeń. Komentarz do przepisów i warunków ubezpieczenia, Warszawa 2020,
art. 10c).
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest jedynie pomniejszenie przyznanego wsparcia o wypłacone skarżącemu odszkodowanie na podstawie umowy ubezpieczenia.
Bowiem zdaniem skarżącego, w przypadku strat spowodowanych w kilku uprawach, pomniejszenie pomocy o wysokość odszkodowania wypłaconego na podstawie umowy ubezpieczenia, może dotyczyć jedynie upraw objętych ubezpieczeniem. Pomniejszenie nie powinno mieć zastosowania w przypadku szkód
w uprawach, co do których nie wypłacono odszkodowania. W przypadku skarżącego odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia zostało wypłacone jedynie za szkody w uprawie czereśni.
Natomiast zdaniem organu odwoławczego § 8 rozporządzenia nie przewiduje pomniejszenia kwoty pomocy o 65% kwoty wypłaconego odszkodowania tylko
w stosunku do upraw, które faktycznie podlegały ubezpieczeniu. Przepis ten stanowi bowiem, że pomoc pomniejsza się o kwotę równą 65% wypłaconego odszkodowania,
o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 6, w związku z tym sposób pomniejszenia pomocy
w przypadku wypłaty odszkodowania jest jednoznaczny i niebudzący wątpliwości.
W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego jest błędne.
Należy bowiem przypomnieć, że cel wprowadzenia rozporządzenia w sprawie nadzwyczajnego wsparcia wynika bezpośrednio z rozporządzenia wykonawczego. Chodzi zatem o to, aby na podstawie obiektywnych i niedyskryminacyjnych kryteriów, które uwzględniają skalę trudności i rzeczywistych szkód gospodarczych, z jakimi borykają się zainteresowani rolnicy zrekompensować im poniesione straty. Kryteria pomocy powinny być skonstruowane w sposób obiektywny i niedyskryminacyjny, tak aby pomoc trafiła do rolników, którzy rzeczywiście ponieśli straty w swoich uprawach spowodowane przymrozkami. Pamiętać bowiem należy, że wprowadzona nadzwyczajna pomoc finansowa rolnikom nie zrekompensuje im poniesionych strat
w pełnej wysokości, ale jest jedynie wsparciem mającym na celu ochronę przed zagrożeniem rentowności gospodarstw rolnych.
Z treści § 3 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia w sprawie nadzwyczajnego wsparcia wynika, że pomoc jest udzielana producentowi rolnemu, który poniósł szkody w uprawie spowodowane wystąpieniem przymrozków wiosennych w okresie od dnia 15 kwietnia 2024 r. do dnia 30 kwietnia 2024 r. Chodzi zatem o każdą uprawę określoną
w załączniku do rozporządzenia, oczywiście po spełnieniu innych jeszcze warunków.
Stosownie natomiast do treści art. 4 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia w sprawie nadzwyczajnego wsparcia wniosek o przyznanie nadzwyczajnego wsparcia finansowego zawiera aktualną na dzień składania wniosku informację o zawarciu na 2024 r. umowy ubezpieczenia, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia
7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich i kwocie odszkodowania wypłaconego na podstawie tej umowy z tytułu szkód, o których mowa
w § 3 ust. 1 pkt 3, czyli z tytułu szkód w uprawie spowodowanych wystąpieniem przymrozków wiosennych.
Z wniosku o przyznanie pomocy finansowej wynika wyraźnie, że skarżący posiadał umowę ubezpieczenia w zakresie: ubezpieczenie roślin sadowniczych, drzewa-czereśnią, na owoce, rok zbioru 2024, na działkach nr [...] oraz [...] o pow. 2,85 ha i w odniesieniu do tych upraw wskazał we wniosku kwotę wypłaconego odszkodowania w łącznej w wysokości [...] zł.
Zatem skarżący uzyskał odszkodowanie na podstawie umowy ubezpieczenia obowiązkowego jedynie do części upraw dotkniętych przymrozkami. Tym samym rekompensata szkody w uprawie czereśni została pokryta z ubezpieczenia. Pozostałe uprawy – jabłonie, grusze i maliny – nie były ubezpieczone w zakresie ryzyka przymrozków wiosennych, a więc skarżący w tym zakresie nie otrzymał żadnych środków finansowych.
Zdaniem Sądu wykładnia § 8 rozporządzenia w sprawie nadzwyczajnego wsparcia przewidującego pomniejszenie pomocy o kwotę równą 65% wypłaconego odszkodowania, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 6 powinna uwzględniać odesłanie właśnie do § 4 ust. 2 pkt 6, czyli chodzi o kwotę odszkodowania wypłaconego na podstawie umowy ubezpieczenia z tytułu szkód, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3, czyli z tytułu szkód w danej uprawie spowodowanych wystąpieniem przymrozków wiosennych. Innymi słowy pomniejszenie wyliczonego nadzwyczajnego wsparcia
o wypłacone odszkodowanie odnosi się tylko do tej uprawy, która objęta była ubezpieczeniem od ryzyka przymrozków wiosennych. W przeciwnym wypadku pomoc przyznawana na podstawie rozporządzenia w sprawie nadzwyczajnego wsparcia byłaby iluzoryczna. W rozporządzeniu chodzi bowiem o to, żeby wykluczyć z pomocy rolników, którzy uzyskali rekompensatę za poniesione straty w konkretnych uprawach z innych źródeł, w tym w szczególności od ubezpieczyciela. Takie rozwiązanie ma na celu zapobieganiu sytuacjom, w których strata w uprawie została już zrekompensowana,
a nadzwyczajne wsparcie powodowałoby swoiste wzbogacenie po stronie rolnika.
Jednak zdaniem Sądu wykluczeniu takiemu nie podlegają rolnicy, którzy uzyskali odszkodowanie, ale jedynie w zakresie części swoich upraw dotkniętych przymrozkami wiosennymi. Przyznane im uprzednio odszkodowanie rekompensuje bowiem stratę
w uprawach objętych zawartą umową ubezpieczenia. Szkody w uprawach, które przemarzły wskutek wiosennych przymrozków objęte ubezpieczeniem od innych ryzyk, np. od suszy nie są chronione na podstawie tak zawartej umowy. Wobec czego rolnik, który poniósł stratę w kliku rodzajach swoich upraw, uprawniony będzie do uzyskania nadzwyczajnego wsparcia w zakresie tych upraw, co do których nie uzyskał odszkodowania na podstawy umowy ubezpieczenia. Natomiast w przypadku, gdy rolnik uzyskał odszkodowanie na podstawie umowy z ubezpieczycielem, które zrefundowało mu (przynajmniej w części) poniesione straty w danej uprawie spowodowane przymrozkami wiosennymi – wówczas nadzwyczajna pomoc finansowa wyliczona do tej konkretnej objętej ubezpieczeniem uprawy – stosownie do § 8 rozporządzenia – powinna być pomniejszona o 65% wypłaconego odszkodowania.
W związku z powyższym w ocenie Sądu organ dokonał błędnej wykładni
§ 8 w zw. z § 4 ust. 2 pkt 6 oraz § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie nadzwyczajnego wsparcia.
W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2024 r., poz. 935), dalej jako "p.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W uchwale NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1, poz. 1, wyjaśniono, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami
i żądaniami.
Wprawdzie skarżący nie kwestionuje wartości współczynnika korygującego, jednak zdaniem Sądu zaskarżona decyzja narusza także art. 107 § 3 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r.,
poz. 572). Nie wynika z niej bowiem w oparciu o jakie dane organ odwoławczy wyliczył wartość współczynnika korygującego. W treści zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazuje bowiem jedynie, że współczynnik korygujący dla wniosków o nadzwyczajne wsparcie finansowe w sektorze owoców i warzyw oraz w sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi wyniósł 0,622. Wartości tej Sąd nie jest
w stanie skontrolować, a nie wynika ona bezpośrednio z § 9 rozporządzenia w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych
z udzieleniem nadzwyczajnego wsparcia finansowego sektorowi owoców i warzyw oraz sektorowi wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi.
Mając na uwadze powyższe skargę należało uwzględnić na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie
art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na koszty sądowe składa się wpis od skargi w wysokości 200 zł.
Ponownie rozpatrując sprawę organy będą miały na uwadze wykładnię przepisów rozporządzenia zaprezentowaną przez Sąd, a w konsekwencji dokonają wyliczenia wysokości nadzwyczajnego wsparcia z uwzględnieniem, że wypłacone odszkodowanie obejmuje jedynie uprawę czereśni oraz uzasadnią przyjętą wartość współczynnika korygującego.