III SA/LU 1262/20

III SA/Lu 1262/20 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-02-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom /przewodniczący/
Jerzy Drwal /sprawozdawca/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 814/21 - Wyrok NSA z 2024-11-06
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 217
art. 20 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Dz.U. 2015 poz 415
§ 11 ust. 1 pkt 3; § 15 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 59 ust. 1; art. 74
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie: WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Inne z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także jako organ lub organ odwoławczy), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. (dalej także jako organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] – wydaną po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego dotyczącego przyznania M. P. (dalej także jako skarżący) płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] czerwca 2018 r. skarżący za pomocą aplikacji eWniosekPlus złożył w Biurze Powiatowym w O. L. wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018, w drugim roku realizacji zobowiązania. We wniosku ubiegał się o przyznanie płatność w ramach wariantu 4.5 Półnaturalne łąki świeże do łącznej powierzchni działek rolnych [...] ha, położonych na działkach [...] o powierzchni [...] ha (działka ewidencyjna [...]) i [...] o powierzchni [...] ha (działka ewidencyjna [...]). Wniosek został poddany kontroli administracyjnej, a następnie decyzją z dnia [...] października 2018 r. organ I instancji przyznał skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (PROW 2014-2020) na rok 2018, w przedmiotowym wariancie w wysokości [...] zł oraz ustalił obszar gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiącym powierzchnię [...] ha.
Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. Rada Sołecka wsi R. poinformowała Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR, że działki ewidencyjne [...] położone w miejscowości R., będące przedmiotem dzierżawy zawartej ze skarżącym utrzymywane są w złej kulturze rolnej. W związku z powyższym Rada wypowiedziała umowę dzierżawy.
Organ ustalił, że w 2019 r. działki ewidencyjne nr [...] położone w obrębie R. zadeklarowała również J. S.. W wyniku kontroli na miejscu w gospodarstwie J. S. stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na płatność do działek rolnych, które w 2017 r. były zgłaszane przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PRW 2014-2020) oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ponadto kontrola na miejscu została przeprowadzona również w gospodarstwie skarżącego.
Postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. L. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018. W uzasadnieniu organ wskazał, że przyczyną wznowienia postępowania administracyjnego było ujawnienie nowych okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji, ale nieznanych organowi.
Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. organ II instancji wyznaczył Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. do prowadzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
W toku postępowania organ I instancji przesłuchał świadków i wezwał skarżącego do przedłożenia planu działalności rolnośrodowiskowej na lata 2017-2022, rejestru działalności rolnośrodowiskowej na lata 2017-2022 oraz dokumentacji przyrodniczej sporządzonej przez eksperta przyrodniczego. W dniu [...] listopada 2019 r. skarżący wniósł o wycofanie wniosku o przyznanie płatności i nienakładanie kar administracyjnych i umorzenie postępowania. W dniu [...] stycznia 2020 r. skarżący złożył dokumentację przyrodniczo-siedliskową na potrzeby działania rolno-środowiskowo-przyrodniczego PROW 2014-2020.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...] października 2018 r., odmówił przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018 i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Jednocześnie decyzją tą organ ustalił obszar gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiącym dla zobowiązania Wariant: 4.5 Półnaturalne łąki świeże powierzchnię [...] ha.
M. P. złożył odwołanie od powyższej decyzji.
Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] października 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że kluczową kwestią podlegającą wyjaśnieniu, w związku ze wznowieniem postępowania w sprawie było ustalenie, czy działki ewidencyjne o numerach [...] położone w obrębie R. były utrzymane w dobrej kulturze rolnej oraz ustalenie powierzchni kwalifikujące się do otrzymania płatności w roku 2018, w oparciu o nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane wówczas organowi.
Organ II instancji podkreślił, że na podstawie przeprowadzonej kontroli oraz w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, przesłuchania świadków wynika, że powierzchnia stwierdzona w ramach Wariantu: 4.5 Półnaturalne łąki świeże wynosi [...] ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347 z 20.12.2013 r., s. 549).
Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatycznego" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm. – dalej rozporządzenie rolno-środowiskowo–klimatyczne) - przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną), a powierzchnią stwierdzoną wynosi [...] ha, co stanowi [...]%. Zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/20141, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi nie przyznaje się żadnej pomocy. Ponadto rolnik podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Kwota ta, zgodnie z art. 19 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 640/20141, będzie odliczana od wszystkich płatności związanych z powierzchnią, które są obsługiwane przez ARiMR, do których rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia. Jeżeli odliczenie tej kwoty w ciągu trzech lat kalendarzowych nie będzie możliwe, wówczas pozostałe do spłaty saldo zostanie anulowane.
Organ wyjaśnił, że w postępowaniu o przyznanie płatności zasadnicze znaczenie ma rzeczywisty areał gruntów rolnych objętych wnioskiem i utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej w danym roku, w którym beneficjent ubiega się o ich przyznanie. Składając wniosek strona podpisała go, co jest równoznaczne z podjęciem odpowiedzialności za jego wypełnienie. Płatność w pakietach 4 i 5 przyznawana jest do trwałych użytków zielonych (na obszarach Natura 2000 w przypadku Pakietu 4 i znajdujących się poza tymi obszarami w przypadku Pakietu 5), lub do obszarów gruntów niebędących użytkami rolnymi, na których występują typy siedlisk przyrodniczych łub siedliska lęgowe ptaków (Pakiet 4), tzw. obszary przyrodnicze. W dalszej części organ podał definicję trwałych użytków zielonych.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ podniósł, że organ I instancji prawidłowo uwzględnił wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu w 2019 r., dotyczące stanu zagospodarowania spornych działek, które następnie zostały uwzględnione, w sprawie za 2018 r. W związku z tym, że skarżący do [...] sierpnia 2019 r. sprawował funkcję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. L. oraz złożeniem przez jego zastępcę wniosku o wyłączenie z obsługi spraw dotyczących skarżącego Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wyznaczył do prowadzenia niniejszej sprawy Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L..
M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2020 r. zarzucając naruszenie:
1) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez nierespektowanie przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nw. przepisów prawa;
2) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej;
3) art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego;
4) art. 80 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie;
5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy mimo, że istniały przesłanki do jej uchylenia w całości;
6) art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 149 § 1 w zw. z art. 142 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia postanowienia numer 2/2019 Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. L. z dnia [...] września 2019 r. o wznowieniu postępowania administracyjnego oraz przyjęcie przez Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, iż Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. L. prawidłowo ocenił, że zaszła podstawa do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, mimo że wstępna analiza zebranej dokumentacji (w szczególności pisma Rady Sołeckiej wsi R. z dnia [...] lipca 2019 r. oraz wyników kontroli przeprowadzonej w dniach [...] lipca 2019 r.) nakazywała przyjęcie, iż nie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania, określona w art. 149 § 1 pkt 5 k.p.a.;
7) art. 142 k.p.a. w zw. z art. 24 § 3, art. 26 § 2 pkt 1 w zw. z art. 26 § 3 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i odmowę uchylenia przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wszystkich postanowień zaskarżonych na etapie odwołania od decyzji, a mianowicie postanowienia numer [...] Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w L. z dnia [...] października 2019 r. sprawie wyłączenia pracownika B. G.-M. z-cy Kierownika Biura Powiatowego w O. L. od załatwienia sprawy oraz postanowienia numer [...] Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w L. z dnia [...] października 2019 r. w sprawie wyznaczenia organu do prowadzenia sprawy mimo, że w okolicznościach sprawy brak było podstaw do wyłączenia pracownika a w konsekwencji wyłączenia organu od załatwienia sprawy;
8) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez niedoniesienie się przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji, a przez to uniemożliwienie stronie zrozumienia przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy i w konsekwencji przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Przedmiotem kontroli jest decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018. Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...] października 2018 r., odmówił przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018 i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Jednocześnie decyzją tą organ ustalił obszar gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiącym dla zobowiązania Wariant: 4.5 Półnaturalne łąki świeże powierzchnię [...] ha.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415, ze zm.), dalej powoływanej jako "rozporządzenie r.ś.k.", wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia [...] lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 217, ze zm.).
Istotę sporu w tej sprawie stanowiła kwestia ustalenia, po pierwsze, czy działki ewidencyjne o numerach [...] położone w obrębie R., gmina J. nad W., powiat [...], były utrzymane w dobrej kulturze rolnej, a po drugie, jaka była powierzchnia gruntów kwalifikująca się do płatności w roku 2018 w oparciu o nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, ale nieznane wówczas organowi, a po trzecie, czy zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania, określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Skarżący twierdził konsekwentnie, że nie wystąpiły uzasadnione podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego i do uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2018 r., nr 0057-2018-007359 w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018.
Na wstępie wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczna decyzją, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadą. Przypadki, w których wznawia się postepowanie administracyjne wymienione zostały w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może nastąpić tylko wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie wymienione w tym przepisem przesłanki tzn., gdy nowe dowody lub nowe okoliczności faktyczne są istotne dla sprawy; istniały one w dniu wydania decyzji ostatecznej; nie były znane organowi, który wydał tę decyzję i wyszły na jaw po jej wydaniu. Innymi słowy przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką, która miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Organy obu instancji powołując się na art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazały, że taką nową, istotną dla sprawy okolicznością nieznaną organowi w dacie wydania decyzji o przyznaniu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017, ale istniejącą w dacie jej wydania było ujawnienie w toku postępowania przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARMiR w O. L., że działki ewidencyjne o nr [...] położone w obrębie R., gmina J. nad W., powiat [...], nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Okoliczność ta została zgłoszona w treści pisma Sołectwa Wsi R. z dnia [...] lipca 2019 r. oraz znalazła potwierdzenie nie tylko w ustaleniach wynikających z raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym J. S. w dniach [...] lipca 2019 r. ale również w wyjaśnieniach złożonych przez świadków przesłuchanych w sprawie.
W ocenie Sądu, prawidłową jest argumentacja organu, że wystąpiły podstawy do wznowienia postępowania.
Organy obu instancji powołując się na art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazały, że taką nową, istotną dla sprawy okolicznością nieznaną organowi w dacie wydania decyzji o przyznaniu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018, ale istniejącą w dacie jej wydania było ujawnienie w toku postępowania przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARMiR w O. L. okoliczności dotyczących utrzymania w dobrej kulturze rolnej działek ewidencyjnych o nr [...] położonych w obrębie R., gmina J. nad W., [...], które zostały ujawnione w treści pisma Sołectwa Wsi R. z dnia [...] lipca 2019 r. oraz w wynikach raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie J. S. w dniach [...] lipca 2019 r. Okoliczności wynikające z tych dokumentów zostały bowiem obecnie potwierdzone zeznaniami świadków przesłuchanych przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARMiR w L..
W ocenie Sądu, analizując argumentację organu i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, należy zgodzić się ze stanowiskiem, że w sprawie, w toku postępowania przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARMiR w O. L. a następnie Kierownikiem Biura Powiatowego ARMiR w L., wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję o przyznaniu płatności na rok 2018.
W złożonym przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2018 r. wniosku zadeklarował, że ubiega się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) w ramach wariantu: 4.5 Półnaturalne łąki świeże do łącznej powierzchni działek rolnych [...] ha, położonych na działkach:
- [...] o pow. [...] ha (dz. ew. [...])
- [...] o pow. [...] ha (dz. ew. [...]).
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że w 2019 r. działki ewidencyjne nr [...] zadeklarowała również w swoim wniosku J. S.. W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzono, że w przypadku działki rolnej [...] o powierzchni deklarowanej [...] ha (działka ewidencyjna nr [...] nastąpiło powiększenie zasięgu pola zagospodarowania "[...]". Ponadto dla tej działki stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną kodem "[...] – "działka rolna jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, niesąsiadujących ze sobą, jako jedną działkę rolną)", "przedmiotowa działka jest niespójna, dzieli się na dwie działki rolne. We wschodniej części działki nr [...] stwierdzono mniejszą część o powierzchni ok. [...] ha przylegającej do skrzyżowania dróg od wschodu oraz północnego zachodu do zbiornika wodnego i zakrzaczeń brzegowych, na tej części występuje trwały użytek zielony. Na pozostałej większej części działki nr [...] stwierdzono mniejszą część o powierzchni ok. [...] ha od południowego zachodu przylegającą do drogi prowadzącej do W., a od wschodu do zbiornika wodnego stwierdzono trwały użytek zielony - fotografie nr 375, 378, 379 i 380. Ponadto w pasie rozdzielającym obie części działki nr [...] stwierdzono nieprawidłowości oznaczone kodem [...] - "Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania." zwiększenie powierzchni zadrzewień. zakrzaczeń, kodem [...] - "stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania" oraz kodem [...] - "identyfikację granic działki rolnej stwierdzono na podstawie danych GIS").
Natomiast w przypadku działki rolnej U – o powierzchni deklarowanej [...] ha (działka ewidencyjna nr [...]) powierzchnia stwierdzona [...] ha kod nieprawidłowości: [...]" stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania, [...] zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej "[...] działka rolna jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, nie sąsiadujących ze sobą jako jedną działkę rolną), "[...]" stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania. Na działce nr [...] stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną kodem [...] "zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej" – powierzchnia działki zadeklarowana do płatności [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu wynosi [...] ha. Ponadto stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną kodem [...] - "Działka rolna jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, niesąsiadujących ze sobą, jako jedną działkę rolną)", przedmiotowa działka jest niespójna, składa się z czterech działek rolnych. Pierwsza największa o powierzchni [...] ha od północnego-wschodu przylegająca do drogi prowadzącej do W. ciągnąca się w kierunku południowo-zachodnim do Ľ długości działki ewidencyjnej i ciągnąca się dalej na szerokości [...] działki ewidencyjnej przy jej wschodniej granicy do długości [...] działki ewidencyjnej z licznymi wyłączeniami. Druga część o powierzchni [...] ha od zachodniej granicy działki rozpoczynająca się na wysokości [...] długości działki ewidencyjnej i ciągnąca się przy zachodniej granicy działki (od strony W.) do [...] długości działki, wąska o nieregularnym kształcie z wyłączeniami. Trzecia część działki o powierzchni [...] ha zlokalizowana jest na ˝ długości oraz na ˝ szerokości działki o nieregularnym owalnym z dwoma wyłączeniami. Czwarta część działki o powierzchni [...] ha zlokalizowana na południowym krańcu działki nr [...] (na wysokości sąsiadującej działki nr [...]) przy wschodniej granicy wschodniej działki nr [...] o nieregularnym kształcie. W raporcie z kontroli na miejscu stwierdzono nieprawidłowości oznaczone kodem [...] - "stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania" oraz kodem [...] - "stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania" zwiększenie powierzchni zadrzewień, zakrzczeń, zarośli, zachwaszczeń, trzcin, rozrzucona na powierzchni całej działki nr [...] (patrząc, idąc od południowego, wąskiego krańca działki w kierunku północnym gdzie działka się rozszerza). Ponadto stwierdzono wysypisko śmieci zlokalizowane w południowym krańcu działki nr [...] (na wysokości sąsiadującej działki nr [...]) przy wschodniej granicy działki, przerośnięte trawa opony zlokalizowane na ˝ długości działki nr [...] od zachodniej strony - fotografie nr 152, gruz od północnej strony niedaleko drogi prowadzącej do W. oraz zepsute jabłka w kilku miejscach na powierzchni działki [...]
Nowa okoliczność tj. brak utrzymania działek w dobrej kulturze rolnej istniała w dniu wydania decyzji, co wynika z ustaleń uzyskanych w wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu na przedmiotowych działkach "stwierdzone zaniedbania powstały minimum dwa lata wcześniej", jak również z pisma Sołectwa Wsi R. z dnia [...] lipca 2019 r. Należy zwrócić uwagę na fakt, że organ zapoznał się z wyżej wskazanymi dowodami dopiero w 2019 r., a zatem po wydaniu w dniu [...] października 2018 r. decyzji nr [...] w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018.
Wyżej wskazane nieprawidłowości uzasadniały wydanie postanowienia nr [...] z dnia [...] września 2019 r. o wznowieniu z urzędu postępowania zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. L. z dnia [...] października 2018 r. wydaną przez sprawie przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018.
Na skutek przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantu: 4.5 Półnaturalne łąki świeże wynosiła [...] ha, działka rolna [...] o pow. [...] ha - działka ewidencyjna [...] i działka rolna [...] o pow. [...] ha – działka ewidencyjna [...]. Natomiast na podstawie przeprowadzonego postępowania administracyjnego – przeprowadzonej kontroli i przesłuchania świadków z działki rolnej [...] wykluczono powierzchnię [...] ha. Powierzchnia stwierdzona w ramach wariantu: 4.5 Półnaturalne łąki świeże wyniosła [...] ha. Z powyższego wynika, że różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną), a powierzchnią stwierdzoną wynosi [...] ha.
Zgodnie z § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia r.ś.k. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013, jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu;
3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Warunkiem ubiegania się o płatność w wariancie 4.5 Półnaturalne łąki świeże jest - zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia r.ś.k. - posiadanie przez rolnika użytków rolnych lub obszarów przyrodniczych o powierzchni co najmniej 1 ha. W myśl art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej jako: "ustawa o w.r.o.w.") jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu. W myśl natomiast art. 20 ust. 2 i 3 ustawy o w.r.o.w., w przypadku współposiadania gruntów, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi lub współwłaścicielowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze lub współwłaściciele wyrazili zgodę na piśmie; zgodę taką dołącza się do wniosku.
Stosownie do § 15 ust. 3 rozporządzenia r.ś.k., przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Ustalając powierzchnie działek rolnych uprawnionych do objęcia pomocą finansową z tytułu płatności rolnośrodowiskowej, organ przeprowadził kontrolę administracyjną wniosku, z uwzględnieniem także wyników kontroli na miejscu. Taki tryb postępowania jest zgodny z art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347 z 20.12.2013 r., s. 549). Przepis ten stanowi, że państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Kontrole takie uzupełniane są przez kontrole na miejscu. Stosownie do art. 70 cyt. rozporządzenia nr 1306/2013, system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Należy to określić zgodnie z istniejącymi normami unijnymi. Jednocześnie państwa członkowskie mogą korzystać z takich technik w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000 w przypadku gdy zostały one nabyte na podstawie umów długoterminowych zatwierdzonych przed listopadem 2012 r. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, przewiduje w art. 28 ust. 1, że kontrole administracyjne, o których mowa w art. 74 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, łącznie z kontrolami krzyżowymi, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te obejmują wszystkie elementy, których kontrola jest możliwa i stosowna za pomocą kontroli administracyjnych. Kontrole te gwarantują, że:
a) spełnione są kryteria kwalifikowalności, zobowiązania i inne obowiązki w odniesieniu do systemu pomocy lub środka wsparcia;
b) występuje brak podwójnego finansowania z innych systemów unijnych;
c) wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest kompletny i został złożony w odpowiednim terminie oraz, w stosownych przypadkach, złożone zostały dokumenty uzupełniające i świadczą o kwalifikowalności;
d) w stosownych przypadkach, istnieje zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi.
W ramach kontroli dokonuje się zgodności między działkami rolnymi zgłoszonymi w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność a informacjami zawartymi w systemie identyfikacji działek rolnych w odniesieniu do działki referencyjnej zgodnie z art. 5 ust. 2 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 640/2014, w celu sprawdzenia kwalifikowalności określonych obszarów do systemu płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich (art. 29 ust. 1 lit. c/ rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014).
Zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/20141, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi nie przyznaje się żadnej pomocy. Ponadto rolnik podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Kwota ta, zgodnie z art. 19 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 640/20141, będzie odliczana od wszystkich płatności związanych z powierzchnią, które są obsługiwane przez ARiMR, do których rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia. Jeżeli odliczenie tej kwoty w ciągu trzech lat kalendarzowych nie będzie możliwe, wówczas pozostałe do spłaty saldo zostanie anulowane.
W niniejszej sprawie różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną), a powierzchnią stwierdzoną wynosi [...] ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach Wariantu: 4.5 Półnaturalne łąki świeże a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wynosi [...]% ([...] ha).
W ocenie Sądu, w oparciu o zebrane w sprawie dowody należało uznać, że organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydał decyzję odpowiadającą przepisom prawa materialnego. Wymierzona sankcja w wysokości [...] zł wynika z uwzględnienia stawki płatności do 1 ha w ramach Wariantu: 4.5 Półnaturalne łąki świeże, określonej w rozporządzeniu r.ś.k. i wynosi [...] zł. Zgromadzony w sprawie obszerny materiał dowodowy został przez organ należycie przeanalizowany i wyczerpująco rozpatrzony, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełniającej warunki określone w art. 107 § 3 k.p.a. i wskazującej jasno motywy, które legły u podstaw rozstrzygnięcia. Orzekające organy zbadały stan sprawy w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, z którego w sposób jednoznaczny wynika, że działki ewidencyjne nr [...] nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Stan tych działek nie był konsekwencją bieżących niedociągnięć, lecz wieloletnich zaniedbań.
W związku z tym niewadliwe ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji oraz dokonana przez niego właściwa interpretacja przepisów regulujących zasady przyznawania zawnioskowanej płatności zostały słusznie zaakceptowane przez organ odwoławczy, który miał pełne prawo do wydania zaskarżonej decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Odnosząc się do sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i 80 k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego należy wskazać, że zarzuty te są chybione, bowiem z treści mającego w sprawie zastosowanie 27 ust. 1 ustawy o w.r.o.w., wynika, że postępowanie w sprawie o przyznanie pomocy jest specyficznym postępowaniem, w którym organ : 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Wyłączenie stosowania art. 81 K.p.a., oznacza, że można oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona się nie wypowiedziała. Z treści art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o w.r.o.w. wynika, że organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Jak wyżej wykazano organ wykonał należycie ten obowiązek. W sprawach dotyczących płatności nie została wyłączona regulacja z art. 80 k.p.a. Zatem organ administracji publicznej obowiązany jest do przestrzegania zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a.
Polega ona m. in. na tym, że organ administracji nie jest związany jakimikolwiek regułami co do wartości poszczególnych dowodów, ocenia dowody za wiarygodne bądź niewiarygodne na podstawie własnego przekonania. Ocena ta powinna być zgodna z wymogami wiedzy, doświadczenia i logiki.
Wbrew stanowisku skarżącego, w niniejszej sprawie nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego. Organ nie rozstrzygnął sprawy na ich podstawie, a zatem nie mógł ich naruszyć. Zdaniem Sądu, nieusprawiedliwione są też pozostałe zarzuty i wnioski skargi mające świadczyć o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa.
Ubocznie należy podnieść, że dobrowolne zwrócenie przez skarżącego przyznanej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018 w wysokości [...] zł (wsparcia uzyskanego na podstawie decyzji z dnia [...] października 2018 r.) nie nakładało na organ obowiązku uwzględnienia podania strony z dnia [...] listopada 2019 r. o umorzenie postępowania w trybie art. 105 § 1 i 2 k.p.a. wobec złożonego oświadczenia o wycofaniu wniosku o przyznanie spornej płatności.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842). Przepis ten zezwala wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu, w okresie obowiązywania stanu epidemii z powodu COVID – 19, na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeśli przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.