III SA/Lu 1256/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2021-04-22
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo oświatowesamorząd powiatowypowierzenie stanowiska dyrektorakadencja dyrektorauzasadnienie uchwałykontrola sądowaistotne naruszenie prawastwierdzenie nieważności uchwały

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność uchwały Zarządu Powiatu w C. o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż 5 lat, uznając brak wystarczającego uzasadnienia dla takiego wyjątku od reguły.

Skarżący D. S. zaskarżył uchwałę Zarządu Powiatu w C. o powierzeniu mu stanowiska dyrektora Zespołu Szkół w D. na okres jednego roku, zamiast standardowych pięciu lat. Zarząd argumentował, że powodem skrócenia kadencji jest planowana reorganizacja szkoły, w tym wyłączenie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej. Sąd uznał jednak, że przedstawione przez organ uzasadnienie nie było wystarczająco konkretne i zindywidualizowane, aby uzasadnić odstępstwo od ustawowej zasady 5-letniej kadencji, co stanowiło istotne naruszenie prawa.

Sprawa dotyczyła skargi D. S. na uchwałę Zarządu Powiatu w C. z dnia 30 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie powierzenia stanowiska dyrektora Zespołu Szkół w D. na okres od 1 lipca 2020 r. do 31 sierpnia 2021 r. Skarżący kwestionował powierzenie stanowiska na okres krótszy niż standardowe 5 lat, argumentując brak uzasadnionych podstaw do takiego skrócenia kadencji. Zarząd Powiatu jako uzasadnienie podał zamiar reorganizacji szkoły, polegający na wyłączeniu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej, co miało wpłynąć na zakres obowiązków dyrektora. Sąd uznał, że przedstawione przez organ uzasadnienie było zbyt ogólnikowe i nie wykazało zaistnienia "uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 63 ust. 21 Prawa oświatowego, który pozwala na skrócenie kadencji. Sąd podkreślił, że swoboda organu w tym zakresie nie może oznaczać dowolności, a uzasadnienie musi być precyzyjne, zindywidualizowane i odnosić się do konkretnych okoliczności. Dodatkowo, sąd zauważył, że na dzień podejmowania uchwały istniał jedynie zamiar reorganizacji, a nie pewność jej przeprowadzenia. Argumenty dotyczące potencjalnej likwidacji szkoły, podniesione w odpowiedzi na skargę, również nie mogły stanowić podstawy do oceny legalności uchwały, gdyż dotyczyły przyszłych zdarzeń i nie były zawarte w uzasadnieniu uchwały. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały jako wydanej z istotnym naruszeniem prawa, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli uzasadnienie organu jest ogólnikowe i nie wykazuje konkretnych okoliczności przemawiających za odstępstwem od zasady ogólnej, a jedynie zamiar przyszłych działań.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że powołanie się przez organ na zamiar reorganizacji szkoły jako podstawę do skrócenia kadencji dyrektora na okres krótszy niż 5 lat, bez szczegółowego i zindywidualizowanego uzasadnienia wpływu tych zmian na zakres obowiązków i kompetencji dyrektora, stanowi istotne naruszenie prawa. Uzasadnienie musi być precyzyjne, odnosić się do konkretnych okoliczności i umożliwiać kontrolę sądową, a nie opierać się na ogólnikach czy przyszłych, niepewnych zdarzeniach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (10)

Główne

Prawo oświatowe art. 63 § ust. 1, ust. 10, ust. 21

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Stanowisko dyrektora szkoły powierza się na 5 lat szkolnych. W uzasadnionych przypadkach można powierzyć je na krótszy okres, nie krótszy niż 1 rok szkolny. "Uzasadniony przypadek" wymaga szczegółowego, zindywidualizowanego uzasadnienia organu, a nie ogólnikowych stwierdzeń czy przyszłych zamiarów.

u.s.p. art. 32 § ust. 2 pkt 5

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza naruszenie prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie nieważności.

Pomocnicze

u.s.p. art. 87 § ust. 1

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Określa legitymację do zaskarżenia uchwały przez podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone.

u.s.p. art. 89

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

u.s.p. art. 91

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 1 § zzs4 ust. 3

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie stanu epidemii.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wystarczającego, zindywidualizowanego uzasadnienia organu dla powierzenia stanowiska dyrektora na okres krótszy niż 5 lat. Uzasadnienie opierało się na zamiarze reorganizacji, a nie na zaistniałych okolicznościach. Argumentacja organu w odpowiedzi na skargę dotyczyła przyszłych zdarzeń i nie mogła stanowić podstawy prawnej uchwały.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu o zamiarze reorganizacji jako podstawie do skrócenia kadencji. Argumentacja organu o rozważanej likwidacji szkoły i jej kosztach.

Godne uwagi sformułowania

"swoboda organu prowadzącego szkołę nie może w żadnym wypadku oznaczać dowolności" "uzasadnienie musi być zindywidualizowane, odnosić się do konkretnej osoby, rzetelne, poparte wnikliwą argumentacją" "nie można zarzucić organowi dowolności" "rozważania, które doprowadziły organ do wyboru takiego, a nie innego rozstrzygnięcia muszą znaleźć się w jego uzasadnieniu" "istotne naruszenie prawa" - uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym.

Skład orzekający

Anna Strzelec

sprawozdawca

Jerzy Drwal

przewodniczący

Robert Hałabis

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wymogów dotyczących powierzania stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż 5 lat oraz kontroli sądowej uchwał w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powierzania stanowiska dyrektora szkoły przez organ prowadzący, z uwzględnieniem przepisów Prawa oświatowego i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne uzasadnianie decyzji administracyjnych, nawet w pozornie rutynowych kwestiach, takich jak długość kadencji dyrektora. Podkreśla rolę sądu w kontroli nad "uzasadnionymi przypadkami" i zapobieganiu dowolności organów.

Krótsza kadencja dyrektora szkoły? Sąd wyjaśnia, kiedy organ musi sięgnąć po "uzasadniony przypadek".

Sektor

edukacja

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III SA/Lu 1256/20 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Jerzy Drwal /przewodniczący/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne
Oświata
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
III OSK 6215/21 - Wyrok NSA z 2022-11-25
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały.
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 910
art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 63 ust. 1, ust. 10, ust. 21, art. 89, art. 91
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 920
art. 32 ust. 2 pkt 5; art. 87 ust. 1; art. 89; art. 91
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. na uchwałę Zarządu Powiatu w C. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie powierzenia stanowiska dyrektora Zespołu Szkół w D. I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Zarządu Powiatu w C. na rzecz D. S. kwotę 797 zł (siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Uchwałą z dnia 30 czerwca 2020 r., nr [...] w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Zespołu Szkół w D. , Zarząd Powiatu w C. (dalej "Zarząd", organ"), działając na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 920) oraz art. 63 ust. 1, ust. 10 i ust. 21 w związku z art. 29 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 910), powierzył stanowisko dyrektora Zespołu Szkół w D. D. S. na okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r.
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że w związku z tym, iż Wojewoda L. rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 10 października 2019 r. stwierdził nieważność uchwały Zarządu w sprawie unieważnienia konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół w D. , a skarga Zarządu na to rozstrzygnięcie została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalona wyrokiem z dnia 29 stycznia 2020 r. organ zobligowany był do dopełnienia obowiązku zakończenia procedury konkursowej z dnia 17 lipca 2019 r powołując D. S. na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół w D. . Dalej organ uzasadniał, że Zarząd Powiatu powziął zamiar przeprowadzenia reorganizacji Zespołu Szkół w D. polegającej na wyłączeniu z Zespołu - Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej poprzez zmianę jej siedziby, dlatego też uzasadnionym było powierzenie obowiązków dyrektora na okres krótszy niż 5 lat, zgodnie z art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe. Zdaniem Zarządu zmiany reorganizacyjne będą miały znaczący wpływ na zakres obowiązków i kompetencji dyrektora Zespołu Szkół.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą uchwałę złożył D. S. (dalej "skarżący") wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały i o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W ocenie skarżącego zaskarżona uchwała w sposób oczywisty narusza obowiązujące prawo, gdyż zasadą jest, że kandydatowi powierza się funkcję dyrektora na okres 5 lat, a wyjątkowo na okres nie krótszy niż rok jedynie w sytuacji gdy zachodzi uzasadniony przypadek (art. 63 ust. 21 Prawa oświatowego). W przedmiotowej sprawie natomiast nie zaszedł żaden uzasadniony przypadek, który dawałby podstawę do powierzenia funkcji dyrektora placówki na okres jednego roku. Zdaniem skarżącego nawet jeśli organ prowadzący szkołę przeprowadzi jej reorganizację i zmieni siedzibę poradni, to w żaden sposób nie ma to wpływu na długość kadencji dyrektora Zespołu Szkół. Nie jest to więc podstawa do zastosowania skróconego okresu powierzenia funkcji dyrektora Skarżący argumentował, że gdyby zaszła potrzeba i organ prowadzący doszedłby do wniosku, że konieczna jest reorganizacja Zespołu Szkół, to miałby kompetencje do odwołania dyrektora z funkcji w czasie trwania kadencji pięcioletniej.
W odpowiedzi na skargę Zarząd wniósł o jej oddalenie. Organ uzasadniał, że wbrew zarzutom skargi działania organu nie były pozorne, gdyż Rada Powiatu w C. w dniu 30 czerwca 2020 r. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie zamiaru przekształcenia Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej wchodzącej w skład Zespołu Szkół w D. w Poradnię Psychologiczno - Pedagogiczną w P., a po uzyskaniu pozytywnej opinii L. Kuratora Oświaty w L., zakładowych związków zawodowych zrzeszających nauczycieli, a także powiadomienia rady pedagogicznej, rady rodziców, pracowników administracji i obsługi oraz osób, którym udzielana jest pomoc psychologiczno - pedagogiczna, Rada Powiatu w C. uchwałą Nr [...] z dnia 4 grudnia 2020 r. przekształciła Poradnię Psychologiczno - Pedagogiczną w D. w Poradnię Psychologiczno - Pedagogiczną w P.. Dalej organ wyjaśnił, że rozważa przeprowadzenie procedury likwidacji szkoły. Wynika to z niekorzystnej sytuacji demograficznej, wysokich kosztów utrzymania szkoły w stosunku do liczby dzieci uczęszczających do niej bez widocznego odzwierciedlenia w lepszych wynikach edukacyjnych i wychowawczych jej uczniów w porównaniu do kształcenia w innej powiatowej szkole ponadpodstawowej, gdzie nakład finansowy na kształcenie jednego ucznia jest niższy, a wyniki edukacyjne znacznie lepsze. Zdaniem organu rok szkolny [...] nie przedstawia poprawy w naborze do szkoły, ani w obniżeniu wydatków związanych z jej utrzymaniem. Przewidywana na rok 2021 subwencja oświatowa dla Zespołu wynosi [...] zł, zaś plan wydatków dla szkoły ustalony został w kwocie [...]zł. Z powyższego
wynika, że subwencja oświatowa tylko w części pokrywa koszty funkcjonowania szkoły, pozostałe koszty stanowią środki finansowe własne powiatu. Organ dodał, że obecnie w szkole kształci się 65 uczniów. W świetle powyższego niezasadnym byłoby powierzenie funkcji dyrektora Zespołu Szkół w D. na kadencję wynoszącą 5 lat w sytuacji, gdy wysoce prawdopodobnym jest likwidacja szkoły, przed upływem pięcioletniej kadencji, tym bardziej, że organ prowadzący podjął już realne działania w tym kierunku, m.in. poprzez wyłączenie Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm.), gdyż rozpoznanie sprawy było konieczne, a z uwagi na istniejącą sytuację epidemiczną przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie było możliwości przeprowadzenia rozprawy z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonej uchwały wykazała, że zaskarżona uchwała narusza w sposób istotny przepisy prawa, co uzasadnia wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jego nieważności.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym (dalej u.s.p.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Z powyższego przepisu wynika, że legitymacja do wniesienia skargi jest oparta o kryterium "interesu prawnego", co wymaga istnienia związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę, a zaskarżonym aktem. Interes prawny powinien być indywidualny, osobisty, własny i dotyczyć bezpośrednio sfery prawnej skarżącego, a więc musi istnieć przepis prawa, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki.
W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że skarżący posiada interes prawny w zaskarżeniu uchwały powierzającej mu stanowisko dyrektora Zespołu Szkół w D. na okres krótszy niż 5 lat, podjętej przez organ samorządu wykonującego zadania z zakresu edukacji publicznej.
Stosownie do art. 63 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza organ prowadzący szkołę lub placówkę. Kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora (ust. 10). Stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza się na 5 lat szkolnych. W uzasadnionych przypadkach można powierzyć to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny (ust. 21).
Redakcja art. 63 ust. 21 ww. ustawy nie budzi wątpliwości co do intencji ustawodawcy. Zasadą rangi ustawowej jest powierzanie stanowiska na okres 5 lat. Powierzenie stanowiska na krótszy okres (nie krótszy niż 1 rok szkolny) stanowi wyjątek od tej generalnej zasady. Warunkiem, od którego ustawodawca uzależnił dopuszczalność powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż 5 lat szkolnych jest zaistnienie uzasadnionego przypadku. Powyższa regulacja stanowi powielenie art. 36a ust. 13 ustawy z dnia 7 września 1991 r. (obecnie Dz.U. z 2020 r, poz. 1327 ze zm.) o systemie oświaty. Jak z kolei wskazuje się w orzecznictwie zapadłym na tle tego ostatniego przepisu, a znajdującym pełne odniesienie do obecnie obowiązującej normy prawnej, tak uregulowany tryb powierzenia stanowiska dyrektora szkoły, pozostawiając organowi prowadzącemu szkołę pewną swobodę w zakresie oceny przesłanek skrócenia okresu kadencji stwarza jednocześnie gwarancję, że instytucja skracania okresu powierzania stanowiska nie będzie nadużywana. Tym samym tryb ten powinien eliminować dowolność postępowania organu prowadzącego szkołę (por. wyrok II SA/Łd 889/00, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Jak trafnie z kolei zauważył Sąd w wyroku w sprawie sygn. akt III SA/Lu 1122/14, CBOSA ratio legis takiego rozwiązania stanowił kompromis pomiędzy różnymi wartościami. Z jednej strony specyfika stanowiska dyrektora szkoły wymaga stabilizacji sprawowania tej funkcji, gdyż częste zmiany osoby kierującej szkołą negatywnie wpływają na jej funkcjonowanie. Kompetencje dyrektora nie ograniczają się wyłącznie do czysto technicznego administrowania szkołą, ale wiążą się też z realizacją pewnej wizji, planu funkcjonowania placówki, tak aby w jak najlepszym stopniu zaspokajała potrzeby społeczności lokalnej w dziedzinie edukacji. Z drugiej strony prawodawca musi uwzględnić możliwość wystąpienia specyficznej sytuacji, w której inne względy przemawiają za krótszym okresem powierzenia stanowiska dyrektora. Przyjęta konstrukcja krótszego okresu powierzenia stanowiska opiera się na zwrocie niedookreślonym ("uzasadnione przypadki") oraz na przyznaniu organowi powierzającemu pewnego stopnia luzu decyzyjnego, wynikającego z użycia w przepisie sformułowania: "można powierzyć". Ustawa nie zawiera wprawdzie wskazówek co do tego jak należy rozumieć te uzasadnione przypadki, lecz pamiętać należy, iż swoboda organu prowadzącego szkołę nie może w żadnym wypadku oznaczać dowolności.
Ustalenie znaczenia użytego w art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe, pojęcia niedookreślonego, a mianowicie pojęcia "uzasadnionego przypadku", nie może być dokonane w wyniku abstrakcyjnej wykładni tego pojęcia, lecz powinno uwzględniać okoliczności faktyczne, w którym to pojęcie funkcjonuje. Stanowisko organu w tej kwestii wymaga zatem starannego uzasadnienia, na tyle czytelnego i wyczerpującego, aby mogło pełnić funkcję informującą wobec kandydata wyłonionego w konkursie, a także aby umożliwiało kontrolę prawidłowości zastosowania przepisu przez sąd administracyjny. Ponadto argumenty podnoszone w uzasadnieniu nie mogą być ogólnikowe, lecz zindywidualizowane, odnoszące się do konkretnej osoby, poparte wnikliwą argumentacją, uwzględniającą specyfikę sytuacji, w której zaszła rzeczywista potrzeba odstępstwa od zasady ogólnej. Argumenty muszą również odwoływać się do okoliczności aktualnych w dniu podejmowania aktu (tu uchwały) o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły (por. też wyroki w sprawach sygn. akt: I OSK 689/12, I OSK 1935/12, CBOSA). Zatem od organu działającego w ramach uprawnienia wynikającego z art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe należy wymagać należytej argumentacji polegającej na precyzyjnym i wyczerpującym uzasadnieniu podjętego stanowiska , czy spełniła się przesłanka "uzasadnionego przypadku".
Przenosząc powyższe na kanwę sprawy niniejszej uznać należy, że zaskarżona uchwała tych standardów nie spełnia.
W uzasadnieniu uchwały organ jako uzasadniony, w jego ocenie, przypadek powierzenia skarżącemu stanowiska dyrektora Zespołu Szkół w D. na najkrótszy przewidziany prawem okres 1 roku szkolnego wskazał zamiar przeprowadzenia reorganizacji Zespołu Szkół w D. polegającej na wyłączeniu z Zespołu - Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej poprzez zmianę jej siedziby, które to zmiany reorganizacyjne będą miały znaczący wpływ na zakres obowiązków i kompetencji dyrektora Zespołu Szkół.
Z uzasadnienia stanowiska organu nie wynika zatem w jaki sposób ta reorganizacja faktycznie wpłynie na sprawowanie obowiązków dyrektora szkoły. Nie wynika, że rzeczywiście zaistniała wyjątkowa, specyficzna sytuacja, w której zaszła potrzeba odstępstwa od zasady ogólnej i uzasadnione jest powierzenie wyłonionemu w ramach konkursu kandydatowi na stanowiska dyrektora obowiązków na minimalny okres. Jak już natomiast powiedziano by wymóg uzasadnienia był spełniony musi ono być zindywidualizowane, odnosić się do konkretnej osoby, rzetelne, poparte wnikliwą argumentacją, wskazujące na rozważenie różnych okoliczności przemawiających za odstępstwem od ogólnej zasady powierzania stanowiska dyrektora szkoły na okres 5 lat. Musi ono stanowić "zademonstrowanie" konkretnych okoliczności aktualnych w dniu podejmowania aktu (uchwały, zarządzenia) o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły w takim stopniu aby nie tylko osoba, której to stanowisko powierzono miała wiedzę co do uzasadnionego przypadku i konieczności skrócenia jej okresu pełnienia danej funkcji ale i po to aby kontrola przez sąd prawidłowości zastosowania przez organ tego przepisu była możliwa. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy ogólnikowe stwierdzenie organu zawarte w uzasadnieniu uchwały, że "Zmiany reorganizacyjne będą miały znaczący wpływ na zakres obowiązków i kompetencje dyrektora Zespołu Szkół" bez bliższego skonkretyzowania tego twierdzenia , bez bliższego odniesienia się do zakresu obowiązków i kompetencji dyrektora i przełożenia tych zależności na "uzasadniony przypadek" rozumiany w sposób wyżej przedstawiony nie pozwala, uznać, iż zaskarżona uchwała nie narusza prawa w stopniu istotnym. Podkreślenia przy tym również wymaga, że na dzień podejmowania uchwały istniał tylko zamiar przeprowadzenia reorganizacji Zespołu Szkół w D. polegającej na wyłączeniu z Zespołu - Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej poprzez zmianę jej siedziby, co potwierdza podjęta w tym samym dniu co zaskarżany akt uchwała Rady Powiatu nr [...] w tym przedmiocie – "w sprawie zamiaru przekształcenie Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w D. wchodzącej w skład Zespołu Szkół w D. w Poradnię Psychologiczno - Pedagogiczną w P.". Zatem było to zdarzenie przyszłe i niepewne na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały, co dodatkowo wzmacnia argument o jej wadliwości. Jak wynika z akt w dniu 4 grudnia 2020 r. Rada Powiatu w C. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie przedmiotowego przekształcenia, po uzyskaniu pozytywnej opinii L. Kuratora Oświaty. Okoliczność ta nie była znana skarżącemu na dzień złożenia skargi, co miało miejsce w dniu 16 listopada 2020 r. Nawet jednak fakt dokonania czynności wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, nie wpływa jednak na ocenę zaskarżonej uchwały pod względem jej zgodności z prawem, w sytuacji, gdy z zaskarżonego aktu w żaden sposób nie wynika, iż ta okoliczność stanowiła "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe.
Zauważyć również należy, że uzasadnienia stanowiska organu nie może zastępować argumentacja zawarta w odpowiedzi na skargę, zwłaszcza, gdy organ wskazuje w niej na nowe okoliczności i argumenty mające uzasadniać trafność jego decyzji, a taka sytuacją ma miejsce w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ podnosi bowiem, że organ prowadzący Zespół Szkół w D. rozważa przeprowadzenie procedury likwidacji szkoły, co wynika z niekorzystnej sytuacji demograficznej i wysokich kosztów utrzymania placówki oraz braku dobrych wyników edukacyjnych (organ wskazał, że w roku szkolnym 2019/2020 zdawalność matur przez absolwentów wyniosła 35%, a w roku szkolnym 2018/2019 – 53,85%, zaś w roku szkolnym 2017/2018 – 57,69%). Organ uzasadniał, że wysoce prawdopodobnym jest likwidacja szkoły przed upływem pięcioletniej kadencji, a realnym krokiem w tym kierunku jest właśnie wyłączenie z Zespołu Szkół w D. Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej.
Dla porządku tylko podnieść wypada, że organ ponownie odwołuje się do zdarzeń przyszłych, a nie zaistniałych, czy też już wysoce zawansowanych na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały, gdyż likwidacja szkoły, czy rozwiązanie zespołu szkół jest procesem etapowym, wymagającym uzyskania stosownych opinii czy też obowiązku stosownych zawiadomień (art. 89, art. 91 ustawy Prawo oświatowe).
Poza tym trudno odnieść zarzut "spadku poziomu nauczania", w stosunku do lat poprzednich do osoby, która dopiero ma pełnić obowiązki dyrektora szkoły (przynajmniej z akt nie wynika by było inaczej). Podkreślenia ponownie wymaga, że kompetencje dyrektora nie ograniczają się wyłącznie do czysto technicznego administrowania szkołą ale też, a może przede wszystkim z realizacją swojej wizji funkcjonowania placówki tak aby potrzeby społeczności lokalnej w dziecinie edukacji były w jak najlepszym stopniu zaspokojone. Prawodawca uznał, że adekwatny ku temu okres to okres 5 lat, zaś zastosowanie okresu krótszego jest wyjątkiem mającym zastosowanie tylko w uzasadnionych przypadkach.
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy organ zaistnienia takiego uzasadnionego przypadku nie wykazał, co w sytuacji, gdy mamy do czynienia z uznaniem administracyjnym wymaga wzmocnionego uzasadnienia by nie można było zarzucić organowi dowolności. Rozważania, które doprowadziły organ do wyboru takiego, a nie innego rozstrzygnięcia muszą znaleźć się w jego uzasadnieniu. Rozstrzygnięcie takie, które podlega kontroli sądu administracyjnego wymaga szczegółowego i czytelnego uzasadnienia zawierającego przekonujące argumenty, że nie jest to działanie arbitralne lecz oparte na obiektywnych i realnie istniejących przesłankach. Stanowisko doktryny i judykatury jest w tym przedmiocie jednolite (por. np. wyrok w sprawie sygn. akt I OSK 972/19,CBOSA).
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Przyjęta koncepcja jest pochodną przepisów ustaw samorządowych dotyczących nadzoru nad stanowieniem przez nich prawa. Przewidują one bowiem dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organ samorządowy. Mogą to być naruszenia istotne lub nieistotne. Brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń, uzasadnia z kolei poszukiwanie ich wyjaśnienia w doktrynie i w orzecznictwie. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. też wyroki w sprawach sygn. akt I OSK 1585/18, II SA/Rz 1268/19, CBOSA i powołane tam stanowisko doktryny oraz orzecznictwo). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu.
Art. 147 § 1 p.p.s.a. należy do tzw. przepisów wynikowych i znajduje on zastosowanie w sprawie, jeżeli wskutek przeprowadzonej kontroli sąd stwierdzi istnienie naruszeń prawa przez organy administracji publicznej w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Skoro art. 147 § 1 p.p.s.a. umocowuje sąd administracyjny do pozbawienia zaskarżonego aktu mocy prawnej "w całości lub w części", to należy uznać, że zakres zastosowania tej regulacji uzależniony jest także od oceny jego skutków w sferze społecznej, a zwłaszcza w relacji pomiędzy adresatami tego aktu i właściwą jednostką samorządu terytorialnego (por. też wyrok w sprawie sygn. akt sygn. II GSK 637/15, CBOSA).
Biorąc pod uwagę powyższe rozumienie istotnego naruszenia prawa i przedstawioną argumentację co do wykładni art. 63 ust. 21 Prawa oświatowego Sąd, w okolicznościach niniejszej sprawy, doszedł do wniosku, że uchwała Zarządu Powiatu w C. z dnia 30 czerwca 2020 r., nr [...] w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Zespołu Szkół w D. , została wydana z istotnym naruszeniem art. 63 ust. 21 Prawa oświatowego, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a i w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) Na wysokość tych kosztów złożył się wpis od skargi w kwocie [...]zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości [...] zł oraz opłata kancelaryjna od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę