III SA/Lu 110/25

III SA/Lu 110/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Anna Strzelec
Robert Hałabis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1284
art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1, ust. 10
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 132
art. 33 § 1 , § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2077
§ 3
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor sądowy Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 5 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 grudnia 2024 r. (nr [...]) Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej A. K., utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia 9 października 2024 r. (nr [...]) w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:
W dniu 1 grudnia 2022 r. lekarz podstawowej opieki zdrowotnej wystawił formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym wskazał, że córka skarżącej Z. K., ur. w dniu [...] nie została poddana obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W związku z tym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. pismem z dnia 6 lipca 2023 r. poinformował skarżącą o konieczności realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka oraz o podstawie prawnej tego obowiązku. W odpowiedzi nadesłane zostało oświadczenie A. K. i K. K., że na chwilę obecną nie spełnia się przesłanka wymagalności poddania ich małoletnich dzieci szczepieniom, tj. brak jest ustawowej wymagalności nałożonego obowiązku. Pismem z dnia 10 października 2023 r. organ I instancji poinformował skarżącą o umieszczeniu jej jako opiekuna prawnego Z. K. w rejestrze osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych prowadzonym przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w P.. W piśmie z dnia 24 października 2023 r. skarżąca ponownie poinformowała organ, że w jej ocenie brak jest ustawowej wymagalności nałożonego obowiązku. W dniu 23 lutego 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. uzyskał informacje z C. w P., że Z. K. nie została poddana żadnym szczepieniom, a rodzice zgłaszają się na wizyty tylko w czasie zachorowania dziecka oraz że brak dokumentacji medycznej potwierdzającej wystąpienie przeciwwskazań do wykonania szczepień.
W dniu 29 lutego 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. wystawił upomnienie, w którym wezwał matkę dziecka A. K. do wykonania zaległych szczepień ochronnych u córki Z. K. przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B; błonicy, tężcowi, krztuścowi; ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis); odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce; inwazyjnemu zakażeniu Streptococcus pneumoniae; inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b.
W odpowiedzi na upomnienie skarżąca pismem z dnia 5 marca 2024 r. podtrzymała swoje stanowisko wyrażone we wcześniejszej korespondencji dotyczącej córki, iż na chwilę obecną nie spełnia się przesłanka wymagalności poddania szczepieniom, czyli brak jest ustawowej wymagalności nałożonego obowiązku. Pismem z dnia 12 marca 2024 r. organ ponownie poinformował skarżącą o podstawie prawnej, z której wynika obowiązek szczepień ochronnych.
Pismem z dnia 18 czerwca 2024 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do C. w P. o udzielenie informacji w sprawie poddania się Z. K. zaległym szczepieniom ochronnym. W odpowiedzi poinformowano, że stan zaszczepienia dziecka nie uległ zmianie oraz że brak przeciwwskazań do wykonania szczepień.
W związku z dalszym brakiem wykonania szczepień u dziecka Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. w dniu 27 czerwca 2024 r. wystawił w stosunku do skarżącej A. K. tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący obowiązek poddania małoletniej córki skarżącej Z. K. szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy; wirusowemu zapaleniu wątroby typu B; błonicy, tężcowi, krztuścowi; ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis); odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce; inwazyjnemu zakażeniu Streptococcus pneumoniae, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b. Organ pierwszej instancji wystąpił do Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego o wszczęcie egzekucji administracyjnej.
Pismem z dnia 28 sierpnia 2024 r. skarżąca poinformowała, że córka ma przeciwwskazania zdrowotne do szczepień, jest alergikiem i w obawie o jej bezpieczeństwo, a w szczególności uniknięcie ciężkiej reakcji alergicznej, nie widzi podstaw do szczepień. Organ potraktował pismo jako zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie powyższego tytułu wykonawczego i przesłał według właściwości do wierzyciela – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P..
W piśmie z dnia 25 września 2024 r. organ I instancji zwrócił się do C. w P. o przekazanie informacji, czy rodzice Z. K. wykonali obowiązek uzupełnienia zaległych szczepień córki. W odpowiedzi C. poinformowało, że u dziecka stan szczepień nie zmienił się, rodzice nie dostarczyli do placówki indywidualnego kalendarza szczepień oraz nie zgłaszają się na badania kwalifikacyjne do szczepień. W dokumentacji placówki nie ma informacji o istniejących przeciwwskazaniach do szczepień.
Postanowieniem z dnia 9 października 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. oddalił zarzuty skarżącej, uznając je za nieuzasadnione. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie.
W wyniku rozpatrzeniu zażalenia Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 13 grudnia 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924, z późn. zm.). Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określają przepisy tej ustawy oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077, z późn. zm. – dalej jako: "rozporządzenie" lub "rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r."). Jednocześnie organ stwierdził, że strona skarżąca błędnie wywodzi określenie wymagalności obowiązku na podstawie Programu Szczepień Ochronnych oraz nieobowiązującego już Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172). Obowiązek szczepień ochronnych wynika bowiem wprost z przepisów prawa. Nie było więc konieczności wydawania decyzji administracyjnej i taka okoliczność w niniejszej sprawie nigdy nie wystąpiła. W ocenie organu II instancji twierdzenia skarżącej o rzekomych przeciwwskazaniach do szczepień ochronnych zawarte w zarzutach z nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Przed każdym szczepieniem wykonywane jest badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Natomiast o szczepieniach, które powinny zostać podane dziecku decyduje każdorazowo lekarz kierując się aktualną wiedzą medyczną. To lekarz, bazując na aktualnej wiedzy medycznej, określa szczepienia, które mogą zostać podane dziecku bądź też stwierdza przeciwwskazania zdrowotne do ich wykonania. W aktach sprawy znajduje się pismo lekarza z dnia 25 września 2024 r., zgodnie z którym, brak jest informacji o przeciwwskazaniach zdrowotnych do wykonania szczepień u Z. K..
Dodatkowo Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 2 i art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Podniósł, że zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych oraz innych chorób o charakterze społecznym jest możliwe dzięki racjonalnym działaniom w obszarze zdrowia publicznego podejmowanym przez organy i instytucje państwa. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych. W realiach demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) obowiązane jest do przyjmowanie takich rozwiązań, które równoważą możliwości prawne ochrony interesu indywidualnego i interesu społecznego. Zarówno dobro dziecka, jak i interes społeczny wymagają, aby rodzice dobrowolnie poddawali dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku.
Organ odwoławczy uznał za niezasadne także zarzuty strony dotyczące naruszenia art. 107 § 3, art. 124 § 1 i 2, art. 126 k.p.a., art. 18, art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 2 pkt 26, art. 4, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W ocenie organu odwoławczego w pierwszej instancji należycie i wyczerpująco zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy, uwzględniając okoliczności faktyczne podnoszone przez stronę. Organ II instancji zgodził się ze stanowiskiem wierzyciela o braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w związku z uchylaniem się strony od obowiązkowych szczepień ochronnych. Wyjaśnił również, że brak jest podstaw do umorzenia lub zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego skarżąca A. K. zarzuciła naruszenie przepisów:
1) art. 19 i art. 20 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) w zakresie prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny jakim jest Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Lublinie, zważywszy, że organem podejmującym czynności egzekucyjne w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinien być Wojewoda, wobec powyższego niedopuszczalnym było wszczęcie procedury egzekucyjnej;
2) art. 7, art 8 § 1 art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz brak odzwierciedlenia niniejszego w uzasadnieniu postanowienia, podczas gdy organ I Instancji zobligowany był do wyjaśnienia istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego, kierując się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników, to jest skarżącej do władzy publicznej w aspekcie podnoszonych przez skarżącą wątpliwości dot. negatywnych skutków podania szczepionki dziecku i wpływu na jego zdrowie;
3) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, przez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo że nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku szczepionek;
4) art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 i art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych szczepionek, dowodów, na których oparł się organ i dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;
5) art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 i art. 68 Konstytucji, przez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego i prawa do ochrony zdrowia.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasadzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że termin wykonania obowiązku szczepień nie upłynął i nie stał się wymagalny, ponieważ jej córka Z. K. w chwili sporządzenia skargi miała ukończone 2 lata i 3 miesiące. Zauważyła, że obowiązek szczepień ochronnych, zgodnie z ustawą ma być realizowany wyłącznie na zasadach określonych w ustawie, a co za tym idzie, w terminach wskazanych w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązujących szczepień ochronnych. Nie istnieje żaden ustawowy przepis prawa, który pozwala urzędnikom na wyznaczanie w upomnieniu, wezwaniu, tytule wykonawczym czy postanowieniu, indywidualnych terminów szczepienia wybranej osoby zdrowej, a następnie wszczynanie egzekucji administracyjnej tak wyznaczonych terminów. Według strony, terminy szczepień przeciw poszczególnym chorobom zakaźnym nie są tożsame z terminem realizacji obowiązku szczepień, zatem nie mogą być podstawą do wszczynania egzekucji administracyjnej. Mimo, że obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy, nie podlega jednak egzekucji administracyjnej ani zastosowaniu środków administracyjnych wobec osób zdrowych. Możliwość stosowania takiego przymusu dotyczy tylko osoby, u której rozpoznano lub podejrzewa się chorobę zakaźną. Ponadto skarżąca wskazała, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia – Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej i przepisów. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa obowiązującego w Polsce, bowiem nie mieści się w katalogu źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP. Obowiązek musi wynikać z przepisów prawa, a nie z dokumentów wychodzących poza ten zakres. Komunikaty Generalnego Inspektora Sanitarnego ze swej istoty wiążą jedynie jednostki mu podległe, nie zaś poszczególne osoby. Informacje zawarte w komunikacie mogą być jedynie traktowane jako wskazówki techniczne dotyczące wykonywania szczepień ochronnych, ale nie mogą stanowić określenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Dlatego w ocenie skarżącej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie tylko nie ma prawa egzekwować wykonania obowiązku niepieniężnego w postaci szczepienia ochronnego, ale nie jest nawet uprawniony do prowadzenia w tym zakresie jakichkolwiek czynności.
W odpowiedzi na skargę Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła zostać uwzględniona.
W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje tylko w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Sąd administracyjny orzeka zaś na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) i w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga podlega oddaleniu zgodnie z art. 151 p.p.s.a. Po dokonaniu według powyższych zasad kontroli postanowienia zaskarżonego w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że żadne podstawy do jego uchylenia nie zachodziły.
Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie oddalające zarzuty skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z uchylaniem się przez nią od obowiązku poddania małoletniej córki Z. K., ur. [...] obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Na wstępie, w kontekście podniesionego w skardze i najdalej idącego zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny wyjaśnić należy, że na podstawie art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416) oraz art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924, z późn. zm. – dalej także jako: "ustawa"), podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku szczepień ochronnych jest organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a ściślej Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny. Stosownie zaś do art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego jest państwowy wojewódzki inspektor sanitarny. Trzeba też zauważyć, że granice tej sprawy wyznaczone zostały przez postanowienie organu I instancji jako wierzyciela. Sprawa niniejsza dotyczy bowiem stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Tym samym zgodnie z powołanymi przepisanymi, zażalenie od postanowienia organu I instancji władny był rozpoznać organ właściwy, czyli Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny. Natomiast kwestia prowadzenia już egzekucji tego obowiązku niepieniężnego i nałożenia grzywny w celu przymuszenia, stanowi odrębną sprawę. Chociaż zgodnie z art. 20 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132, z późn. zm. – dalej jako "u.p.e.a."), organem egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda, to jednak na mocy porozumienia zawartego w dniu 18 kwietnia 2024 r. pomiędzy Wojewodą Lubelskim a Lubelskim Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym (Dz. Urz. Woj. Lub. z 2024 r. poz. 2436), zadania organu egzekucyjnego w zakresie obowiązków o charakterze niepieniężnym dotyczące poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym od dnia 1 czerwca 2024 r. powierzone zostały Lubelskiemu Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu. Skarżąca została zresztą o tym poinformowana w piśmie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 12 sierpnia 2024 r., w związku z doręczeniem jej tytułu wykonawczego. Z tych powodów postanowieniem z dnia 9 września 2024 r. postępowanie egzekucyjne zostało przez ten organ zawieszone – do czasu ostatecznego zakończenia postępowania w przedmiocie wniesionych zarzutów. W konsekwencji, to Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. – jest zgodnie ze swoimi kompetencjami wierzycielem obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Dlatego wydając w pierwszej instancji postanowienie z dnia 9 października 2024 r. działał tym samym na podstawie powołanego w postanowieniu art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Zgodnie zaś z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, a według art. 34 § 2 u.p.e.a., wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut (pkt 1), uznaje zarzut w całości lub w części (pkt 2), albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu (pkt 3).
Oznacza to, że zgłoszony przez stronę zarzut dotyczący prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny – jest całkowicie chybiony.
Odnosząc się natomiast do kwestii możliwości nakładania na obywateli obowiązku zaszczepienia dziecka i zarzutu strony, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa obowiązującego w Polsce, bo nie mieści się w katalogu określonym w art. 87 Konstytucji RP, wyjaśnić należy, że w wyroku z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 (Dz. U. z 2023 r. poz. 909), Trybunał Konstytucyjny orzekł w pkt I, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie w pkt II Trybunał Konstytucyjny wskazał, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy stanowiły przede wszystkim przepisy powołanej wyżej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Według art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. W rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącej zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 27 czerwca 2024 r. przez wierzyciela (Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P.). Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 5 ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Podstawę faktyczną wystawienia tytułu wykonawczego stanowiło zaś niedopełnienie przez stronę obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na zaniechaniu poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Stało się tak dlatego, że stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Nastąpiło to po skutecznym upomnieniu dłużnika, gdyż zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Występując z tego rodzaju zarzutem zobowiązany kwestionuje zatem istnienie uzasadnionych podstawy do prowadzenia egzekucji. Pomimo tego, postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma jednakże charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do wszczętego i toczącego się już postępowania egzekucyjnego. Wskazano już, że stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym albo oddala zarzut albo uznaje zarzut w całości lub w części albo też stwierdza niedopuszczalność zarzutu.
Podniesiono już także, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek wierzyciela na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27 czerwca 2024 r., stwierdzającego obowiązek poddania córki strony obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które bezspornie nie zostały wykonane w terminach wskazanych w obowiązującym w dacie wystawienia tytułu wykonawczego rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, a które weszło w życie dnia 1 października 2023 r. Tytuł wykonawczy wystawiony zaś został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 5 ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Przed wystawieniem tytułu wierzyciel wystosował do skarżącej upomnienie z dnia 29 lutego 2024 r. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, na zasadzie art. 5 ust. 2 ustawy, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581). Uregulowania te opierają się na regule konstytucyjnej określonej w art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, wedle której, profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest obowiązkiem władz publicznych. To właśnie w celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.
Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 ustawy wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Natomiast według art. 17 ust. 9a ustawy, szczepienia obowiązkowe przeprowadza się zgodnie ze schematem szczepienia określonym dla danego szczepienia w przepisach wydanych na podstawie ust. 10.
W art. 17 ust. 10 ustawy udzielono ministrowi właściwemu do spraw zdrowia stosownej delegacji do wydania przepisów wykonawczych do ustawy. Przepis ten stanowi bowiem, że minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:
1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych,
2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych,
2a) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia,
3) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne,
4) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych,
5) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5,
6) wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia,
7) sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu,
8) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania,
9) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz terminy i sposób jego przekazywania
. uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.
W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077, z późn. zm.). Zgodnie z delegacją w § 1 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. określono m.in.: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia)
Tym samym w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości to, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy, skonkretyzowany został w rozporządzeniu wykonawczym wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Wymienione w tytule wykonawczym szczepienia objęte są wskazanym załącznikiem nr 1 rozporządzenia zatytułowanym: "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży". Tym samym omawiane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych jasno określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym, jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Według zaś wystawionego tytułu wykonawczego brakujące szczepienia ochronne u małoletniej córki strony to szczepienie przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, śwince, różyczce, inwazyjnemu zakażeniu Streptococcus pneumoniae, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b. Były one zatem obowiązkowe i wymagalne. Zaznaczyć przy tym należy, że z akt sprawy wynika, iż małoletnia w dacie wystawienia tytułu wykonawczego miała 1 rok i 8 miesięcy i nie została w ogóle poddana szczepieniom obowiązkowym. Jednocześnie z materiału dowodowego nie wynika, aby istniały jakiekolwiek przeciwskazania do szczepienia małoletniej.
W takich okolicznościach nie ma uzasadnionych wątpliwości co do tego, że powołane powyżej regulacje prawne przewidują obowiązek szczepień ochronnych z mocy prawa, a tym samym nie było podstaw do przyjęcia podnoszonego przez stronę nieistnienia tego rodzaju obowiązku, jak i braku jego wymagalności. W związku z tym zarzuty skargi w tym przedmiocie są całkowicie bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowiło natomiast uzasadnioną podstawę do wszczęcia i podjęcia czynności egzekucji administracyjnej, z konsekwencją zastosowania przewidzianego prawem środka egzekucyjnego, tym bardziej, że tytuł wykonawczy z dnia 27 czerwca 2024 r. spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. Został wystawiony według obowiązującego w dacie jego wystawienia wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 176, z późn. zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także niewadliwie oznaczono podstawę prawną egzekucji oraz podstawę prawną obowiązku objętego tytułem.
Bezzasadny jest również zarzut strony dotyczący naruszenia przez organy art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm. – dalej jako "Konwencja") oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 i art. 68 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, ze zm.), poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić trzeba, że problematyka prawna ingerencji w prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego zagwarantowane w Konwencji, poprzez obowiązkowe szczepienia dzieci, była przedmiotem sprawy zakończonej wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (Wielka Izba) z dnia 8 kwietnia 2021 r., w sprawie Vavřička i inni przeciwko Republice Czeskiej (skargi nr 47621/13 i 5 pozostałych). Postępowanie przed ETPC zostało wszczęte na skutek wniesienia między 2013 r. a 2015 r. sześciu skarg obywateli czeskich, zarzucających władzom czeskim naruszenie art. 8 Konwencji, w zakresie, w jakim władze te dopuściły do negatywnych dla nich konsekwencji niepoddania obowiązkowym szczepieniom dzieci w postaci nałożenia kar na rodziców lub odmowy przyjęcia dzieci do przedszkola. W przedmiotowym wyroku Europejski Trybunał Praw Człowieka przeanalizował m.in. kształtowanie się orzecznictwa konstytucyjnego w różnych krajach Europy, dotyczącego problematyki obligatoryjnych szczepień i możliwego naruszenia art. 8 Konwencji. Argumentacja sądów konstytucyjnych koncentrowała się generalnie na stwierdzeniu, że wprowadzając obowiązek szczepień, ustawodawca – w oparciu o wiedzę naukową, miał na celu zwalczanie bardzo poważnych i zakaźnych chorób, których nie można wyeliminować (Rada Konstytucyjna we Francji). Sądy konstytucyjne podkreślały również, że ochrona zdrowia dzieci uzasadnia obowiązkowe szczepienia w określonym wieku, a korzyści ze szczepień zarówno dla jednostki, jak i dla społeczeństwa przeważają nad ewentualnymi szkodami wynikającymi ze skutków ubocznych (Węgierski Trybunał Konstytucyjny). W celu ochrony zdrowia dziecka i jego prawa do zdrowia, które podlega szczególnej ochronie, słusznie odmówiono rodzicom swobody odmowy szczepienia, ponieważ prawo dziecka do zdrowia przeważa nad prawem rodziców do dokonywania wyboru (Trybunał Konstytucyjny Macedonii Północnej). Trybunał Konstytucyjny we Włoszech podkreślił nadto, że w dziedzinie szczepień istnieje wymóg zachowania równowagi między indywidualnym prawem do zdrowia (w tym swobodą leczenia) a współistniejącymi i wzajemnymi prawami innych osób oraz interesami wspólnoty, jak również – w przypadku szczepień obowiązkowych – interesami dzieci, które wymagają ochrony nawet przed rodzicami, którzy nie wypełniają swoich obowiązków w zakresie opieki. Interes małoletnich dzieci, ma być realizowany przede wszystkim poprzez wykonywanie przez rodziców ich wspólnego prawa i obowiązku podejmowania działań służących ochronie zdrowia dzieci. Swoboda ta nie obejmuje jednak dokonywania wyborów potencjalnie szkodliwych dla zdrowia małoletnich dzieci. Trybunał Konstytucyjny Republiki Macedonii zwrócił ponadto uwagę, że prawa jednostki nie są realizowane w egzystencjalnej próżni, lecz w ramach zorganizowanego społeczeństwa (pkt 95-128 uzasadnienia). We wszystkich tych krajach ustawodawca wprowadził albo obowiązek szczepień ochronnych, albo uzależnił przyjęcie dziecka do placówki edukacyjnej od zaszczepienia dziecka przeciwko określonym chorobom.
Europejski Trybunał Praw Człowieka w omawianym wyroku wyraźnie podkreślił, że obowiązkowe szczepienie, jako niedobrowolna interwencja medyczna, stanowi ingerencję w prawo do poszanowania życia prywatnego w rozumieniu art. 8 Konwencji (pkt 263). Jednak, aby ustalić, czy ingerencja ta wiązała się z naruszeniem art. 8 Konwencji, należy zbadać, czy ingerencja była "przewidziana przez ustawę", czy realizowała jeden lub więcej określonych w niej uzasadnionych celów oraz czy w tym celu była "konieczna w demokratycznym społeczeństwie" (pkt 265). Trybunał zwrócił też uwagę, że obowiązek szczepień w Republice Czeskiej ma swoją szczególną podstawę w art. 46 ust. 1 i 4 ustawy o ochronie zdrowia publicznego, stosowanym w związku z rozporządzeniem Ministra wydanym w wykonaniu uprawnień przyznanych mu w tym celu przez ustawę. Skarżący twierdzili, że termin "ustawa" należy rozumieć jako odnoszący się wyłącznie do aktu parlamentu, ponieważ tak właśnie pojęcie "ustawy" (zákon) jest powszechnie rozumiane na szczeblu krajowym. Kwestionowali oni fakt, że czeski system szczepień opiera się na połączeniu prawodawstwa pierwotnego i wtórnego. Jednak Trybunał przypomniał, że termin "ustawa" – zastosowany w sformułowaniu "przewidziana przez ustawę" w art. 8-11 Konwencji – należy rozumieć w jego znaczeniu materialnym, a nie formalnym. Obejmuje on zatem, między innymi, prawo pisane, nie ograniczając się do prawa pierwotnego, lecz uwzględniając również akty i instrumenty prawne o niższej randze (pkt 268-269).
Dlatego należy wyraźnie zaakcentować, że aktualnie obowiązujące polskie prawodawstwo dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych jest w istocie analogiczne do uregulowań czeskich. Podstawą obowiązku szczepień jest ustawa, natomiast kwestie m.in. terminów szczepień, rodzajów chorób zakaźnych objętych szczepieniami czy harmonogram wykonywania poszczególnych szczepień ochronnych doprecyzowany został w rozporządzeniu. Co istotne, zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. ustawy i rozporządzenia. Trybunał nie miał wątpliwości, że celem przepisów czeskich jest ochrona przed chorobami, które mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia. Odnosi się to zarówno do tych, którzy otrzymują odpowiednie szczepienia, jak i do tych, którzy nie mogą zostać zaszczepieni i w związku z tym znajdują się w "stanie bezbronności", ponieważ w celu ochrony przed danymi chorobami zakaźnymi uzależnieni są od osiągnięcia wysokiego poziomu szczepień w całym społeczeństwie. Cel ten odpowiada celom ochrony zdrowia i ochrony praw innych osób, określonym w art. 8 ust. 2 Konwencji (pkt 272).
Ponadto w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ugruntowany jest pogląd, że we wszystkich decyzjach dotyczących dzieci nadrzędne znaczenie ma ich najlepszy interes. Odzwierciedla to szeroki konsensus w tej sprawie, wyrażony w szczególności w art. 3 Konwencji ONZ o prawach dziecka. Z powyższego wynika, że na państwach spoczywa obowiązek traktowania najlepszego interesu dziecka, a także dzieci jako grupy, jako najważniejszego elementu wszystkich decyzji mających wpływ na ich zdrowie i rozwój. W odniesieniu do szczepień ochronnych celem powinno być zapewnienie każdemu dziecku ochrony przed poważnymi chorobami. W zdecydowanej większości przypadków jest to możliwe dzięki temu, że dzieci we wczesnych latach życia otrzymują pełny zestaw szczepień. Dzieci, które nie mogą być poddane takim zabiegom, są pośrednio chronione przed chorobami zakaźnymi tak długo, jak długo w ich społeczności utrzymywany jest wymagany poziom szczepień, tzn. ich ochrona wynika z "odporności stadnej". W związku z tym, jeżeli polityka dobrowolnych szczepień nie jest wystarczająca do osiągnięcia i utrzymania "odporności stadnej", władze krajowe mogą w uzasadniony sposób wprowadzić obowiązkową politykę szczepień w celu osiągnięcia odpowiedniego poziomu ochrony przed poważnymi chorobami. Trybunał uznał, że polityka zdrowotna Republiki Czeskiej opiera się na takich przesłankach, w świetle których można stwierdzić, że jest ona zgodna z najlepszym interesem dzieci (pkt 267-288).
Powyższa argumentacja, w ocenie Trybunału, prowadzi do wniosku, że władze czeskie nie przekroczyły przysługującego im marginesu oceny, a zatem zaskarżone środki można uznać za konieczne w demokratycznym społeczeństwie (pkt 311). W konsekwencji Europejski Trybunał Praw Człowieka, zasiadając jako Wielka Izba uznał, że nie doszło do naruszenia art. 8 Konwencji. W zdaniu odrębnym do tego wyroku, sędzia Paul Lammens zaakcentował dodatkowo, że o ile w danym społeczeństwie wszyscy korzystają z praw podstawowych, co państwo musi respektować, o tyle jednostki nie żyją w izolacji. Życie w społeczeństwie wymaga poszanowania przez każdego członka społeczeństwa pewnych minimalnych wymagań. Jednym z tych wymogów jest poszanowanie praw człowieka pozostałych członków społeczeństwa. Jak wyraźnie wynika z wyroku, obowiązek szczepień jest jednym ze sposobów, za pomocą których władze postanawiają wypełnić swój pozytywny obowiązek ochrony prawa do zdrowia. Chociaż prawo do zdrowia nie jest jako takie chronione przez Konwencję, jest ono prawem podstawowym. W społeczeństwach demokratycznych może być konieczne nałożenie ograniczeń na wolność jednostki w celu pogodzenia interesów różnych jednostek i grup oraz zapewnienia poszanowania praw wszystkich. Ograniczenia nie są ustanawiane wyłącznie same dla siebie, ale po to, by zapewnić poszanowanie praw wszystkich ludzi.
W ocenie składu orzekającego w tej sprawie, zarzuty skargi dotyczące naruszenia praw obywatelskich zagwarantowanych w Konstytucji RP, jak również w Konwencji, w świetle zaprezentowanego stanowiska Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, są całkowicie nietrafione. Prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia nie podważają także rozważania strony na temat dobrowolności szczepień w niektórych innych państwach. Obowiązek szczepień ochronnych w Polsce jest uregulowany w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, co oznacza, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje tym samym obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem jest wymuszenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
W świetle treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia niezasadne okazały się też zarzuty naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 126 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a., jak również art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ prawidłowo wyjaśnił bowiem wszystkie istotne okoliczności stanu faktycznego sprawy oraz należycie ocenił zebrane dowody. Wyniki ustaleń przedstawił prawidłowo w uzasadnieniu wydanego postanowienia, odnosząc się trafnie do kwestii charakteru szczepień ochronnych. W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo też wskazano i zinterpretowano aktualnie obowiązujące przepisy prawa, z których wynika wymagalność obowiązku podania dziecku szczepionek, w określonych – jak w tej sprawie – okolicznościach.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę jako bezzasadną – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – o czym orzekł w wyroku.
Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.