III SA/Lu 100/22

III SA/Lu 100/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-12-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Iwona Tchórzewska
Robert Hałabis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 432/23 - Postanowienie NSA z 2023-05-24
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 305
art. 184, art 207 ust. 1, ust. 8
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36, art. 143 ust. 1
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant: Referent Małgorzata Rębacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków europejskich stanowiących dofinansowanie udzielone na realizację projektu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 grudnia 2021 r. (nr BOD-II.431.1.3.2021.MWY), Zarząd Województwa Lubelskiego jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 – utrzymał w mocy decyzję L. Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie (dalej jako "LAWP" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 16 lipca 2021 r. (nr OO.ŁŁ.40220/15/2019), którą na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305, ze zm.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz art. 24 ust. 9 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 818, ze zm. – dalej jako "u.z.r.p." lub "ustawa wdrożeniowa"), zobowiązano W. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej jako: "skarżąca" lub "beneficjent") do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w łącznej kwocie [...]zł, wraz z odsetkami.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:
Skarżąca W. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] z dnia 29 maja 2017 r. (powoływanej dalej jako: "umowa o dofinansowanie" – k. 220-241 akt adm.) otrzymała dofinansowanie w kwocie [...]zł na realizację projektu pn. "S. ". Umowa została zawarta w ramach Działania 3.7: Wzrost konkurencyjności MŚP. Umowa była raz aneksowana. Aneks nr [...] do Umowy o dofinansowanie projektu został zawarty w dniu 29 października 2018 r. (karty 242-247 akt adm.) i zmieniał m.in. termin zakończenia realizacji rzeczowej oraz finansowej projektu, określając go na dzień 31 grudnia 2018 r.
W związku z informacją od Rzecznika Funduszy Europejskich, że w innych projektach realizowanych przez skarżącą w ramach działań 1.2 "Badania Celowe" oraz 3.7 "Wzrost konkurencyjności MŚP RPO WL na lata 2014-2020" występują nieprawidłowości, przeprowadzono w dniach 26 i 27 listopada 2018 r., 18 grudnia 2018 r. oraz 18 i 19 lutego 2019 r. (k. 331-345 akt adm.) kontrolę doraźną realizowanego projektu. Kontrola odbyła się w S. Ł., ul. [...], wskazanym jako miejsce przechowywania dokumentacji, w miejscowości [...], wskazanej we wniosku o dofinansowanie jako miejsce realizacji projektu oraz w K. na działce nr [...], która okazała się faktycznym miejscem realizacji projektu. Kontrola została przeprowadzona w zakresie ewentualnych powiązań skarżącej Spółki z dostawcami środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych zakupionych w ramach projektu.
W toku prowadzonej kontroli L. Agencja Wspierania Przedsiębiorczości powołała eksperta zewnętrznego. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych z udziałem tego eksperta sporządzona została opinia z dnia 5 marca 2019 r. (k. 319 akt adm.). W opinii tej wskazano na szereg nieprawidłowości w zakresie realizacji projektu przez skarżącą, w tym zwrócono uwagę m.in. na niewykonanie oddzielnego systemu do raportowania poziomu zapełniania w pojemnikach, który strona założyła we wniosku o dofinansowanie jako jeden z elementów projektu oraz na fakt, że system do zarządzania pojemnikami nie posiada funkcjonalności pierwotnie zaplanowanych do wdrożenia przez skarżącą Spółkę.
Organ pierwszej instancji w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządził w dniu 26 kwietnia 2019 r. pierwszą informację pokontrolną (k. 331 adm.). Skarżąca w piśmie z dnia 14 czerwca 2019 r. złożyła wyjaśnienia, w których nie zaakceptowała ustaleń i wniosków zawartych w informacji pokontrolnej. W następstwie złożonych przez skarżącą zastrzeżeń pokontrolnych, LAWP zwróciła się do eksperta zewnętrznego o zajęcie stanowiska. W swojej odpowiedzi z dnia 11 lipca 2019 r. ekspert podtrzymał w całości ustalenia zawarte w jego opinii z dnia 5 marca 2019 r.
W dniu 24 lipca 2019 r. LAWP sporządziła ostateczną informację pokontrolną, w której podtrzymała dotychczasowe ustalenia (k. 563 akt adm.). W treści ostatecznej informacji pokontrolnej zostały wymienione nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli po uwzględnieniu wyjaśnień przekazanych przez skarżącą oraz uwag eksperta zewnętrznego do wyjaśnień beneficjenta. W piśmie z dnia 12 sierpnia 2019 r. skarżąca zakwestionowała ustalenia zespołu kontrolującego zawarte w ostatecznej informacji pokontrolnej.
Wobec stwierdzonych nieprawidłowości w realizacji projektu, na który udzielono dofinansowania, w dniu 30 października 2019 r. organ pierwszej instancji poinformował skarżącą o rozwiązaniu Umowy o dofinansowanie. Organ wezwał jednocześnie skarżącą do zwrotu w terminie 14 dni od daty otrzymania tego pisma dotychczas wypłaconych beneficjentowi środków w łącznej wysokości [...] zł, wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.
W związku z brakiem zwrotu środków organ pierwszej instancji pismem z dnia 25 lutego 2020 r. poinformował beneficjenta o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów realizowanych z udziałem środków europejskich.
Decyzją z 26 lipca 2021 r. L. Agencja Wspierania Przedsiębiorczości zobowiązała skarżącą do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od:
. kwoty dofinasowania w wysokości [...] zł od dnia 19 marca 2018 r.,
. kwoty dofinasowania w wysokości [...] zł od dnia 4 czerwca 2018 r.,
. do dnia 25 lutego 2020 r. oraz od dnia następującego po dniu doręczenia niniejszej decyzji do dnia zapłaty,
w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.
Skarżąca Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Instytucja Zarządzająca decyzją z dnia 28 grudnia 2021 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji ostatecznej organ ustalił na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że skarżąca naruszyła procedury obowiązujące w zakresie realizacji projektów, tj. § 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 5, ust. 9, § 12 ust. 2 lit. h) i lit. e), § 20 ust. 1, ust. 4 i ust. 6 Umowy o dofinansowanie. Organ odwoławczy stwierdził również wypełnienie przesłanek rozwiązania umowy, określonych w § 62 ust. 3 lit. a), lit. b), lit. f), lit. k) oraz lit. i) Umowy o dofinansowanie.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie zakupiła środków trwałych wskazanych we wniosku o dofinasowanie. Analiza katalogu wydatków z wniosku o dofinansowanie potwierdziła, że w ramach procesu realizacji projektu powinny zostać zakupione: Aplikator pneumatyczny do kleju H. spray (poz. nr 16 we wniosku o dofinansowanie w tabeli D.2), Znakowarka mikroigłowa (poz. nr 15 we wniosku o dofinansowanie w tabeli D.2), rolki transportowe – 2 szt. (poz. nr 11 we wniosku o dofinansowanie w tabeli D.2). Wskazane wyżej środki trwale nie zostały nabyte w ramach realizacji projektu, co potwierdziła skarżąca w swoich wyjaśnieniach zawartych w piśmie z dnia 14 czerwca 2019 r., w odpowiedzi na zastrzeżenia zawarte w informacji pokontrolnej z dnia 26 kwietnia 2019 r.
Organ odwoławczy wskazał następnie, że beneficjent zobowiązał się we wniosku o dofinansowanie (poz. nr 12 we wniosku o dofinansowanie w tabeli D.2) do zakupu wózka podnośnikowego ręcznego z wagą. Organ ustalił, że strona zaniechała zakupu wyżej wymienionego wózka twierdząc, że użycie odrębnej wagi stacjonarnej jest bardziej zasadne. Beneficjent stwierdził, że waga stacjonarna posiada lepszą dokładność ważenia i lepszą możliwość tarowania wagi, pomimo że przedkładając wniosek o dofinansowanie i opisując swoje zamierzenie projektowe nie przewidziano takiego rozwiązania.
Organ odwoławczy stwierdził też, że zakupione urządzenia nie są zgodne ze specyfikacją techniczną sprecyzowaną w treści dokumentacji aplikacyjnej do niego przedłożonej. Ustalenia te dotyczyły drukarki Z. oraz drukarki P. C. T. R. [...]. W tym zakresie zgodnie z treścią wniosku o dofinansowanie projektu (poz. 7 w tabeli D.2 wniosku o dofinansowanie – k. 212 v akt sprawy) beneficjent zaplanował zakup konkretnego, w kontekście założeń projektu, urządzenia w postaci etykieciarki do opakowań okrągłych, o następujących parametrach:
. etykietowanie opakowań okrągłych (pojemniki będą mieć kształt tuby),
. minimalna wysokość etykiet: 120 mm,
. minimalna szerokość etykiet: 300 mm, minimalna wydajność: 50 szt./minuta.
Dodatkowo beneficjent na etapie oceny projektu, w piśmie z dnia 13 marca 2017 r. doprecyzował specyfikację przedmiotowego urządzenia o następujące dane techniczne:
. maksymalna wysokość naklejanych etykiet (w wersji standardowej): 160 mm,
. wymiary: 33 (szer.) x 126 (dł.) x 86 (wys.) cm,
. zasilanie elektryczne: 3 silniki, każdy 230 VAC, 150 W,
. orientacyjna wydajność: 600-800 szt./h.
Beneficjent wskazał także średnią cenę rynkową tego typu urządzenia na poziomie [...] zł oraz potencjalnych jego dostawców. Zakup etykieciarki o wskazanych parametrach miał zapewnić zautomatyzowanie prac na etapie brandowania pojemników. Organ odwoławczy stwierdził, że żadna z przedstawionych podczas kontroli drukarek nie spełnia wymogów technicznych określonych we wniosku o dofinansowanie projektu, gdyż nawet zgodnie z nomenklaturą producenta nie jest "etykieciarką do opakowań okrągłych", a zakup takowej został przewidziany w ramach realizacji projektu. Organ wskazał też, że beneficjent już w zapytaniu ofertowym nr [...], w wyniku którego dokonał wyboru dostawy drukarek, tj. firmy M. Sp. z o.o., określił niezgodnie z treścią wniosku o dofinansowanie projektu, że przedmiotem zamówienia jest etykieciarka do opakowań prostokątnych o następujących parametrach:
. etykietowanie opakowań prostokątnych, pojemników o kształcie prostokąta,
. minimalna wysokość etykiet 120 mm,
. minimalna szerokość 300 mm,
. minimalna wydajność 50 szt. minutę.
W odpowiedzi na tak sformułowane zapytanie wpłynęła oferta wykonawcy M. Sp. z o.o., który w formularzu oferty zaoferował etykieciarkę automatyczną z taśmociągiem do prostokątnych produktów, bez wskazania nazwy producenta i modelu urządzenia, o parametrach:
. urządzenie zasilane 230V 60 Hz,
. silnik krokowy 13nm,
. możliwość etykietowania etykietami: od 25 mm do max 150 mm wysokość etykiet, od 25 mm do max 300 mm szerokość etykiet.
W dniu 23 lipca 2018 r. beneficjent podpisał umowę na zakup etykieciarki i drukarki etykiet o parametrach wskazanych w ofercie wykonawcy. Następnie podczas kontroli projektu beneficjent przedstawił jako nabyte w ramach wyżej wymienionego zamówienia 2 urządzenia: drukarkę Z. oraz drukarkę P. . Organ odwoławczy stwierdził, że drukarki te nie spełniają wymogów specyfikacji technicznej określonej zarówno w treści dokumentacji aplikacyjnej przedłożonej do organu pierwszej instancji, jak i w zapytaniu ofertowym nr [...] Powyższe ustalenia potwierdza także stanowisko beneficjenta prezentowane w odpowiedziach na informacje pokontrolne.
Organ odwoławczy podniósł, że ustalenia poczynione na etapie czynności kontrolnych wykazały dodatkowo, że cena zakupu drukarek była znacząco zawyżona. Drukarka Z. była możliwa do zakupienia za kwotę dwukrotnie niższą niż zapłacona przez beneficjenta (koszt drukarki na dzień 29 marca 2019 r. wynosił [...] zł w stosunku do zapłaconych [...] zł netto). Zaś drukarka P. możliwa była do zakupu za kwotę aż dziesięciokrotnie niższą (koszt drukarki na dzień 29 marca 2019 r. to [...] zł w stosunku do zapłaconych [...] zł netto).
Za trafne organ odwoławczy uznał ustalenia organu pierwszej instancji, że beneficjent we wniosku o dofinansowanie założył w ramach celu Projektu, iż po nabyciu wartości niematerialnych i prawnych oraz po zakupie środków trwałych nastąpi uruchomienie linii produkcyjnej i połączenie poszczególnych komponentów urządzeń zgodnie z nabytymi wynikami prac B+R oraz wartości niematerialnych i prawnych (WNIP). Założenie to nie zostało zrealizowane do dnia zakończenia rzeczowego projektu.
Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu pierwszej instancji, że okazany do kontroli system IT nie posiadał pierwotnie zaplanowanych do wdrożenia funkcjonalności tj.: elementu sztucznej inteligencji pozwalającej, aby system był zdolny się uczyć, modułu umożliwiającego integrację z systemem płatności pozwalającego rozliczać płatności z klientami, podsystemu CRM, który miał automatyzować i wspomagać procesy na styku Klient-organizacja w zakresie pozyskiwania oraz utrzymywania klienta. System nie miał integracji z modułem do automatycznej kalibracji czujników zapełnienia, aplikacji mobilnej, gdyż ta okazana do kontroli i jej kod źródłowy obejmowały aplikację do obsługi zamówień "K. ". W zakresie licencji modułu systemu do automatycznej kalibracji czujników zapełnienia nie wykonano części pierwotnie zakładanych modułów-funkcjonalności. Nie zrealizowano oddzielnego systemu do raportowania poziomu zapełniania w pojemnikach.
Organ odwoławczy stwierdził również, że doszło do znaczącego zawyżenia przez beneficjenta wyceny systemu informatycznego do zarządzania pojemnikami, jak również licencji w zakresie technologii produkcji czujników zapełnienia stosowanych w pojemnikach, licencji w zakresie technologii produkcji pojemników oraz licencji modułu systemu do raportowania poziomu zapełnienia w pojemnikach.
Niewłaściwe działania skarżącej w zakresie dotyczącym środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych oraz brak uruchomienia linii produkcyjnej, jednoznacznie wskazują, w ocenie Instytucji Zarządzającej, na naruszenie postanowień Umowy o dofinansowanie projektu, w szczególności § 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 5, na podstawie których beneficjent zobowiązany był realizować projekt zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie i jego treścią. Za realizację projektu zgodnie z powyższymi zasadami nie można uznać działania skarżącej, która nie dokonuje zakupu określonych rodzajowo środków trwałych, zaś zakupione wartości niematerialne i prawne nie posiadają wcześniej zakładanych funkcjonalności.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono również, że oświadczenia skarżącej, złożone w dokumencie przedkładanym w ramach etapu sprawozdawczości projektu, nie znajdowały odzwierciedlenia w stanie rzeczywistym i nie były zgodne z prawdą.
Stwierdzone nieprawidłowości w zakresie środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych organ odwoławczy ocenił odnosząc się również do postanowień § 20 ust. 1, ust. 4, ust. 6 i ust. 8 Umowy o dofinansowanie. Za naruszenie obowiązku przedstawiania wiarygodnych informacji wynikającego z § 20 ust. 1, ust. 4 oraz ust. 6 Umowy o dofinansowanie, organ uznał działania skarżącej polegające na przekazaniu w ramach wniosków o płatność informacji o stanie realizacji projektu, niezgodnych ze stanem rzeczywistym, w tym w szczególności nieuwzględniających rzeczywistych rozbieżności dotyczących realizacji projektu zgodnie z założeniami przedstawionymi organowi w dokumentacji aplikacyjnej. Postępowanie skarżącej w tym zakresie oceniono jako wypełnienie przesłanki wynikającej z § 62 ust. 3 lit. a) Umowy o dofinansowanie, co również przemawiało za słusznością jej rozwiązania w trybie natychmiastowym i zobowiązania beneficjenta do zwrotu całości uprzednio wypłaconej mu pomocy na podstawie § 54 ust. 2 Umowy o dofinansowanie.
Stwierdził również, że nieprawidłowe działania skarżącej wyczerpują również przesłanki określone w § 62 ust. 3 lit. b) i lit. k) Umowy o dofinansowanie, dotyczące rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Strona – w ocenie organu – naruszyła obowiązek przekazywania wiarygodnych informacji w taki sposób, by sztucznie stworzyć warunki dla uzyskania lub utrzymania korzyści wynikających ze wsparcia ze środków publicznych. Przedstawione w nich informacje wprowadzały organ w błąd w ten sposób, że sztucznie informowały o prawidłowej i zgodnej z założeniami realizacji projektu. Obowiązkiem skarżącej było bowiem poinformowanie LAWP o wszelkich trudnościach lub informacjach zagrażających właściwej realizacji projektu. Za takie trudności oprócz wskazanych wyżej, dotyczących środków trwałych, należy uznać również zakup modułów oraz licencji, które nie posiadały wszystkich zakładanych w dokumentacji aplikacyjnej specyfikacji, co w sposób zasadniczy zagrażało możliwości prawidłowego zrealizowania całego projektu.
Nieprawidłowe działanie skarżącej organ zakwalifikował również jako wypełnienie przesłanki z § 62 ust. 3 lit. f) Umowy o dofinansowanie, na mocy którego LAWP może rozwiązać Umowę bez wypowiedzenia także wówczas, jeżeli beneficjent wykorzysta w całości bądź w części przekazane środki na cel inny niż określony w projekcie lub niezgodnie z Umową. Organ odwoławczy uznał, że skoro beneficjent nie zrealizował projektu zgodnie z deklarowanymi założeniami oraz z uwagi na fakt, że przedkładał do LAWP dokumenty poświadczające nieprawdę, by sztucznie stworzyć warunki dla uzyskania korzyści wynikających ze wsparcia ze środków publicznych, to w efekcie przekazane przez LAWP środki finansowe skarżąca przeznaczyła na cel inny niż określony w projekcie oraz niezgodnie z postanowieniami Umowy o dofinansowanie. Tymczasem Umowa w § 2 ust. 1 wyraźnie stanowiła, że beneficjent zobowiązuje się do realizowania projektu, opisanego wnioskiem o dofinansowanie, który stanowi integralną część niniejszej Umowy, oraz osiągnąć jego cele. Działanie beneficjenta polegające na samodzielnym dokonaniu zmian w projekcie i na zakupie środków trwałych (tj. wózek podnośnikowy ręczny, etykieciarka do opakowań okrągłych) oraz wartości niematerialnych i prawnych (tj. system informatyczny do zarządzania pojemnikami, moduł systemu do automatycznej kalibracji czujników zapełnienia, brak wykonania oddzielnego systemu do raportowania poziomu zapełnienia w pojemnikach), innych niż zakładane w dokumentacji aplikacyjnej, szczególnie tej dołączonej do wniosku o dofinansowanie, w pełni wypełniają wyżej wymienioną przesłankę rozwiązania umowy.
Nieprawidłowa realizacja projektu przez skarżącą wypełnia także przesłankę określoną w § 62 ust. 3 lit. i) Umowy o dofinansowanie, zgodnie z którą LAWP może rozwiązać umowę, jeżeli beneficjent nie zastosował postanowień Umowy odwołujących się do zasady efektywności wydatków. W odniesieniu do zakupu środków trwałych: drukarki Z. oraz drukarki P. organ odwoławczy stwierdził, że wydatki nie zostały poniesione w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny. Drukarka Z. była możliwa do zakupienia za kwotę dwukrotnie niższą niż zapłacona przez beneficjenta (koszt takiej drukarki na dzień 29 marca 2019 r. wynosił [...] zł w stosunku do zapłaconych [...] zł netto), natomiast drukarka P. C. T. R. za kwotę aż dziesięciokrotnie niższą (koszt takiej drukarki na dzień 29 marca 2019 r. to [...] zł w stosunku do zapłaconych [...] zł netto). W ocenie organu doszło zatem do znaczącego zawyżenia kosztów zakupu wyżej wymienionych środków trwałych, przez co nie można było uznać, że skarżąca zastosowała się do zachowania zasady efektywności i racjonalności przy wydatkowaniu środków pozyskanych z budżetu UE.
W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności przyjęte przez organ ustalenia eksperta co do wyceny poniesionych kosztów jednoznacznie wskazują na ponoszenie wydatków dotyczących kosztów kwalifikowalnych projektu w sposób nieefektywny i nieracjonalny. Powyższe stanowi naruszenie Podrozdziału 6.2 pkt 3 lit. g Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z dnia 19 lipca 2017 r. (dalej jako "Wytyczne").
Zwrócono uwagę, że do dnia kontroli nie nastąpiła realizacja projektu i nie uwzględniono wyjaśnień skarżącej, która podnosiła, że Spółka "nie posiada wolnych środków obrotowych". Tymczasem zgodnie z przedstawioną dokumentacją aplikacyjną beneficjent powinien posiadać środki niezbędne do zrealizowania przedmiotowego projektu w założonym kształcie.
Postępowanie beneficjenta organ zakwalifikował również jako nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE Seria L z dnia 20 grudnia 2013 r. nr 347, str. 320, z późn. zm.).
Mając powyższe ustalenia i okoliczności na względzie, organ odwoławczy stwierdził, że zwrotowi podlega kwota [...]zł, stanowiąca kwotę środków dofinansowania wykorzystanego przez skarżącą Spółkę niezgodnie z przeznaczeniem i naruszeniem obowiązujących procedur.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy za nieprawdziwe uznał twierdzenia skarżącej dotyczące informowania LAWP, że środki trwałe nie zostaną zakupione z uwagi na fakt posiadania tego typu urządzeń przez beneficjenta. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca podtrzymywała, że środki trwałe już zostały lub zostaną zakupione w ramach projektu. Organ nie podzielił argumentacji skarżącej, że zakup urządzeń (zestaw narzędzi do montażu, rolki transportowe, wózek podnośnikowy ręczny z wbudowaną wagą elektryczną, regały magazynowe, waga magazynowa platformowa, znakowarka mikroigłowa, aplikator pneumatyczny do kleju H. , komputery-laptopy, dyspenser elektroniczny do bezpiecznej taśmy [...], urządzenia mobilne) – nie był niezbędny do realizacji projektu. Beneficjent sam umieścił je w grupie kosztów kwalifikowalnych, do których zgodnie z Wytycznymi można zaliczyć jedynie wydatki niezbędne do realizacji projektu.
Instytucja Zarządzająca nie zgodziła się także ze stanowiskiem skarżącej odnośnie do zakupionych drukarek. Skarżąca wskazała, że trzykrotnie (w przypadku drukarki Z. ) oraz czterokrotnie (w przypadku drukarki T. prowadziła postępowania ofertowe, umieszczające je w bazie konkurencyjności i uzyskując tylko jedną ofertę spełniającą kryteria oceny w ramach czwartego postępowania ofertowego. Oferta przedstawiała przedmiotowe drukarki jako spełniające wymagania projektu oraz udzielała gwarancji takiego wykorzystania. Organ zwrócił uwagę, że ostatecznie żadne z tych urządzeń nie spełniło wymagań co do specyfikacji przedstawionej w dokumentacji aplikacyjnej. Drukarki zakupione przez beneficjenta nie tylko nie miały odpowiednich właściwości, ale również koszt ich zakupu był znacząco zawyżony.
Za całkowicie chybioną organ uznał argumentację skarżącej zgodnie, z którą brak uruchomienia produkcji zgodnie z zaplanowanym harmonogramem był skutkiem trwającej kontroli i wstrzymania płatności przez LAWP. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że do dnia kontroli Spółka nie zgłaszała problemów finansowych zagrażających zrealizowaniu projektu w całości bądź części. Zgodnie z przyjętym sposobem rozliczania projektu beneficjent zobowiązany był zapewnić środki finansowe na realizację wszystkich działań w projekcie, które następnie mógł refundować w ramach poszczególnych wniosków o płatność.
W tych okolicznościach sprawy organ odwoławczy uznał, że projekt nie został zrealizowany w kształcie określonym w dokumentacji aplikacyjnej i w konsekwencji nie został osiągnięty cel projektu.
Za nieuzasadnione organ odwoławczy uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym dotyczące prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego. Podniósł, że dopuścił dodatkowo dowód ze zdjęć i dokumentów. Za prawidłowy uznał również wybór eksperta.
W konsekwencji skutkowało to utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 28 grudnia 2021 r. wniosła skarżąca W. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W..
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. – dalej powoływanej jako "k.p.a."), poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do organów Państwa z uwagi na dowolne założenie, wynikające z wadliwej opinii specjalisty, że dotowany projekt nie zasługiwał na objęcie go dotacją, co w świetle weryfikacji przez LAWP poszczególnych etapów projektu i nieprzedstawiania zastrzeżeń co do jego realizacji nie pozwalało stronie na powzięcie wątpliwości co do ewentualnej konieczności zwrotu zatwierdzonych wniosków i wypłaconych transz płatności;
2) art. 2 pkt 36 oraz art. 122 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez nieprawidłową wykładnię pojęcia nieprawidłowość w rozumieniu przepisów unijnych i przyjęcie, że w sytuacji niezrealizowania projektu wszystkie wydatki związane z opracowaniem systemu pojemników stanowiły naruszenie prawa UE lub też krajowego, co jest niezgodne z dotychczas utrwaloną linią orzeczniczą wskazującą na konieczność precyzyjnego ustalenia kwestionowanych wydatków;
3) art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w związku z treścią Umowy o dofinansowanie, poprzez wadliwe zastosowanie i przyjęcie, że założone w ramach kontroli naruszenia projektu wdrożenia prac badawczo rozwojowych uzasadniają decyzje o zwrocie całości udzielonej dotacji w sytuacji, gdy organ powinien analizować ustalone naruszenia z uwzględnieniem zasad proporcjonalności i słuszności w ramach decydowania o zwrocie całości bądź części dotacji, bacząc by decyzja w tym zakresie nie była obarczona skrajanym formalizmem;
4) art. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i przepisów szczególnych dotyczących celu "Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia" oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1080/2006, poprzez wadliwą wykładnie i przyjęcie, że w ramach dotowanego obszaru w niniejszej sprawie jednym z celów projektu, który winien zostać osiągnięty zgodnie ze wskaźnikami było "uruchomienie produkcji", a nadto dowolne uznanie, że organ jest uprawniony do własnej modyfikacji wskaźników rezultatu określonych w umowie.
II. przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 pkt 36 oraz art. 122 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez nieprzeprowadzenie pełnego i wyczerpującego postępowania dowodowego i aprioryczne zanegowanie prawidłowości poniesionych wydatków na poczet projektu wdrożenia wyników badawczo-rozwojowych, co uznać należy w ocenie skarżącej za niewłaściwe, w sytuacji gdy obowiązkiem instytucji pośredniczącej było przeprowadzenie wnikliwych ustaleń w zakresie określenia, które konkretnie wydatki były zgodne z realizacją programu finansowania i nie stanowiły naruszenia przepisów unijnych bądź krajowych, które zaś można określić jako niekwalifikowalne, w szczególności mając na względzie, że w związku z realizacją projektu beneficjent wypłacał wynagrodzenia pracownikom, opłacał wszelkie należności publicznoprawne i finansował materiały, których nie sposób kwestionować;
2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego i pominięcie w ramach ustaleń faktycznych istotnego z punktu widzenia oceny prawidłowości postępowania beneficjenta, a to raportu wdrożeniowego prac badawczo rozwojowych, co w świetle zarzutów kierowanych względem skarżącej jawi się za jednoznacznie nieprawidłowe i pozostając w ścisłym związku z pozostałymi zarzutami do decyzji, ma wpływ na treść rozstrzygnięcia organów obu instancji;
3) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego i dowolną ocenę raportów spółki w kontekście realizacji projektu, które zarówno w swojej treści, jak i umiejscowieniu argumentów wskazywały na niedokonanie zakupu środka trwałego wbrew stanowisku organu, co przeczy tezie o nieprawidłowym informowaniu Instytucji pośredniczącej;
4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez dowolne, bo niezgodne z materiałem dowodowym uznanie, że pominięcie zakupu środka trwałego posiadanego przez stronę, przy jednoczesnym niewnioskowaniu o ich finansowanie, świadczy o naruszeniu warunków umowy o dofinansowanie, uzasadniające zwrot całości dotacji;
5) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nierozpoznanie zarzutu odwołania dotyczącego dowolności ustaleń faktycznych wynikających z wniosków opinii biegłego, cechującej się dowolnością, niepełnością, niezawierającą metodologii pracy biegłego oraz jakiejkolwiek argumentacji na poparcie stanowiska;
6) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a., poprzez nie dość wnikliwe rozpoznanie zarzutu odwołania w zakresie nieprawidłowości co do wyboru specjalisty w sprawie, którego opinia – pomimo zachowania procedur ustalonych przez LAWP – nie może zostać uznana za dowód pozwalający czynienie ustaleń w sprawie, jako niespełniający podstawowych cech opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., przy jednoczesnym dowolnym, bo niezgodnym z zasadami logiki, doświadczenia życiowego, jak i samego przepisu art. 84 k.p.a. przyjęciu, że sporządzenie przez biegłego opinii w danej sprawie niejako przesądza o posiadaniu przez niego stosownej wiedzy i specjalności do opiniowania;
7) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 1 k.p.a., poprzez nieustosunkowanie się do istotnych z punktu widzenia treści decyzji uwag i zastrzeżeń do opinii specjalisty mgr inż. D. K.;
8) art. 77 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie merytorycznego postępowania przez organ odwoławczy i powielenie argumentacji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy koniecznym było ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem zarzutów zawartych w odwołaniu;
9) art. 8 ust. 1 k.p.a., art. 11 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób rygorystycznie formalny, z naruszeniem zasady proporcjonalności i uznanie, że naruszenia projektu badawczo rozwojowego o marginalnym charakterze uzasadniają decyzję o zwrocie całości udzielonej dotacji, co w konsekwencji doprowadziło również do naruszenia zasady przekonywania o słuszności podjętej przez organ administracji decyzji;
10) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo istotnych naruszeń przepisów, mających wpływ na jej treść.
W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej uszczegółowił jej stanowisko, kwestionując prawidłowość dokonanych ustaleń faktycznych oraz zaakcentował punkt widzenia strony w kontekście dokonanej przez organ oceny sposobu realizacji przez beneficjenta zawartej umowy o dofinasowanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu, bowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a"), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd uchyla bowiem zaskarżoną decyzję tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Żadna z powyższych podstaw wzruszenia zaskarżonej decyzji w sprawie niniejszej nie wystąpiła. Nie było też jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Przechodząc do istoty sprawy należy przypomnieć, że w dniu 29 maja 2017 r. W. z o.o. z siedzibą w W. zawarła z L. Agencją Wspierania Przedsiębiorczości umowę o dofinansowanie projektu pt. "S. ", na podstawie której skarżącej jako beneficjentowi zostały wypłacone środki z tytułu dofinansowania. W § 2 ust. 1 Umowy o dofinasowanie wskazano, że beneficjent zobowiązuje się zrealizować Projekt, opisany wnioskiem o dofinansowanie nr [...] (k. 240 v. akt adm.).
Beneficjent zobowiązał się zrealizować Projekt i osiągnąć złożone we Wniosku o dofinansowanie wskaźniki rezultatu:
1) w sposób realizujący cele Działania 3.7, oznaczone w SZOOP,
2) na obszarze objętym RPO WL,
3) w sposób odpowiadający wymogom statuowanym przepisami prawa krajowego i prawa unijnego – przez co należy rozumieć wykonywanie przez Beneficjenta spoczywających na nim obowiązków publicznoprawnych oraz nie naruszanie wynikających z przepisów prawa cywilnego uprawnień innych osób lub podmiotów,
4) w sposób odpowiadający postanowieniom wytycznych publikowanych na stronie [...], o których mowa w art. 2 pkt 32 ustawy wdrożeniowej, w zakresie w jakim określają one obowiązki beneficjentów wsparcia środków publicznych,
5) zgodnie z postanowieniami niniejszej Umowy, załącznikiem do której jest Wniosek o dofinansowanie (§ 2 ust. 3 Umowy o dofinansowanie – k. 239 akt adm.).
Z § 5 ust. 5 Umowy o dofinansowanie wynika, że beneficjent otrzyma dofinansowanie w kwocie nieprzekraczającej [...] zł (k. 238 akt adm.).
Zgodnie zaś z § 2 ust. 4 Umowy o dofinansowanie, wykonanie zobowiązań oznaczonych w ust. 1 i ust. 3, stanowi warunek udzielenia beneficjentowi dofinansowania, w wysokości oznaczonej w § 5 ust. 5 umowy.
Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy istota sporu pomiędzy stronami sprowadzała się do oceny, czy skarżąca Spółka naruszyła postanowienia Umowy o dofinansowanie oraz postanowienia Wytycznych, a jeżeli tak, to czy wobec tego była zobowiązana do zwrotu całości środków przekazanych jej na realizację projektu jako wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, ze zm. – dalej powoływana jako: "u.f.p.").
W pierwszej kolejności zwrócenia uwagi wymaga, że podstawy prawne realizacji programów operacyjnych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego wynikają zarówno z przepisów prawa Unii Europejskiej, jak i prawa krajowego państw członkowskich. Ogólne zasady dotyczące funduszy strukturalnych zostały określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE Seria L z dnia 20 grudnia 2013 r. nr 347, str. 320 ze zm. – dalej powoływane jako "rozporządzenie nr 1303/2013").
Zgodnie z art. 143 ust. 1 rozporządzenia nr 1303/2013, odpowiedzialność za badanie nieprawidłowości, dokonywanie wymaganych korekt finansowych oraz odzyskiwanie kwot spoczywa w pierwszej kolejności na państwach członkowskich. W przypadku nieprawidłowości systemowej państwo członkowskie rozszerza zakres swego dochodzenia w celu objęcia nim wszystkich operacji, których nieprawidłowości te mogą dotyczyć.
Użyte w powołanym wyżej przepisie pojęcie "nieprawidłowości" zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 i oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.
W konsekwencji wykrycie naruszenia, czy to prawa unijnego czy też prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego i uznanie go za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 – rodzi obowiązek odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo.
W krajowym porządku prawnym aktem prawnym, który określa zasady realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej lat 2014-2020 jest ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818, ze zm. – dalej powoływana jako "u.z.r.p." lub "ustawa wdrożeniowa"). Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, instytucją zarządzającą w przypadku regionalnego programu operacyjnego jest zarząd województwa. Zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy wdrożeniowej, do zadań instytucji zarządzającej należy odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w ustawie o finansach publicznych albo w umowie o dofinansowanie projektu, albo w decyzji o dofinansowaniu projektu, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa w przepisach o finansach publicznych.
L. Agencja Wspierania Przedsiębiorczości wykonuje zaś zadania związane z realizacją Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 na podstawie Porozumienia w sprawie powierzenia zadań związanych z realizacją tego Programu, zawartego w dniu 8 czerwca 2015 r. między Zarządem Województwa Lubelskiego a L. Agencją Wspierania Przedsiębiorczości w L..
Przepis 207 ust. 1 u.f.p. stanowi, że środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, jeżeli są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem;
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184;
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Zgodnie z art. 207 ust. 8 u.f.p., w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona odpowiednio w ust. 9, 11 i 11a lub instytucja, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie, wzywa do zwrotu środków (pkt 1) lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności (pkt 2), w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki (ust. 9).
Według zaś art. 184 ust. 1 u.f.p., pod pojęciem procedur, których naruszenie, stosownie do art. 207 ust. 1 pkt 2, stanowi podstawę zwrotu dofinansowania, należy rozumieć procedury określone w umowie międzynarodowej oraz inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej.
Naruszenie procedur, o których mowa w wyżej wymienionym przepisie należy rozumieć szeroko, poprzez naruszenie zarówno przepisów prawa powszechnie obowiązującego oraz obowiązujących bezpośrednio przepisów prawa Unii Europejskiej (w tym rozporządzenia nr 1303/2013), postanowień Regulaminu konkursu, postanowień Umowy o dofinansowanie i Wytycznych, będących dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich. Za równoznaczne z naruszeniem tych innych procedur uznać z kolei trzeba także przede wszystkim naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie. Interpretacja pojęcia "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków" musi bowiem uwzględniać zarówno potoczne rozumienie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. Słowem zaś "procedura" określa się zazwyczaj normowany przepisami lub zwyczajami sposób prowadzenia lub załatwienia określonej sprawy. Wobec tego "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków", o których mowa w art. 184 u.f.p., oznaczać będą także reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystywaniu środków pomocowych. Zaznaczyć przy tym należy, że w prawie krajowym systemy realizacji programów operacyjnych krajowych i regionalnych tworzone są przede wszystkim aktami nie mającymi waloru przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Projekty są realizowane przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron, w tym beneficjenta dofinasowania. Wzór umowy o dofinansowanie jest elementem systemu realizacji programu operacyjnego, a zarazem częścią dokumentacji konkursowej. Potencjalny beneficjent ma tym samym możliwość zapoznania się z warunkami umowy, w tym z zasadami obowiązującymi przy wykorzystaniu dofinansowania i swobodnego podjęcia decyzji o nawiązaniu stosunku prawnego na zasadach określonych w umowie. Umowa o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez właściwą instytucję wzorem, reguluje natomiast również procedurę realizacji projektu. Procedura ta mieści się w pojęciu określonym w art. 184 u.f.p., gdyż nadanie mu innego znaczenia prowadziłoby do sytuacji, w której odzyskiwanie kwot dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. byłoby wyłączone w przypadku naruszenia procedury realizacji projektu, w tym braku jego zrealizowania zgodnie z założeniami umowy.
Analiza akt rozpoznawanej sprawy prowadzi do wniosku, że całkowicie prawidłowe są ustalenia faktyczne i stanowisko organu odwoławczego, że została spełniona przesłanka zwrotu przez skarżącą Spółkę środków europejskich określona w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. (wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.), ponieważ beneficjent naruszył postanowienia Umowy o dofinasowanie, a w szczególności postanowienia: § 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 5, ust. 9, § 12 ust. 2 lit. h) i lit. e), § 20 ust. 1, ust. 4, ust. 6 oraz Podrozdziału 6.2. pkt 3 lit. g) Wytycznych.
Jak zasadnie stwierdziła Instytucja Zarządzająca, spełnione zostały również przesłanki rozwiązania Umowy o dofinasowanie bez wypowiedzenia, o których mowa w § 62 § 3 lit. a), lit. b) lit. f), lit. k), lit. i).
Jak już wyżej wskazano, przedmiotem Umowy o dofinansowanie była realizacja projektu, opisanego szczegółowo we wniosku o dofinasowanie. W pkt C.1 wniosku o dofinansowanie projektu (k. 217v. akt adm.) projekt opisano w następujący sposób: "Celem głównym projektu jest wdrożenie wyników prac B+R (badawczo-rozwojowych) oraz zakup środków trwałych i WNIP (wartości niematerialnych i prawnych) niezbędnych do uruchomienia produkcji pojemników do zbiórki używanych telefonów komórkowych w sieci salonów telefonii komórkowej oraz stworzenia dedykowanego oprogramowania do optymalizacji procesu zbiórki telefonów komórkowych z wykorzystaniem nowoczesnych rozwiązań programistycznych oraz TIK. W ramach realizacji Projektu zostaną wdrożone rozwiązania będące wynikiem prowadzonych przed złożeniem Wniosku o dofinansowanie, na zlecenie Wnioskodawcy prac B+R. Celem Projektu jest wprowadzenie na rynek nowego, dotychczas niewytwarzanego przez Wnioskodawcę produktu oraz zwiększenie konkurencyjności firmy zarówno na rynku regionalnym, jak i krajowym (oraz w dalszej perspektywie również europejskim) dzięki poszerzeniu dotychczasowej oferty o urządzenia, dla których nie odnotowano na dzień dzisiejszy znaczącej konkurencji na rynku. Realizacja inwestycji, zgodnie z zaplanowanym budżetem oraz w określonych we Wniosku ramach czasowych, umożliwi wytworzenie wysokiej jakości infrastruktury i zwiększenie nakładów inwestycyjnych przedsiębiorstwa. Realizacja inwestycji będzie miała miejsce na terenie województwa lubelskiego. Wskaźnikiem realizacji celu Projektu będzie wprowadzenie do oferty Spółki produktu nowego zarówno dla firmy jak i rynku oraz wzrost zatrudnienia, poprzez utworzenie dwóch etatów badawczych dla wysoko wykwalifikowanego personelu. Korzyści w wymiarze finansowym oznaczają wzrost przychodów z podstawowej działalności Spółki. W związku z realizacją projektu przewiduje się osiągnięcie w okresie trwałości przychodów ze sprzedaży nowych produktów na poziomie 2 426,49 tys. Bezpośrednią grupę odbiorców wyników projektu stanowią z jednej strony operatorzy telefonii komórkowej, posiadające swoje placówki na terenie całej Polski, a z drugiej klient indywidualny, który będzie przekazywać telefon do recyklingu".
Zgodnie z § 3 ust. 1 Umowy o dofinasowanie, realizacja projektu miała się rozpocząć w dniu 1 lipca 2017 r., zaś finansowe i rzeczowe zakończenie realizacji projektu miało nastąpić w dniu 31 października 2018 r. Ostatecznie termin zakończenia realizacji rzeczowej oraz finansowej projektu został przedłużony do dnia 31 grudnia 2018 r. na wniosek skarżącej Spółki (Aneks nr [...] z dnia 29 października 2018 r. do Umowy o dofinansowanie projektu – k. 242-247 akt adm.).
Skarżąca składała wnioski o płatność za stosowne okresy w dniach: 16 stycznia 2018 r., 24 kwietnia 2018 r. i 7 lipca 2018 r. Wnioski zostały zweryfikowane pod kątem formalnym i merytorycznym.
Dofinansowanie za okres od 19 sierpnia 2017 r. do 12 stycznia 2018 r. w kwocie [...]zł zostało wypłacone skarżącej w dniu 19 marca 2018 r. Za te środki zrefundowano zakup:
1) licencji w zakresie technologii produkcji czujników zapełnienia w pojemnikach,
2) licencji w zakresie technologii produkcji pojemników przeznaczonych do zbierania telefonów komórkowych,
3) modułu systemu do automatycznej kalibracji czujników zapełnienia oraz modułu do raportowania poziomu zapełnienia w pojemnikach.
Dofinansowanie w kwocie [...]zł za okres od 13 stycznia 2018 r. do 24 kwietnia 2018 r. zostało wypłacone skarżącej w dniu 4 czerwca 2018 r. (k. 292-297 adm.). Z przedłożonego przez skarżącą wniosku o refundację oraz faktur wynika, że dotyczyły one zakupu wartości niematerialnych i prawnych w postaci systemu informatycznego do zarzadzania pojemnikami (k. 282 v.-291v akt adm.).
Kolejny wniosek – wniosek sprawozdawczy za okres od 25 kwietnia 2018 r. do 31 lipca 2018 r. skarżąca złożyła w dniu 7 sierpnia 2018 r.
Z uwagi na informację (k. 448-450 akt adm.), że zaistniało podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości w projektach realizowanych przez skarżącą Spółkę w ramach Działania 1.2 Badania celowe oraz Działania 3.7 Wzrost konkurencyjności, LAWP przeprowadziła doraźną kontrolę projektu. Kontrolę przeprowadzono w dniach: 26-27 listopada 2018 r. (kontrola w miejscu przechowywania dokumentacji oraz miejscu realizacji projektu), 18 grudnia 2018 r. (kontrola w miejscu realizacji projektu), 18-19 lutego 2019 r. (kontrola w miejscu przechowywania dokumentacji oraz miejscu realizacji projektu). Jako miejsce kontroli wskazano: S. Ł., ul. [...] (miejsce przechowywania dokumentacji); S. (miejsce fizycznej realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie), K. , gmina P. (faktyczne miejsce realizacji projektu). Zakres kontroli obejmował m.in., sprawdzenie oryginałów dokumentów przechowywanych w miejscu wskazanym we wniosku o płatność pod względem zgodności z przedłożonymi do LAWP, sprawdzenie rzeczowego zaawansowania realizacji projektu, sprawdzenie czy projekt jest realizowany zgodnie z przepisami prawa krajowego i unijnego. W skład zespołu kontrolującego wszedł D. K. – ekspert zewnętrzny do spraw badań i innowacji. Z przeprowadzonych czynności, z uwzględnieniem opinii eksperta (k.320-330 akt adm.), sporządzono pierwszą informację pokontrolną z dnia 26 kwietnia 2019 r. (k. 331-345 akt adm.). Po przeprowadzeniu dodatkowych czynności kontrolnych obejmujących analizę opinii eksperta, dodatkowe wyjaśnienia eksperta i skarżącej, sporządzono ostateczną informację pokontrolną z dnia 24 lipca 2019 r. (k. 363-378 akt adm.; odpowiedź eksperta na zastrzeżenia i uwagi – k. 357-362 akt adm.).
Analiza akt sprawy zawierających obszerną dokumentację, a w szczególności wniosku o dofinansowanie wraz z załącznikami, informacji pokontrolnych, opinii i wyjaśnień eksperta, wyjaśnień strony, faktur i dokumentów przedkładanych przez skarżącą, prowadzi do wniosku, że zasadnie organ odwoławczy stwierdził, iż skarżąca Spółka nie zrealizowała projektu opisanego we wniosku o dofinasowanie zgodnie z postanowieniami Umowy o dofinasowanie.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że skarżąca nie zakupiła – jak prawidłowo ustalono – środków trwałych wskazanych we wniosku o dofinansowanie.
Z wniosku o dofinasowanie wynikało bowiem, że w ramach realizacji projektu powinny zostać zakupione nowe środki trwałe: aplikator pneumatyczny do kleju H. spray (poz. 16 tabeli D.2 wniosku o dofinasowanie – k. 210v akt adm.), znakowarka mikroigłowa (poz. 15 tabeli D.2 – karta 210v akt adm.) oraz rolki transportowe – 2 szt. (poz. nr 11 tabeli D.2 – k. 211v akt adm.). Wyżej wymienione środki trwałe bezspornie nie zostały zakupione. Powyższą okoliczność potwierdziła sama skarżąca w wyjaśnieniach złożonych w piśmie z dnia 14 czerwca 2019 r. (k. 355 akt sprawy) w odpowiedzi na zastrzeżenia zawarte w informacji pokontrolnej z dnia 26 kwietnia 2019 r. stwierdzając, że nie za zakupiła tych środków trwałych, ponieważ nie są one niezbędne dla dalszej realizacji projektu, a skarżąca posiada własne środki używane, które mogą zostać wykorzystane.
Spółka nie zakupiła również wózka podnośnikowego ręcznego z wbudowaną wagą elektroniczną, do czego zobowiązała się w poz. 12 tabeli D.2 wniosku o dofinansowanie (k. 211v akt adm.). Brak zakupu omawianego środka trwałego skarżąca uzasadniła tym, że zakupiony wózek podnośnikowy plus waga stacjonarna posiada dużo lepszą funkcjonalność niż wyłącznie wózek o napędzie ręcznym z wbudowaną wagą. Wyjaśniła również, że waga stacjonarna ma zapewnioną lepszą dokładność ważenia i szybszą możliwość tarowania wagi. Podkreśliła także w swoich wyjaśnieniach, że na etapie składania wniosku o dofinansowanie takie rozwiązanie nie było jej znane (pismo z dnia 14 czerwca 2019 r. – k.354 akt adm.).
Kolejne stwierdzone naruszenie polegało na zakupieniu przez skarżącą urządzeń, które nie są zgodne ze specyfikacją techniczną sprecyzowaną w treści dokumentacji aplikacyjnej przedłożonej do LAWP. Powyższe dotyczyło zakupionych urządzeń: drukarka Z. oraz drukarka P.
Zgodnie z poz. 7 tabeli D.2 Wniosku o dofinansowanie (k. 212v akt adm.) nabywany środek trwały w postaci etykieciarki do opakowań okrągłych miał być nowy i posiadać następujące parametry:
. etykietowanie opakowań okrągłych (pojemniki będą mieć kształt tuby),
. minimalna wysokość etykiet: 120 mm,
. minimalna szerokość etykiet: 300 mm,
. minimalna wydajność: 50 szt./minuta.
W piśmie z dnia 13 marca 2017 r. (k. 570 akt adm.) skarżąca przedstawiła specyfikację przedmiotowego urządzenia wskazując następujące dane techniczne:
. maksymalna wysokość naklejanych etykiet (w wersji standardowej): 160 mm,
. wymiary: 33 (szer.) x 126 (dł.) x 86 (wys.) cm,
. zasilanie elektryczne: 3 silniki, każdy 230 VAC, 150 W,
. orientacyjna wydajność: 600-800 szt./h
Jednocześnie Spółka wskazała, że średnia cena takiego urządzenia kształtuje się na poziomie [...] zł oraz wymieniła potencjalnych jego dostawców.
Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, skarżąca już w zapytaniu ofertowym nr [...] (k. 680-681v akt adm.) określiła niezgodnie z wnioskiem o dofinansowanie parametry urządzenia, które miało być przedmiotem zamówienia – skarżąca wskazała bowiem, że przedmiotem zamówienia jest etykieciarka do opakowań prostokątnych o następujących parametrach:
. etykietowanie opakowań prostokątnych, pojemników o kształcie prostokąta,
. minimalna wysokość etykiet 120 mm,
. minimalna szerokość 300 mm,
. minimalna wydajność 50 szt./minutę.
Tymczasem jak to wyżej omówiono, we wniosku o dofinasowanie wskazano, że przedmiotem zakupu ma być etykieciarka do opakowań okrągłych.
Okoliczność, że zakupiona etykieciarka nie miała parametrów określonych we wniosku o dofinasowanie potwierdza także oferta M. Sp. z o.o. (k. 673-674 akt adm.), która w formularzu oferty opisała oferowany przedmiot jako etykieciarkę automatyczną z taśmociągiem do prostokątnych produktów, o parametrach: - urządzenie zasilane [...], - silnik krokowy 13nm, - możliwość etykietowania etykietami: od 25 mm do max 150 mm wysokość etykiet, od 25 mm do max 300 mm szerokość etykiet oraz szczegółowy opis zamówienia, stanowiący załącznik nr 1 do umowy z dnia 23 lipca 2018 r. na zakup etykieciarki i drukarki etykiet zawartej ze wskazanym wyżej wykonawcą (k. 668-671 akt adm.; faktury – k. 666-667 akt adm.). Wykonawca w ofercie nie podał nazwy producenta i modelu urządzenia. Brak jest również takich informacji w szczegółowym opisie zamówienia. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżąca nabyła urządzenia: drukarkę Z. oraz drukarkę P. (dokumentacja fotograficzna – k. 661-664 akt adm.). Urządzenia te jednak w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie były zgodne ze specyfikacją techniczną określoną we wniosku o dofinasowanie i zapytaniu ofertowym.
Podkreślenia wymaga przy tym, na co zwrócił również uwagę organ odwoławczy, że skarżąca nie zgłaszała w trakcie realizacji projektu, że są problemy z dostępnością na rynku i możliwością zakupu urządzeń zgodnych ze specyfikacją techniczną. W piśmie z dnia 28 czerwca 2018 r. (k. 572 akt adm.) zwróciła się do LAWP z prośbą o wyrażenie zgody na zakup zamiast dwóch odrębnych urządzeń, etykieciarki do opakowań okrągłych i drukarki etykiet, a więc jednego urządzenia, które będzie wykonywało te same czynności – etykietowanie i drukowanie. Organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 6 lipca 2018 r. (k. 573 akt admin.) wyraził zgodę na tego rodzaju zmianę, podkreślając, że należy pamiętać, aby nowe urządzenie spełniało funkcje oraz posiadało parametry takie same lub lepsze od określonych we wniosku o dofinansowanie dla zmienianych urządzeń. Jak już wyżej szczegółowo wskazano, skarżąca kupiła jednak dwa odrębne urządzenia, do tego urządzenia, które nie spełniały wymogów określonych w dokumentacji aplikacyjnej.
Uzasadnione jest także twierdzenie organu odwoławczego, że cena zakupu wyżej wymienionych drukarek była znacząco zawyżona. Analiza cen rynkowych przeprowadzona w toku kontroli doraźnej wykazała, że cena drukarki Z. na dzień 29 marca 2019 r. wynosiła [...] zł netto, podczas gdy skarżąca zapłaciła [...] zł netto, zaś cena drukarki P. dzień 29 marca 2019 r. wynosiła [...] zł netto – skarżąca zapłaciła [...] zł netto (informacja pokontrolna – k.365v.; faktury – k. 666v-667v. akt adm.).
Skarżąca nie uruchomiła również linii produkcyjnej, do czego zobowiązała się we wniosku o dofinansowanie. Z przywołanego wyżej opisu celu projektu wynika, że po nabyciu wartości niematerialnych i prawnych oraz po zakupie środków trwałych nastąpi uruchomienie linii produkcyjnej i połączenie poszczególnych komponentów urządzeń zgodnie z nabytymi wynikami prac B+R oraz WNIP. Bezspornie założenie to nie zostało zrealizowane do dnia zakończenia projektu.
Skarżąca w skardze podniosła, że samo uruchomienie produkcji gotowych urządzeń nie było głównym celem umowy o dofinansowanie. Jej zdaniem z wniosku o dofinansowanie oraz części opisowej Biznes Planu wynika, że celem projektu był zakup środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz oprogramowania niezbędnych do uruchomienia produkcji. Celem projektu było stworzenie systemu inteligentnej zbiórki telefonów komórkowych i wprowadzenie tego systemu do oferty skarżącej.
Otóż, argumentacja skarżącej w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, z opisu celu projektu w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że celem projektu było m.in. także uruchomienie produkcji pojemników do zbiórki używanych telefonów komórkowych. Skarżąca podkreśla, że we wniosku o dofinansowanie nie wnioskowano o żadne urządzenia produkcyjne, ani także nie opisano w sekcji dotyczącej posiadanego potencjału wnioskodawcy żadnych urządzeń produkcyjnych ani personelu produkcji. Według skarżącej, zakupione w ramach projektu oprogramowanie oraz środki trwałe pozwalały na zarządzanie logistyką pozyskiwanych surowców, na prowadzenie obsługi procesu logistycznego oraz obiegu pojemników oraz odzyskanych surowców i prowadzenie obsługi Klienta. Wózki widłowe, drukarki etykiet, wagi i regały, pozwalały na obsługę procesu opróżniania pojemników z surowców oraz ich oznakowanie i przekierowanie do nowej lokalizacji.
Odnosząc się do tak sformułowanego stanowiska i podnoszonych w skardze zarzutów podnieść należy, że skarżąca kwestionuje obecnie okoliczność, że po zakupie środków trwałych miało nastąpić uruchomienie linii produkcyjnej, podczas gdy w swoim piśmie z dnia 14 czerwca 2019 r. sama przyznała, że nie uruchomiła linii produkcyjnej do dnia 31 grudnia 2018 r., ale nie dlatego, że nie wynikało to z charakteru projektu, ale dlatego, że wstrzymano dopłatę dofinasowania przez kontrolę doraźną, a sama nie posiadała środków na uruchomienie produkcji (k. 353 akt adm.). Co więcej, stanowisko to skarżąca podtrzymała w piśmie z dnia 12 sierpnia 2019 r. (k. 383 akt adm.). W takich okolicznościach nie można było zgodzić się z forsowanym w skardze stanowiskiem, jakoby projekt nie obejmował w ogóle wytwarzania pojemników na zużyte telefony komórkowe.
Skarżąca akcentuje w skardze, że celem projektu było stworzenie systemu, rozumianego jako zespół narzędzi informatycznych i automatycznych, usprawniających obsługę klientów oraz obsługę logistyczną odbieranych surowców. Tymczasem wymaga zwrócenia uwagi, że na system, o którym wspomina skarżąca, składają się również pojemniki do zbiórki używanych telefonów komórkowych. Z wniosku o dofinasowanie wynika bowiem jasno, że celem głównym projektu było wdrożenie wyników prac badawczo-rozwojowych oraz zakup środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych niezbędnych – co należy podkreślić – do uruchomienia produkcji pojemników.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że okazany do kontroli system IT nie posiadał pierwotnie zaplanowanych do wdrożenia funkcjonalności: elementu sztucznej inteligencji pozwalającej, aby system był zdolny się uczyć; modułu umożliwiającego integrację z systemem płatności pozwalającą rozliczać płatności z klientami; podsystemu CRM, który miał automatyzować i wspomagać procesy na styku klient-organizacja w zakresie pozyskiwania oraz utrzymywania klienta; nie miał integracji z modułem do automatycznej kalibracji czujników zapełnienia, aplikacji mobilnej – ta okazana do kontroli i jej kod źródłowy obejmowały aplikację do obsługi zamówień "K. ". W zakresie licencji modułu systemu do automatycznej kalibracji czujników zapełnienia nie wykonano nawet części pierwotnie zakładanych modułów-funkcjonalności: opcji mapy magazynu, opcji obsługi zleceń magazynowych i stanów lokalizacyjnych, wskazywania lokalizacji dynamicznych, opcji monitora magazynu, opcji obsługi zleceń magazynowych. Nie zrealizowano też oddzielnego systemu do raportowania poziomu zapełniania w pojemnikach.
W toku czynności kontrolnych dokonano również wyceny poszczególnych wartości niematerialnych i prawnych, w wyniku której ustalono, że doszło znacznego zawyżenia wyceny systemu informatycznego do zarządzania pojemnikami, licencji w zakresie technologii produkcji czujników zapełnienia stosowanych w pojemnikach, licencji w zakresie technologii produkcji pojemników, licencji modułu systemu do raportowania poziomu zapełnienia w pojemnikach oraz licencji modułu systemu do automatycznej kalibracji czujników zapełnienia.
Powyższe ustalono w toku czynności kontrolnych, w szczególności w oparciu o opinię eksperta zewnętrznego z dnia 5 marca 2019 r. (k. 330 akt adm.) oraz odpowiedź eksperta z dnia 11 lipca 2019 r. na zastrzeżenia i uwagi skarżącej Spółki (k. 362 akt adm.). Skarżącej nie udało się skutecznie zakwestionować tych ustaleń. Argumenty podnoszone przez skarżącą w wyjaśnieniach z dnia 14 czerwca 2019 r. (k. 355 akt adm.) oraz z dnia 12 sierpnia 2019 r. (k. 385 akt adm.), czy też w złożonym na późniejszym etapie postępowania administracyjnego stanowisku skarżącej z dnia 19 kwietnia 2021 r. (k. 446 akt adm.), stanowią w istocie polemikę ze stanowiskiem i oceną eksperta, którą w okolicznościach tej sprawy należało uznać za wiarygodną, bo opartą na należytej i niewadliwej ocenie stanu faktycznego sprawy.
Mając powyższe uwagi na względzie stwierdzić należało, że organ odwoławczy prawidłowo uznał, że działanie skarżącej w odniesieniu do środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz brak uruchomienia linii produkcyjnej było sprzeczne z umową o dofinansowanie i naruszało jej postanowienia § 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 5 oraz § 20 ust. 1, ust. 4, ust. 6 i ust. 8. Wymaga przypomnienia i podkreślenia, że w świetle § 2 Umowy o dofinasowanie, skarżąca była zobowiązana realizować projekt zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie i jego treścią. Tymczasem, skoro skarżąca nie zakupiła środków trwałych szczegółowo określonych we wniosku o dofinansowanie, a zakupione wartości niematerialne i prawne nie posiadały w świetle umowy zakładanych funkcjonalności, to niewątpliwie oznacza to, że skarżąca nie realizowała projektu zgodnie z postanowieniami Umowy o dofinansowanie i wniosku o dofinansowanie. W trakcie realizacji projektu beneficjent dofinasowania – na co słusznie zwrócił uwagę organ – nie zgłaszał potrzeby wyłączenia z kosztów kwalifikowalnych wyżej wymienionych niezakupionych środków trwałych. Skarżąca nie uzyskała również zgody na zmiany w zakresie rzeczowym projektu we wskazanym powyżej zakresie. Dlatego działanie strony wskazuje na świadomą i samowolną modyfikację projektu już w toku jego realizacji.
Skarżąca nie dopełniła również obowiązku przedstawiania organowi wiarygodnych informacji wynikających z § 20 ust. 1, ust. 4 i ust. 6 Umowy o dofinasowanie. Według § 20 ust. 1 Umowy o dofinansowanie, obowiązkiem Beneficjenta było przedstawianie wobec LAWP oraz innych podmiotów uprawnionych do przeprowadzania kontroli lub audytów wiarygodnych informacji, niezbędnych do prowadzenia ustaleń, czy zostały spełnione warunki przyznania pomocy, wynikające z Umowy oraz właściwych przepisów prawa. Zgodnie z § 20 ust. 4 Umowy, Beneficjent niezwłocznie informuje LAWP o wystąpieniu zdarzeń, które mogą zagrażać zrealizowaniu celów Projektu lub postanowień niniejszej Umowy. Stosownie zaś do § 20 ust. 6 Umowy o dofinansowanie, Beneficjent zobowiązany jest do realizowania obowiązku przedstawiania wiarygodnych informacji, o których mowa w ust. 1-3, w okresie, o którym mowa w § 22 Umowy. W świetle zaś § 20 ust. 8, naruszenie obowiązku przekazywania wiarygodnych informacji, polegające w szczególności na przedstawianiu informacji lub dokumentów w taki sposób, by w sposób sztuczny stworzyć warunki dla uzyskania lub utrzymania korzyści, wynikających ze wsparcia ze środków publicznych, stanowi rażące naruszenie Umowy i skutkuje jej rozwiązaniem w trybie natychmiastowym.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie przekazywała LAWP rzetelnych i wiarygodnych informacji o stanie realizacji projektu, o zakupionych środkach trwałych oraz wprowadzała instytucję w błąd, że realizacja projektu pozostaje w zgodności z przyjętym harmonogramem rzeczowo-finansowym, wskazując, że nie zidentyfikowała ryzyka, które mogłoby zagrozić prawidłowej i terminowej realizacji projektu. Wnioski o płatność oraz oświadczenia skarżącej, w których wskazywała ona, że zakupiła środki trwałe i spełniają one parametry określone we wniosku o dofinansowanie, były niezgodne z prawdą i ze stanem faktycznym. Powyższe potwierdzają oświadczenie skarżącej zawarte we wniosku sprawozdawczym za okres od dnia 25 kwietnia 2018 r. do dnia 31 lipca 2018 r. (k. 302-307 akt adm.) oraz oświadczenia strony z dnia: 4 stycznia 2018 r. (k. 660 akt adm.), 20 kwietnia 2018 r. (k. 659 akt adm.) i 17 grudnia 2018 r. (k. 708v akt adm.). We wniosku o płatność za okres od 25 kwietnia 2018 r. do 31 lipca 2018 r. skarżąca wprost wskazała, że finalizuje zakup środków trwałych: zestawu narzędzi do montażu, rolek transportowych, wózka podnośnikowego ręcznego z wbudowaną wagą elektryczną, regałów magazynowych, wagi magazynowej platformowej, znakowarki mikroigłowej, aplikatora pneumatycznego do kleju H. , komputerów-laptopów, dyspensera elektronicznego do bezpiecznej taśmy [...], urządzeń mobilnych. Tymczasem, jak już wyżej wskazano, bezspornie ustalono, że części środków trwałych skarżąca nie zakupiła w ogóle (aplikator pneumatyczny do kleju H. , znakowarka mikroigłowa, rolki transportowe, wózek podnośnikowy ręczny z wbudowaną wagą elektroniczną), bądź zakupione środki nie posiadały parametrów określonych we wniosku o dofinansowanie. Uzasadnione było zatem stwierdzenie, że skarżąca ewidentnie naruszyła wynikający z postanowień § 20 ust. 1, ust. 4 i ust. 6 Umowy o dofinansowanie obowiązek przedstawiania wiarygodnych informacji.
Zgodnie z pkt 3 Rozdziału 6 Wytycznych, podrozdział 6.2 "Ocena kwalifikowalności", wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie warunki określone w lit. a-k. Według pkt 3 lit. g Wytycznych, wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek, który został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. To samo wynikało z Umowy o dofinasowanie. Wydatek Beneficjenta może zostać uznany za kwalifikowalny, jeśli został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów (§ 12 ust. 2 lit. h Umowy o dofinasowanie). Obowiązkiem beneficjenta było również ponoszenie wydatków w ramach projektu w sposób celowy i oszczędny z uwzględnieniem zasad statuowanych w art. 44 ust. 3 pkt 1 u.f.p., to jest uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów (§ 13 ust. 1 Umowy o dofinansowanie).
W świetle tak sformułowanego obowiązku wynikającego z Wytycznych i postanowień Umowy o dofinansowanie stwierdzić należy, że wydatki na środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne nie zostały poniesione w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny. W odniesieniu do zakupu środków trwałych: drukarki Z. oraz drukarki P. organ w sposób przekonujący i klarowny wykazał, że skarżąca znacznie zawyżyła koszty wyżej wymienionych środków trwałych (drukarka Z. koszty zawyżone dwukrotnie, drukarka P. – koszty zawyżone dziesięciokrotnie). Również środki na zakup oprogramowania, stanowiącego wartości niematerialne i prawne, wydatkowane zostały nieefektywnie i nieracjonalnie, ponieważ zakupione oprogramowanie nie posiadało funkcjonalności pierwotnie zaplanowanych do wdrożenia, wykazanych w dokumentacji aplikacyjnej.
Stwierdzone i omówione powyżej nieprawidłowe działania skarżącej wypełniały również przesłanki rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, na podstawie § 62 ust. 3 lit. a), b), f), i), k) Umowy o dofinasowanie. Stosownie do § 62 ust. 3, LAWP może rozwiązać Umowę bez wypowiedzenia, w tak zwanym trybie natychmiastowym, w przypadkach każdorazowo wskazanych w Umowie a także, jeżeli Beneficjent:
a) dopuścił się nadużycia finansowego w rozumieniu Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich lub akt ją zastępującego;
b) naruszył obowiązek przekazywania wiarygodnych informacji, w szczególności przedstawił informacje lub dokumenty w taki sposób, by sztucznie stworzyć warunki dla uzyskania lub utrzymania korzyści, wynikających ze wsparcia ze środków publicznych;
f) wykorzysta w całości lub w części przekazane środki na cel inny niż określony w Projekcie lub niezgodnie z Umową;
i) nie zastosował postanowień Umowy odwołujących się do zasady efektywności wydatków;
k) złożył podrobione, przerobione lub stwierdzające nieprawdę dokumenty w celu uzyskania dofinansowania w ramach niniejszej Umowy.
W konsekwencji powyższych rozważań stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja jest w pełni prawidłowa, a zarzuty naruszenia przepisów art. 207 u.f.p. w związku z postanowieniami Umowy o dofinasowanie, art. 2 pkt 36 oraz art. 122 rozporządzenia nr 1303/2013 oraz art. 6 rozporządzenia nr 1301/2013 – nie były uzasadnione.
Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że korzystanie z pomocy publicznej odbywa się na podstawie ścisłych reguł, bowiem jest to pomoc ograniczona, ściśle ukierunkowana na określony cel i wbrew stanowisku zawartemu w skardze, umowa o dofinasowanie projektu ze środków publicznych (europejskich lub krajowych) stanowi jeden z typów umowy rezultatu. Z tej przyczyny wymaga zwrócenia uwagi i zaakcentowania, że szczególny charakter umowy dotyczącej pomocy finansowej ze środków funduszy europejskich powoduje, że odpowiedzialność za wystąpienie okoliczności skutkujących obowiązkiem zwrotu środków, opiera się na obiektywnych kryteriach niewypełnienia wszystkich warunków umowy. Nie ma znaczenia to, czy można beneficjentowi przypisać bezpośrednio winę z tytułu zaistniałych zdarzeń, czy przyczyny skutkujące obowiązkiem zwrotu były zależne od beneficjenta. W razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 207 ust. 1 u.f.p., organ nie bada winy czy też zamiaru beneficjenta, jego dobrej bądź złej wiary. W ustawie o finansach publicznych nie przewidziano żadnych okoliczności – wystąpienia winy lub jej rodzaju, czy też zakresu udziału podmiotów trzecich (kooperantów przy realizacji umowy) w powstaniu sytuacji prowadzących do zwrotu środków. Beneficjent podpisując umowę o dofinansowanie projektu otrzymuje bezzwrotną pomoc, ale pod warunkiem zrealizowania określonych w niej celów (rezultatów). W sytuacji natomiast, gdy rezultat projektu nie zostanie osiągnięty, nie można przyznać beneficjentowi środków tylko dlatego, że podejmował działania zmierzające do zrealizowania założonego celu. W takim przypadku środki wypłacone na jego realizację uznać należy za nieuzasadniony wydatek z budżetu UE, to jest wydatek, który nie doprowadził do uzyskania założonego celu dofinasowania określonego w zawartej umowie.
Należy też zwrócić uwagę, że skarżąca świadomie i dobrowolnie zgłosiła gotowość wykonania sformułowanego przez siebie projektu, sama również określiła jego założenia. Dlatego wyłącznie ona ponosi pełne ryzyko za zrealizowanie lub niezrealizowanie projektu zgodnie z jego założeniami. Cały projekt oraz założone cele należy przy tym traktować kompleksowo, co w konsekwencji skutkuje zastosowaniem sankcji obejmujących zwrot całości pobranych i niewłaściwie, bo niezgodnie z procedurami, wykorzystanych środków. Brak jest bowiem podstaw prawnych do różnicowania środków, w ramach tej samej procedury, na część wydatkowaną w sposób prawidłowy i część dotkniętą uchybieniami, gdy cele projektu nie zostały w ogóle zrealizowane. Środki unijne nie służą samej realizacji inwestycji, ale osiągnięciu określonych celów, ze względu na uzyskanie których wniosek zostaje wybrany do dofinansowania. Niezrealizowanie całości projektu powoduje zatem uznanie za szkodę wszystkich wydatkowanych środków pomocowych, bez względu na rodzaj i zakres wykonanych prac, a to z uwagi na okoliczność, że decydującym kryterium kwalifikowalności wydatków jest ich zgodność z celami projektu, harmonogramem jego realizacji i obowiązującymi w tym zakresie procedurami.
Organ ustalił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i uwzględniając prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy wyjaśnił należycie przesłanki, jakimi kierował się wydając zaskarżoną decyzję. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny i został poddany przez organy wszechstronnej analizie, a wyprowadzone na jego podstawie wnioski należało uznać za spójne i logiczne. Organ uzasadnił swoją decyzję w sposób wyczerpujący, należycie przedstawiając podstawy faktyczne i prawne, które legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Jednocześnie uwzględniając zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.) szczegółowo wyjaśnił zasadność przesłanek, jakimi kierował się wydając decyzję tej treści. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera odniesienie się do wszystkich podniesionych przez skarżącą Spółkę – w składanych w toku postępowania administracyjnego pismach – zarzutów i twierdzeń. Sformułowanym przez organ w przedmiotowym zakresie wnioskom nie można zarzucić, że są nielogiczne albo naruszają zasady doświadczenia życiowego, a tym samym zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ nie naruszył tym samym reguł prowadzenia postępowania dowodowego. Z tych przyczyn zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 – nie zasługiwały na uwzględnienie.
Bezzasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 84 § 1 k.p.a. Według powołanego uregulowania, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Do decyzji organu należy zatem, czy w sprawie zostanie powołany biegły. W aktach sprawy znajduje się opinia sporządzona przez eksperta D. K., na zlecenie LAWP, dotycząca oceny projektu realizowanego przez skarżącą Spółkę, wraz z odpowiedzią eksperta na zastrzeżenia i uwagi skarżącej. Opinia została sporządzona na podstawie wniosku o dofinansowanie oraz złożonej dokumentacji, oględzin i sprawdzenia funkcjonowania wytworzonych urządzeń i oprogramowania oraz dodatkowej dokumentacji będącej wynikiem projektu, udostępnionej przez beneficjenta. Skarżąca zarzucała, że ustalenia i wnioski przedstawione w opinii są dowolne, a powołany ekspert nie podsiada wiedzy specjalistycznej w zakresie analizy i wyceny wytworzenia precyzyjnie dostosowanego do projektu oprogramowania informatycznego, ponieważ jest ekspertem do spraw badań i innowacji, podczas gdy w rozpoznawanej sprawie z uwagi na przedmiot projektu właściwy byłyby ekspert IT.
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu podnieść należy, że sporządzona w sprawie opinia niezależnego biegłego jest rzetelna, prawidłowa i brak było uzasadnionych podstaw do kwestionowania wniosków z niej płynących. Skarżąca nie podważyła w skuteczny sposób tych ustaleń i dokonanej oceny. Nie był to bowiem jedyny dowód, który doprowadził organy do decyzji o konieczności zwrotu przez beneficjenta udzielonego dofinasowania projektu. Zwrócić bowiem należy uwagę, że opinia eksperta nie była jedynym, lecz jednym z wielu dowodów, który podlegał analizie i ocenie organu. Jak wyżej wskazano, organ ocenił cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, na który składała się nie tylko opinia eksperta, ale też całość aplikacji konkursowej wraz z całą zebraną w sprawie dokumentacją, w tym m.in. Umowa o dofinasowanie, informacje pokontrolne, oświadczenia i wyjaśnienia strony oraz wszelkie dokumenty złożone przez skarżącą.
Podsumowując powyższe rozważania należało stwierdzić, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie, ustalił wszystkie istotne okoliczności konieczne do rozstrzygnięcia sprawy i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Zarzuty skargi okazały się więc nieuzasadnione.
Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był skargę jako całkowicie bezzasadną oddalić, o czym – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł w sentencji wyroku.