III SA/Kr 996/24

III SA/Kr 996/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Ewelina Dziuban
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 145 par. 1  pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2024 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia 27 marca 2024 r. nr 18/2024 w przedmiocie nagrody jubileuszowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] na rzecz skarżącego Ł. K. 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] decyzją Nr 18/2024 z dnia 27 marca 2024r. znak D6BPD.RP.0208.2024 na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803) w zw. z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 marca 2023 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych (Dz. U. poz. 630), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego - st. szer. spec. Ł. K. od decyzji nr 37/2024/ nagroda jubileuszowa utrzymał w mocy decyzję Nr 37/2024/nagroda jubileuszowa Dowódcy Jednostki Nr [...] z dnia 8 lutego 2024 r.
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 3 marca 2023 r. skarżący dostarczył dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] dokumenty uprawniające do wliczenia zakończonego okresu zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy do okresu czynnej służby wojskowej, od którego zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej. W związku z tym faktem dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w rozkazie dziennym Nr [...] z dnia 15 marca 2023 r. dokonał odpowiedniego wliczenia, zmieniając datę początkową okresu czynnej służby wojskowej, od którego zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej z dnia 26 listopada 2008 r. na dzień 18 września 2001 r., a następnie decyzją Nr 80/2023/nagroda jubileuszowa z dnia 4 kwietnia 2023 r. przyznał nagrodę jubileuszową w wysokości 75 % miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz dodatkami o charakterze stałym, za podstawę przyjmując, zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1918), uposażenie należne w dniu wypłaty nagrody.
Dnia 18 kwietnia 2023 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 marca 2023 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych.
Dnia 4 stycznia 2024 r. skarżący przedstawił stosowne świadectwo pracy, wskutek czego dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] rozkazem dziennym Nr [...] z dnia 15 stycznia 2024 r. ponownie wliczył udokumentowany okres, zmieniając datę początkową okresu czynnej służby wojskowej, od którego zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej z dnia 18 września 2001 r. na dzień 19 listopada 1998 r. i w konsekwencji decyzją Nr 37/2024/nagroda jubileuszowa z dnia 8 lutego 2024 r. przyznał żołnierzowi wyrównanie, o którym mowa w § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 marca 2023 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych. Organ podniósł, iż z dniem 31 stycznia 2024 r. skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej oraz przeniesiony do pasywnej rezerwy.
Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Nr 37/2024/nagroda jubileuszowa, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego -§ 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 marca 2023 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji ustalenie, iż skarżącemu przysługuje wyłącznie wyrównanie do wysokości wyższej nagrody jubileuszowej, mimo że pomiędzy datą, w której nabył prawo do nagrody jubileuszowej za 20 lat czynnej służby wojskowej (tj. 18 września 2021 r.), a okresem, w którym, po ponownym przeliczeniu lat służby nabył prawo do nagrody jubileuszowej za 25 lat czynnej służby (tj. 19 listopada 2023 r.), minęło więcej niż 12 miesięcy; w efekcie wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie mu nagrody jubileuszowej za 25 lat czynnej służby wojskowej w pełnej wysokości, czyli 100 % miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym.
Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania uznał, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie.
Organ podniósł, że wprawdzie reguły precyzujące moment nabycia prawa do nagrody jubileuszowej ukonstytuowane w § 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych nie zostały wprost wypowiedziane w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 marca 2023 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych, to należy przyjąć, iż zachowują one swoją aktualność; zarówno § 6, jak i 7 aktu zastępującego ma bowiem analogiczną treść do § 6 oraz 7 aktu zastępowanego, co oznacza, że wolą ustawodawcy było utrzymanie w mocy istoty rzeczonych regulacji, czyli wypłacania żołnierzowi zawodowemu jedynie kwoty o wartości najwyższej przysługującej nagrody jubileuszowej w przypadku zbiegu praw do kilku nagród lub nabycia w krótkich odstępach czasu prawa do dwóch nagród o różnej wysokości, wynikających z udokumentowania okresu zaliczanego do okresu służby.
W ocenie organu odmienna interpretacja wskazanych regulacji stałaby w sprzeczności z pozostałymi postanowieniami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 20 marca 2023 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych. Uznanie, że nabycie prawa do nagrody jubileuszowej ma miejsce bezwzględnie w chwili upływu wymaganego prawem czasu służby, uniemożliwiałoby choćby dotrzymanie terminu, o którym mowa w § 5 powyższego aktu, przez żołnierza uzyskującego swoje uprawnienie w związku udokumentowaniem okresu zaliczanego do okresu służby.
Zdaniem organu zasadne jest stwierdzenie, iż hipoteza normy wypowiedzianej w § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 20 marca 2023 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych odnosi się do daty, w której nastąpiło udokumentowanie okresu zaliczanego do okresu służby, a co za tym idzie w zawisłej przed organem II instancji sprawie nie minęło 12 miesięcy niezbędne do otrzymania nagrody jubileuszowej w pełnej wysokości.
Organ nie zgodził się z argumentami skarżącego, jakoby dnia 18 września 2021 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] powinien wszcząć postępowanie w przedmiocie przyznania 20-letniej nagrody jubileuszowej, gdyż stan faktyczny znany organowi w tym dniu nie pozwalał na podjęcie takiej czynności - dopiero dnia 3 marca 2023 r. uległ on zmianie, kiedy skarżący dostarczył właściwe środki dowodowe. Ponadto, z tej samej przyczyny niedopuszczalne było wszczęcie dnia 19 listopada 2023 r. postępowania zmierzającego do przyznania 25-letniej nagrody jubileuszowej.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wpłynęła skarga skarżącego Ł. K. Zaskarżonej decyzji zarzucił on:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to - art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 i w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez działanie Organu w sposób oderwany od obowiązujących przepisów prawa, oraz bez podstawy prawnej, polegające na przeprowadzeniu nieuprawnionych zabiegów interpretacyjnych, z pominięciem powszechnie uznanych reguł kolizyjnych, tj. przede wszystkim wbrew regule lex posteriori derogat legi priori, i przyjęcie, że reguły precyzujące moment nabycia prawa do nagrody jubileuszowej ukonstytuowane w § 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11.5.2004 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych (Dz. U., poz. 1325, dalej także: "akt zastępowany") zachowują swą aktualność także w odniesieniu do obecnego stanu prawnego, uregulowanego zasadniczo w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 20.3.2023 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych (Dz. U., poz. 630, dalej także: "akt zastępujący");
II. Naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20.3.2023 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych (Dz. U., poz. 630) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i tym samym niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż skarżącemu przysługuje tylko wyrównanie do wysokości nagrody wyższej nagrody jubileuszowej pomimo faktu, że pomiędzy datą, w której skarżący nabył prawo do nagrody jubileuszowej za 20 lat czynnej służby wojskowej, a okresem, w którym po ponownym przeliczeniu lat czynnej służby wojskowej skarżący nabył prawo do nagrody jubileuszowej za 25 lat czynnej służby wojskowej, minęło więcej niż 12 miesięcy, w efekcie czego skarżącemu przysługuje prawo do nagrody jubileuszowej za 25 lat czynnej służby wojskowej w pełnej wysokości, a zatem nagroda jubileuszowa w wysokości 100% miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zobowiązanie Organu do wydania w określonym terminie decyzji przyznającej skarżącemu nagrodę jubileuszową zgodnie z jego wnioskiem, oraz zasądzenie od Organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokata, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia 27 marca 2024r. utrzymującej w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Nr [...] z dnia 8 lutego 2024 r. w przedmiocie przyznania nagrody jubileuszowej, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 248 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 marca 2023 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych (Dz. U. poz. 630), zwanego dalej rozporządzeniem z 2023r.
Zgodnie z art. 444 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierzom zawodowym przysługują nagrody jubileuszowe w wysokości:
1) po 20 latach czynnej służby wojskowej - 75%,
2) po 25 latach czynnej służby wojskowej - 100%,
3) po 30 latach czynnej służby wojskowej - 150%,
4) po 35 latach czynnej służby wojskowej - 200%,
5) po 40 latach czynnej służby wojskowej - 300%
- miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym.
Z kolei na podstawie ust. 2 powołanego przepisu Minister Obrony Narodowej miał określić, w drodze rozporządzenia, okresy wliczane do okresu czynnej służby wojskowej, od którego zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej, oraz tryb jej obliczania i wypłacania, sposób dokumentowania tych okresów oraz postępowania w przypadku zbiegu prawa do kilku nagród, a także termin wypłacania nagrody, uwzględniając okresy służby, pracy i nauki powodujące nabycie prawa do nagrody jubileuszowej i potrzeby Sił Zbrojnych.
Na podstawie powyższej delegacji zostało wydane wzmiankowane rozporządzenie z 2023r. Zgodnie z jego § 6 ust. 1 żołnierzowi zawodowemu, który w związku z udokumentowaniem okresu zaliczanego do okresu służby, o którym mowa w § 2 ust. 1, nabył prawo do kilku nagród jubileuszowych, przysługuje tylko jedna nagroda jubileuszowa - w najwyższej wysokości. Z kolei ust. 2 powołanego przepisu stanowi, że jeśli żołnierz zawodowy w ciągu 12 miesięcy od dnia nabycia prawa do niższej nagrody, uzyskanej w okolicznościach określonych w ust. 1, nabędzie prawo do nagrody jubileuszowej w wyższej wysokości, to wypłaca mu się z tego tytułu tylko wyrównanie do wysokości nagrody wyższej.
W niniejszej sprawie skarżący na podstawie decyzji z dnia 4 kwietnia 2023r. nabył prawo do nagrody jubileuszowej w wysokości 75% miesięcznego uposażenia (nagroda niższa) z dniem 17 września 2021r. Nabycie prawa do nagrody jubileuszowej niższej nastąpiło na skutek dostarczenia przez skarżącego świadectw pracy (wniosek z dnia 3 marca 2023r.), które doprowadziły do zmiany daty początkowej okresu czynnej służby, gdyż do okresu czynnej służby zostały wliczone zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy przez skarżącego. Nagroda jubileuszowa niższa została skarżącemu wypłacona. W dniu 4 stycznia 2024r. skarżący ponownie wystąpił z wnioskiem o zaliczenie do okresu czynnej służby zakończonego okresu zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy udokumentowanego świadectwem pracy. Decyzją z dnia 8 lutego 2024r. ponownie został zmieniony skarżącemu okres czynnej służby, który aktualnie datuje się na 19 listopada 1998r. W związku z powyższym okazało się, że skarżący w dniu 19 listopada 2023r. nabył prawo do nagrody jubileuszowej w wysokości 100% uposażenia należnego za ostatni miesiąc pełnienia służby (nagrody wyższej). Organ, interpretując §6 rozporządzenia z 2023r. jedynie wyrównał skarżącemu wysokość uprzednio wypłaconej nagrody jubileuszowej niższej do wysokości nagrody wyższej, co okazało się istotą sporu w niniejszej sprawie.
Na wstępie rozważań należy zasygnalizować, że zgodnie z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Natomiast art. 24 Konstytucji RP stanowi, że praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej. Państwo sprawuje nadzór nad warunkami wykonywania pracy. Z kolei art. 64 ust. 2 Konstytucji RP wprowadza gwarancje dla ochrony m.in. własności i innych prawa majątkowe. Prawo do nagrody jubileuszowej zostało przyznane żołnierzowi w art. 444 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny. Po upływie ściśle określonego okresu służby żołnierz nabywa to prawo, a więc niewątpliwie prawo do nagrody jubileuszowej należy do praw majątkowych.
W doktrynie na tle interpretacji art. 64 Konstytucji RP wskazuje się, że "w przypadku innych niż własność praw majątkowych ustawodawca ma znacznie szerszy zakres swobody regulacyjnej, a więc możliwości ingerencji w ich zakres i normatywną treść (zob. też wyrok SK 49/05, pkt III.5). Nie ulega jednak wątpliwości, że zawsze jest konieczne dochowanie ustawowej podstawy ograniczeń, zachowanie związku tych ograniczeń z realizacją wartości konstytucyjnych wskazanych w art. 31 ust. 3, a także poszanowanie konsekwencji zasady proporcjonalności".( L. Garlicki, S. Jarosz-Żukowska [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, red. M. Zubik, Warszawa 2016, art. 64). Istotne jest również, że nagroda jubileuszowa nie jest świadczeniem powszechnym, przysługującym wszystkim pracownikom. Nagroda jubileuszowa przysługuje tylko tym pracownikom, których pracodawca do wypłaty takiego świadczenia jest zobowiązany, oczywiście po spełnieniu określonych warunków. Pozostali pracownicy nie uzyskują prawa do dodatkowego świadczenia w postaci nagrody jubileuszowej po przepracowaniu pewnego okresu (Postanowienie TK z 5.12.2023 r., SK 54/21, OTK-A 2023, nr 104). W odniesieniu do żołnierzy zawodowych takie uprawnienie do nagrody jubileuszowej zostało przyznane przez ustawodawcę. Co więcej w rozporządzeniu z 2023r. oraz poprzedzającym go rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1918) wyraźnie wskazano okresy, które są zaliczane do czynnej służby wojskowej. W obu powołanych rozporządzeniach do czynnej służby wojskowej zalicza się zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy. Stąd biorąc pod uwagę powyższe prawo do nagrody jubileuszowej żołnierza zawodowego należy do innych praw majątkowych, o których mowa w art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, a jednocześnie należy do praw słusznie nabytych.
Istotą zasady praw słusznie nabytych jest zakaz stanowienia przepisów arbitralnie znoszących lub ograniczających prawa podmiotowe przysługujące jednostce lub innym podmiotom prywatnym występującym w obrocie prawnym (por. np. wyroki Trybunału z: 22 czerwca 1999 r., sygn. K 5/99, OTK ZU nr 5/1999, poz. 100 i 4 stycznia 2000 r., sygn. K 18/99, OTK ZU nr 1/2000, poz. 1). Zasada ta chroni prawa podmiotowe i maksymalnie ukształtowane ekspektatywy tych praw (por. np. wyrok Trybunału z 24 października 2000 r., sygn. SK 7/00, OTK ZU nr 7/2000, poz. 256). Odnosi się zatem do przypadków, w których spełnione zostały wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe nabycia prawa pod rządami danej ustawy bez względu na późniejsze zmiany prawne. Co ciekawe w odniesieniu do praw emerytalno-rentowych Trybunał Konstytucyjny (wyrok TK z 17 listopada 2003 r., sygn. K 32/02, OTK 9/A/2003, poz. 93). (Wyrok TK z 7.04.2011 r., K 4/09, OTK-A 2011, nr 3, poz. 20) wskazuje, ochronie podlegają zarówno prawa nabyte wskutek skonkretyzowanych decyzji przyznających świadczenia, jak i prawa nabyte in abstracto zgodnie z ustawą przed zgłoszeniem wniosku o ich przyznanie. Ochronie konstytucyjnej podlegają jednak tylko prawa nabyte "słusznie". Wykluczone jest tym samym stosowanie zasady ochrony praw nabytych uzyskanych z naruszeniem zasady sprawiedliwości społecznej albo w sposób niedopuszczalny w demokratycznym państwie prawnym.
Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wyjaśniał, że ochrona praw słusznie nabytych nie jest równoznaczna z nienaruszalnością tych praw, tj. że zasada ta nie ma charakteru absolutnego i nie wyklucza wprowadzania przepisów prawnych mniej korzystnych dla jednostek, jeżeli przemawia za tym jakaś inna wartość konstytucyjna. W sytuacji kolizji zasady ochrony praw słusznie nabytych i innej zasady konstytucyjnej może zatem wystąpić konieczność przyznania pierwszeństwa innej zasadzie i dopuszczenia w określonym zakresie do ingerencji w sferę praw nabytych (por. wyroki z: 27 lutego 2002 r., sygn. K 47/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 6, 16 czerwca 2003 r., sygn. K 52/02, OTK ZU nr 6/A/2003, poz. 54). Niedopuszczalne jest natomiast całkowicie arbitralne i nieproporcjonalne ograniczanie praw nabytych; mogą one natomiast być uszczuplane "w szczególnych okolicznościach" nie tylko z uwagi na wartości konstytucyjne, ale nawet ze względu na pewne okoliczności gospodarczo-społeczne.
Trybunał wskazywał także, że ocena dopuszczalności ograniczeń praw podmiotowych wymaga rozważenia: "1) czy wprowadzone ograniczenia znajdują podstawę w innych normach, zasadach lub wartościach konstytucyjnych; 2) czy istnieje możliwość realizacji danej normy, zasady lub wartości konstytucyjnej bez naruszenia praw nabytych; 3) czy wartościom konstytucyjnym, dla realizacji których prawodawca ogranicza prawa nabyte, można w danej konkretnej sytuacji przyznać pierwszeństwo przed wartościami znajdującymi się u podstaw zasady ochrony praw nabytych; 4) czy prawodawca podjął niezbędne działania mające na celu zapewnienie jednostce warunków do przystosowania się do nowej regulacji" (wyrok TK z 17 listopada 2003 r., sygn. K 32/02, OTK 9/A/2003, poz. 93). (Wyrok TK z 7.04.2011 r., K 4/09, OTK-A 2011, nr 3, poz. 20).
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że prawo do nagrody jubileuszowej żołnierza zawodowego jest prawem majątkowym powstającym na skutek upływu czasu czynnej służby w wojsku – wprost wprowadza to prawo ustawa. Nie sposób twierdzić, że przyznanie tego prawa jest sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej, czy jest to niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa. W sytuacji klasycznej żołnierz rozpoczynając służbę powinien załączyć do swojej dokumentacji personalnej wszelkie świadectwa pracy, które dokumentują zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy. W takiej niejako klasycznej sytuacji wypłacane są żołnierzowi nagrody jubileuszowe po upływie stosownego okresu, przewidzianego w art. 444 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny z uwzględnieniem okresów wliczonych do okresu czynnej służby. Jednak na podstawie rozporządzenia z 2023r. ta klasyczna reguła ulega zmianie w sytuacji, gdy żołnierz dokumentuje okresy zaliczane do okresu służby w taki sposób, że jednocześnie nabywa prawo do kilku nagród jubileuszowych. Wówczas bowiem, zgodnie z powołanym rozporządzeniem żołnierzowi przysługuje tylko jedna nagroda jubileuszowa, w najwyższej wysokości. Żołnierz traci więc prawo do wcześniejszych (niższych) nagród jubileuszowych, tylko z tego powodu, że w późniejszym okresie doręczył organowi świadectwa pracy. Traci więc prawo słusznie nabyte po wymaganym okresie służby. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie ma żadnych podstaw uzasadniających ingerencję Ministra Obrony Narodowej w tak ukształtowane na podstawie ustawy o obronie Ojczyzny prawa do nagrody jubileuszowej, jako prawa słusznie nabytego. Ograniczenie to przede wszystkim nie znajduje żadnej podstawy w innych normach, zasadach lub wartościach konstytucyjnych w sytuacji, gdy samo nabycie nastąpiło w momencie służby wojskowej. Odmiennie należałoby bowiem podejść do tego zagadnienia, w sytuacji, gdyby nabycie prawa do nagrody jubileuszowej przypadałoby na dzień, w którym konkretna osoba nie była jeszcze żołnierzem zawodowym lub już nie byłaby żołnierzem zawodowym (zob. postanowienie TK z 5.12.2023 r., SK 54/21, OTK-A 2023, nr 104). Natomiast niewątpliwie mamy do czynienia z prawem słusznie nabytym, gdy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej następuje w okresie czynnej służby żołnierza zawodowego, a więc w czasie jego służby w wojsku.
Należy ponadto podkreślić, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że z punktu widzenia podstawowych zasad sprawiedliwości i zasad prawidłowej legislacji nie może być utrzymywany w systemie mechanizm prowadzący de facto do kreacji pozornego prawa majątkowego, czyli prawa, które powstając staje się od razu nieskuteczne (OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 97). Stąd nie sposób uznać za dopuszczalne pozbawienie prawa do niższej nagrody jubileuszowej żołnierza, które zostało przez niego nabyte w czasie pełnienia służby wojskowej, z uwagi na fakt, że doniósł w późniejszym okresie świadectwa pracy uprawniające go jednocześnie do nagrody jubileuszowej wyższej. Taki mechanizm niewątpliwie prowadzi do pozorności prawa do nagrody jubileuszowej niższej.
Należy również zwrócić uwagę na wyartykułowaną w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadę równości.
W doktrynie (L. Garlicki, M. Zubik [w:] M. Derlatka, K. Działocha, S. Jarosz-Żukowska, A. Łukaszczuk, P. Sarnecki, W. Sokolewicz, J. Trzciński, M. Wiącek, K. Wojtyczek, L. Garlicki, M. Zubik, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Warszawa 2016, art. 32.) wskazuje się, że "w polskim orzecznictwie konstytucyjnym charakter "klasyczny" przysługuje niezmiennie formule, użytej w orzeczeniu z 9 marca 1988 r. (U 7/87): "konstytucyjna zasada równości wobec prawa (...) polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo. A więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących". Była ona wielokrotnie powtarzana w orzecznictwie TK (np. – w początkach obowiązywania obecnej konstytucji – wyroki z 6 maja 1998 r., K 37/97; z 20 października 1998 r., K 7/98; z 17 maja 1999 r., P 6/98, a w ostatnim okresie – m.in. wyroki z 21 stycznia 2014 r., SK 5/12, pkt III.3.6.2; 13 maja 2014 r., SK 61/13, pkt III.4.1; 21 lipca 2014 r., K 36/13, pkt III.2.1–2), a także NSA (np. uchwała z 22 maja 2000 r., OPK 1/00, ONSA 2000, nr 4, s. 133). W podobny sposób określił zasadę równości SN, wskazując, że oznacza ona "równe traktowanie obywateli znajdujących się w tej samej sytuacji prawnej" (np. uchwała z 16 marca 2000 r., I KZP 56/99, OSNKW 2000, z. 3–4, s. 21)" Należy przy tym nadmienić, że w świetle art. 32 ust. 1 Konstytucji dopuszcza się możliwość odmiennego traktowania podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji, ale musi to być uzasadnione. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz doktrynie mówi się więc o następujących kryteriach dopuszczalnego zróżnicowania: "1) relewantności zróżnicowania – wprowadzane zróżnicowania muszą "pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma oraz służyć realizacji tego celu i treści. Innymi słowy, wprowadzane zróżnicowania muszą mieć charakter racjonalnie uzasadniony, a nie wolno ich dokonywać według dowolnie ustalonego kryterium"; 2) proporcjonalności argumentów przemawiających za wprowadzeniem zróżnicowania – "waga interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów normy, musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych"; 3) konstytucyjnej rangi argumentów przemawiających za wprowadzeniem zróżnicowania – "argumenty muszą pozostawać w jakimś związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych (...) Jedną z takich zasad konstytucyjnych jest zasada sprawiedliwości społecznej"." (L. Garlicki, M. Zubik [w:] M. Derlatka, K. Działocha, S. Jarosz-Żukowska, A. Łukaszczuk, P. Sarnecki, W. Sokolewicz, J. Trzciński, M. Wiącek, K. Wojtyczek, L. Garlicki, M. Zubik, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Warszawa 2016, art. 32).
W niniejszej sprawie należy więc dokonać porównania pomiędzy sytuacją żołnierza, który od samego początku służby zawodowej przedkłada dotychczasowe świadectwa pracy, na podstawie których okres zatrudnienia wlicza się mu do okresu czynnej służby oraz sytuacją żołnierza, który świadectwa te donosi w późniejszym okresie, w taki sposób, że po zaliczeniu okresów zatrudnienia do czynnej służby żołnierz ten nabywa jednocześnie prawo do kilku nagród jubileuszowych, przy czym zarówno w pierwszej, jak i drugiej sytuacji prawo do nagrody jubileuszowej powstaje w czasie faktycznej służby żołnierza. Sąd w niniejsze sprawie nie widzi żadnej uzasadnionej przyczyny zróżnicowanego traktowania tych modelowych sytuacji dwóch żołnierzy. Przede wszystkim nieznany pozostaje cel, któremu ma służyć powyższe zróżnicowanie, który co więcej byłby uzasadniony konstytucyjnie. W takiej samej bowiem sytuacji obaj żołnierze, na podstawie wcześniejszych okresów zatrudnienia przed czynną służba wojskową nabywają prawo do nagrody jubileuszowej, przy czym jednemu wypłaca się te nagrody w kolejności związanej w upływem czasu, a drugiemu odmawia się prawa do wcześniejszych nagród jubileuszowych, których nabycie przypada na okres czynnej służby wojskowej. Zdaniem Sądu takie zróżnicowanie sytuacji prawnej obu podmiotów jest nieuzasadnione. Należy przy tym zaznaczyć, że możliwość zaliczenia zakończonych okresów zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy przed czynną służbą wojskową powstała dopiero na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. 729 z późn. zm.). W akcie prawnym tym w jego § 4 wprowadzono regulację, że żołnierz zawodowy, który w związku z wejściem w życie przepisów umożliwiających zaliczanie do stażu służby okresów dotychczas nie podlegających uwzględnieniu przy nabyciu prawa do nagrody jubileuszowej osiągnął staż służby dłuższy od wymaganego, prawo do nagrody jubileuszowej nabywa w dniu wejścia w życie tych przepisów. Dalej przepis ten stanowił, że jeżeli w okolicznościach, o których mowa w ust. 1, osiągnięty staż służby uprawnia jednocześnie do kilku nagród jubileuszowych, żołnierzowi zawodowemu wypłaca się tylko jedną nagrodę, w najwyższym wymiarze. W razie nabycia prawa do nagrody jubileuszowej wyższego stopnia w ciągu 12 miesięcy od dnia nabycia prawa do niższej nagrody, uzyskanej w okolicznościach określonych w ust. 1 i 2, żołnierzowi zawodowemu przysługuje z tego tytułu tylko wyrównanie do wysokości nagrody wyższej.
Należy zaznaczyć, że w momencie wprowadzania tychże przepisów rozporządzenia z 2000r. taka regulacja była uzasadniona, gdyż regulowała prawo do nagrody jubileuszowej w sposób odmienny od dotychczasowych regulacji poprzez umożliwienie zaliczania do stażu czynnej służby wojskowej okresów pełnego zatrudnienia wykonywanego u innego pracodawcy. Co więcej takie ograniczenie prawa nabytego wydaje się, że było uzasadnione choćby ze względu na równowagę finansową państwa i zapobieganie nadmiernemu zadłużaniu się państwa. W ściśle określonym momencie czasu – w momencie wejścia w życie powyższego rozporządzenia – spowodowałoby nadmierne obciążenie budżetu z uwagi na konieczność wypłaty nagrody jubileuszowej od ręki dużej liczbie zawodowych żołnierzy. Obecnie utrzymywanie tej regulacji należy uznać na godząca w ochronę praw majątkowych słusznie nabytych, jak również w ochronę pracy, o której mowa w art. 24 Konstytucji.
Kolejną kwestią budząca kontrowersję w niniejszej sprawie jest problem delegacji ustawowej na podstawie której zostało wydane rozporządzenie z 2023r. Zgodnie bowiem z art. 444 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, okresy wliczane do okresu czynnej służby wojskowej, od którego zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej, oraz tryb jej obliczania i wypłacania, sposób dokumentowania tych okresów oraz postępowania w przypadku zbiegu prawa do kilku nagród, a także termin wypłacania nagrody, uwzględniając okresy służby, pracy i nauki powodujące nabycie prawa do nagrody jubileuszowej i potrzeby Sił Zbrojnych. Stąd Minister miał jedynie prawo do uregulowania postępowania w przypadku zbiegu prawa do kilku nagród, a nie do odbierania powstałego w okresie służby prawa do nagrody jubileuszowej.
Ostatnim argumentem przemawiającym, zdaniem Sądu, za zasadnością skargi jest różnica w budowie rozporządzenia z 2023r. oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1918), które obowiązywało do 18 kwietnia 2023r. Zgodnie z § 5 rozporządzenia z 2004r. żołnierz zawodowy nabywał prawo do nagrody jubileuszowej, z zastrzeżeniem § 6 i 7, w dniu upływu okresu służby uprawniającego do nagrody. Z uwagi na posłużenie się przez prawodawcę zwrotem "z zastrzeżeniem § 6 i 7" należało wnosić z literalnego brzmienia tegoż przepisu, że w sytuacji określonej w § 6 i 7 tegoż rozporządzenia z 2004r. żołnierz nabywał prawo do nagrody jubileuszowej w innym terminie. Z kolei § 6 ust. 1 rozporządzenia z 2004r. stanowił, że żołnierzowi zawodowemu, który w związku z udokumentowaniem okresu zaliczanego do okresu służby, o którym mowa w § 2 ust. 1, nabył prawo do kilku nagród jubileuszowych, przysługuje tylko jedna nagroda jubileuszowa, w najwyższej wysokości. Dalej przepis ten stwierdzał, iż w razie nabycia prawa do nagrody jubileuszowej w wyższej wysokości w ciągu 12 miesięcy od dnia nabycia prawa do niższej nagrody, uzyskanej w okolicznościach określonych w ust. 1, żołnierzowi zawodowemu wypłaca się z tego tytułu tylko wyrównanie do wysokości nagrody wyższej. Z kolei § 7 rozporządzenia z 2004r. przewidywał, iż żołnierzowi zawodowemu uprawnionemu do emerytury lub renty wypłaca się nagrodę jubileuszową w dniu zwolnienia ze służby, jeżeli w tym dniu brakuje mu do wymaganego okresu służby nie więcej niż 12 miesięcy.
Obecnie obowiązujące rozporządzenia z 2023r. nie zawiera już treści tożsamej z treścią § 5 rozporządzenia z 2004r. Prawodawca nie wprowadził więc wprost tej regulacji, a więc nabycie prawa do nagrody jubileuszowej następuje zawsze w dniu upływu okresu służby uprawniającego do nagrody.
W niniejszej sprawie skarżący nabył prawo do nagrody jubileuszowej niższej w dniu 17 września 2021r. Z kolei prawo do nagrody jubileuszowej wyższej skarżący nabył 19 listopada 2023r. Zgodnie z § 6 ust. 2 obecnie obowiązującego rozporządzenia z 2023r. jeśli żołnierz zawodowy w ciągu 12 miesięcy od dnia nabycia prawa do niższej nagrody, uzyskanej w okolicznościach określonych w ust. 1, nabędzie prawo do nagrody jubileuszowej w wyższej wysokości, to wypłaca mu się z tego tytułu tylko wyrównanie do wysokości nagrody wyższej. Niewątpliwie w niniejszej sprawie minęło 12 miesięcy od dnia nabycia przez skarżącego prawa do nagrody jubileuszowej niższej. Stąd zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu nie ma on w niniejszej sprawie zastosowania, a skarżącemu powinna zostać wypłacona w całości nagroda jubileuszowa wyższa.
Nie można zgodzić się z organem, że na potrzeby stosowania § 6 ust. 2 rozporządzenia z 2023r. przez pojęcie "w ciągu 12 miesięcy od dnia nabycia prawa" użyte w niniejszym przepisie należy rozumieć jako "w ciągu 12 miesięcy od dnia udokumentowanie tegoż prawa". Jest to po prostu sprzeczne z literalną wykładnią tego przepisu, która jest jasna i nie budzi wątpliwości. Trafne jest z kolei spostrzeżenie organu, że § 6 rozporządzenia z 2023r. stanowi wyjątek od reguły i stąd jako regulację wyjątkową należy go traktować. Interpretacja wyjątku musi z kolei być wykładnią literalną, ścisłą, a sam wyjątek nie podlega wykładni rozszerzającej. Skoro więc w niniejszej sprawie upłynęło więcej niż 12 miesięcy od dnia nabycia przez skarżącego prawa do nagrody niższej to nie można w stosunku do niego stosować § 6 ust. 2 rozporządzenia z 2023r. Nie ma również znaczenia, że w uzasadnieniu projektu rozporządzenia z 2023r. Minister nie wskazał, że pominięcie treści § 5 rozporządzenia z 2004r. ma pociągać za sobą jakieś konsekwencje. Skoro prawodawca nie powtórzy wprost treści §5 z rozporządzenia z 2004r. w rozporządzeniu z 2023r. to ma to swój własny sens i wpływa na interpretacje przepisów. Należy także zwrócić uwagę, że rację ma organ, iż obecnie traci na znaczeniu sformułowanie użytek w § 6 ust. 2 rozporządzenia z 2023r. a odnoszące się do 12 miesięcy z uwagi na fakt, że zgodnie z art. 444 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny nagrody jubileuszowe przysługują w odcinkach co pięć lat. Sąd jednak w niniejszej sprawie nie analizuje racjonalności działania w tym przypadku prawodawcy. Natomiast wskazuje również na niekonstytucyjność rozwiązania różnicującego sytuację żołnierza zawodowego z punktu widzenia okoliczności kiedy zostały organowi dostarczone świadectwa pracy dokumentujące zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) w sprawie opłat za czynności adwokackie, na które składa się kwota w wysokości 480 zł. z tytułu postępowania przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji.