III SA/Kr 971/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-10-19
NSAAdministracyjneWysokawsa
rozgraniczenie nieruchomościpostępowanie administracyjnezawieszenie postępowaniazagadnienie wstępnesąd administracyjnyakta sprawyzasada dwuinstancyjnościprawo geodezyjne i kartograficznek.p.a.

WSA w Krakowie uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania rozgraniczeniowego, uznając, że organ odwoławczy nie mógł rozpoznać sprawy bez akt i nie odniósł się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, które utrzymało w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania rozgraniczeniowego. Sąd uznał, że organ odwoławczy nie mógł rozpoznać sprawy bez dostępu do akt administracyjnych, które zostały wypożyczone sądowi powszechnemu. Ponadto, organ odwoławczy nie odniósł się do kluczowych zarzutów podniesionych w zażaleniu, naruszając tym samym zasady postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 marca 2023 r. oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy Z. z dnia 3 października 2022 r., które orzekały o zawieszeniu postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy wydał zaskarżone postanowienie, nie dysponując aktami administracyjnymi sprawy, które zostały wypożyczone sądowi powszechnemu prowadzącemu postępowanie dotyczące wydania części nieruchomości. Brak akt uniemożliwił organowi odwoławczemu merytoryczne rozpoznanie sprawy i odniesienie się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, co stanowiło naruszenie przepisów k.p.a., w tym art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 § 3, art. 15 i art. 11 k.p.a. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie odniósł się do argumentów skarżących wskazujących na szerszy zakres przedmiotowy postępowania rozgraniczeniowego w porównaniu do sprawy cywilnej o wydanie części nieruchomości oraz na różnice w kręgu stron postępowania. Sąd wskazał również, że zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., musi warunkować samą możliwość rozpatrzenia sprawy, a nie tylko sposób jej rozpatrzenia. W związku z powyższymi naruszeniami, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może rozpoznać sprawy i wydać postanowienia, nie dysponując aktami administracyjnymi, co stanowi naruszenie przepisów postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak akt administracyjnych uniemożliwił organowi odwoławczemu merytoryczne rozpoznanie sprawy i odniesienie się do zarzutów zażalenia, co narusza przepisy k.p.a. i zasadę dwuinstancyjności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania następuje, gdy rozpatrzenie sprawy w ogóle zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Nie wystarczy, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy postanowienie organu pierwszej instancji lub uchyla je.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie postanowienia powinno zawierać odniesienie do zarzutów strony.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wymaga ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania wymaga od organu ustosunkowania się do wszystkich istotnych twierdzeń i zarzutów strony.

u.p.g.k. art. 29

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

u.p.g.k. art. 30

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

u.p.g.k. art. 36

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Sąd w sprawie o własność lub wydanie nieruchomości może orzec o rozgraniczeniu, jeśli jest to uzasadnione.

PPSA art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie dysponował aktami sprawy, co uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie zażalenia. Organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w zażaleniu, w tym do różnic w zakresie przedmiotowym i podmiotowym między postępowaniem administracyjnym a cywilnym. Postępowanie cywilne o wydanie części nieruchomości nie stanowiło zagadnienia wstępnego, od którego zależałoby samo rozpatrzenie sprawy rozgraniczeniowej.

Godne uwagi sformułowania

nie dysponując aktami głównymi sprawy dotyczącymi rozgraniczenia, organ II instancji nie mógł rozpoznać sprawy i odnieść się do zażalenia zakres badania przebiegu granic i ich ustalania jest znacznie szerszy niż w sprawie o wydanie pasa gruntu przez zagadnienie wstępne rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania [...] i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd, i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno 'zależeć' rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści

Skład orzekający

Ewelina Dziuban

sprawozdawca

Jakub Makuch

przewodniczący

Tadeusz Kiełkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności brak akt sprawy, nieodniesienie się do zarzutów strony oraz błędna wykładnia pojęcia zagadnienia wstępnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której akta sprawy administracyjnej zostały wypożyczone sądowi powszechnemu, co uniemożliwiło rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje kluczowe błędy proceduralne popełniane przez organy administracji, które mogą prowadzić do uchylenia ich decyzji. Jest to cenna lekcja dla prawników procesowych.

Organ odwoławczy wydał decyzję bez akt sprawy? Sąd administracyjny wyjaśnia, dlaczego to niedopuszczalne.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 971/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewelina Dziuban /sprawozdawca/
Jakub Makuch /przewodniczący/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
Art.  97  par. 1  pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi T. P. i W. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 marca 2023 r., nr SKO.GiK/4161/73/2022 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie rozgraniczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżących T. P. i W. P. solidarnie kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 24 marca 2023 r., nr SKO.GiK/4161/73/2022 na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy postawienie Wójta Gminy Z. z dnia 3 października 2022 r. znak: [...] orzekającego o zawieszeniu postępowania w sprawie rozgraniczenia działki nr 3 wobec działki nr 1 i działki nr 2, wszystkie położone w obrębie Z., gmina Z., w związku z wystąpieniem zagadnienia wstępnego.
Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wójt Gminy Z. w postanowieniu z dnia 3 października 2022 r. znak [...] orzekł o zawieszeniu postępowania w sprawie rozgraniczenia działki nr 3 (objętej KW [...]) wobec działki nr 1 (objętej KW [...]) i działki nr 5 (objętej KW [...]) położone w obr. Z., gm. Z. w związku z wystąpieniem zagadnienia wstępnego polegającego na prowadzeniu przed sądem powszechnym postępowania sygn. akt [...] dotyczącego cyt.: "sprawy o wydanie części nieruchomości składającej się z działki ew. o nr 1, znajdującą się pomiędzy granicą ew. działki 3 z działką numer 3 ..." (pkt 1 orzeczenia). W pkt 2 orzeczenia wezwano na zasadzie art. 100 k.p.a. wnioskodawców postępowania do przedłożenia prawomocnego orzeczenia właściwego sądu dotyczącego rozstrzygnięcia w ww. sprawie.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że na wniosek T. P. i W. P. postanowieniem z dnia 18 lipca 2022 r. (znak [...]) wszczęto postępowanie rozgraniczeniowe działki nr 3 wobec działki nr 1 obr. Z., rozszerzone postanowieniem (znak [...]) z dnia 9 września 2022 r. o rozgraniczenie działki nr 3 wobec działki nr 2 (jednopunktowo) obr. Z., gmina Z.
W trakcie prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego jedna ze stron poinformowała organ o prowadzonym przed sądem powszechnym postępowaniu o sygn. akt [...]. Sąd Rejonowy [...] w K. w piśmie z dnia 22 września 2022 r. dot. sprawy z powództwa M. P. przeciwko T. P. i W. P. (sygn. akt [...]) zwrócił się do organu o nadesłanie akt postępowania rozgraniczeniowego znak [...]. Jednocześnie poinformowano, że postępowanie jest na etapie po przeprowadzeniu dowodów z większości świadków, po przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego geodety w zakresie identyfikacji przedmiotu sporu oraz położenia ogrodzenia w terenie (k. 10 a.a.).
W związku z powyższym, po analizie ww. pisma, organ I instancji orzekł o zawieszeniu postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd zagadnienia wstępnego w postępowaniu sygn. akt [...].
W zażaleniu od powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że toczące się w sądzie powszechnym postępowanie dotyczy wydania pasa gruntu, a nie rozgraniczenia. Dopiero zatem po ustaleniu granic można orzekać odnośnie wydania pasa gruntu, gdyż dopiero wtedy jest ustalona granica, jak też zasięg prawa własności poszczególnych stron postępowania. Nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest to, że zakres badania przebiegu granic i ich ustalania jest znacznie szerszy niż w sprawie o wydanie pasa gruntu. Badane są różne zarzuty, wszystkie dostępne dokumenty, a nie jedynie brana jest pod uwagę obecna granica ewidencyjna, ale również zdjęcia lotnicze, wcześniejsze mapy, przeprowadzone pomiary etc. Oprócz tego zwrócono uwagę na fakt, że w postępowaniu zawisłym przed sądem powszechnym stronami są M. P. oraz W. P. i T. P., a już w przedmiotowym postępowaniu stronami są chociażby właściciele działki o nr 4 jak też właściciele nieruchomości wynikających z wykazu zmian gruntowych, na co w swoim piśmie z dnia 08.09.2022 roku zwracał uwagę Wójt Gminy Z. Wskazano, że okoliczność ta również przemawia za tym, aby postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się, a nie uległo one zawieszeniu.
Przesyłając zażalenie do SKO w piśmie z dnia 24 października 2022 r. organ I instancji wskazał, że akta sprawy zostały przesłane do sądu powszechnego (do sygn. akt [...]) pismem z dnia 3 października 2022 r. ( k. 14 a.a.)
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w powołanym na wstępie postanowieniu z dnia 24 marca 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowej spór co do przebiegu granicy dotyczy granicy pomiędzy działkami nr 3 i nr 1 oraz 3 wobec działki 2.
Natomiast z akt sprawy wynika, a dokładniej z pisma Sadu Rejonowego [...] w K. I Wydział Cywilny z dnia 22.09.2022 r., że sąd prowadzi postępowanie (sygn. akt [...]) z powództwa M. P. przez T. P. i W. P. o wydanie części nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr 1 obręb Z., znajdującą się pomiędzy działka ewidencyjną nr 3 a działka nr 1.
W związku z powyższym, zdaniem Kolegium, postępowanie w tej sprawie należało zawiesić do czasu rozstrzygnięcia przez sąd zagadnienia wstępnego w postępowaniu sygn. akt [...].
W ocenie organu II instancji nieuzasadnione byłoby bowiem założenie, że wynik postępowania przed sądem powszechnym o wydanie części nieruchomości pozostaje bez wpływu na wynik postępowania rozgraniczeniowego w odniesieniu do przebiegu granicy pomiędzy tymi samymi nieruchomościami prowadzonego przez organ administracji. Zdaniem Kolegium związek ten jest bezpośredni, a pomiędzy rozstrzygnięciem zapadłym przed sądem, a rozstrzygnięciem przedmiotowej sprawy przez organ administracji zachodzi zależność tego rodzaju, że sprawa administracyjna nie powinna zostać rozstrzygnięta w sposób nieuwzględniający rozstrzygnięcia sądowego.
Od powyższego rozstrzygnięcia pismem z dnia 29 marca 2023 r. wniesiono skargę do WSA w Krakowie.
W skardze zarzucono zarzucając naruszenie następujących przepisów:
1.prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 77 § l oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny zebranego materiału
dowodowego, w szczególności poprzez zaniechanie zgromadzenia dowodów, które potwierdzałyby, że faktycznie postępowanie winno być zawieszone, że okoliczności sprawy i konieczność rozszerzenia kręgu osób, których nie ma w postępowaniu cywilnym; art. 97 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i błędną wykładnię, polegająca na tym, iż został wyrażony pogląd, że w tym konkretnym przypadku przepis ten winien mieć zastosowanie; art. 107 § 3 k.p.a. polegające na wybiórczym sposobie sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i nie odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżących zgłoszonych odwołaniu ;
2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 29 i 30 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez ich pominięcie.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że orzekające w tej sprawie organy uchybiły regulacji art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. albowiem, zaniechały zgromadzenia dowodów, które potwierdzałyby, że postępowanie powinno być zawieszone, poprzestając jedynie na treści pisma złożonego przez M. P. Brak powyższych dowodów w aktach postępowania organ II instancji skwitował stwierdzeniem, iż istnieje związek pomiędzy postępowaniem o wydanie pasa gruntu, a przebiegiem granicy ustalanym w postępowaniu rozgraniczeniowym, że postępowanie o wydanie pasa gruntu będzie miało wpływ na postępowanie rozgraniczeniowe. Z powyższym nie sposób się zgodzić albowiem bez wątpienia to dla postępowania o wydanie pasa gruntu istotnym jest ustalenie w pierwszej kolejności przebiegu granicy, która jest sporna i postawienie przez organ II instancji takiej tezy, jest odwróceniem konieczności przebiegu postępowań. Dlatego też zupełnie gołosłownym zatem wydaje się być stanowisko organu II instancji, który bez żadnego uzasadnienia powiela równie bezzasadne stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym przesłanka prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego jest zakończenie postępowania dotyczącego wydania spornego pasa gruntu.
Abstrahując jednak od powyższego, w skardze wskazano, że w niniejszej sprawie zabrakło również wykazania, iż o sporną część nieruchomości między stronami toczy się spór, który jest znacznie szerszy, niż ten dotyczący wydania pasa nieruchomości, że w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia jest dużo większy zakres przedmiotowy i podmioty niż w postępowaniu o wydanie pasa gruntu. Przyjęte przez organ II instancji rozwiązanie jest jedynie prostym powieleniem stanowiska organu I instancji, bez odniesienia się przy tym do szeregu okoliczności na które wskazywali w tym zakresie w złożonym odwołaniu skarżący.
Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz odwołujących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
SKO w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie.
Odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia 4 października 2023 r., SKO w Krakowie w piśmie z dnia 6 października 2023 r. wyjaśniło, że akta administracyjne dot. postępowania rozgraniczeniowego znak [...] zostały przesłane w dniu 3 października 2022 r. do sądu powszechnego do postępowania o sygnaturze [...] i do dnia 12 października 2023 r. akta te nie zostały zwrócone organowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jego podejmowaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego. Należy również podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając niniejszą sprawę, sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Po pierwsze organ II instancji wydał zaskarżone postanowienie nie dysponując aktami administracyjnymi sprawy dotyczącymi postępowania w przedmiocie rozgraniczenia. Powyższe wynika z pisma organu I instancji z dnia 3 października 2022 r. (k. 2 a.a.), pisma z dnia 24 października 2022 r. (k. 14 a.a.) oraz z odpowiedzi SKO przesłanej do tut. sądu za pismem z dnia 13 października 2023 r.
Organ II instancji orzekł o konieczności zawieszenia postępowania rozgraniczeniowego, gdyż wydanie orzeczenia merytorycznego w tej sprawie jest uwarunkowane uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego przez sąd powszechny. Powyższe zostało stwierdzone tylko w oparciu o zalegające w aktach sprawy postanowienie organu I instancji oraz pismo z sądu powszechnego z dnia 22 września 2022 r. (k. 10 a.a.), gdyż za pismem organu I instancji z dnia 3 października akta dotyczące rozgraniczenia w postępowaniu administracyjnym zostały wypożyczone sądowi powszechnemu rozpinającemu sprawę o wydanie nieruchomości.
Nie dysponując aktami głównymi sprawy dotyczącymi rozgraniczenia, organ II instancji nie mógł rozpoznać sprawy i odnieść się do zażalenia od postanowienia organu I instancji, czym naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 15 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a.
W zażaleniu szczegółowo wyjaśniono m.in., że zakres badania przebiegu granic i ich ustalania jest znacznie szerszy niż w sprawie o wydanie pasa gruntu. Badane są różne zarzuty, wszystkie dostępne dokumenty, a nie jedynie brana jest pod uwagę obecna granica ewidencyjna, ale również zdjęcia lotnicze, wcześniejsze mapy, przeprowadzone pomiary etc. Oprócz tego zwrócono uwagę na fakt, że w postępowaniu zawisłym przed sądem powszechnym stronami są M. P. oraz W. P. i T. P., a już w przedmiotowym postępowaniu stronami są chociażby właściciele działki o nr 4 jak też właściciele nieruchomości wynikających z wykazu zmian gruntowych. Organ odwoławczy nie odniósł się do tych zarzutów i nie przeanalizował kwestii realnego wpływu jednego postępowania na drugie. Przypomnieć w tym miejscu należy, że obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu postanowienia jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 1998 r., I SA/Lu 21/98, opubl. w CBOSA). Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA 9 kwietnia 2001 r., V SA 1611/00, LEX nr 80635). Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy lub twierdzenia uważane przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę (por. wyrok WSA w Poznaniu z 2 lipca 2020 r., II SA/Po 1038/19, opubl. w CBOSA). Z zasadą przekonywania ściśle się wiąże wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zgodnie z tą zasadą rolą organu odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy już uprzednio rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez stosowne organy, ale konieczne jest aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego, tak by dwukrotnie oceniono dowody, przeanalizowano wszystkie argumenty (por. wyrok NSA z 17 maja 2011 r., II OSK 672/10, opubl. w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy powielił stanowisko organu pierwszej instancji, nie odnosząc się do zarzutów zażalenia, a także nie czyniąc jakichkolwiek własnych ustaleń w sprawie, co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności.
W konsekwencji uchybienia art.15 k.p.a. doszło także do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. albowiem bez przeprowadzenia merytorycznej oceny istotnych okoliczności sprawy, dowodów zgromadzonych w aktach sprawy rozgraniczeniowej jak i przepisów prawa utrzymano w mocy rozstrzygniecie organu pierwszej instancji.
Z wyżej wymienionych przyczyn zapadłe sprawie rozstrzygnięcie uznano za wadliwe.
Nadto już z samego porównania zakresu przedmiotowego sprawy sądowej i administracyjnej widać, że zakresy te nie są tożsame – sprawa przed sądem cywilnym ([...]) dotyczy bowiem wydania części nieruchomości składającej się z dz. ew. nr 1, a zawisły przed organami administracyjnymi spór graniczny odnosi się do przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 3 i 1 oraz 3 i dz. 2. Nadto z treści przepisu art. 36 ustawy z dnia 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1752) wynika, że sąd może dokonać (wyjątkowo) w postępowaniu procesowym, rozgraniczenia nieruchomości jeśli wydanie nieruchomości jest żądaniem głównym i samodzielnym, zaś rozgraniczenie ma charakter pomocniczy. Ma to miejsce np. w przypadku zagarnięcia gruntu przez osobę nieuprawnioną. Natomiast, jeśli przyczyną żądań jest sama sporność granicy, to właściwym jest do rozstrzygnięcia tryb nieprocesowy. Czym innym jest sprawa o własność lub wydanie nieruchomości (gdzie pomocniczo stosuje się rozgraniczenie), a czym innym jest sprawa o rozgraniczenie w rozumieniu art. 29 Prawo geodezyjnego i kartograficznego. W tym ostatnim przypadku chodzi o ustalenie przebiegu granic poprzez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 05 czerwca 2014 r. IV SA/Po 82/14, lex 1479893; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia II SA/Bk 594/19, baza CBOSA).
Na marginesie powyższych wywodów, warto również zaakcentować, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już, że sprawą o rozgraniczenie jest sprawa, w której przyczyną konfliktu i istotą sporu jest przebieg granicy, natomiast kwestia własności gruntu przyległego do tej granicy stanowi przesłankę rozstrzygnięcia, czyli ma charakter wtóry, jeżeli ponadto sporny grunt z uwagi na swą powierzchnię, zwłaszcza w zestawieniu całej nieruchomości i swój kształt jest tematycznie związany z granicą (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2000 r., I CKN 723/98 nie publ.). Stosownie do art. 29 ust. 1 u.p.g.k., rozgraniczenie ma na celu ustalenie przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów.
Przewidziana w art. 36 u.p.g.k. możliwość orzekania przez sąd właściwy w sprawie o własność lub wydanie nieruchomości albo jej części, o rozgraniczeniu nieruchomości, zachodzi jedynie wówczas, gdy do istoty sporu należy problem własności części nieruchomości, czy też przygranicznego pasa gruntu, zaś ustalenie granicy ma charakter wtórny. Czym innym jest sprawa o własność lub o wydanie nieruchomości, w ramach której sąd posiada możliwość uwzględnienia stanów prawnych w dacie orzekania, a czym innym sprawa o rozgraniczenie nieruchomości w przywołanym wyżej rozumieniu, wynikającym z art. 29 u.p.g.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 1997 r., I CZ 125/97, nie publ.; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2007 r., IV CSK 267/07 nie publ.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2013 r., II CSK 571/12, nie publ.).
Nadto zgodnie z orzecznictwem zapadłym na kanwie wykładni leżącego u podstaw wydania zaskarżonego orzeczenia, należy wskazać, że: w świetle art. 97 § 1 pkt 4 KPA od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno "zależeć" rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści, (...) ponieważ prejudycjalność zachodzi tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Istota kwestii prejudycjalnej wyraża się więc w tym, że brak jej uprzedniego rozstrzygnięcia wyklucza każde, to jest zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego. To zaś, że wynik tego innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji nie przesądza samo w sobie o istnieniu zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 KPA. Zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ i wydanie decyzji". (vide wyr. NSA z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1470/20).
Przez zagadnienie wstępne rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd, i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji (por. W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, PWN 1989, s. 127-128). Od zagadnienia wstępnego zależy zatem sama możliwość rozpatrzenia sprawy, a nie wyłącznie sposób jej rozpatrzenia (por. wyrok NSA z 14 lipca 2020 r., I OSK 2660/19).
Mówiąc inaczej, treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu, do którego kompetencji należy wydanie takiego rozstrzygnięcia, jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracji (tak NSA w wyroku z dnia 27 stycznia 2023 r., III OSK 4085/21).
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, uwzględniając dokonaną przez Sąd wykładnię przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zważając by nie naruszono przepisów procedury administracyjnej. Przy czym brak akt sprawy przesłanych innemu organowi albo sądowi, nie jest przyczyną niezależną od organu, istnieje bowiem możliwość np. udostępnienia organowi akt w siedzibie Sądu.
Mając na względzie fakt, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem ww. przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI