III SA/KR 965/25

III SA/Kr 965/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas
Michał Niedźwiedź
Urszula Zięba /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
Art. 65 par. 1, art. 107  par. 3, art. 138 par. 1  pkt 1 , art. 156 par. 1  pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 214
Art. 2  ust. 1  pkt 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 667
Par. 2  ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 3  par. 2  pkt 1, art. 145 par. 1  pkt 2   w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba (spr.) Sędziowie WSA Michał Niedźwiedź WSA Bogusław Wolas Protokolant specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 28 kwietnia 2025 r. nr WP-VII.8640.129.2025 w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 13 marca 2025 roku.
Uzasadnienie
Wojewoda Małopolski (dalej: Wojewoda, organ odwoławczy) zaskarżoną decyzją z dnia 28 kwietnia 2025 r., nr WP-VII.8640.129.2025 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.),
art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r., poz. 214 ze zm., dalej: ustawa o promocji) w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 667, dalej: rozporządzenie), po rozpatrzeniu odwołania M. S. (dalej: skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa (dalej: organ I instancji) z dnia 13 marca 2025 r., nr OE.710.130325/00003.2025 o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 1 marca 2025 r.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 1 marca 2025 r. skarżąca złożyła do Grodzkiego Urzędu Pracy w Krakowie (dalej: GUP) za pośrednictwem portalu praca.gov.pl wniosek o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna oraz opatrzyła go podpisem potwierdzonym profilem zaufanym e-PUAP. W formularzu wskazała, że nie jest zameldowana na pobyt stały pod żadnym adresem, jednocześnie podając adres do korespondencji: [...] K. ul. W. 1. Dokonując weryfikacji danych podanych we wniosku ustalono, iż w bazie PESEL skarżąca widniała jako osoba posiadająca stały meldunek na terenie P. i nie posiadała zameldowania czasowego na obszarze działania GUP.
W związku z powyższym Prezydent Miasta Krakowa wydał w dniu 13 marca 2025 r. decyzję o odmowie uznania Strony za osobę bezrobotną z dniem 1 marca 2025 r. W dość lakonicznym uzasadnieniu organ I instancji podał jedynie, że skarżąca nie spełnia warunków zawartych w ustawie o promocji. Jednocześnie wraz z powyższą decyzją, skarżąca otrzymała pismo GUP z dnia 13 marca 2025 r., w którym zdawkowo poinformowano stronę, że w celu uzyskania statusu osoby bezrobotnej należy zarejestrować się we właściwym powiatowym urzędzie pracy dla stałego lub czasowego miejsca zameldowania. Wskazano przy tym treść art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji. Powyższą decyzję wraz z przedmiotowym pismem doręczono skarżącej w dniu 13 marca 2025 r.
Od rozstrzygnięcia organu I instancji, skarżąca w dniu 26 marca 2025 r. złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przepisu art. 65 § 1 k.p.a. polegającego na nieprzekazaniu wniosku z dnia 1 marca 2025 r. do właściwego organu administracji publicznej. W jego uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że skierowanie wniosku do niewłaściwego urzędu pracy nie może powodować wydania decyzji o odmowie przyznania statusu bezrobotnego. Jej zdaniem złożony do GUP wniosek powinien być przekazany do właściwego organu, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie. Ponadto wskazała, że jeżeli GUP nie był właściwy w sprawie, to nie mógł tym samym wydać decyzji odmownej.
Wojewoda zaskarżoną decyzją z dnia 28 kwietnia 2025 r., po rozpatrzeniu odwołania Strony, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przytoczył treść art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji, a także § 2 ust. 2 rozporządzenia i podkreślił, że z powołanych przepisów wynika, iż nabycie statusu bezrobotnego uzależnione jest od dokonania rejestracji we właściwym powiatowym urzędzie pracy. Właściwość urzędu pracy nie jest elementem dowolnym, ale ustalana jest według miejsca zameldowania stałego lub czasowego danej osoby
Wojewoda stwierdził, że dane zawarte w rejestrze PESEL wskazują, że na dzień rejestracji 1 marca 2025 r. skarżąca nie posiadała zameldowania na terenie miasta K. W jego ocenie, organ I instancji prawidłowo ocenił, że na dzień
1 marca 2025 roku skarżąca nie spełniła warunków do figurowania w ewidencji osób bezrobotnych Grodzkiego Urzędu Pracy w Krakowie.
Mając to na względzie, organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja organu I instancji z 13 marca 2025 roku o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną od 1 marca 2025 roku jest prawidłowa, gdyż została wydana w oparciu o stan faktyczny i prawny opisany w przepisach ustawy.
Powyższa decyzja organu odwoławczego została zaskarżona przez skarżącą skargą z dnia 18 czerwca 2025 r.
W jej uzasadnieniu szeroko przytoczyła okoliczności faktyczne złożenia wniosku o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna. Wyjaśniła, że przy rejestracji przez portal praca.gov.pl miała możliwość wyboru wskazania adresu zamieszkania bądź adresu zameldowania na pobyt stały lub czasowy. Z uwagi na powyższe skarżąca określiła, że mieszka pod adresem w K. i wybrała GUP jako właściwy w sprawie. Między dniem złożenia wniosku, a wydaniem w jego przedmiocie rozstrzygnięcia próbowała ustalić, czy wniosek został złożony prawidłowo. Podczas wizyty w GUP w dniu 13 marca 2025 r. miała otrzymać decyzję o odmowie uznania za osobę bezrobotną od dnia 1 marca 2025 r. i odmowie przyznania z tą datą prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jednocześnie w tym samym momencie tj. 13 marca 2025 r. odebrała osobiście w GUP decyzję o uznaniu za osobę bezrobotną od dnia 13 marca 2025 r., w związku z tym, ze od tej daty jest zameldowana na pobyt stały pod adresem ul. W. 2, [...] K. Skarżąca także wskazała, że w związku z podjęciem pracy w dniu 17 marca 2025r., nie posiada od tego dnia statusu osoby bezrobotnej. Przyznała również, że do dnia 13 marca 2025 r. była zameldowana na pobyt stały pod adresem: [...] P., ul. E. [...].
W dalszej części skarżąca powtórzyła argumenty stojące za powinnością organu do przekazania wniosku o rejestrację jako bezrobotnego na podstawie
art. 65 § 1 k.p.a. wskazując, że wypełniając wniosek o rejestrację bezrobotnego przez platformę praca.gov.pl właściwość urzędu pracy, do którego kierowany jest wniosek nie podlega automatycznej weryfikacji, w przypadku błędnego wybrania urzędu pracy. Jej zdaniem, urząd do którego błędnie trafił wniosek, powinien to naprawić i niezwłocznie przekazać taki wniosek do właściwego urzędu pracy oraz poinformować o tym strony. W związku z powyższym wniosła o skierowanie przedmiotowego wniosku z dnia 1 marca 2025 roku do właściwego urzędu pracy zapewniając jednocześnie rejestrację jako osoby bezrobotnej z dniem 1 marca 2025r. i umożliwiając uzyskanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych w okresie
od 1 marca 2025 r. do 12 marca 2025 r.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując i powtarzając swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wskazał, że Rejestracja w Urzędzie Pracy jest czynnością dobrowolną i to po stronie osoby rejestrującej się pozostaje decyzji co do wyboru formy dokonania rejestracji (rejestracja samodzielna za pośrednictwem formularza elektronicznego lub przy wsparciu pracownika Urzędu Pracy dokonana osobiście w Urzędzie Pracy).
W związku z tym, wypełniając elektronicznie wniosek o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna, skarżąca bierze na siebie wszystkie obowiązki i konsekwencje z tytułu jego wypełnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Mając na uwadze art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu
I instancji zostały wydane z naruszeniem właściwości organów. Doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten mówi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości.
Art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. obejmuje wszelkie postaci naruszenia właściwości rzeczowej, łącznie z jej odmianą – właściwością instancyjną czyli funkcjonalną. Organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron (vide: wyrok NSA z 12 lipca 1994 r., II SA 781/93, OSP 1995/1).
Z zasady przestrzegania przez organ administracyjny właściwości z urzędu wynika obowiązek skrupulatnego badania właściwości przez organ w każdym stadium postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 lutego 2018 r., I SA/Wa 1135/17; wyrok WSA w Łodzi z 21 lutego 2020 r., III SA/Łd 1018/19). Przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, organ zaś z urzędu musi przestrzegać swej właściwości (art. 19 k.p.a.).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji pojęcie bezrobotny oznacza osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...)
Biorąc pod uwagę treść wyżej wspomnianego art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji wynika, że nabycie statusu bezrobotnego uzależnione jest od dokonania rejestracji we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że miejsce zameldowania jest jasnym kryterium wpływającym zarówno na status bezrobotnego, jak też istotę działań, dla których powołane są urzędy pracy. Chodzi m.in. o wiedzę, ile osób na danym terenie jest zarejestrowanych jako bezrobotni i poszukujący pracy, ile osób i jak długo pobiera ustawowe świadczenia, jaką pomoc należy im zapewnić. Kryterium to pozwala na właściwe zaplanowanie zadań i środków oraz kontrolę działań podejmowanych przez zarejestrowanych, zapewnienie odpowiedniej ilości środków finansowych i innych instrumentów prawnych; służy zapobieganiu nadużyciom w korzystaniu ze środków publicznych na koszt podatników (zob. np. wyroki NSA z: 23 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 248/06; 18 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 2257/12; 2 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1191/15).
Tym samym, skoro zameldowanie stałe lub czasowe jest elementem ustawowej definicji bezrobotnego, to należy element ten traktować jako istotny z materialnoprawnego punktu widzenia.
W niniejszej sprawie organy odmówiły uznaniu za osobę bezrobotną skarżącej z dniem 1 marca 2025 r. Podkreśliły, że Strona nie spełniała przesłanek do nabycia statusu osoby bezrobotnej z uwagi na brak w tym dniu zameldowania na pobyt stały lub czasowy obszarze działania GUP oraz fakt zameldowania na terenie P.
Należy w tym miejscu wskazać, że właściwość miejscowa organu wynika wprost z treści powołanego wyżej art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji, który stanowi, że jest to powiatowy urząd pracy właściwy dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego.
Z kolei zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie.
W związku z tym rozważenia wymaga czy ustawodawca przez uczynienie zameldowania elementem ustawowej definicji bezrobotnego, wyłączył zastosowanie art. 65 § 1 k.p.a. w tego typu sprawach i tym samym organ – niewątpliwie niewłaściwy w sprawie – upoważniony byłby do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu nie istnieje żaden przepis, ani żadna reguła wykładni, która powodowałaby wyłączenie zastosowania art. 65 § 1 k.p.a. w sprawach uregulowanych w ustawie o promocji. Uczynienie zameldowania przez ustawodawcę elementem ustawowej definicji bezrobotnego nie upoważnia organu, który nie jest właściwy w sprawie do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Sama kwestia statusu bezrobotnego nie zależy od właściwości organu, ale przesłanek merytorycznych uprawniających do jego przyznania.
Podkreślić należy, że miejsce zamieszkania określa właściwość organu wyłącznie w przypadku braku zameldowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Bezspornym między Stronami jest, że w dniu 1 marca 2025 r. Skarżąca była zameldowana na pobyt stały w P., co determinowało właściwość miejscową tego organu. Zatem wniosek Strony powinien być przekazany do powiatowego urzędu pracy obejmującego właściwością tę miejscowość.
Zasadność tego stanowiska potwierdzają przepisy § 2 ust. 1 i ust. 2 lit. b rozporządzenia, a także orzecznictwo sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Gliwicach z 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 24/21; postanowienie NSA z
27 czerwca 2024 r., sygn. akt I OW 46/24 oraz wyrok NSA z 22 stycznia 2025 r., sygn. akt I OSK 1932/24).
W związku z tak określoną właściwością miejscową organu w każdym przypadku, gdy do organu administracji zgłosi się osoba wnioskująca o uznanie za osobę bezrobotną zameldowana na terenie właściwości innego organu, organ powinien złożony przez nią wniosek przekazać organowi właściwemu do jego rozpatrzenia a wnioskodawcę o tym powiadomić. Nie upoważnia to jednak organu, który nie jest właściwy miejscowo w sprawie, do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W takim przypadku zgodnie z regułami określonymi w art. 65 § 1 k.p.a., organ do którego złożono wniosek powinien przekazać go do organu miejscowo właściwego. Jest to o tyle istotne, że data złożenia wniosku ma znaczenie dla ustalenia daty przyznania statusu osoby bezrobotnej.
W rozpatrywanej sprawie organy administracji obu instancji, mimo że posiadały wiedzę, że skarżąca nie jest zameldowana pod wskazanym adresem we K., co powoduje, że nie są w sprawie właściwe miejscowo wydały merytoryczne rozstrzygnięcie odmawiające przyznania skarżącej statusu osoby bezrobotnej. Dlatego też należy stwierdzić, że zostały spełnione przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż orzekały w sprawie organy niewłaściwe.
Na marginesie należy wskazać, że decyzja organu I instancji w istocie nie zawiera uzasadnienia, bowiem nie można uznać za uzasadnienie decyzji sporządzone zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., jedynie stwierdzenia, że skarżąca nie spełnia warunków ustawy o promocji koniecznych do uzyskania statusu bezrobotnego., bez jakiegokolwiek wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione i istotne, oraz wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji. Błędem więc było zaakceptowanie przez organ odwoławczy takiego przebiegu postępowania i takiej treści decyzji organu I instancji, zatem nie istniały podstawy do utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta Krakowa. Zaskarżona decyzja wydana więc została także z naruszeniem art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a.
W związku z tym uwzględniając powyższe okoliczności Sąd na podstawie
art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. i art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako wydanych z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej organów.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ administracji sprawdzi w pierwszej kolejności czy jest organem właściwym miejscowo do rozpoznania wniosku skarżącej o uznanie jej za osobę bezrobotną z dniem 1 marca 2025 r. W przypadku uznania przez organ swojej niewłaściwości, zgodnie z regułami określonymi w
art. 65 § 1 k.p.a., organ do którego złożono wniosek powinien przekazać go do organu miejscowo właściwego, o czym poinformuje stronę.