III SA/Kr 957/25

III SA/Kr 957/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewelina Dziuban
Janusz Kasprzycki /sprawozdawca/
Michał Niedźwiedź /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1151
Art. 2  pkt 8, 20, 24 ust. 2b
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 6, 7 w zw. z art. 77  par. 1 w zw. z art. 80  jak i 7a i 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Niedźwiedź Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 16 maja 2025 r., znak IG-II.7221.20.2025.AM w przedmiocie odmowy aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez J. B., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 16 maja 2025 r., znak: IG-II.7221.20.2025.AM, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 – zwanej dalej w skrócie: k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm. – zwanej dalej: Prawem geodezyjnym i kartograficznym) utrzymał w mocy decyzję Starosty Nowotarskiego z dnia 31 stycznia 2025 r., znak: GK.6620.1.2202.2024.AS, w przedmiocie odmowy aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 28 czerwca 2024 r., znak: GK.6620.1.2202.2024.AS, Starosta Nowotarski odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu L., jednostki ewid. L., przyjętej do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno - Kartograficznej w Nowym Targu w dniu 15 marca 2010 r. za numerem [...] poprzez wydzielenie działek będących ekwiwalentem działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (oznaczenia według stanu przed scaleniem gruntów).
Decyzją z dnia 26 września 2024 r., znak: IG-II.7221.100.2024.AM, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
W motywach, jakie legły u podstaw wydanie tej decyzji kasacyjnej, organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji wydał decyzję przedwcześnie, bez uprzedniego doprecyzowania żądania wnioskodawcy.
Decyzją z dnia 31 stycznia 2025 r. Starosta Nowotarski, po ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego, odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu L., jednostki ewid. L., przyjętej do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno - Kartograficznej w Nowym Targu w dniu 15 marca 2010 r. za numerem [...] poprzez wydzielenie działek będących ekwiwalentem działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [....], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (oznaczenia według stanu przed scaleniem gruntów), które nie zostały w postępowaniu scaleniowym przyznane.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący.
Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 16 maja 2025 r Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że prowadzenie przez starostę operatu ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2024 r., poz. 219 ze zm. - dalej: rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Następnie organ powołał treść przepisów art. 20 ust. 1 oraz art. 24 ust. 2 b Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
W toku ponownie prowadzonego postępowania Starosta Nowotarski wystąpił do skarżącego o doprecyzowanie zakresu złożonego wniosku. W piśmie z 3 grudnia 2024 r. skarżący sprecyzował treść żądania. Wskazał, że "...nie kwestionuje konieczność i skuteczności scalenia, ale po scaleniu oczekuję, że otrzymam w gruntach równowartość tego, co miałem przed scaleniem (...). W tym stanie rzeczy wnoszę o wydzielenie działek będących ekwiwalentem działek ewidencyjnych objętych wnioskiem, które nie zostały w postępowaniu scaleniowym przyznane(...)."
Organ ustalił, że postępowanie scaleniowe gruntów wsi L. zostało wszczęte na wniosek rolników tej wsi z 24 października 1984 r. zawiadomieniem Naczelnika Gminy J. z 27 sierpnia 1987 r. Decyzją z 14 września 2006 r., znak: RGN6012/38/2006, Wójt Gminy N. zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi L. na obszarze 4536 ha. Decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, decyzją z dnia 21 maja 2008 r., znak: SKO.I-01/1335/GNp/2006/2008, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wyniki scalenia zostały ujawnione w ewidencji gruntów i budynków oraz w księgach wieczystych, a uczestnicy scalenia zostali wprowadzeni w posiadanie wydzielonych im gruntów. Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 842/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Sąd nie stwierdził, by w rozpatrywanej sprawie ziściła się którakolwiek z przesłanek nieważności decyzji, określonych w art.156 § 1 k.p.a. W toku prowadzonego postępowania organy administracji publicznej wydawały kolejne rozstrzygnięcia administracyjne, stanowiące następnie przedmiot kontroli sądów administracyjnych.
Organ odwoławczy stwierdził, że w kontekście nin. sprawy kluczowym jest stwierdzenie, iż postępowanie scaleniowe wszczęte z wniosku z dnia 24 września 1984 r. zostało umorzone decyzją Starosty Nowotarskiego z dnia 26 czerwca 2018 r., znak: SLW.661.26.2016, utrzymaną ostateczną decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia19 stycznia 2022 r., znak: IG-II. 7213.15.2018.AM. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 21 października 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 225/22, po rozpatrzeniu skarg na decyzję z 19 stycznia 2022 r., orzekł odpowiednio o oddaleniu i odrzuceniu części skarg. Z uwagi na złożenie skarg kasacyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego ww. wyrok nie jest prawomocny, a sprawa przez sąd nie została jeszcze rozpoznana.
Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja scaleniowa obowiązywała jako ostateczna przez okres ponad trzech lat (od 21 maja 2008 r. do 23 sierpnia 2011 r.). Co więcej przez okres sześciu miesięcy obowiązywała jako akt nieostateczny, jednak z rygorem natychmiastowej wykonalności (od 24 sierpnia 2006 r. do 27 lutego 2007 r.). Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności oznaczało, że z chwilą jego nadania decyzja scaleniowa, chociaż nie miała cech ostateczności, wywołała skutki prawne czy to w postaci zmian własnościowych, czy też geodezyjnych i w konsekwencji podlegała wykonaniu co znalazło swój wyraz chociażby przez wprowadzenie uczestników postępowania w posiadanie. W wyniku wydanych rozstrzygnięć organu l i II instancji, obowiązujący przed scaleniem operat ewidencyjny dla wsi L. został zastąpiony nową ewidencją gruntów, uwzględniającą stan prawny powstały po scaleniu. Dokonano również zamknięcia starych ksiąg wieczystych dla nieruchomości istniejących przed scaleniem oraz utworzono nowe księgi dla nieruchomości objętych obszarem scalenia. Za zgodą organu prowadzącego postępowanie scaleniowe prowadzony był obrót nieruchomościami, który został uwzględniony w projekcie scalenia. Obrót cywilnoprawny był dokonywany również po wprowadzeniu do ewidencji operatu scalenia. Na obszarze scalenia doszło do zmian własnościowych wskutek zawarcia umów sprzedaży, darowizny, działów spadku. Wydawano pozwolenia na budowę, dokonywano podziałów nieruchomości. Wszystkie zmiany własnościowe, dokonane w czasie obowiązywania nowego stanu własnościowego czy to z mocy prawa, czy też w drodze umów, dodatkowo wspierane rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych są skuteczne co oznacza, że de facto nie ma możliwości powrotu do stanu ewidencyjnego sprzed wydania decyzji scaleniowej. Stan wynikający z decyzji scaleniowej stał się także podstawą orzekania w sprawach administracyjnych, jak chociażby pozwoleń na budowę, podatku od nieruchomości, zatwierdzenia podziału nieruchomości.
Organ odwoławczy podał, że w dniu 8 grudnia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z potwierdzaniem aktualności nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów. Pismem z 4 stycznia 2023 r., znak: [...] Starosta Nowotarski poinformował Wojewodę Małopolskiego, iż po wejściu w życie ww. ustawy podjął działania zmierzające do realizacji jej przepisów odnośnie gruntów w L., zgodnie z art. 1 ww. aktu prawnego. Starosta poinformował, że zaświadczeniem z dnia 8 grudnia 2022 r. potwierdził aktualność nowych danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków obrębu L., na podstawie operatu scaleniowego przyjętego do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Nowym Targu w dniu 15 marca 2010 r., za numerem: [...]. Dodał, że w drodze zaświadczenia wydalanego z urzędu, potwierdza aktualność nowych danych dla każdej jednostki rejestrowej gruntów na obszarze scalenia dla gruntów o uregulowanym stanie prawnym. Zaświadczenia te, sukcesywnie, przekazywane są do Wydziału Ksiąg Wieczystych w Sądzie Rejonowym w Nowym Targu w terminie 14 dni od dnia ich wydania.
W niniejszej sprawie organy administracji ustaliły nadto, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu, Wydział l Cywilny z 25 kwietnia 2001 r. sygn. akt [...] E. i J. B. nabyli z dniem 1 stycznia 1992 r., przez zasiedzenie na prawach ustawowej wspólności małżeńskiej majątkowej prawo własności nieruchomości rolnej o łącznej powierzchni 1,4495 ha, która następnie w oparciu o umowę o dział spadku i zniesienie współwłasności, zawartą w formie aktu notarialnego z 14 grudnia 2001 r. Rep. A Nr [...] stała się własnością J. B. Zmianą nr [...] działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wykreślono z jednostki rejestrowej nr [...], w której jako właściciel figurowała Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, wpisując w jej miejsce E. i J. B., a następnie J. B. (zmiana nr 80/2002). Zgodnie z odpisem księgi wieczystej nr [...], która nie została zamknięta, właścicielem działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],
o oznaczeniach według stanu przed scaleniem gruntów, jest J. B.
Zdaniem organu odwoławczego, zasadnie organ pierwszej instancji uwagę zwrócił na treść art. 20 ustawy z 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, zgodnie z którym stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntu określa się według danych ewidencji gruntów. W trakcie prowadzonego postępowania scaleniowego gruntów wsi L. dane do szacowania gruntów, właścicieli działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]określono zgodnie z danymi ówcześnie zawartymi w rejestrze gruntów. Jak już wskazano, w chwili wszczęcia postępowania scaleniowego właścicielem omawianych działek była Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, a zmiany w ewidencji gruntów i budynków wynikające z postanowień Sądu Rejonowego w Nowym Targu z 25 kwietnia 2001 r.,sygn. akt [...] oraz umowy o dział spadku i zniesienie współwłasności, zawartej w formie aktu notarialnego z 14 grudnia 2001 r. Rep. A Nr [...] nie zostały uwzględnione, nie znalazły odzwierciedlenia w projekcie scalenia, a następnie w zaktualizowanym w oparciu o ten projekt operacie ewidencyjnym wsi L. Tym samym wnioskodawca – J. B., w zamian za grunty do których na etapie wydawanej 14 września 2006 r. przez Wójta Gminy N. decyzji znak: RGN6012/38/2006, zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi L. przysługiwało mu prawo własności, nie otrzymał gruntów ekwiwalentnych. Obecnie, J. B. nie figuruje w aktualnie obowiązującej ewidencji gruntów i budynków obrębu L.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie żart. 21 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, wzmianka w księdze wieczystej lub złożenie wniosku do zbioru dokumentów ma ten skutek, że wszystkie późniejsze zmiany stanu własności jak i obciążeń pozostają bez wpływu na przebieg postępowania scaleniowego lub wymiennego, chyba że dokonane zostały za zgodą starosty (naczelnika gminy lub terenowego organu administracji państwowej we wcześniejszych wersjach ustawy). Z treści zacytowanego przepisu wynika, że zmiana stanu własności gruntu dokonana bez zgody organu skutkuje tym, że nie ma to wpływu na przebieg postępowania scaleniowego. Jak ustalono w nin. sprawie, Naczelnik Gminy J. 29 lutego 1:988 r. skierował do Państwowego Biura Notarialnego w Nowym Targu pismo, znak: [...], w treści którego, powołując się na art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów poinformowano adresata, iż (cyt.) "na terenie wsi L. zostało wszczęte postępowanie scaleniowe. Z postępowania scaleniowego wyłączono grunty sołectwa K. administracyjnie przynależne do wsi L. Od daty wpływu niniejszego zawiadomienia obrót nieruchomościami objętymi scaleniem odbywać się może wyłącznie za wiedzą i zgodą Naczelnika Gminy J. W związku z powyższym proszę o wpisanie w dziale III ksiąg wieczystych wymienionych za załączonym wykazie wzmianki o wszczęciu postępowania scaleniowego. Stosowną wzmiankę proszę uwidocznić również w innych księgach wieczystych i zbiorach dokumentów prowadzonych dla nieruchomości położonych na obszarze scalenia gruntów a nie uwidocznionych na załączonym wykazie". Wśród wykazanych numerów ksiąg wieczystych wymieniono księgę wieczystą nr [...], gdzie wpisane były m.in. działki ewidencyjne nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W dziale III tej księgi wieczystej 26 marca 1990 r. wpisano wzmiankę o wszczęciu postępowania scaleniowego na wniosek Naczelnika Gminy w J. Potwierdza to także odpis księgi wieczystej nr [...] założonej w wyniku zamknięcia i przeniesienia treści z księgi wieczystej nr [...] i księgi wieczystej nr [...], gdzie figurowała wzmianka o wszczęciu postępowania scaleniowego.
Zdaniem organu odwoławczego, słuszne jest stanowisko organu pierwszej instancji, że żądanie wnioskodawcy w zakresie wydzielenia działek będących ekwiwalentem działek ewidencyjnych objętych wnioskiem, które nie zostały w postępowaniu scaleniowym przyznane nie może być zrealizowane w trybie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Na podstawie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z potwierdzaniem aktualności nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków, wynikające z ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów, posiadają przymiot aktualności w zakresie nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów. Zatem ewidencja założona po zatwierdzeniu projektu scalenia stała się wiążąca. Co więcej, postępowanie aktualizacyjne ma charakter rejestrowy, tj. wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Decyzja w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności czy kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu.
Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja scaleniowa nie ma jednego adresata. Nie kształtuje ona sytuacji prawnej konkretnego (pojedynczego) podmiotu. Kierowana jest do podmiotowości zbiorowej. Jej adresatem są właściciele nieruchomości znajdującej się w obszarze scalania. Ich wzajemne prawa i konieczność znoszenia ciężarów jest powiązana. Istotą decyzji scaleniowej jest bowiem zmiana struktur własnościowych w danym obszarze. Każda, że stron tego postępowania - właścicieli nieruchomości położonych w danym obszarze może uzyskać prawa do nieruchomości sąsiednich lub ich części, kosztem ich dotychczasowych właścicieli. Każda ze stron może też utracić własność nieruchomości lub jej części, na rzecz właściciela nieruchomości sąsiedniej. Stanowisko to organ poparł orzecznictwem sądów administracyjnych. Organ dodał, że ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z potwierdzaniem aktualności nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów nie reguluje kwestii odszkodowań, a podmiotowi mającemu roszczenie z tytułu rekompensaty za utracony grunt w wyniku wykonania decyzji scaleniowej przysługuje możliwość dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych określonych w przepisach ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Zgodnie zaś z art. 4171 § 1 i 2 k.c. jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, zaś jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja postały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.
Jak podał organ odwoławczy, w przedmiotowej sprawie prawidłowość działań organów administracji publicznej została poddana ocenie sądowo-administracyjnej; w ramach tej oceny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ocenił formę zakończenia postępowania jako prawidłową. Gdyby zaś uznać, że odpowiedzialność organów administracji publicznej wobec wnioskodawcy opiera się na dyspozycji art. 4171 § 2 k.c., ostateczna decyzja administracyjna z 19 stycznia 2022 r., znak: IG-II.7213.15.2018.AM, pozostaje w obrocie prawnym i dopóki nie zostanie z obrotu prawnego usunięta, brak jest tzw. prejudykatu, otwierającego wnioskodawcy drogę do formułowania ewentualnych roszczeń odszkodowawczych wobec podmiotu, który wydał decyzję administracyjną następnie uznaną za wadliwą. Podkreślenia wymaga także, że wobec złożenia skarg kasacyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 października 2022 r., sygn. akt. II SA/Kr 225/22, ewentualne roszczenia wnioskodawcy mogą być oceniane jako przedwczesne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżący zarzucił:
1) art. 20 w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów poprzez ich zastosowanie w niniejszej sprawie podczas, gdy postępowanie scaleniowe, na które powołuje się Organ w sprawie niniejszej uzasadniając zastosowanie ww. regulacji zostało ostateczną decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 19 stycznia2022 r., a zatem postępowanie to zostało wyeliminowane z obrotu prawnego i nie można kwestionować skutecznie faktu nabycia przedmiotowych nieruchomości przez skarżącego z uwagi na fakt jego prowadzenia, bowiem na chwilę obecną nie wywołuje ono żadnych skutków prawnych poza całkowicie nieodwracalnymi,
2) art. 24 ust. 2a pkt. 1 lit. b w zw. z art. 23 ust. 1 pkt. 1 lit. a oraz 2 pkt. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w zw. z § 30 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie gruntów i budynków poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy organ winien był dokonać aktualizacji danych ewidencji w związku z treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 842/09, a nadto Postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu I Wydział Cywilny z dnia 25 kwietnia 2001 r., sygn. akt [...], oraz aktu notarialnego Rep. [...] z dnia 14 grudnia 2001 r. - umowy o dział spadku i zniesienie współwłasności,
3) art. 24 ust. 2b pkt. lit. c i e Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie pomimo, że zachodziły ku temu przesłanki,
4) art. 24 ust. 2c Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i dokonanie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obr. L.,
5) art. 7 k.p.a. w zw. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez dowolną sprzeczną z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego ocenę dowodów, polegającą przede wszystkim ha:
a) braku: uwzględnienia okoliczności, że zgodnie z treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 842/09, uchylono decyzję SKO w Nowym Sączu z dnia 21 maja 2008 r. oraz poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy N. z dnia 14 września 2006 r. z uwagi na ich niezgodność z prawem oraz zlekceważenie okoliczności, że skarżący nabył prawo do działek ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] na podstawie umowy o dział spadku i zniesienie współwłasności Rep. A nr [...] z dn. 14.12.2001 r., co z kolei doprowadziło do uznania przez organ o braku możliwości uwzględnienia wniosku skarżącego oraz jego pozytywne rozpoznanie, tj. dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu L. jednostki ęwid. L., przyjętej do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno- Kartograficznej w Nowym Targu w dniu 15 marca 2010 r. za numerem [...] w zakresie działek ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] zgodnie z wnioskiem skarżącego;
b) zignorowanie faktu, że decyzja wraz z postępowaniem scaleniowym wszczętym wnioskiem z dnia 24 września 1984 r. zostało umorzone decyzją Starosty Nowotarskiego z 26 czerwca 2018 r., która to decyzja stała się ostateczna wskutek utrzymania jej w mocy w wyniku ponownie przeprowadzonego przez Wojewodę Małopolskiego postępowania wyjaśniającego zakończonego decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r. oraz oparcie się przez organ na fakcie prowadzenia wyeliminowanego z obrotu prawnego postępowania scaleniowego przy dokonywaniu wykładni art. 21 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów;
c) art. 6, 7, 7a i 9 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy na organie ciążył taki obowiązek.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie zasługiwała jednak na uwzględnienie.
Przeprowadzona kontrola legalności wydanej w tej sprawie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji według wyżej wskazanych kryteriów, wykazała bowiem, że odpowiadają one prawu.
Podkreślić należy, że ewidencja gruntów i budynków, jak stanowi i stanowił art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151, zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), w brzmieniu obowiązującym na datę wydawania zaskarżonej decyzji, jest jednolitym dla kraju, systematycznie aktualizowanym, zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami.
Z postanowień art. 22 ust. 2 i 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wynika, że ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie, których zadaniem jest, stosownie do postanowień art. 7d pkt 1 lit. a Prawa geodezyjnego i kartograficznego prowadzenie dla obszaru powiatu ewidencji gruntów i budynków, w tym jej utrzymywanie, aktualizacja oraz udostępnianie danych (art. 7 ust. 1 pkt 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Wynika to także obowiązującego w dacie wydawania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390 ze zm. zwanego dalej – rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków), utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.
Istotnie, z powyższych regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego i przepisów wykonawczych wynika jednoznacznie, że w przypadku stwierdzenia, iż ewidencja gruntów i budynków stała się nieaktualna organy administracji geodezyjnej i kartograficznej zobowiązane są podjąć działania niezbędne do jej zaktualizowania.
Obowiązek "czuwania" nad stanem aktualności operatu ewidencyjnego nie może być jednak rozumiany jako automatyczne "prostowanie" wszelkich danych operatu i na każde żądanie wnioskodawcy, zwłaszcza jeśli miałoby to skutkować rozstrzygnięciem sporu granicznego bądź własnościowego, czy też inaczej rzecz ujmując ustalaniem stanu własności.
Przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz cyt. Rozporządzenia wykonawczego wyraźnie precyzują, kiedy i pod jakimi warunkami aktualizacja operatu jest możliwa, a brak wymaganej prawem dokumentacji, na podstawie której właściwy organ dokonuje aktualizacji operatu ewidencyjnego musi prowadzić do odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym.
Art. 20 Prawa geodezyjnego i kartograficznego określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter zarówno przedmiotowy jak i podmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1). Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1) dotyczą wskazania właścicieli nieruchomości, a w przypadku: nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli wskazuje się inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości. Natomiast w stosunku do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli
– wykazuje się osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania
Powyższe informacje o gruntach, budynkach i lokalach (zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe) zawiera tzw. operat ewidencyjny, którego zawartość określa art. 24 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
Szczegółowe natomiast zasady prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian reguluje wskazane już rozporządzenie wykonawcze w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Dane ewidencyjne niespełniające obowiązujących standardów technicznych podlegają systematycznej modyfikacji i dostosowywaniu w ramach bieżącej aktualizacji ewidencji. (§ 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków).
Zgodnie z treścią art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego, aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
"Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach."
Zgodnie natomiast z § 30 (w poprzednio obowiązującym akcie wykonawczym stanowi o tym § 36) rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:
1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:
a) postępowania rozgraniczeniowego,
b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,
c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,
d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
e) podziału nieruchomości,
f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;
2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;
3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.
Wyjątek od tego stanowi rozwiązanie zawarte w § 31, § 33 i następnych rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, dopuszczające pozyskiwanie danych dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu granic na gruncie.
Skoro w rozpatrywanej sprawie intencją żądania skarżącego było wydzielenie działek będących ekwiwalentem działek ewidencyjnych objętych wnioskiem, które nie zostały w postępowaniu scaleniowym przyznane(...).", jak sprecyzował w odpowiedzi na wezwanie w piśmie z dnia piśmie z 3 grudnia 2024 r., to mając powyższe regulacje na względzie zgodzić się należało ze stanowiskiem orzekających organów geodezyjnych, że nie mogły zadośćuczynić żądaniu skarżącego.
Za zasadnością tego stanowiska przemawiają następujące, zasadnicze, argumenty.
Po pierwsze, trafnie podniósł organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że postępowanie scaleniowe wszczęte z wniosku z dnia 24 września 1984 r. zostało umorzone decyzją Starosty Nowotarskiego z 26 czerwca 2018 r., znak: SLW.661.26.2016, utrzymaną ostateczną decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia19 stycznia 2022 r., znak: IG-II. 7213.15.2018.AM. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaś wyrokiem z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 225/22, po rozpatrzeniu skarg na decyzję z 19 stycznia 2022 r., orzekł odpowiednio o oddaleniu i odrzuceniu części skarg.
Wprawdzie od tego wyroku zostały złożone skargi kasacyjne do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji nie jest prawomocny, a sprawa przez NSA nie została jeszcze rozpoznana, to niemniej jednak w rozpatrywanej sprawie znaczenie mają dalsze argumenty organów przemawiające za niemożnością uwzględnienia żądania skarżącego.
Mianowicie, po drugie, racje ma organ odwoławczy podnosząc, że decyzja scaleniowa obowiązywała jako ostateczna przez okres ponad trzech lat (od 21 maja 2008 r. do 23 sierpnia 2011 r.). Co więcej, przez okres sześciu miesięcy obowiązywała jako akt nieostateczny, jednak z rygorem natychmiastowej wykonalności (od 24 sierpnia 2006 r. do 27 lutego 2007 r.). Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności oznaczało, że z chwilą jego nadania decyzja scaleniowa, chociaż nie miała cech ostateczności, wywołała skutki prawne czy to w postaci zmian własnościowych, czy też geodezyjnych i w konsekwencji podlegała wykonaniu co znalazło swój wyraz chociażby przez wprowadzenie uczestników postępowania w posiadanie. W wyniku wydanych rozstrzygnięć organów, obowiązujący przed scaleniem operat ewidencyjny dla wsi L. został zastąpiony nową ewidencją gruntów, uwzględniającą stan prawny powstały po scaleniu. Dokonano zamknięcia starych ksiąg wieczystych dla nieruchomości istniejących przed scaleniem oraz utworzono nowe księgi dla nieruchomości objętych obszarem scalenia. Za zgodą organu prowadzącego postępowanie scaleniowe prowadzony był też obrót nieruchomościami, który został uwzględniony w projekcie scalenia. Obrót cywilnoprawny był dokonywany również po wprowadzeniu do ewidencji operatu scalenia. Dalej ze stanowiska organu wynika, że na obszarze scalenia doszło do zmian własnościowych wskutek zawarcia umów sprzedaży, darowizny, działów spadku. Wydawano pozwolenia na budowę, dokonywano podziałów nieruchomości. Wszystkie zmiany własnościowe, dokonane w czasie obowiązywania nowego stanu własnościowego czy to z mocy prawa, czy też w drodze umów, dodatkowo wspierane rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych są skuteczne co oznacza, że de facto nie ma możliwości powrotu do stanu ewidencyjnego sprzed wydania decyzji scaleniowej. Stan wynikający z decyzji scaleniowej stał się także podstawą orzekania w sprawach administracyjnych, jak chociażby pozwoleń na budowę, podatku od nieruchomości, zatwierdzenia podziału nieruchomości
W wyroku uchylającym decyzje zatwierdzające projekt scalenia gruntów sąd administracyjny wskazał jedynie na wątpliwości w kwestii, czy doszło do wszczęcia postępowania scaleniowego, których jednakże nie był w stanie zweryfikować. Taki stan rzeczy determinował właśnie rozstrzygnięcie organów w niniejszej sprawie.
Wobec tego zasadne jest, zdaniem Sądu, stanowisko organu odwoławczego, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i organu pierwszej instancji, że żądanie skarżącego w zakresie wydzielenia działek będących ekwiwalentem działek ewidencyjnych objętych wnioskiem, które nie zostały w postępowaniu scaleniowym przyznane, nie mogło być zrealizowane w trybie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
Zasadnie bowiem, po trzecie, podnoszą organy, że na podstawie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z potwierdzaniem aktualności nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków, wynikające z ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów, posiadają przymiot aktualności w zakresie nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów. Ewidencja założona po zatwierdzeniu projektu scalenia stała się i jest póki co wiążąca.
Postępowanie aktualizacyjne, po czwarte, ma tylko charakter rejestrowy, tj. wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Decyzja w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie może zatem rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności czy kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, a uwzględnienie żądania skarżącego sprowadzałoby się nie do czego innego, jak właśnie do tego.
Istotnie, podstawę do aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków mogą stanowić jedynie ostateczne decyzje administracyjne, w tym ostateczna decyzja administracyjna wydana w postępowaniu scaleniowym oraz sporządzona na jego potrzeby dokumentacja geodezyjna, jak stanowią postanowienia art. 23 ust. 3 pkt 1 lit. d Prawa geodezyjnego i kartograficznego (co powinno nastąpić nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania, jak stanowi z kolei to art. 23 ust. 7 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów stanowi bowiem tytuł do ujawnienia nowego stanu prawnego w księgach wieczystych i podstawę do wprowadzenia uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych im gruntów (Stanisław Rudnicki, Własność nieruchomości. Rozdział 3 Prawo sąsiedzkie, Scalanie i wymiana gruntów, LexisNexis 2008; vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt III CZP 98/12, OSNC 2013/9/105). Tyle tylko, że, po piąte, brak jest obecnie aktu administracyjnego określającego sytuacje prawną uczestników scalenia.
Organy wyposażone w kompetencję do aktualizowania operatu ewidencyjnego nie mogą, po szóste, dokonywać czynności, których żąda skarżący, gdyż wiązałoby się to z ponownym ustalaniem własności nieruchomości, i to nie tylko skarżącego.
Postępowanie scaleniowe polega przecież na stworzeniu korzystniejszych warunków gospodarowania przez poprawę struktury obszarowej gospodarstw, racjonale ukształtowanie rozłogów gruntu oraz dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu (art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów; Dz. U. z 2023 r., poz. 1197), co uwypukliły organy.
"Najogólniej rzecz biorąc, scalenie polega na połączeniu w jedną całość wielu rozdrobnionych lub też położonych w niekorzystnej konfiguracji nieruchomości celem dokonania ponownego podziału nieruchomości, które podlegały scaleniu, z zachowaniem proporcji w zakresie powierzchni tych scalonych nieruchomości, jednakże ze zmianą w zakresie ich usytuowania a także przeznaczenia. Cała konstrukcja scalenia i podziału nieruchomości, niewątpliwie skomplikowana, długotrwała i kosztowna, ma na celu efektywniejsze wykorzystanie danego terenu przy jednoczesnym stworzeniu zaplecza technicznego, w postaci odpowiednich dróg i urządzeń infrastruktury technicznej, ułatwiającego eksploatację nowo wydzielonych działek (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. II SA/Lu 454/10)."(por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 868/15; Lex nr 2023528).
Zwrócić należy uwagę, że nie są to czynności dotyczące tylko działek ewidencyjnych skarżącego, lecz całego obrębu ewidencyjnego. Nadto, co istotne, w wyniku tego postępowania, jego uczestnicy obejmują, i w tej sprawie objęli, w posiadanie nowo wydzielone nieruchomości, które były, jak podnoszą organy, także przedmiotem obrotu prawnego w 2010 r., co podkreśliły orzekające organy, a co jest również wiadome Sądowi z urzędu. Księgi wieczyste dla nieruchomości wg oznaczenia przed scaleniem zostały bowiem zamknięte. Nowy natomiast stan prawny (w wyniku scalenia gruntów) wykazany został w księgach wieczystych. Organy ewidencyjne rejestrują natomiast jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie rozstrzygają samodzielnie kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu. Zgodnie z przepisem § 12 pkt 1 i 2 i § 16 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków prawa osób i jednostek organizacyjnych do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych oraz prawomocnych orzeczeń sądowych, o czym stanowi przede wszystkim art. 24 ust. 2b pkt 1b Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Racje ma też organ odwoławczy podnosząc, że uchylenie przez sąd administracyjny decyzji zatwierdzającej projekt scalenia nie powoduje automatycznie zmian w księgach wieczystych. Zwrócić należy także uwagę, że wpis potrzebny do usunięcia ewentualnej niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, który dokonuje sąd wieczystoksięgowy (rejonowy) może nastąpić, gdy niezgodność będzie, co podkreślić należy, wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi dokumentami, co także nie jest bez znaczenia, vide: art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece; Dz. U. z 2019 r., poz. 2204), a skarżący prócz zgłoszenia żądania i jego sprecyzowania poprzez wskazanie nr działek ewidencyjnych, nie poparł podania żadną dokumentacją lub materiałami źródłowymi wykazującymi, na podstawie których organ dokonuje aktualizacji operatu ewidencyjnego, że dane zawarte w operacie ewidencyjnym są nieaktualne, to słusznie i zgodnie z prawem postąpiły organy odmawiając dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego. Zasadnie organ odwoławczy podnosi, że organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie i niewątpliwie wynika z dokumentów wskazanych w Prawie geodezyjnym i kartograficznym i w przepisach wykonawczych do tej ustawy. Z pewnością są nimi między innymi odpisy z ksiąg wieczystych. W księgach tych wykazuje się także oznaczenia nieruchomości na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków. Jednakże aktualizacja operatu ewidencyjnego jest nierozerwalnie związana z dokonaniem odpowiednich wpisów w zakresie prawa własności w księgach wieczystych, a funkcja ewidencji, jak trafnie podnoszą orzekające w sprawie organy geodezyjne, polega na czysto rejestrowym jej charakterze.
Postępowanie scaleniowe zostało umorzone, co powoduje, że powstała trwała przeszkoda w jego kontynuacji, gdyż brak jest aktualnie ku temu podstaw prawnych.
Po siódme, brak rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 225/22, nie powoduje też stanu, w którym Sąd także i w niniejszej sprawie, nie mógł procedować. Rozstrzygnięcie Sądu w niniejszej sprawie nie zależy bowiem od rozstrzygnięcia jakie podejmie sąd kasacyjny. Nawet bowiem w sytuacji, gdyby doszło do uchylenia wyroku, stan rzeczy jest taki, że postępowanie scaleniowe i tak nie mogło by być kontynuowane z uwagi na - brak w obrocie prawnym decyzji scaleniowej, a co za tym idzie dokumentacji scaleniowej, zaś postępowanie aktualizacyjne także nie mogło by być załatwione pozytywnie dopóki nie nastąpią zmiany stanu wieczystoksięgowego, a organ geodezyjny nie będzie dysponował stosownymi dokumentami i dokumentacją geodezyjną, w oparciu o które będzie mógł dokonać ewentualnej aktualizacji, jeżeli będą ku temu podstawy. Właściwe organy geodezyjne w postępowaniu aktualizacyjnym, nie mogą się też się "zamieniać" w organy administracji właściwe dla postępowania scaleniowego i dokonywać poprzez swoje działanie swoistej "naprawy" postępowania scaleniowego polegającego na wydzieleniu działek będących ekwiwalentem tych działek ewidencyjnych objętych wnioskiem, które nie zostały w postępowaniu scaleniowym skarżącemu przyznane. Są to dwa odrębne przedmiotowo postępowania administracyjne nawet jeżeli instytucjonalnie mogą być prowadzone przez te same organy administracyjne.
Skarżący nie rozumie istoty postępowania aktualizacyjnego jako postępowania o charakterze czysto rejestrowym. Nawet jeśli twierdzenia skarżącego okazałyby się słuszne, to i tak w postępowaniu aktualizacyjnym z natury jego rzeczy, nie mogłyby by być zrealizowane.
Trafnie wobec tego podniósł organ odwoławczy, że jeżeli skarżący poniósł jakąkolwiek szkodę w wyniku postępowania scaleniowego, to zgodnie z art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Zgodnie zaś z art. 4171 § 1 i 2 k.c. jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, zaś jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja postały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.
W ocenie więc Sądu, w kontrolowanych decyzjach nie tkwią kwalifikowane wady prawne skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania. Wbrew twierdzeniom skargi organy w toku niniejszego postępowania administracyjnego nie naruszyły również ani przepisów postępowania – artykułów: 6, 7 w zw. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80, jak i 7a i 9 k.p.a. ani przepisów prawa materialnego – w szczególności art. 24 ust. 2a pkt. 1 lit. b w zw. z art. 23 ust. 1 pkt. 1 lit. a oraz 2 pkt. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego - w sposób, który skutkowałby uchyleniem tych decyzji.
Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935)