III SA/Kr 954/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2021-11-22
NSAAdministracyjneŚredniawsa
szczepieniaobowiązekegzekucja administracyjnaprawo sanitarnezdrowie publicznedzieckorodzicsąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę matki na postanowienie Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy decyzję o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji obowiązku zaszczepienia dziecka.

Skarżąca kwestionowała postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku zaszczepienia jej córki. Zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych, konstytucyjnych oraz prawa do ochrony życia prywatnego i zdrowia. Sąd administracyjny uznał jednak, że obowiązek szczepień wynika z przepisów prawa, a działania organów były zgodne z prawem. Oddalono skargę, uznając zarzuty za bezzasadne.

Sprawa dotyczyła skargi matki na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego oddalającą zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło obowiązku poddania małoletniej córki skarżącej szczepieniom ochronnym przeciwko odrze, śwince i różyczce. Skarżąca podniosła szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a także Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Kwestionowała m.in. podstawę prawną obowiązku szczepień, sposób interpretacji przepisów przez organy oraz zasadność nałożonej grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a działania organów były zgodne z prawem. Sąd podkreślił, że Program Szczepień Ochronnych, ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego, jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia praw konstytucyjnych i konwencyjnych, wskazując na obowiązek władz publicznych do zwalczania chorób epidemicznych oraz dopuszczalność ograniczeń praw w celu ochrony zdrowia publicznego. Zarzut dotyczący nadmiernej uciążliwości grzywny również został uznany za bezzasadny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obowiązek szczepień wynika z przepisów prawa, a Program Szczepień Ochronnych jest dokumentem technicznym precyzującym te obowiązki.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obowiązek szczepień wynika z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jedynie precyzuje sposób jego realizacji. Odmowa poddania się szczepieniu lub badaniu kwalifikacyjnemu jest traktowana jako odmowa wykonania obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (44)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.z.z.c.z.l. art. 5 § 1

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.z.c.z.l. art. 17 § 1

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.z.c.z.l. art. 17 § 11

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Dz.U. 2020 poz 1427 art. 33 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dz.U. 2020 poz 1427 art. 34 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dz.U. 2020 poz 1427 art. 34 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 151

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.z.z.c.z.l. art. 4

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.z.c.z.l. art. 2 § 26

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 47

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 68 § 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

EKPC art. 8 § 1

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

EKPC art. 8 § 2

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych art. 3

u.p.e.a. art. 33 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 8

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § 13

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 5 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § 20

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 20 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 125 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 126

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2019 poz 2325 art. 1 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2019 poz 2325 art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2019 poz 2325 art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. z 2020 r., poz. 374 art. 15 zzs4 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek szczepień wynika z przepisów prawa. Program Szczepień Ochronnych jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki ustawowe. Egzekucja obowiązku szczepień nie narusza praw konstytucyjnych i konwencyjnych. Grzywna w celu przymuszenia nie jest środkiem nadmiernie uciążliwym.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów proceduralnych przez organy. Brak odniesienia się do sytuacji strony. Nierozpoznanie materiału dowodowego. Zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Naruszenie prawa do ochrony życia prywatnego i zdrowia. Grzywna stanowi środek zbyt uciążliwy.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek poddania małoletniej A. M. córki skarżącej, szczepieniom ochronnym przeciwko: odrze, śwince i różyczce Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy profilaktyka szerzenia się chorób zakaźnych jest konstytucyjnym obowiązkiem władz krajowych grzywna w celu przymuszenia z założenia jest instrumentem, który ma wywołać dolegliwość po stronie zobowiązanego

Skład orzekający

Janusz Kasprzycki

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

sędzia

Marta Kisielowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku szczepień ochronnych i ich egzekucji administracyjnej, a także relacji między przepisami ustawowymi a komunikatami Głównego Inspektora Sanitarnego."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego przypadku egzekucji obowiązku szczepienia, ale zasady interpretacji przepisów mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu szczepień i egzekucji administracyjnej obowiązku, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i zdrowiu publicznym.

Czy obowiązek szczepień można egzekwować administracyjnie? Sąd rozstrzyga spór o zdrowie dziecka.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 954/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-11-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-07-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Janusz Kasprzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Kisielowska
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 823/22 - Wyrok NSA z 2026-03-10
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
Art. 33 par. 1, 34  par. 1  i par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny- Drożdżejko ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego skargę oddala
Uzasadnienie
Zaskarżonym przez A. M., zwaną dalej skarżącą, postanowieniem z dnia 13 maja 2021 r., znak: [...], wydanym na podstawie 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w związku z art. 17 § 1 i § 2 oraz z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2021 r., znak: [...], w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 7 stycznia 2020 r. dotyczącego egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. obowiązku poddania małoletniej A. M. córki skarżącej, szczepieniom ochronnym przeciwko: odrze, śwince i różyczce (brak I dawki), w punkcie szczepień wybrany przez skarżącą świadczeniodawcy.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 29 maja 2017 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Sanitarny wezwał skarżącą do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka A. M.- córki skarżącej.
Następnie pismem z dnia 21 czerwca 2017 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Sanitarny poinformował skarżącą o konieczności kontynuacji obowiązkowych szczepień ochronnych wynikających z kalendarza szczepień u dziecka A. M. - córki skarżącej wraz z przypomnieniem, iż szczepienia ochronne są bezpłatne oraz stanowią jedną z najskuteczniejszych metod zapobiegania chorobom zakaźnym.
Upomnieniem, z dnia 3 sierpnia 2017 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Sanitarny, działający jako wierzyciel, wezwał, na podstawie otrzymanego w dniu 25 maja 2017 r. wykazu osób - rodziców dzieci uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, sporządzonego przez lek. med. M. D., specjalistę pediatrę w NZOZ A w N, zobowiązaną – skarżącą - do wykonania obowiązku zaszczepienia małoletniej A. M. - córki zobowiązanej, zgodnie z obowiązującym Programem szczepień Ochronnych (PSO). Ponadto poinformował, że w przypadku niewykonania szczepień po upływie 7 dni od daty doręczenia upomnienia sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zostało doręczone skutecznie skarżącej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu 7 sierpnia 2017 r.
Pismem z dnia 23 listopada 2018 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się do skarżącej z apelem o ponowne przeanalizowanie zasadności zaszczepienia dziecka A. M. szczepionką przeciwko odrze, śwince i różyczce, w kontekście aktualnej sytuacji epidemiologicznej w kraju i Europie.
W dniu 8 stycznia 2020 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny przesłał wniosek do Wojewody o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącej. Równocześnie wniósł o zastosowanie wobec zobowiązanej środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia w kwocie 500 zł. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 7 stycznia 2020 r.
Pismem z dnia 12 listopada 2020 r. skarżąca, działając przez pełnomocnika, zgłosiła do Wojewody zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 7 stycznia 2020 r.
Pismem 9 grudnia 2020 r., znak: [...], Wojewoda zwrócił się do Powiatowego Inspektora Sanitarnego o zajęcie stanowiska w zakresie zarzutów do postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej, w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 7 stycznia 2020 r., wystawionego przez PIS.
Po zapoznaniu się z zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz po przeprowadzeniu analizy dokumentacji dotyczącej przedmiotowej sprawy, Powiatowy Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] 2020 r., znak: [...], uznał zarzuty za bezzasadne. Postanowienie zostało odebrane przez zobowiązaną za potwierdzeniem odbioru w dniu 29 grudnia 2020 r.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej stwierdził, iż wydane postanowienie z dnia [...] 2020 r., znak: [...], obarczone jest wadą formalną; wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania. Postanowienie to zostało bowiem błędnie doręczone bezpośrednio do strony postępowania, zamiast do ustanowionego przez nią pełnomocnika. W związku z powyższym WIS w dniu 11 lutego 2021 r. wystosował do skarżącej oraz jej pełnomocnika - adwokata – A. T. pisma, mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego związanego z udzielonym pełnomocnictwem w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym niedopełnienia obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka A. M. Strona nie udzieliła odpowiedzi we wskazanym terminie, natomiast adwokat A. T. wskazał, iż nadal pozostaje pełnomocnikiem państwa A. i J. M. oraz wniósł o prawidłowe doręczenie postanowień PIS, zgodnie z przepisami prawa.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał więc w dniu [...] 2021 r. postanowienie, znak: [...], którym uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] 2021 r., znak [...], Powiatowy Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 34 § 1 i 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji oddalił zarzuty zgłoszone przez zobowiązaną w piśmie z dnia 12 listopada 2020 r. uznając je za bezzasadne. Postanowienie zostało odebrane przez pełnomocnika zobowiązanego za potwierdzeniem odbioru w dniu 23 marca 2021 r.
W zażaleniu na to postanowienie skarżącą, działając przez pełnomocnika,
zarzuciła organowi pierwszej instancji: "1. naruszenie art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 18 upea poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do mojej sytuacji - kiedy obowiązek zaszczepienia jej córki A. M. przeciwko poszczególnym chorobom stał się - zdaniem wierzyciela - wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, iż obowiązek szczepień u córki jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji,
2. art. 6 kpa, art. 7 kpa w zw. z art. 77 § l kpa w zw. z art. 18 upea poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń strony dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych co miało wpływ na wynik postępowania - organ w żaden sposób nie odniósł się do naruszenia art. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi,
3. naruszenie art. 8 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 18 upea poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego,
4. naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli,
5. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt Ib ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego,
6. naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżąca może zaszczepić córkę w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., tj. do ukończenia przez dziecko 6 roku życia, 15 roku życia, 19 roku życia,
7. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych naruszenie art. 8 ust. l Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności1 oraz art. 31 ust. l w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującemu skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia,
8. naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 w zw. z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, iż nałożona na mnie grzywna nie stanowi środka zbyt uciążliwego."
Ponadto zobowiązana wniosła: "(...) o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania."
Opisanym na wstępie postanowieniem Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] 2021 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że wniesione zażalenie, nie zasługuje na uwzględnienie.
Organ zarzuty zawarte w punktach 1, 2 i 3 zażalenia, dotyczące naruszenia przez PIS szeregu artykułów k.p.a., a także ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, "poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do mojej sytuacji - kiedy obowiązek zaszczepienia mojej córki (...) stał się - zdaniem wierzyciela - wymagalny" oraz cyt.: "nieustosunkowanie się do twierdzeń strony dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych", a także cyt.: "nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego" uznał za bezzasadne.
Organ podkreślił, że obowiązek poddania się szczepieniu zgodnie z PSO wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. A. M. - córka zobowiązanej - na dzień wystosowania do WIS zażalenia na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, tj. na dzień 30 marca 2021 r., nie została poddana obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko odrze, śwince i różyczce w punkcie szczepień świadczeniodawcy wybranym przez zobowiązaną. W postanowieniu z dnia 18 marca 2021 r. wierzyciel przedstawił indywidualną sytuację zobowiązanej powołując się na zgromadzany materiał dowodowy. Organ odwoławczy podniósł, że podstawą do zwolnienia z obowiązku zaszczepienia dziecka jest przedłożenie lekarzowi przeprowadzającemu szczepienie ochronne zaświadczenia od lekarza-specjalisty, które określa potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka lub też zaświadczenia lekarskiego wskazującego przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo, zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Organ podkreślił, że w dokumentach sprawy przekazanych przez PIS brak jest takiego zaświadczenia. Dołączono natomiast dokument NZOZ A, ul. K, N - Oświadczenie, z dnia 22 marca 2017 r., podpisane przez matkę dziecka – A. M., w którym zobowiązana wskazała, iż cyt.: "Potwierdzam, że zgodnie z art. 17 ust. 9 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (...) zostałem powiadomiony przez p. S. – S. o obowiązkowym szczepieniu ochronnym przeciwko odrze, śwince, różyczce, oraz że zostały mi przekazane wszelkie informacje dotyczące tego szczepienia i je zrozumiałem. Otrzymałem również zadowalającą odpowiedź na wszystkie zadane przeze mnie pytania i zrozumiałem udzielone mi odpowiedzi. Oświadczam, iż świadom skutków dla zdrowia małoletniego oraz konsekwencji prawnych za odmowę poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie wyrażam zgody na wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego przeciwko w/w chorobie/chorobom." Ponadto, w odpowiedzi na pisemną prośbę PIS z dnia 4 grudnia 2019 r., znak: [...], wynikającą z faktu prowadzenia postępowania przedegzekucyjnego dotyczącego nadzoru nad obowiązkiem szczepień ochronnych dziecka A. M., kierowaną do NZOZ Poradnia Lekarska, Poradnia Lekarza Rodzinnego, Punkt Szczepień przy ul. K w B, uzyskano informację, iż cyt.: "Do dnia 28.05.2019 r. mama nie zaszczepiła dziecka A. M. przeciw świnka, odrą, różyczka. Ustnie poinformowana nie zgodziła się na szczepienie."
W obszernej korespondencji kierowanej do zobowiązanej, m.in. z dnia 3 sierpnia 2017 r. upomnienie, znak: [...], PIS wskazał obowiązujące akty prawne dotyczące wykonania szczepień ochronnych u dziecka, informacje na temat szczepień oraz zasady ich odroczenia.
Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego organ pierwszej instancji rozpoznał w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej indywidualną sytuację zobowiązanej, cały materiał dowodowy oraz nie pozostawił żadnych wątpliwości co do jej sytuacji faktycznej i prawnej.
W odpowiedzi na zarzuty strony wobec działania PIS zawarte w punktach 4, 5 i 6 zażalenia, dotyczące naruszenia art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, art. 5 ust. 1 pkt 1 b oraz art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, który nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego organ odwoławczy stwierdził, że nie mają one uzasadnienia.
Organ odwoławczy ponownie podkreślił, że obowiązek poddania się szczepieniu w ramach Programu Szczepień Ochronnych (PSO), wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony w art. 17 ustawy o zapobieganiu
oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ww. ustawy. Uzupełnieniem ww. regulacji prawnych jest PSO na dany rok kalendarzowy, ogłaszany corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego w drodze komunikatu. Zatem obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu dziecka w określonym wieku wynika bezpośrednio z przepisów prawa i nie zmienia tego faktu to, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza PSO na dany rok w formie komunikatu. Organ wyjaśnił, że zalecenia do realizacji szczepień w Polsce przygotowuje Pediatryczny Zespół Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych przy Ministrze Zdrowia oraz Rada Sanitarno-Epidemiologiczna przy Głównym Inspektorze Sanitarnym. Rekomendacje wynikają z analizy krajowych danych dotyczących zachorowań na poszczególne choroby zakaźne, a także uwzględniają zalecenia i raporty Komitetu Doradczego ds. Szczepień Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz zalecania Światowej Organizacji Zdrowia. Państwowa Inspekcja Sanitarna prowadzi nadzór nad realizacją PSO opracowanego przez Zespół Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych. PSO jest więc dokumentem zawierającym informacje oraz wytyczne dotyczące sposobu realizacji obowiązku szczepień ochronnych, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną oraz sytuacją epidemiologiczną. Ww. dokument zawiera wskazania dotyczące liczby dawek oraz okresów, w jakich kolejne dawki mają zostać podane, oraz terminy wykonania kolejnych szczepień. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi realizatorami obowiązku szczepień ochronnych są podmioty lecznicze udzielające świadczeń zdrowotnych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) będące świadczeniodawcami w rozumieniu przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zatrudniony w POZ lekarz jest zobowiązany do przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych do szczepień w celu ustalenia przeciwskazań do przeprowadzenia szczepienia lub wskazań do czasowego odroczenia jego wykonania, prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej szczepień (karty uodpornienia, zaświadczenia o braku lub istnieniu przeciwskazań do szczepień ochronnych). PIS, działając w ramach obowiązujących przepisów prawa i podejmując wobec zobowiązanej działania zmierzające do wyegzekwowania obowiązku szczepień u małoletniej A. M. - córki zobowiązanej, wypełnił zatem obowiązki ciążące na nim.
Organ odwoławczy uznał także z a bezpodstawny zarzut, wskazany w punkcie 7 zażalenia – naruszenia przez PIS szeregu przepisów Konstytucji RP, jak również Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Szerzące się epidemicznie zakażenia i choroby zakaźne były bowiem w przeszłości powodem wysokiej śmiertelności i chorobowości, powodowały znaczące straty społeczne i ekonomiczne. Zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych oraz innych chorób o charakterze społecznym, jest możliwe dzięki racjonalnym działaniom w obszarze zdrowia publicznego, podejmowanym przez organy i instytucje państwa, w zakresie posiadanych kompetencji. Działania te skupiają się na właściwej regulacji prawnej szczepień ochronnych, działalności oświatowo-zdrowotnej egzekwowaniu obowiązku poddawania się szczepieniom w odniesieniu do tych szczepień ochronnych, które są szczepieniami obowiązkowymi, zapewnieniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych. Nie można bowiem podzielić argumentów głoszących fałszywą tezę o rzekomym, bezwzględnym prymacie wolności wyboru i wolności życia rodzinnego od ingerencji organów państwowych, w tym, żądające zapewnienia swobody przy podejmowaniu decyzji o poddaniu się szczepieniom ochronnym. Organ wskazał również, że profilaktyka szerzenia się chorób zakaźnych jest konstytucyjnym obowiązkiem władz krajowych. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego "(...) zdrowia (...)-Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Taką ustawą, jest ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nakładająca na obywatela obowiązek realizacji szczepień ochronnych. Ponadto, także art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności dopuszcza ingerencję władzy publicznej w życie prywatne i rodzinne jednostki, w przypadkach przewidzianych ustawą, z uwagi na ochronę zdrowia innych osób.
Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut określony w punkcie 8 zażalenia - naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, iż nałożona na zobowiązaną grzywna nie stanowi środka zbyt uciążliwego.
Organ odwoławczy wskazał, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych, a mianowicie z art. 17 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z uzupełnieniem o PSO na dany rok kalendarzowy. Ponieważ obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wynika bezpośrednio z przepisów prawa, podlega on egzekucji na podstawie art. 3 oraz art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawodawca przewiduje możliwość zastosowania grzywny w celu przymuszenia kilkakrotnie, w tej samej lub wyższej wysokości z zastrzeżeniem, iż każdorazowo nałożona grzywna nie może przekroczyć kwoty 10 000 zł, zaś grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 zł, nie określając kwoty minimalnej. Obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest obowiązkiem niepieniężnym, w związku z czym w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organem posiadającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda. Egzekucja jest prowadzona w sytuacji, w której obowiązek wynikający z przepisów prawa nie jest realizowany. Istotą rzeczy jest to, że jeżeli istnieje obowiązek prawnie sankcjonowany - to ten obowiązek w razie braku jego realizacji podlega egzekucji na podstawie przepisów wskazanej powyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewoda nałożył grzywnę w wysokości proponowanej przez wierzyciela, czyli PIS w kwocie 500 zł, przy czym organ winien ustalić wysokość grzywny tak, aby wyegzekwować na zobowiązanej wypełnienie obowiązku. Grzywna w celu przymuszenia z założenia jest instrumentem, który ma wywołać dolegliwość po stronie zobowiązanego. Dolegliwość musi być ze swej istoty taka, aby zobowiązany nie kalkulował, czy bardziej opłaci się zapłacić grzywnę, czy wykonać obowiązek. Z porównania obu tych czynności ma od razu wynikać, że celowym jest wykonanie obowiązku. W związku z powyższym organ odwoławczy wskazany zarzut uznał się za bezpodstawny, a działania podjęte wobec zobowiązanego przez PIS za właściwe.
W związku z powyższym utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie skarżąca, działając przez pełnomocnika, zarzuciła Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu:
1. naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarni do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nawał na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych! odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia ] prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronny poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej A. M. w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek,
2. naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalne wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakaż lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje,
iż skarżąca może zaszczepić córkę terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., tj. do ukończenia przez dziecko 6 roku życia, 15 roku życia, 19 roku życia,
3. naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepi małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,
4. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art 1 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia, ludzi poprzez uznanie, iż nałożona na skarżącą grzywna nie stanowi środka zbyt uciążliwego.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, rozpoznanie sprawy na rozprawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
W myśl natomiast § 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
W świetle powyższych regulacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji za zgodne z prawem uznać należało zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego oddalające zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Obowiązkiem tym w niniejszej sprawie jest wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym. Wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym - art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy jest m.in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.
W rozpoznawanej sprawie podmiotem tym pozostaje Powiatowy Inspektor Sanitarny, co wynika z art. 2, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji). W niniejszej sprawie jest to skarżącą - matka dziecka, co do którego istnieje ustawowy obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, który wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Z kolei stosownie do art. 26 § 1 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W analizowanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało w taki sposób wszczęte, to jest w wyniku wystawienia wobec skarżącej przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego tytułu wykonawczego, który został przesłany do Wojewody, a ten wszczął postępowanie egzekucyjne nakładając na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia. Ponieważ skarżący sprzeciwił się powyższemu, wnosząc zarzuty w piśmie z dnia 12 listopada 2020 r. organ egzekucyjny pismem z dnia 9 grudnia 2020 r., znak: [...], przekazał stosownie do art. 34 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji zgłoszone zarzuty wierzycielowi, celem zajęcia stanowiska.
Zgodnie z postanowieniami art. 33 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Organ nie ma obowiązku z urzędu badać, czy w sprawie wystąpiły podstawy do sformułowania innych zarzutów niż zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego.
W ocenie Sądu stanowisko organów, zaprezentowane w niniejszej sprawie jest prawidłowe.
Zasadnie wskazały bowiem organy Wojewódzki Inspektor Sanitarny i Powiatowy Inspektor Sanitarny, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Z kolei art. 17 ust. 1 tej ustawy przewiduje obowiązek osób, określonych na podstawie ust. 10 pkt 2, do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1.
Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia, m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.
Ponadto na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753), wydanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jest wydawany celem wykonania obowiązku nakładanego ustawą (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Komunikat ten jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków. Podstawą do wydania takich komunikatów jest art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Zauważyć także należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5).
Podkreślenia wymaga, że powyższych uregulowań nie można rozumieć inaczej niż w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu.
Trafnie więc uznał Wojewódzki Inspektor Sanitarny, że podniesione w tym zakresie zarzuty są bezpodstawne. Skoro z akt sprawy rzeczywiście wynika, że córka skarżącej nie została poddana obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko odrze, śwince i różyczce w punkcie szczepień świadczeniodawcy wybranym przez zobowiązaną, to po doręczeniu upomnienia i tytułu wykonawczego obowiązek ten mógł być egzekwowany zwłaszcza, że skarżąca jako matka nie przedstawiła żadnych lekarskich przeciwskazań w tym zakresie lub konieczności odroczenia szczepienia. Inspekcja sanitarna, działając w ramach obowiązujących przepisów prawa i podejmując wobec zobowiązanej działania zmierzające do wyegzekwowania obowiązku szczepień u małoletniej A. M. - córki zobowiązanej, wypełniła zatem obowiązki ciążące na niej.
Zgodzić się tez należało ze stanowiskiem, że nie doszło wbrew twierdzeniom w zarzutach, zażaleniu a następnie w skardze, iż nie doszło do naruszenia przepisów Konstytucji RP, jak również Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Trafnie organ odwoławczy wskazał, na art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Szerzące się epidemicznie zakażenia i choroby zakaźne były bowiem w przeszłości powodem wysokiej śmiertelności i chorobowości, powodowały znaczące straty społeczne i ekonomiczne. Zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych oraz innych chorób o charakterze społecznym, jest możliwe dzięki racjonalnym działaniom w obszarze zdrowia publicznego, podejmowanym przez organy i instytucje państwa, w zakresie posiadanych kompetencji. Działania te skupiają się na właściwej regulacji prawnej szczepień ochronnych, działalności oświatowo-zdrowotnej egzekwowaniu obowiązku poddawania się szczepieniom w odniesieniu do tych szczepień ochronnych, które są szczepieniami obowiązkowymi, zapewnieniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych.
Zasadne jest stanowisko organu odwoławczego, że profilaktyka szerzenia się chorób zakaźnych jest konstytucyjnym obowiązkiem władz krajowych. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego "(...) zdrowia (...)-Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Taką ustawą, jest ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nakładająca na obywatela obowiązek realizacji szczepień ochronnych. Ponadto, także art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności dopuszcza ingerencję władzy publicznej w życie prywatne i rodzinne jednostki, w przypadkach przewidzianych ustawą, z uwagi na ochronę zdrowia innych osób.
Zasadne jest również stanowisko co do bezpodstawnego zarzutu o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jest dla zobowiązanego dokuczliwe. Same przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określają natomiast, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. Kolejność, w jakiej ustawa wylicza środki egzekucji, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych. Są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego. Tym samym powinny być stosowane w takiej kolejności, zgodnie z zasadą stosowania najłagodniejszego środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku.
Decydujący głos ma jednak organ egzekucyjny., gdyż to jemu uznaniu pozostawił ustawodawca, który środek jest w danym przypadku mniej dokuczliwy.
Grzywna w celu przymuszenia ma za zadanie zmotywowanie zobowiązanego do wykonania egzekwowanego obowiązku. Wojewoda nałożył grzywnę w wysokości proponowanej przez wierzyciela, czyli PIS w kwocie 500 zł, przy czym organ winien ustalić wysokość grzywny tak, aby wyegzekwować na zobowiązanej wypełnienie obowiązku. Trafna jest argumentacja organu, że grzywna w celu przymuszenia z założenia jest instrumentem, który ma wywołać dolegliwość po stronie zobowiązanego, ale w tym znaczeniu, że owa dolegliwość musi być ze swej istoty taka, aby zobowiązany nie kalkulował, czy bardziej opłaci się zapłacić grzywnę, czy wykonać obowiązek. Rację ma więc organ podkreślając, że z porównania obu tych czynności ma od razu wynikać, że celowym jest wykonanie obowiązku. Zwrócić także należy uwagę, że ten rodzaj środka egzekucyjnego, jak grzywna w celu przymuszenia nie można nazwać szczególnie uciążliwym, skoro, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu, w myśl art. 125 § 1 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś w myśl art. 126 tej ustawy mogą być nawet zwrócone w wysokości 75 % lub w całości. W przypadku wykonania zastępczego, jego koszty nie podlegają umorzeniu ani też zwrotowi. Rację ma więc organ, że również i ten zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie.
Sąd nie dopatrzył się wiec takich uchybień w postępowaniu egzekucyjnym, które skutkowałyby koniecznością uchylenia kontrolowanych postanowień w przedmiocie zarzutów do prowadzonego postepowania egzekucyjnego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI