II GSK 2553/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-06-04
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pas drogowyzajęcie pasa drogowegokara pieniężnadrogi publicznezezwolenieroboty budowlanerusztowaniamateriały budowlaneKodeks postępowania administracyjnegoUstawa o drogach publicznych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymując karę pieniężną za bezprawne zajęcie pasa drogowego.

Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję SKO, która utrzymała karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Spółka argumentowała, że zajęcie było konieczne ze względu na zagrożenie katastrofą budowlaną. Sąd uznał jednak, że spółka miała wystarczająco dużo czasu na uzyskanie zezwolenia i że waga naruszenia nie była znikoma, oddalając skargę.

Spółka "W." sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Spółka argumentowała, że zajęcie pasa drogowego było niezbędne do awaryjnego zabezpieczenia budynku przed grożącą katastrofą budowlaną. Sąd pierwszej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, oddalił skargę, uznając, że spółka miała wystarczająco dużo czasu na uzyskanie stosownych zezwoleń, a waga naruszenia prawa nie była znikoma. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność za zajęcie pasa drogowego jest obiektywna, a spółka, jako profesjonalista z branży budowlanej, powinna znać obowiązujące przepisy. Ponadto, sąd wskazał, że odstąpienie od nałożenia kary byłoby sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej i mogłoby prowadzić do nieuzasadnionego przysporzenia finansowego dla strony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, nawet w celu awaryjnego zabezpieczenia, może być podstawą do nałożenia kary pieniężnej, jeśli strona miała wystarczająco dużo czasu na uzyskanie zezwolenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka miała wystarczająco dużo czasu na uzyskanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, biorąc pod uwagę czas od uzyskania pozwolenia na roboty budowlane do zajęcia pasa. Waga naruszenia nie była znikoma, a odpowiedzialność jest obiektywna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.d.p. art. 40 § ust. 12

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia lub z przekroczeniem terminu/powierzchni, zarządca drogi wymierza karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty.

Pomocnicze

u.d.p. art. 39

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zakaz dokonywania w pasie drogowym czynności niszczących drogę, zmniejszających jej trwałość lub zagrażających bezpieczeństwu ruchu, w tym lokalizowania obiektów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub ruchu drogowego, chyba że za zezwoleniem zarządcy drogi.

u.d.p. art. 39 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi.

u.d.p. art. 40 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej.

u.d.p. art. 40 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zezwolenie dotyczy m.in. prowadzenia robót w pasie drogowym oraz zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione.

u.d.p. art. 40 § ust. 4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Opłata za zajęcie pasa drogowego jest iloczynem metrów kwadratowych, stawki za 1 m2 i liczby dni zajmowania; zajęcie krótsze niż 24h traktowane jest jak 1 dzień.

k.p.a. art. 189f § par. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odstępuje od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

k.p.a. art. 189f § par. 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odstępuje od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona zaprzestała naruszania prawa, a okoliczności wskazują, że nie naruszy go ponownie.

k.p.a. art. 189f § par. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odstępuje od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a okoliczności wskazują, że nie naruszy go ponownie.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wszechstronny materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest naruszeń prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka miała wystarczająco dużo czasu na uzyskanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Waga naruszenia prawa nie była znikoma, ze względu na długotrwałość zajęcia, jego powierzchnię i potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa. Odpowiedzialność za zajęcie pasa drogowego jest obiektywna i niezależna od winy. Odstąpienie od nałożenia kary byłoby sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej i prewencji. Spółka jako profesjonalista z branży budowlanej powinna znać przepisy.

Odrzucone argumenty

Zajęcie pasa drogowego było konieczne ze względu na zagrożenie katastrofą budowlaną. Waga naruszenia prawa była znikoma. Należy odstąpić od nałożenia kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu (art. 189f k.p.a.). Organy naruszyły zasadę prawdy obiektywnej i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i 77 k.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

Odpowiedzialność administracyjna za zajęcie pasa drogowego jest zobiektywizowana, niezależna od winy sprawcy. Dla jej wystąpienia nieistotna jest przyczyna braku zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, ani też okoliczności powstania tego zajęcia. Waga naruszenia prawa nie była znikoma, ponieważ zajęcie pasa drogowego było długotrwałe, dotyczyło znacznej powierzchni i stwarzało zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Odstąpienie od wymierzenia kary naruszałoby zasady sprawiedliwości społecznej w stosunku do podmiotów, które zgodnie z przepisami prawa wystąpiły ze stosownym wnioskiem o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego i zapłaciły za to zajęcie.

Skład orzekający

Ewa Alberciak

przewodniczący

Małgorzata Kowalska

sprawozdawca

Agnieszka Krawczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, zasad wymierzania kar pieniężnych oraz przesłanek odstąpienia od ich nałożenia na podstawie art. 189f k.p.a. w kontekście zajęcia pasa drogowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia pasa drogowego przez firmę budowlaną i oceny przesłanek odstąpienia od kary. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów naruszeń lub podmiotów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między potrzebą szybkiego zabezpieczenia budowy a wymogami prawa drogowego. Pokazuje też, jak sądy oceniają argumenty o 'awaryjności' w kontekście obowiązku uzyskania zezwoleń i kar pieniężnych.

Budowa na "własne ryzyko"? Sąd ukarał firmę za zajęcie pasa drogowego mimo groźby katastrofy budowlanej.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 893/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 645
art. 39, art. 40  ust. 1, ust. 2, ust. 4 i ust. 12
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189f par. 1 pkt 1, par. 2 i par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 4 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 20 września 2024 roku nr SKO.4141.888.2024 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 20 września 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w Łodzi uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 17 czerwca 2024 r.
o wymierzeniu "W." sp. z o. o. z siedzibą w Ł. kary pieniężnej
w wysokości 47 874 zł za zajęcie pasa drogowego i wymierzyło tej spółce karę pieniężną w wysokości 38 046 za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej - ul. W. w Ł. (działka nr [...] w obrębie [...], na wysokości posesji nr 26), bez zezwolenia zarządcy drogi:
- w okresie od 17 stycznia 2024 r. do 20 lutego 2024 r., o powierzchni 52,50 m²,
w celu prowadzenia robót z użyciem rusztowań przy istniejącym budynku wraz ze strefą niezbędną do ich wykonania,
- 17 stycznia 2024 r., o powierzchni 32,40 m², w celu funkcjonowania zaplecza budowy - składowania materiałów budowlanych.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
17 stycznia 2024 r. pracownicy organu przeprowadzili kontrolę w terenie, podczas której stwierdzono zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej ul. W. (działka nr [...] w obrębie [...]) - na wysokości posesji nr 26, poprzez funkcjonowanie rusztowania wraz ze stemplami podtrzymującymi ścianę budynku oraz funkcjonowania zaplecza budowy w postaci składowania materiałów budowlanych bez zezwolenia zarządcy drogi. Na okoliczność kontroli wykonano dokumentację fotograficzną oraz pomiary zajęcia pasa drogowego - rusztowanie wraz ze stemplami podtrzymującymi ścianę budynku o powierzchni 52,50 m²; składowanie materiałów budowlanych o łącznej powierzchni 32,40 m².
Podmiot odpowiedzialny za powyższe zajęcie ustalono na podstawie informacji z rejestru gruntów oraz złożonych wcześniej do organu wniosków o zajęcie pasa drogowego ulicy W. 26, tj. wniosku z 8 grudnia 2023 r. oraz z 10 stycznia 2024 r.
Zawiadomieniem z 19 stycznia 2024 r. organ wszczął postępowanie administracyjne w stosunku do "W." sp. z o. o. z siedzibą w Ł. w sprawie powyższego zajęcia pasa drogowego.
W dniach 29 stycznia oraz 20 lutego 2024 r. ponownie przeprowadzono kontrole w terenie, podczas których stwierdzono, iż materiały budowlane zostały usunięte z pasa drogowego, jednak rusztowanie wraz ze stemplami podtrzymującymi ścianę budynku nadal pozostały w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi.
Pismem z 3 kwietnia 2024 r. spółka wyjaśniła, iż zajęła pas drogowy poprzez ustawienie rusztowania wraz ze stemplami podtrzymującymi ścianę budynku po to, aby zapobiec zagrażającej katastrofie budowlanej budynku usytuowanego na nieruchomości przy ul. W. 26. Podczas wykonywania robót budowlanych w budynku strona stwierdziła, że istniało ryzyko zawalenia się budynku. Z uwagi na istnienie bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa osób i mienia, 8 grudnia 2023 r. spółka złożyła do Zarządu Dróg i Transportu wniosek o zajęcie pasa drogowego, niemniej jednak z uwagi na grożące niebezpieczeństwo zawalenia ściany frontowej budynku, postanowiła zabezpieczyć budynek przed katastrofą budowlaną nie czekając na wydanie zezwolenia przez zarządcę dróg. Dlatego też jeszcze przed formalnym rozpatrzeniem wniosku postawiono rusztowanie i stemple podtrzymujące ścianę budynku. Odnośnie natomiast do zajętego pasa drogowego o powierzchni 18,90 m², na którym spółka pozostawiła materiały budowlane wskazała, że przedmiotowe materiały stały na pasie tylko chwilowo. Posadowienie materiałów na pasie drogowym było konieczne, ponieważ ze względu na ryzyko zawalenia się budynku, priorytetem było wykonanie czynności zabezpieczających. Podjęto więc decyzję, iż w pierwszej kolejności należy zabezpieczyć budynek przed zawaleniem. Materiały zostały usunięte z pasa niezwłocznie po zabezpieczeniu budynku.
Decyzją z 17 czerwca 2024 r. Prezydent Miasta Łodzi nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 47 874 zł za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej - ul. W. w Ł. (działka nr [...] w obrębie [...], na wysokości posesji nr 26):
- w okresie od 4 stycznia 2024 r. do 16 stycznia 2024 r., o powierzchni 18,90 m², w celu składowania materiałów budowlanych,
- w okresie od 17 stycznia 2024 r. do 20 lutego 2024 r., o powierzchni 52,50 m², w celu umieszczenia rusztowania,
- 17 stycznia 2024 r., o powierzchni 32,40 m², w celu składowania materiałów budowlanych,
bez jego zezwolenia jako zarządcy drogi.
W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że postępowanie wszczęte na wniosek strony z 8 grudnia 2023 r. o zajęcie pasa drogowego ulicy W. (dz. nr [...], obr. [...]) w celu awaryjnego zabezpieczenia ściany frontowej budynku zostało umorzone decyzją z 14 grudnia 2023 r. w związku z tym, że usunięcie awarii zgodnie z ustawą o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985r. (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.) – dalej: "u.d.p.", dotyczy urządzenia obcego znajdującego się w pasie drogowym i art. 40 ust. 14 u.d.p. nie ma w sprawie zastosowania. Przedmiotowy budynek znajduje się poza pasem drogowym, co oznacza, że w myśl cytowanej ustawy zabezpieczenie ściany frontowej budynku nie może być traktowane jako awaryjne zajęcie pasa drogowego. Ponadto strona miała wcześniej wiedzę o technicznym stanie budynku i możliwość planowego prowadzenia prac, bowiem do wniosku z 8 grudnia 2023 r. załączyła decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 16 listopada 2023 r. dotyczącą prowadzenia robót budowlanych obejmujących: wzmocnienie konstrukcji ścian, stropów, nadproży i więźby dachowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na terenie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. W. 26. Oznacza to, że strona planowała wykonać prace polegające na zabezpieczeniu budynku przynajmniej od kilku miesięcy. W ocenie zarządcy drogi nie nosiło to znamion awarii w rozumieniu u.d.p. W ocenie zarządcy drogi awarię należy rozumieć jako zdarzenie nagłe, niemożliwe do przewidzenia przy zastosowaniu zwykłych środków ostrożności. Bezprzedmiotowość postępowania związana jest zatem z brakiem wystąpienia awarii oraz brakiem możliwości prowadzenia postępowania w trybie art. 40 ust. 14 u.d.p. Strona powinna wystąpić z wnioskiem o prowadzenie robót w pasie drogowym w trybie art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt. 1.
Następnie strona 10 stycznia 2024 r. złożyła wniosek o zajęcie pasa drogowego ulicy W. (dz. nr [...], obr. [...]) na wysokości posesji nr 26 w celu umieszczenia obiektu "wzmocnienia ścian". Organ decyzją z 19 stycznia 2024 r. nie zezwolił na zajęcie pasa drogowego ze względu na fakt, iż spółka nie uzyskała decyzji lokalizacyjnej wymaganej na podstawie art. 39 ust. 3 u.d.p. na umieszczenie w pasie drogowym urządzenia obcego - elementu obiektu budowlanego w postaci wzmocnienia ścian.
Organ I instancji podniósł dalej, że biorąc pod uwagę, czas na jaki został zajęty pasa drogowy, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem strony, iż materiały składowane w pasie drogowym, pozostawały w nim tylko chwilowo. Każda kontrola w terenie wykazała, że materiały budowlane składowane były długotrwale, na całej szerokości chodnika, całkowicie blokując możliwość poruszania się pieszych. Ponadto materiały nie były w ogóle zabezpieczone, chociażby taśmą ogradzającą. Prawidłowe zabezpieczenie terenu robót powinno zawierać ogrodzenie oraz wprowadzoną tymczasową organizację ruchu, która informowałaby użytkowników drogi o prowadzonych robotach. Nie można uznać za znikome naruszenie prowadzenia prac w sposób zaprezentowany przez stronę. Za to samo zachowanie strona nie została też ukarana w żaden inny sposób.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie zarzucając organowi I instancji naruszenie:
1. art. 189f § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie przez organ od nałożenia na spółkę kary pieniężnej poprzestając na pouczeniu, w sytuacji, gdy z uwagi na znikomość naruszenia prawa oraz zaprzestania naruszenia prawa przez spółkę, odstąpienie od nałożenia kary i poprzestanie na pouczeniu, było uzasadnione;
2. art. 189f § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie przez organ od nałożenia na spółkę kary pieniężnej poprzestając na pouczeniu, w sytuacji gdy organ potwierdził, że spółka zaprzestała naruszenia prawa, wobec czego zasadne było odstąpienie od nałożenia kary i poprzestanie na pouczeniu;
3. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a poprzez ich błędne zastosowanie polecające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej, obowiązku całościowego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego przejawiającego się tym, że:
a. organ pominął w rozstrzygnięciu okoliczności związane z zagrażającą katastrofą budowlaną;
b. organ błędnie przyjął, że zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia było działaniem zaplanowanym, podczas gdy w rzeczywistości zajęcia pasa drogowego nastąpiło w związku z koniecznością zapobieżenia zagrażającej katastrofie budowlanej;
c. organ nie przedstawił dowodów na to, że spółka przez cały wskazany okres zajmowała pas drogowy.
Przywołaną na wstępie decyzją z 20 września 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 17 czerwca 2024 r.
i wymierzyło "W." sp. z o. o. z siedzibą w Ł. karę pieniężną w wysokości 38 046 za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej - ul. W. w Ł. (działka nr [...] w obrębie [...], na wysokości posesji nr 26), bez zezwolenia zarządcy drogi:
- w okresie od 17 stycznia 2024 r. do 20 lutego 2024 r., o powierzchni 52,50 m²,
w celu prowadzenia robót z użyciem rusztowań przy istniejącym budynku wraz ze strefą niezbędną do ich wykonania,
- 17 stycznia 2024 r., o powierzchni 32,40 m², w celu funkcjonowania zaplecza budowy - składowania materiałów budowlanych.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w wyniku analizy dokumentów załączonych do akt sprawy uznało za wykazane następujące okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy:
1) że ul. W. w Ł. jest drogą powiatową, której pas drogowy (w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.d.p.) obejmuje działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...];
2) że 17 stycznia 2024 r. pas drogowy tej drogi publicznej był zajmowany na prawach wyłączności w celu funkcjonowania zaplecza budowy - składowania materiałów budowlanych, przy czym powierzchnia tego zajęcia wynosiła łącznie 32,40 m² (1,20 m • 5,00 m + 1,20 m • 15,00 m + 1,20 • 7,00 m), a ponadto w okresie od 17 stycznia 2024 r. do 20 lutego 2024 r. był on nieprzerwanie zajmowany w celu prowadzenia robót z użyciem rusztowań przy istniejącym budynku wraz ze strefą niezbędną do ich wykonania, przy czym powierzchnia tego zajęcia wynosiła 52,50 m² (2,50 m-21,00 m);
3) że podmiotem zajmującym pas drogowy w ten sposób była "W."
Sp. z o.o. z siedzibą w Ł.;
4) że w okresie tym nie legitymowała się ona wydanym na podstawie art. 40 ust. 1
i ust. 2 pkt 3 u.d.p. zezwoleniem zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego we wskazanym celu.
Kolegium wyjaśniło, że z danych opisowych i graficznych rejestru gruntów, jednoznacznie wynika przebieg linii rozgraniczających pas drogowy ul. W. w Ł., pokrywający się na odcinku od ul. T. do ul. N. z granicami działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...]. Natomiast status tej ulicy jako drogi publicznej powiatowej wynika pośrednio z danych opisowych rejestru gruntów, dotyczących: położenia gruntów, opisu użytku, oznaczenia klas użytku, właściciela i władającego, a dodatkowo znajduje oparcie w aktualnym na dzień 1 stycznia 2024 r. wykazie ulic na terenie miasta Łodzi zaliczonych do kategorii dróg powiatowych, dostępnym na stronie internetowej Urzędu Miasta Łodzi (https://uml.lodz.pl).
Organ II instancji wskazał, że fakt zajmowania pasa drogowego w okresie od 17 stycznia do 20 lutego 2024 r., a także cele i powierzchnia tego zajęcia bezsprzecznie wynikają z całokształtu materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy powołał się na kontrole pasa drogowego, przeprowadzone w dniach: 17 stycznia, 29 stycznia oraz 20 lutego 2024 r. przez pracowników Zarządu Dróg i Transportu w Łodzi, których ustalenia zostały opisane w sporządzonych na tę okoliczność protokołach, a także udokumentowane w formie załączonej do nich dokumentacji fotograficznej i wydruku z ortofotomapy z naniesioną siatką działek ewidencyjnych i orientacyjnie zaznaczonym miejscem zajęcia pasa drogowego. Dowody te jednoznacznie wskazują na fakt zajmowania pasa drogowego na prawach wyłączności w celu składowania materiałów budowlanych w dniu stanowiącym datę początkową kontrolowanego okresu (na powierzchni co najmniej 32,40 m²) oraz nieprzerwanego i nieulegającego żadnym zmianom przez cały ten okres zajmowania pasa drogowego w celu prowadzenia robót z użyciem rusztowań przy budynku położonym przy ul. W. 26 (na powierzchni 52,50 m²).
Co do kwestii zajęcia pasa drogowego 17 stycznia 2024 r. w celu składowania materiałów budowlanych Kolegium wyjaśniło, że z mocy art. 40 ust. 4 u.d.p. dla ustalenia faktu zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności nie ma znaczenia okoliczność, czy był on zajmowany przez 24 godziny, czy tylko przez część doby. Zgodnie z powołanym przepisem stwierdzenie zajęcia pasa drogowego w określonym dniu - niezależnie od tego, jak długo ono faktycznie trwało - jest zawsze traktowane jako zajmowanie go przez cały dzień. Z kolei wyrażona powyżej przez Kolegium teza, że zajęcie pasa drogowego we wskazanym dniu w celu, o którym mowa w art. 40 ust. 2 pkt 4 u.d.p., dotyczy powierzchni co najmniej 32,40 m², ma swoje źródło w szczegółowej analizie dokumentacji fotograficznej załączonej do protokołu z 17 stycznia 2024 r., w wyniku której organ odwoławczy uznał za wysoce prawdopodobne, iż rzeczywista powierzchnia zajęcia pasa drogowego w tym celu wynosiła 38,40 m² (1,20 m • 5,00 m + 1,20 m • 15,00 m + 1,20 m • 7,00 m + 1,20 m • 5,00 m). W wykonaniu nakazu sformułowanego w art. 81a § 1 K.p.a. rozstrzygnął jednak tę niedającą się już usunąć wątpliwość co do stanu faktycznego na korzyść strony, przyjmując na potrzeby ustalenia wysokości obciążającej ją kary pieniężnej mniejszą powierzchnię zajęcia, wyraźnie wskazaną w treści wzmiankowanego protokołu, a następnie przeniesioną do treści decyzji organu I instancji.
Jeżeli zaś chodzi o kwestię ciągłości zajęcia pasa drogowego w celu, w okresie od 17 stycznia 2024 r. do 20 lutego 2024 r., to jej istnienie nie może budzić żadnych wątpliwości przy uwzględnieniu charakteru wykazanego zajęcia pasa drogowego, sprowadzającego się do ustawienia rusztowań budowlanych przy elewacji budynku na całej jego szerokości i wysokości, a oprócz tego wzmocnienia jego ściany za pomocą drewnianych stempli. Kolegium uważa za niemożliwe z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego, by tego rodzaju trwała konstrukcja, której obecność w pasie drogowym w niezmienionym stanie została stwierdzona w dniach: 17 stycznia 2024 r., 29 stycznia 2024 r. i 20 lutego 2024 r., miała być - co sugeruje strona - czasowo usuwana z pasa drogowego czy choćby modyfikowana w sposób skutkujący zmianą powierzchni jego zajęcia w okresach pomiędzy tymi datami. Organ II instancji nie podzielił natomiast stanowiska organu niższego stopnia, iż na stronę powinna być nałożona kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego na prawach wyłączności w celu składowania materiałów budowlanych w okresie poprzedzającym datę przeprowadzenia pierwszej kontroli w terenie, konkretnie od 4 stycznia 2024 r. do 16 stycznia 2024 r. Nie neguje on wprawdzie faktu, że przynajmniej w dniach 4 i 5 stycznia 2024 r. strona zajmowała pas drogowy ul. W. we wskazanym powyżej celu, gdyż wynika on niezbicie z pisemnej informacji udzielonej zarządcy drogi przez Straż Miejską w Łodzi, ale jednocześnie uważa, że z uwagi na luki w materiale dowodowym zawartym w aktach sprawy i dyspozycję powołanego już art. 81a § 1 k.p.a., brak jest wystarczających przesłanek do stwierdzenia, iż zajęcie pasa drogowego było utrzymywane bez żadnych przerw i zmian do 16 stycznia 2024 r., jak również do uznania za należycie wykazaną powierzchnię zajęcia pasa drogowego w kwestionowanym okresie. W szczególności załączona do akt sprawy notatka służbowa pracownika Zarządu Dróg i Transportu w Łodzi, zawierająca informację o tym, że począwszy od 4 stycznia 2024 r. łączna powierzchnia zajęcia pasa drogowego przez stronę wynosiła nieprzerwanie 18,90 m², nie ma wartości dowodowej pozwalającej na dokonanie w oparciu o nią ustaleń faktycznych co do okresu i powierzchni zajęcia. Nie mogą być one uznane za w pełni wiarygodne, skoro ich źródłem były jedynie pomiary dokonane w trakcie kontroli przeprowadzonej 17 stycznia 2024 r. (w wyniku której ustalono zresztą inną powierzchnię zajęcia pasa drogowego) i zdjęcie wykonane przez strażników miejskich w 4 lub 5 stycznia 2024 r.
Dalej organ odwoławczy podniósł, że spółka została prawidłowo uznana przez organ I instancji za stronę niniejszego postępowania, której interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. wynika wprost z art. 40 ust. 12 u.d.p. i wiąże się
z faktem zajmowania pasa drogowego ul. W. w okresie wskazanym
w zaskarżonej decyzji. Konieczność nałożenia kary pieniężnej na ww. podmiot, będący w tym czasie współwłaścicielem sąsiadującej z pasem drogowym nieruchomości przy ul. W. 26, nie nasuwa żadnych wątpliwości w świetle twierdzeń zawartych w piśmie z 3 kwietnia 2024 r. i odwołaniu, z treści których wprost wynika, że to spółka zajmowała na przełomie stycznia i lutego 2024 r. pas drogowy w celach składowania materiałów budowlanych oraz umieszczenia rusztowań i drewnianych stempli przy elewacji budynku. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest także fakt uprzedniego złożenia przez stronę 2 wniosków do zarządcy drogi, odpowiednio w dniach: 8 grudnia 2023 r. i 10 stycznia 2024 r., o wydanie zezwoleń na zajęcie pasa drogowego ul. W. w celu zabezpieczenia frontowej ściany budynku usytuowanego na posesji nr 26.
Nielegitymowanie się przez stronę wymaganym zezwoleniem zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego w okresie od 17 stycznia 2024 r. do 20 lutego 2024 r. jest również okolicznością bezsporną (przy uwzględnieniu, że drugi ze wzmiankowanych powyżej wniosków, dotyczący okresu od a 8 stycznia 2024 r. do 29 lutego 2024 r., został negatywnie rozpatrzony ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z 19 stycznia 2024 r.).
Organ II instancji przeanalizował również stan faktyczny sprawy
w aspekcie ustawowych warunków odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i wskazał w kontekście art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. na brak przesłanek do uznania wagi stwierdzonego naruszenia prawa za znikomą. Strona zajmowała pas drogowy przez znaczny okres, w rzeczywistości o wiele dłuższy niż ten, za który została jej wymierzona kara pieniężna (z pisma strony z 3 kwietnia 2024 r. wynika, że zajęcie przez nią pasa drogowego nastąpiło już w pierwszej połowie grudnia 2023 r.). Znaczna była również powierzchnia zajęcia tego pasa, która została stwierdzona w trakcie kontroli przeprowadzonych przez pracowników zarządu drogi. Uzasadniona jest zatem konkluzja, że strona de facto traktowała wchodzący w skład pasa drogowego chodnik jako swoje prywatne zaplecze budowy (przez okresowe składowanie na nim materiałów budowlanych) czy nawet plac budowy (przez umieszczenie na nim rusztowania), nie czekając na pozytywne rozpatrzenie przez zarządcę drogi złożonych przez nią wniosków i później nic sobie nie robiąc z faktu ich negatywnego załatwienia, a przy tym narażając użytkowników ruchu drogowego na stałe i bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia i mienia, wynikające z faktu samowolnego zajmowania pasa drogowego. Taki sposób działania strony, będącej przecież profesjonalistą z branży budowlanej, nie może być oceniony inaczej niż jako poważne naruszenie przepisów u.d.p., co w sposób oczywisty wyklucza możliwość uznania go za naruszenie prawa o znikomej wadze, o którym mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Końcowo Kolegium przedstawiło tez sposób wyliczenia nałożonej na stronę kary.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do sądu administracyjnego złożyła "W." sp. z o. o. z siedzibą
w Ł., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
1) naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie przez organ od nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej poprzestając na pouczeniu, w sytuacji, gdy z uwagi na znikomość naruszenia prawa oraz zaprzestanie naruszania prawa przez skarżącą odstąpienie od nałożenia kary i poprzestanie na pouczeniu byłoby uzasadnione;
2) naruszenie art. 189f § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie przez organ od nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej poprzestając na pouczeniu, w sytuacji, gdy organ w zaskarżonej decyzji potwierdził, że spółka zaprzestała naruszania prawa, wobec czego zasadne było odstąpienie od nałożenia kary i poprzestanie na pouczeniu;
3) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej, obowiązku całościowego
i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, przejawiające się w tym, że organ pominął w rozstrzygnięciu okoliczności związane z zagrażającą katastrofą budowlaną, organ błędnie przyjął, że zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia było działaniem zaplanowanym, podczas gdy w rzeczywistości zajęcie pasa drogowego nastąpiło w związku z koniecznością zapobieżenia zagrażającej katastrofie budowlanej, a nadto organ nie przedstawił dowodów na to, że skarżąca przez cały wskazany przez organ okres zajmowała pas drogowy;
4) naruszenie art. 40 ust. 12 u.d.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na nałożeniu przez skarżącą kary pieniężnej, pomimo zaistnienia przesłanek odstąpienia od nałożenia tej kary;
5) naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nieocenieniu czy dana okoliczność została udowodniona.
Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części wymierzającej skarżącej karę pieniężną w wysokości 38 046 zł za zajęcie pasa drogowego oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przeprowadzona przez sąd, w niniejszej sprawie, kontrola nie wykazała, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi uchylająca decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 17 czerwca 2024 r. i wymierzająca skarżącej spółce karę pieniężną
w wysokości 38 046 za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej - ul. W.
w Ł. (działka nr [...] w obrębie [...], na wysokości posesji nr 26), bez zezwolenia zarządcy drogi.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 472) – dalej: "u.d.p.". Ustawa o drogach publicznych w art. 39 wprowadza generalną zasadę zakazu dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego, w tym (pkt 1) lokalizowania obiektów i urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, może nastąpić, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi (art. 39 ust. 3 u.d.p.). Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c (art. 40 ust. 1 u.d.p.). Zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 2 u.d.p. zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy: 1) prowadzenia robót w pasie drogowym; 2) umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych; 3) umieszczania w pasie drogowym urządzeń obcych innych niż wymienione w pkt 2 oraz reklam; 4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3. Stosownie do art. 40 ust. 4 u.d.p., opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i 4, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego, przy czym zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień.
W myśl natomiast art. 40 ust. 12 u.d.p. za zajęcie pasa drogowego:
1) bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,
2) z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,
3) o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c
- zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6.
W przypadku naruszenia prawa polegającego na zajęciu pasa drogowego bez zezwolenia, organ jest zobligowany do wydania decyzji w każdym przypadku stwierdzenia faktu zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia i wymierzenia kary w wysokości wynikającej z ustawy. Decyzja w przedmiocie kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia jest decyzją związaną. Organowi nie pozostawiono luzu decyzyjnego w zakresie wymiaru kary ani możliwości miarkowania wysokości ustalonej kary. Odpowiedzialność administracyjna za zajęcie pasa drogowego jest zobiektywizowana, niezależna od winy sprawcy. Dla jej wystąpienia nieistotna jest przyczyna braku zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, ani też okoliczności powstania tego zajęcia. Organ, nakładając karę, nie może uwzględniać innych, poza wskazanymi w dyspozycji art. 40 ust. 12 u.d.p., okoliczności faktycznych. Nie może on zatem uwzględnić przyczyn jakie doprowadziły do zajęcia pasa drogowego, oceniać stopnia zawinienia podmiotu, który dopuścił się naruszenia prawa ani kierować się interesem strony. Wysokość nałożonej kary wynika wyłącznie z faktu bezprawnego zajęcia pasa drogowego (por. wyroki NSA: z dnia 19 września 2018 r. sygn. akt II GSK 2553/16, z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn. akt II GSK 4517/16, z dnia 9 lipca 2020 r. sygn. akt II GSK 4287/17 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 68/08, w postępowaniu o wymierzenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego organ nie bada przyczyny, dla której powstał stan nieakceptowalny przez obowiązujące przepisy, poza jego zainteresowaniem pozostaje również stopień winy przy zajęciu pasa drogowego. Wymierzenie kary jest obligatoryjne i niezależne od przyczyn niezłożenia wniosku o wydanie zezwolenia, spóźnionego złożenia, bądź zajęcia pasa, gdy wniosek mimo złożenia nie został rozpoznany, jednak strona pas drogowy zajęła (por. wyroki NSA z 25 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 110/13, z 10 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3647/15, dostępne w CBOSA).
Na wstępie znaczyć należy że sąd podziela wszystkie ustaleniu organu zawarte w kontrolowanej decyzji dotyczące faktu zajęcia pasa drogowego, podmiotu który tego zajęcia dokonał, braku stosownego zezwolenia lub umowy o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c oraz powierzchni zajętego pasa i liczby dni zajmowania pasa bez zezwolenia. Co oznacza uznanie za bezzasadny zarzutu skargi wskazującego na naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w kontekście niewykazania przez organ, że skarżąca zajmowała pas drogowych bez zezwolenia przez cały czas wskazany w decyzji. W ocenie sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci protokołów z kontroli w terenie przeprowadzonych w dniach 17 stycznia, 29 stycznia i 20 lutego 2014 r. przez pracowników organu I instancji wraz z załączoną dokumentacją fotograficzną potwierdza w sposób niewątpliwy umieszczenie przez stronę w pasie drogowym ul. W. na całej szerokości i wysokości elewacji budynku pod nr. 26 rusztowań budowlanych wraz ze stemplami podtrzymującymi ścianę budynku. Sąd w całości podziela argumentację Kolegium, że ze względu na trwałość tej konstrukcji, jej przeznaczenie, znaczną czasochłonność jej montażu oraz obecność w pasie drogowym podczas wszystkich kontroli w niezmienionym kształcie, za sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego uznać należy stanowisko skarżącej podważające fakt ciągłości dokonanego przez nią zajęcia pasa drogowego w przyjętym przez organy okresie. Zwłaszcza, że strona poza swoimi twierdzeniami nie zaoferowała żadnego materiału dowodowego potwierdzającego rozbiórkę rusztowań w okresie objętym kontrolowana decyzją.
W rozstrzyganej sprawie kwestią niesporną jest, że strona skarżąca nie dysponowała zezwoleniem zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego w przedmiotowej lokalizacji w terminie i zakresie objętym zaskarżoną decyzją . Spór nie dotyczy także powierzchni dokonanego przez skarżącą zajęcia, ani wysokości nałożonej na stronę kary. Strona także nie kwestionuje, że to ona dokonała spornego zajęcia.
Zarzuty skargi koncentrują się wokół kwestii naruszenia przez organy art. 189f § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a. Jednakże w ocenie sądu, wbrew zarzutom skarżącej, organy obu instancji prawidłowo uznały, że brak jest w tej sprawie podstaw do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej i należycie odniosły się do niezastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Przechodząc do oceny powyższych zarzutów tytułem wstępu wskazać należy, że administracyjne kary pieniężne są instrumentem prewencji ogólnej. Ich wymierzanie ma na celu przede wszystkim ochronę wartości określonych przez normy prawa administracyjnego. Podstawową funkcją kary pieniężnej jest ochrona określonego dobra i zapobieganie naruszającym to dobro działaniom sprzecznym z prawem. Kary te pełnią też funkcje represyjne - określające odpowiedzialność za działanie niezgodne z prawem. W przypadku administracyjnych kar pieniężnych jest to odpowiedzialność za skutek, który określony został normami ustaw w formie nakazów i zakazów. Dlatego, jeśli w stanie faktycznym sprawy ujawni się okoliczność, która obciążona jest taką sankcją, a nie zachodzą przesłanki - określone w przepisach szczególnych - wyłączające odpowiedzialność, organ zobowiązany jest do nałożenia określonej w przepisie administracyjnej kary pieniężnej.
Zgodnie z art. 189f k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegające na niedopełnieniu obowiązku lub naruszeniu zakazu. Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez zobowiązanego (zob. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, publ. LEX/el. 2020). Unormowanie art. 189f § 1 k.p.a. ma zastosowanie także do decyzji związanych (por. uchwała NSA z 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21 (ONSAiWSA 2022/5/63). W art. 189f k.p.a. nie określono rodzajów administracyjnych kar pieniężnych. Przyjąć zatem należy, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych, w tym kar wymierzanych na podstawie u.d.p. Organ prawidłowo zatem stwierdził, że charakter kar przewidziany w u.p.d. nie sprzeciwia się, co do zasady, możliwości odstąpienia od nałożenia kary i dokonał analizy ustalonego stanu faktycznego pod kątem zaistnienia przesłanek odstąpienia od nałożenia kary.
Unormowanie w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. umożliwia odstąpienie od nałożenia kary jeżeli kumulatywnie zostaną spełnione dwie wymienione w nim przesłanki - waga naruszenia prawa jest znikoma oraz strona zaprzestała naruszania prawa. W rozstrzyganej sprawie niewątpliwie druga ze wskazanych przesłanek została spełniona. W odniesieniu zaś do przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa podkreślić należy, że ustawodawca w treści art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a nie wyjaśnił jakie przypadki naruszenia prawa można uznać za znikome. W piśmiennictwie wyróżnia się stopnie naruszenia prawa: naruszenia kwalifikowane, naruszenia, które nie mają charakteru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego są istotne, i naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969). Przy określeniu, jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ocenie wagi naruszenia prawa, pomocna jest także treść art. 189d pkt 1 k.p.a. W art. 189d pkt 1 k.p.a. ustawodawca wskazał, że wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. W piśmiennictwie przyjmuje się na tle tego unormowania, że uwzględniając dyrektywę wagi naruszenia prawa, organ administracji publicznej powinien ocenić wagę (znaczenie, ciężar gatunkowy) naruszonego zakazu oraz wagę naruszenia zakazu (tak A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el.2020). W orzecznictwie wskazano, że w świetle art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., stwierdzenie przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa, uzasadniającej odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymaga przeprowadzenia swego rodzaju testu proporcjonalności, tj. wyważenia hierarchii dóbr (wartości) chronionych przez prawo na tle konkretnego stanu faktycznego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 566/21 LEX nr 3347424). Istotne znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., mają chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń) jak i podmiotowym (np. profesjonalny charakter działalności, czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy).
W ocenie sądu organy prawidłowo w kontrolowanej sprawie przyjęły, że waga naruszenia prawa - zakazu zajmowania pasa drogowego bez zezwolenia - nie była znikoma. Odpowiedzialność administracyjna za zajęcie pasa drogowego została przewidziana w celu ochrony bezpieczeństwa osób i pojazdów poruszających się po drodze. W doktrynie wskazuje się, że jeżeli konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Jeżeli naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna. Z kolei o znikomym naruszeniu prawa mówić można jedynie wówczas gdy wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło (A. Cebera, J. G. Firlus Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 189f). Za słuszne w ocenie sądu uznać należy stanowisko organów, że naruszenie prawa nie było działaniem jednorazowym, nagłym, uniemożliwiającym rozważenie zaistniałej sytuacji i wybranie właściwego, zgodnego z normami prawa zachowania, lecz stanem trwającym przez długi czas. Widoczna na znajdujących się w aktach sprawy zdjęciach znaczna powierzchnia zajęcia pasa drogowego -praktycznie całej szerokości chodnika przeznaczonego dla ruchu pieszych- stwarzała w ocenie sądu znaczne i długotrwałe zagrożenie dla ich bezpieczeństwa w rejonie inwestycji. Za słuszne uznać należy także stanowisko organów, że wagi naruszenia nie można uznać za znikomą również ze względu na przywoływane w toku postępowania przez stronę skarżącą okoliczności związane z potrzebą awaryjnego zabezpieczenia ściany frontowej budynku przed grożąca mu katastrofą budowlaną. Należy podzielić pogląd, że okres 2 miesięcy pomiędzy wydaniem decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 16 listopada 2023 r., w której udzielono stronie pozwolenia na przeprowadzenie robót budowlanych obejmujących "wzmocnienie konstrukcji ścian, stropów, nadproży i więźby dachowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. W. 26", a dniem 17 stycznia 2024 r., stanowiącym datę początkową okresu bezprawnego zajęcia pasa drogowego, za który została skarżącej wymierzona kara pieniężna, jest wystarczająco długi, aby strona mogła dopełnić wszelkich formalności prawnych związanych z koniecznością zajęcia pasa drogowego w celu realizacji zaplanowanych i koniecznych robót. Zaś upływ 3 tygodni pomiędzy wydaniem ww. decyzji a złożeniem do zarządcy drogi pierwszego, nieskutecznego wniosku o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu "awaryjnego zabezpieczenia ściany frontowej budynku" zaprzecza twierdzeniu strony o groźbie katastrofy budowlanej, wymagającej natychmiastowego wejścia w pas drogowy w celu jej zapobieżenia.
Dla oceny wagi naruszenia prawa nie bez znaczenia jest także fakt, że skarżąca jest profesjonalistą z branży budowlanej. Zatem jako profesjonalista widziała o obowiązujących zasadach uzyskiwania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i konsekwencjach naruszania prawa w związku z zajęciem pas drogowy bez uzyskania stosownego zezwolenia.
Podkreślić należy także, że art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. musi być stosowany ze szczególną rozwagą. Trafnie w zaskarżonej decyzji organ odwołał się do celów, którym ma służyć wymierzona kara administracyjna. Generalnie celami takimi może być oprócz celu represyjnego również konieczność zaspokojenia społecznego poczucia sprawiedliwości, jak również cele o charakterze prewencyjnym (prewencja ogólna i indywidualna). Z punktu widzenia konieczności zaspokojenia społecznego poczucia sprawiedliwości istotne jest wskazanie społeczeństwu jako całości, że ściśle określone dobra (wartości) są chronione. Istotne jest również w ramach tego celu, ukazanie, że normy prawne są w jednakowy sposób stosowane w stosunku do wszystkich ich adresatów, a zatem, że wszyscy, którzy naruszają dobro prawne w postaci bezpieczeństwa ruchu drogowego poprzez zajęcie pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia, ponoszą jednakowe konsekwencje prawne. W zaskarżonej decyzji SKO trafnie wskazało, że odstąpienie od wymierzenia kary naruszałoby zasady sprawiedliwości społecznej w stosunku do podmiotów, które zgodnie z przepisami prawa wystąpiły ze stosownym wnioskiem o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego i zapłaciły za to zajęcie. Zwolnienie strony z obowiązku zapłaty administracyjnej kary pieniężnej skutkowałoby przysporzeniem finansowym na jej rzecz, gdyż w tej sytuacji nie poniosłaby jakichkolwiek kosztów zajęcia pasa drogowego.
Reasumując powyższe wskazać należy, że sąd nie stwierdził naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. zarzuty skargi dotyczące tego naruszenia okazały się bezzasadne. W tych okolicznościach brak było również podstaw do zastosowania art. 189f § 2 i 3 k.p.a.
Zdaniem sądu organy administracji publicznej nie naruszyły także pozostałych wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego a to: art. 7 i art. 77 k.p.a. Całe postępowanie było prowadzone na podstawie przepisów prawa. Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Postępowanie było prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zebrano także i rozpatrzono cały niezbędny materiał dowodowy.
Konkludując wskazać należy, że organ administracji rozpatrzył całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego i prawidłowo go ocenił w kontekście przesłanek nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego przez skarżącą. Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia. Z tych powodów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku
EC

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI