III SA/Kr 944/24

III SA/Kr 944/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Janusz Kasprzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 475
Art. 76  ust. 7
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
Art. 6, 7, 8, 10, 77 par. 1, 80, 107  par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi ze skargi R. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 4 kwietnia 2024r nr WP-VII.8642.3.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej z Funduszu Pracy oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez R. P., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 4 kwietnia 2024 r., znak: WP-VII.8642.3.2024, Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r., poz. 475, zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7 lutego 2024 r., znak: KF.65.6.UM.BJ.24, o odmowie umorzenia kwoty 1 852,10 zł (słownie: jeden tysiąc osiemset pięćdziesiąt dwa złote 10/100) stanowiącej część jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej z Funduszu Pracy (umowa nr [...] z 30 czerwca 2023 roku).
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 7 lutego 2024 r., znak: KF.65.6.UM.BJ.24, Prezydent Miasta Krakowa orzekł o odmowie umorzenia kwoty 1 852,10 zł (słownie: jeden tysiąc osiemset pięćdziesiąt dwa złote 10/100) stanowiącej część jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej z Funduszu Pracy (umowa nr 145/2023/FP z 30 czerwca 2023 r.).
W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 10 marca 2023 r. skarżący wystąpił do Grodzkiego Urzędu Pracy w Krakowie z wnioskiem o przyznanie jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej. Przyznanie środków w wysokości 38 000,00 zł nastąpiło na podstawie umowy z 30 czerwca 2023 r., nr [...]. W § 1 pkt 2 tej umowy skarżący zobowiązał się do wykorzystania przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej w zakresie: produkcja pozostałych wyrobów, gdzie indziej nieskwalifikowanych (PKD: 3299ZO). Ponadto zgodnie z § 3 pkt 6 umowy skarżący zobowiązał się do zwrotu w terminie 2 miesięcy od dnia podjęcia działalności otrzymanych, a niewydatkowanych środków na rozpoczęcie działalności.
Organ ustalił, że w dniu 10 lipca 2023 r. skarżący poinformował telefonicznie urząd, że Bank zrealizował zajęcie komornicze w kwocie 1912,22 zł ze środków stanowiących przekazaną dotację, pomimo że przepisy w sposób jednoznaczny wyłączają dotacje celowe spod zajęć egzekucyjnych. W związku z powyższym skarżący wystąpił o "pomniejszenie kwoty dotacji" na co nie uzyskał jednak zgody. Jak bowiem wskazano w piśmie z dnia 9 sierpnia 2023 r. kwota dotacji została już wypłacona (przedłużono natomiast termin na wydatkowanie i rozliczenie się w urzędzie z przyznanych środków do 30 października 2023 r., a ostatecznie do 7 listopada 2023 r.). Skarżący przedstawił rozliczenie poniesionych wydatków na kwotę 36 147,90, a nie jak wypłacono 38 000,00 zł. W związku z tym, wezwano go do zwrotu otrzymanych, a niewydatkowanych środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej (pismo z 9 listopada 2023 roku, doręczono 15 listopada 2023 r.).
Wnioskiem z dnia 20 listopada 2023 r. skarżący zwrócił do Dyrektora Grodzkiego Urzędu Pracy o umorzenie pozostałej do spłaty kwoty 1852,10 zł. Swoją prośbę uzasadnił tym, że nie miał do dyspozycji całej kwoty dotacji ponieważ wskazany rachunek bankowy od miesięcy zajęty był przez Urząd Skarbowy Kraków - Stare Miasto. W związku z tym, pismem z 27 listopada 2023 r., wezwano skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną (rachunki za prąd, czynsz, gaz, telefon) oraz uzupełnienie załącznika będącego oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątkowym, dochodach i źródłach utrzymania. Wskazane dokumenty skarżący przesłał dnia 20 grudnia 2023 r. Po przeprowadzonym postępowaniu i uzyskaniu (negatywnej) opinii Powiatowej Rady Rynku Pracy (dowód: uchwała nr 6/2024 z 23 stycznia 2024 r.) organ pierwszej instancji orzekł o odmowie umorzenia wymienionej na wstępie kwoty.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący zarzucając w nim w szczególności organowi, że zaproponowany mu sposób rozwiązania brakujących środków był błędny. Najpierw miał zrealizować umowę w części dotyczącej wydatkowania pozostałych środków, następnie po ich rozliczeniu wystąpić o pomniejszenie kwoty dotacji, zaś w kolejności złożyć wniosek o umorzenie brakującej kwoty. Dyrektor urzędu nie zauważył jednak, że w spór włączył się pracownik banku, który w sposób nieuprawniony zadecydował o przekazaniu części dotacji urzędowi skarbowemu. Uważa też, że art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy dotyczy nienależnie pobranych świadczeń, zwrotu refundacji oraz jednorazowa przyznanych środków, co w zaistniałym przypadku nie ma miejsca.
Wymienioną na wstępie decyzją Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie odróżnić należy zagadnienie zasadności wniosku o umorzenie w całości należności wobec Grodzkiego Urzędu Pracy w Krakowie (Prezydenta Miasta Krakowa) od samej zasadności żądania należności umownej. Właściwym do rozstrzygania sporów co do wykonania umowy takiej jak umowa o przyznanie jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej jest sąd powszechny. W § 12 umowy zawarto zapis o treści "wszelkie spory wynikłe z realizacji niniejszej Umowy podlegać będą rozpoznaniu przez sąd powszechny właściwy ze względu na siedzibę Grodzkiego Urzędu Pracy w Krakowie". Wojewoda Małopolski ramach tego postępowania odwoławczego jest uprawniony wyłącznie do oceny zasadności wniosku o umorzeniu należności w całości, a nie badania zasadności samego zobowiązania.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Z przepisu tego wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia w całości lub w części jednorazowo przyznanych środków następuje w drodze uznaniowej decyzji właściwego organu - Starosty. Uznaniowość nie oznacza całkowitej i niekontrolowanej dowolności organu w tej kwestii, albowiem ww. przepis art. 76 ust. 7 określa cztery samodzielne przesłanki warunkujące umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, wyznaczając w ten sposób granice uznania administracyjnego. Postępowanie prowadzone w tym przedmiocie winno oczywiście respektować reguły określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności organ winien przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki, zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego, organ l instancji wywiązał się ze wskazanych powyżej obowiązków.
Wojewoda wskazał, że zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296): "Ustala się następujące zweryfikowane kryteria dochodowe, kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz kwotę dochodu z 1 ha przeliczeniowego:
1) kryteria dochodowe: (...)
b) dla osoby w rodzinie - w wysokości 600 zł".
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy ustalił, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz działalność gospodarczą z której (jak deklaruje) obecnie nie uzyskuje dochodów. Małżonka skarżącego otrzymuje emeryturę w kwocie 1240,00 zł. Skarżący jest właścicielem 85 m2 mieszkania położonego w K., działki rolno-leśnej 0,5 ha położonej w gminie M. oraz samochodu osobowego Volkswagen Golf rok produkcji 2005. Wg informacji zawartych w złożonym oświadczeniu utrzymują się dzięki pomocy najbliższej rodziny. Jako wydatki wskazano: czynsz 1236,00 zł, energia elektryczna 176,00 zł, Internet 60,00 zł, telefon 30,00 zł, wydatki na żywność 2000,00 zł, wydatki na leczenie i leki 200,00 zł, inne wydatki (ZUS 314,00 zł).
Organ odwoławczy przyjął za wiarygodne informacje przekazane przez skarżącego w oświadczeniu o stanie rodzinnym i nie zakwestionował, e obecnie posiada on ograniczone środki finansowe i znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Jednak, zdaniem organu przejściowo trudna sytuacja materialna nie oznacza całkowitej nieściągalności zobowiązania finansowego i nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla zastosowania tak daleko idącej instytucji pomocowej jaką jest umorzenie w całości nienależnie pobranego świadczenia. Skarżący otrzymał bowiem z Funduszu Pracy środki na podjęcie działalności i prowadzi tę działalność. Można więc założyć, że w przyszłości będzie z tego tytułu osiągał zyski. Nadto, po złożonej reklamacji do banku poinformowano skarżącego, aby skontaktował się z organem egzekucyjnym w celu ewentualnego zwrotu zajętych środków (pismo z 14 lipca 2023 r.). Skarżący nie wykazał jednak aby podejmował takie starania.
Wojewoda wyjaśnił przy tym, że nawet w sytuacji, gdy wnioskodawca spełniał kryteria umorzenia zaległości, organy mają możliwość, a nie obowiązek, umorzenia świadczeń w trybie art. 76 ust. 7 ww. ustawy. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma bowiem charakter decyzji uznaniowej, charakteryzuje się tym, że po ustaleniu przez organ spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących wydanie decyzji, po stronie organu administracji brak jest obowiązku uwzględnienia wniosku o umorzenie należności. Organ ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia i może odmówić umorzenia, jeśli w jego ocenie jest to słuszne i celowe w świetle ustalonych okoliczności faktycznych. Ustawodawca w art. 76 ww. ustawy wprowadził gradację środków w niej opisanych, tj. w pierwszej kolejności wymieniono możliwość odroczenia terminu płatności i rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia. Dopiero jako ostatni został wskazany najdalej idący środek w postaci umorzenia takich należności. Instytucja umorzenia należności, czy to w całości, czy też w części winna być stosowana wyjątkowo i to jedynie w sytuacjach, gdy realnie nie jest możliwe odzyskanie kwoty nienależnie pobranego świadczenia w drodze postępowania egzekucyjnego.
Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe i mieści się w granicach uznania administracyjnego. W trakcie dokonywania oceny w powyższej kwestii, organ miał na uwadze zarówno słuszny interes obywateli, jak też uwzględnił interes społeczny, czyli publicznoprawny charakter należności.
W skardze na powyższą decyzje skarżący wskazał, że zgadza się z organami co do zasadności odmowy umorzenia kwoty 1852,10 zł, ale nie zgodził się ze sformułowaniem określającym sporną kwotę jako "nienależnie pobrane świadczenie". Podniósł, że nie naruszył zapisów umowy nr [...], a umowa ta nie określa odpowiedzialności beneficjenta za środki finansowe będące w jego dyspozycji.
Zdaniem skarżącego sprawa bezprawnie zajętej części świadczenia dotyczy "statutowej" działalności GUP, a nie wyłącznie realizacji zapisów umowy ze skarżącym. GUP winien wiec przeprowadzić postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem działalności banku oraz zasad i przepisów prawa co do zakresu odpowiedzialności za przyznane środki. Tymczasem organ pierwszej instancji nie poczynił starań, aby wyjaśnić stan faktyczny i ustalić katalog przepisów dla określenia odpowiedzialności za brakujące środki. Skarżący nie jest prawnikiem, nie posiada stosownej wiedzy oraz środków materialnych, aby wchodzić w spory z bankiem.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd dokonując bowiem kontroli wydanych w niniejszym postępowaniu administracyjnym decyzji stwierdził, że w decyzjach tych nie tkwią kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania.
Sąd nie dopatrzył się też takich naruszeń przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, które skutkowałyby uchyleniem kontrolowanych decyzji.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji w tej sprawie stanowił art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r., poz. 475, zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy).
Zgodnie z treścią art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:
1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;
2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;
3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;
4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Zgodnie natomiast z art. 46 ust. 1 pkt 2, starosta z Funduszu Pracy może przyznać bezrobotnemu lub poszukującemu pracy, o którym mowa w art. 49 pkt 7, jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa związanych z podjęciem tej działalności, w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia.
Stosownie zaś do postanowień art. 46 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, niepubliczne przedszkole, niepubliczną szkołę i producent rolny, który otrzymał refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy, jest obowiązany dokonać zwrotu, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty, otrzymanych środków wraz z odsetkami ustawowymi, jeżeli naruszył warunki umowy, z zastrzeżeniem ust. 2b i 2c.
W myśl zaś ust. 3 art. 46 o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba, która otrzymała z Funduszu Pracy jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej, jest obowiązana dokonać zwrotu, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty, otrzymanych środków wraz z odsetkami ustawowymi, jeżeli prowadziła działalność gospodarczą lub była członkiem spółdzielni socjalnej przez okres krótszy niż 12 miesięcy albo naruszone zostały inne warunki umowy dotyczące przyznania tych środków.
Wykładnia przytoczonego na wstępie art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy prowadzi do wniosku, że przesłanka określona w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy dotyczy wyłącznie osób, które pobrały nienależne świadczenie oraz osób, które otrzymały jednorazowo środki o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. właśnie bezrobotnych, którym przyznano środki na podjęcie działalności gospodarczej.
W ocenie Sądu nie ulega więc wątpliwości, że skarżący należy do tej kategorii podmiotów, gdyż należność objęta obowiązkiem zwrotu dotyczy refundacji jednorazowych środków przyznanych mu na podjęcie działalności gospodarczej (jak wynika to zresztą z umowy nr [...] zawartej 30 czerwca 2023 r.).
Oznacza to, że w jego przypadku podstawę do umorzenia wskazanych należności mogła jednak, wbrew temu co twierdzi skarżący, stanowić przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tym jednakże zastrzeżeniem, że co rzecz jasna, ona zaistniała.
Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut skarżącego niewłaściwego sformułowania przez organy, że nienależnie pobrał świadczenie z Funduszu Pracy.
Sąd administracyjny oczywiście, że dokonuje także wykładni przepisów prawa, w tym prawa materialnego (tu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy) i ich zastosowania, analizując motywy wydania rozstrzygnięcia w których winno się znaleźć przedstawienia rozumienia przepisu (właściwie normy prawnej w nim wysłowionej), będącego podstawą rozstrzygnięcia, ale nawet w sytuacji niewłaściwego wskazania w motywach podjętego rozstrzygnięcia przesłanek ustawowych, które przemawiały za podjęciem przez organ takiego a nie innego rozstrzygnięcia, sąd administracyjny musi również brać pod uwagę w procesie kontroli działalności administracji publicznej, czy w efekcie pomimo błędu w tym zakresie podjęły one właściwe, prawidłowe, tj. zgodne z prawem rozstrzygnięcie. To zgodność rozstrzygnięcia z przepisami obowiązującego prawa jest kluczowa dla oceny prawidłowości działania organów administracji publicznej. Istotnie, rację ma skarżący, że organ pierwszej instancji w końcowym fragmencie uzasadnienia swojej decyzji użył takiego sformułowania, podobnie jak i organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dla Sądu nie ulega jednakże wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z przypadkiem – nie nienależnego pobrania przedmiotowych środków – lecz z przypadkiem - naruszenia warunków umowy dotyczących przyznania skarżącemu jednorazowych środków na podjęcie przez niego działalności gospodarczej, na co zresztą organy też wskazują przytaczając określone postanowienia umowy, które zobowiązywały skarżącego do podjęcia konkretnych działań. Ten błąd organów nie mógł więc, w ocenie Sądu, zaważyć na wadliwości decyzji, skutkującej jej uchyleniem, skoro organy w obydwu instancjach podjęły trafne i odpowiadające prawu rozstrzygnięcia.
Zwrócić bowiem należy, że przesłanka określona w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jak to już Sąd podkreślił, dotyczy nie tylko osób, które pobrały nienależne świadczenie ale również (spójnik - oraz) osób, które otrzymały jednorazowo środki o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. właśnie bezrobotnych, którym przyznano środki na podjęcie działalności gospodarczej, a do których niewątpliwie należy skarżący, bo to tego rodzaju środki zostały mu uprzednio przyznane.
Oceniając zatem prawidłowość działania organów w tym przypadku Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszyły one przy wydawaniu kontrolowanych decyzji ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy ani też przepisów prawa materialnego w stopniu mających wpływ na wynik tej sprawy.
Nie doszło więc do przekroczenia ram uznania administracyjnego w jakich organy orzekają rozpatrując wniosek o umorzenie przedmiotowych należności na podstawie art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. To że organy w tym wypadku działają w ramach uznania administracyjnego przemawia użycie w treści ww. przepisu przez ustawodawcę wyrażenia "..starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty (...) albo umorzyć te należności w całości albo w części ..."
Działanie w ramach uznania administracyjnego polega zatem na przyznaniu organowi administracji publicznej możności dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań (I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, PiP 1992, s. 43).
Przepis art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w pkt 1-4 wymienia cztery odrębne przesłanki mogące być podstawą umorzenia należności. Każda z nich określa inną sytuację faktyczną uzasadniającą umorzenie i odnosi się do ściśle określonej kategorii podmiotów wymienionych w tym przepisie. Zasadniczo przesłanki te można podzielić na dwie grupy: 1) istniejące po stronie osób bezrobotnych, które otrzymały dofinansowanie na podjęcie działalności gospodarczej i 2) istniejące po stronie podmiotów, które otrzymały refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy. Do pierwszej z tych grup odnoszą się wszystkie przesłanki wymienione w pkt 1-4 art. 76 ust. 7, co wprost wynika z treści tego przepisu. Przesłanki istniejące po stronie podmiotów zobowiązanych do zwrotu refundacji ustawodawca ograniczył zaś do przypadków wymienionych w pkt 1 i 4 omawianego przepisu.
Trafnie więc stwierdził Wojewoda, że określone w art. 76 ust. 7 cztery samodzielne przesłanki warunkujące umorzenie wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Słusznie podkreślił też organ odwoławczy, że w tego rodzaju postępowaniu organ także zobowiązany jest do dochodzenia prawdy obiektywnej, a więc powinien podejmować niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Działanie bowiem w ramach uznania nie oznacza działania w sposób zupełnie dowolny i swobodny, gdyż jest on ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie, tu w art. 76 ust. 7 ustawy, a także zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 7 i inne przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) grają tutaj kluczowa rolę. Zakres zatem swobody organu administracji wynikający z przepisów prawa materialnego jest ograniczony właśnie tymi ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego. Kontrola zaś sprowadza się do zgodności ustaleń dokonanych przez organ ze wskazanymi kryteriami i ich zastosowania w sprawie. Z art. 7, 77 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu działającego w ramach uznania dokonania zebrania i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego, ale przede wszystkim każdorazowego dokonania ustalenia hierachii między interesem strony a interesem społecznym (publicznym; por. J. Zimmermann, Polska jurysdykcja administracyjna, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1996, s.122).
Wbrew twierdzeniom skargi nie można w tym zakresie zarzucić organom niewłaściwego działania.
Istotnie, jak wskazały organy, postanowienia zawartej umowy o przyznanie jednorazowych środków z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej stanowią, że skarżący zobowiązał się do wykorzystania przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej w zakresie: produkcja pozostałych wyrobów, gdzie indziej nieskwalifikowanych (PKD: 3299ZO; § 1 pkt 2 tej umowy). Ponadto, zgodnie z § 3 pkt 6 umowy skarżący zobowiązał się do zwrotu w terminie 2 miesięcy od dnia podjęcia działalności otrzymanych, a niewydatkowanych środków na rozpoczęcie działalności.
Zebrany materiał dowodowy w sposób wystarczający obrazuje, że skarżący nie przedstawił rozliczenia całości wypłaconych środków, a jedynie 36 147,90 zł. Pomimo wezwania skarżącego do zwrotu niewydatkowanych środków przyznanych mu na podjęcie działalności gospodarczej (pismo z dnia 9 listopada 2023 r.) nie rozliczył kwoty - 1852,10 zł - ubiegając się o jej umorzenie i podnosząc okoliczności: braku winy w tym zakresie, bezprawnego, zdaniem skarżącego, zajęcia tych środków w drodze zajęcia komorniczego w wysokości 1912,00 zł przez bank, a także okoliczności trudnej sytuacji materialnej rodziny.
Zdaniem Sądu i w tym aspekcie działania organów, nie można zarzucić im przekroczenia ram uznania administracyjnego.
W sposób wyraźny i wystarczający zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy wskazały, że dokonały analizy sytuacji materialnego skarżącego i jego rodziny przyjmując za wiarygodne oświadczenia skarżącego o sytuacji dochodowej i rodzinnej. W sposób przekonywujący podniosły, że dysponowanie ograniczonymi środkami finansowymi i znajdowanie się w trudnej sytuacji materialnej oznacza po pierwsze, jedynie stan przejściowy. Po drugie, nie pozwala to na stwierdzenie, że od razu mamy do czynienia ze stanem całkowitej nieściągalności zobowiązania finansowego. Zgodzić się więc należało z organami, że nie stanowi to wystarczającej podstawy do zastosowania tak daleko idącej instytucji, jaką jest umorzenie przedmiotowej kwoty również i z tegoż względu, iż analiza sytuacji materialnej skarżącego i rodziny nie jest tego rodzaju, że dochodzenie zwrotu przedmiotowej należności mogłoby pozbawić go i rodziny niezbędnych środków utrzymania, zwłaszcza,, że chodzi tu o kwotę 1 852,10 zł. Zasadnie też organy podkreśliły, że nawet w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnia przesłanki do umorzenia, po stronie organu brak jest obowiązku uwzględnienia tego wniosku. Organ musi brać bowiem pod uwagę słuszność i celowość zastosowania tej instytucji w okolicznościach stanu faktycznego danej sprawy. Ta instytucja, jak podkreśliły organy, może być zastosowana wyjątkowo, a więc nie w każdym przypadku, lecz tylko w takim, gdy realnie nie jest możliwe odzyskanie kwoty przedmiotowego świadczenia w drodze postępowania egzekucyjnego. Nie bez znaczenia jest też przewidziana w przepisach gradacja, najpierw więc jest kwestia odroczenia terminu płatności i rozłożenia na raty. Dopiero jako ostatnia wskazana została instytucja umorzenia należności. Kolejność ta, nie jest więc rzeczywiście, jak trafnie podniosły organy, przypadkowa. Co najważniejsze, organy analizując sytuację materialną i rodzinną skarżącego wskazując dochody i wydatki i stwierdziły, co już podkreślono, że nie mamy do czynienia z sytuacją całkowitej nieściągalności zobowiązania. Skarżący otrzymał bowiem środki na podjęcie działalności gospodarczej, z której będzie uzyskiwał dochody. Przy podejmowaniu rozstrzygnięcia o zastosowania tej najdalej idącej instytucji organy wzięły też pod uwagę okoliczności, czego nie można też pomijać, że pomimo złożonej przez skarżącego w banku reklamacji nie skontaktował się on z organem egzekucyjnym w celu zwrotu zajętych środków, nie wykazał też, by podejmował działania w tym kierunku.
Dokonując zatem kontroli działania organów w ramach uznania administracyjnego Sąd musiał mieć na względzie, czy w sposób dostateczny uzasadniły one podjęty wybór rozstrzygnięcia spośród przewidzianych przez ustawę, nie może jednakże wnikać w samą jego celowość, chyba że gdy wynika ona z normy prawnej, to również ona podlega badaniu przez sąd (w tym zakresie zarysowała się rozbieżność poglądów w doktrynie, np. J. Łętowski uważał, że istnieje zakaz współadministrowania – J. Łetowski, Prawo administracyjne. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 1990, M. Mincer dopuszczała taką możliwość jeżeli to wynika z normy prawnej; M. Mincer, Uznanie administracyjne, Toruń 1983; sądy administracyjne także i ten aspekt w kontroli biorą pod uwagę konstruując swoistą legalność celu).
Reasumując Sąd uznał, że organy podkreślając jeszcze kwestie wyważenia słusznego interesu obywatela i słusznego interesu publicznego, a więc aspektu, związanego ustaleniem hierarchii pomiędzy tymi interesami, dały wyraz prymatowi temu z ostatnio wskazanych podkreślając, iż w tym przypadku mamy do czynienia z publicznoprawnym charakterem należności oraz, że chodzi tu o zasadność wniosku o umorzenie, a nie samej należności umownej. Nie dopatrzył się więc Sąd niewłaściwego działania organów, a w konsekwencji, nie stwierdził dostatecznych podstaw do uchylenia kontrolowanych decyzji mając również na względzie i to, że dopiero stwierdzenie wystąpienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy mogło stanowić podstawę do rozważenia w ramach uznania administracyjnego zasadności i celowości zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności. Ustalenie z kolei, że nie zaistniała żadna z przesłanek, wykluczało stosowanie uznania i uniemożliwiało pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie. Organy przestrzegały więc przepisy prawa materialnego i procesowego. Nie naruszyły ani art. 76 ust. 7 ani artykułów, zwłaszcza - art. 6, 7, 8, 10 a także 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.
Kontrolowane decyzje, zdaniem Sądu odpowiadają więc prawu.
Z uwagi na przedstawione powyżej stanowisko skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku również i z tegoż względu, iż jak sam podkreślił skarżący zgadza się z organami co do zasadności odmowy umorzenia części kwoty przyznanych mu środków.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.