III SA/Kr 94/25

III SA/Kr 94/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /sprawozdawca/
Michał Niedźwiedź
Urszula Zięba /przewodniczący/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 3, art. 119, art. 120, art. 134, art. 145, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 132
Art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 924
Art. 2, art. 3, art. 5, art. 17
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie WSA Michał Niedźwiedź WSA Bogusław Wolas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 listopada 2024 r. znak sprawy NE.906.1.91.2024 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego skargę oddala.
Uzasadnienie
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: MPWIS), postanowieniem z dnia 8 listopada 2024 r. znak NE.906.1.91.2024 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej: k.p.a.) w związku z art. 17 § 1 i § 2 oraz z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm. - dalej: u.p.e.a.) po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 30 września 2024 r. skarżącego – P. M. na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) w Krakowie z dnia 19 września 2024 r. nr 48/24, znak: EP.S.90802.2-181/21 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 7 czerwca 2024 r. dotyczącego egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. obowiązku poddania małoletniego A. M., urodzonego w dniu 11 września 2017 r. - syna skarżącego, szczepieniom ochronnym przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (II i III szczepienia podstawowego) błonicy, tężcowi, krztuścowi (dawki I,II, III, IV szczepienia podstawowego i dawka szczepienia przypominającego), poliomyelitisv (I,II,III, dawka szczepienia podstawowego i dawka szczepienia przypominającego) oraz odrze, śwince i różyczce (szczepienie podstawowe i szczepienie przypominające) w punkcie szczepień świadczeniodawcy wybranego przez skarżącego, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Powyższe postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 11 października 2024 r., skarżący wniósł zażalenie na postanowienie PPIS w Krakowie z dnia 19 września 2024 r. nr 48/24, znak: EP.S.90802.2-181/21 w przedmiocie stanowiska wierzyciela dotyczącego obowiązku zaszczepienia - syna skarżącego.
Skarżący, zarzucił naruszenie:
art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18
u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej skarżącego - kiedy obowiązek zaszczepienia dziecka stał się wymagalny;
art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez
nieustosunkowanie się do twierdzeń strony dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych co miało wpływ na wynik postępowania - organ w żaden sposób nie odniósł się do naruszenia art. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi,
art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego;
art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego;
naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Ponadto, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie zarzutów.
MPWIŚ, rozpatrując sprawę w trybie zażaleniowym, po zapoznaniu się z aktami sprawy ustalił, co następuje.
W dniu 13 stycznia 2021 r. do PSSE w Krakowie została przekazana przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej (SPZOZ) w M., Poradnia Pediatryczna, "Lista osób uchylających się od szczepień ochronnych". W przedmiotowym dokumencie, w pozycji nr 5 dotyczącej A. M. ur. 11września 2017 r., W. M. oraz skarżący - rodzice dziecka, zostali wykazani jako uchylający się od wykonania obowiązku szczepień ochronnych zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. W pozycji "Rodzaj i dawka brakującego szczepienia" umieszczono wpis cyt.: "zaszczepione tylko BCG I d Euvax B"". W dniu 30 czerwca 2021 r. przedstawiciel PPIS w Krakowie przesłał do ww. podmiotu leczniczego za pośrednictwem poczty elektronicznej zapytanie, celem weryfikacji deklaracji do placówki i stanu zaszczepienia dziecka. W odpowiedzi zwrotnej z dnia 30 czerwca 2021 r. uzyskano informuję o braku realizacji obowiązku szczepień oraz potwierdzono deklarację dziecka do SPZOZ w M.
W dniu 29 lipca 2021 r. PPIS w Krakowie wystosował do rodziców pismo edukacyjno-informacyjne znak: EP.S.90802-2-181/21, dotyczące ustawowego obowiązku szczepień ochronnych. Pismo zostało odebrane przez dorosłego domownika w dniu 9 sierpnia 2021 r.
W odpowiedzi na ww. pismo, skarżący wskazał, że po ustaniu stanu epidemii, wniesie o wystawienie przez lekarza kwalifikującego do szczepienia, zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, do którego załącznikiem będą wyniki badań przeprowadzonych w celu wykluczenia przeciwskazań do podania szczepionek.
PPIS w Krakowie ustosunkował się do powyższego pismem z dnia 26 sierpnia 2021 r. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 29 czerwca 2022 r. przez PPIS w Krakowie w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w M., dokonano sprawdzenia stanu uodpornienia dzieci zadeklarowanych w podmiocie. U dziecka skarżącego stwierdzono brak realizacji zaległych szczepień.
W dniu 10 sierpnia 2022 r. Upomnieniem Nr [...] znak: EP.S.90802.2-181/21, PPIS w Krakowie działający jako wierzyciel, wezwał skarżącego do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia - syna skarżącego. Upomnienie zostało wystawione w oparciu o przekazany przez SPZOZ w M., wykaz osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, otrzymany w dniu 13 stycznia 2021 r., na podstawie którego stwierdzono, iż obowiązek wynikający z przepisów art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 2069 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.) dot. zaszczepienia dziecka nie został wykonany, pomimo wyznaczonego terminu. W treści Upomnienia, PPIS w Krakowie zawarł informację, iż w przypadku niewykonania szczepień po upływie 7 dni od daty doręczenia pisma sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na ww. Upomnienie skarżący pismem z dnia 12 września 2022r. złożył do PPIS w Krakowie pismo pn. "Odpowiedź na Upomnienia", w którym wniósł o nie wszczynanie postępowania egzekucyjnego z uwagi na planowaną przez niego wizytę lekarską celem przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych, w celu stwierdzenia czy dzieci można poddać szczepieniom.
PPIS w Krakowie ustosunkował się do powyższego pisma.
W dniu 30 października 2023 r. PPIS w Krakowie przeprowadził kolejną kontrolę w SPZOZ w M. Podczas kontroli stwierdzono brak realizacji zaległych obowiązkowych szczepień ochronnych u syna skarżącego.
W dniu 22 grudnia 2023 r. PPIS w Krakowie Upomnieniem nr [...] znak: EP.S.90802.2-181/21 wezwał ponownie skarżącego do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka. Upomnienie zostało wystawione w oparciu o przekazany przez SPZOZ w M., wykaz osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, otrzymany w dniu 13 stycznia 2021 r., na podstawie którego stwierdzono, iż obowiązek wynikający z przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 ze zm.) dot. zaszczepienia dziecka skarżącego a nie został wykonany, pomimo upływu terminów wykonania dla poszczególnych dawek szczepienia określonych w "Schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży", stanowiącym załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia. W treści Upomnienia, PPIS w Krakowie zawarł informację, iż w przypadku niewykonania szczepień po upływie 7 dni od daty doręczenia pisma sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Wskazane Upomnienie zostało odebrane za potwierdzeniem odbioru przez dorosłego domownika w dniu 16 stycznia 2024 r.
W odpowiedzi na Upomnienie z dnia 22 grudnia 2022 r. pismem z dnia 23 stycznia 2024 r. skarżący poinformował PPIS w Krakowie m.in o ustalonym na dzień 29 lutego 2024 r. terminie konsultacji w poradni specjalistycznej. W odpowiedzi pismem z dnia 26 lutego 2024 r. PPIS w Krakowie poinformował skarżącego, iż w związku z ustalonym na dzień 29 lutego 2024 r. terminem konsultacji specjalistycznej wstrzymuje czynności nakierowane na realizację obowiązku szczepień ochronnych u dziecka skarżącego. Jednocześnie z uwagi na brak podania w piśmie z dnia 23 stycznia 2024 r. danych pozwalających na identyfikację podmiotu leczniczego, w którym ma się odbyć przedmiotowa konsultacja ws.. szczepień, skarżący został powiadomiony, iż w przypadku braku informacji o wyniku konsultacji, ewentualnych przeciwskazaniach do szczepienia, popartych zaświadczeniem od lekarza specjalisty przekazanych do PPIS w Krakowie, a także do przychodni, do której zadeklarowane jest dziecko, skieruje do wszystkich specjalistycznych poradni szczepień ochronnych na podległym terenie pisma, celem weryfikacji poddania dziecka skarżącego stosownym kwalifikacjom.
W dniu 13 maja 2024 r. PPIS w Krakowie wystosował pisma, kolejno do Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego im. Św. Ludwika w Krakowie - Poradni Chorób Zakaźnych, Szpitala Specjalistycznego im. Stefana Żeromskiego - Poradni chorób zakaźnych dzieci, Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. św. Jana Pawła II - Wojewódzkiej Poradni Szczepień Ochronnych, z prośbą o potwierdzenie odbycia wizyty konsultacyjnej oraz jej wyniku dotyczącej dziecka skarżącego. W odpowiedzi uzyskanej od wszystkich ww. poradni konsultacyjnych otrzymano informację o braku wizyt konsultacyjnych ws. szczepień ochronnych dziecka.
W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 24 maja 2024 r. przez PPIS w Krakowie w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w M., dokonano sprawdzenia stanu uodpornienia dziecka skarżącego - ponownie stwierdzono brak realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych.
Pismem z dnia 12 lipca 2024 r. znak: EP.S.90802.2-181/21, PPIS w Krakowie przesłał do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego. Równocześnie wniósł o zastosowanie wobec skarżącego środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia, w kwocie 1000 zł. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 7 czerwca 2024 r.
Pismem z dnia 30 lipca 2024 r. skarżący zgłosił do Wojewody Małopolskiego zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 7 czerwca 2024 r.
Pismem z dnia 9 sierpnia 2024 r. znak: WZ-VIII.3151.197.2024, Wojewoda Małopolski przekazał do PPIS w Krakowie zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec skarżącego, celem zajęcia stanowiska w sprawie.
Postanowieniem z dnia 19 września 2024 r. nr 48/24, znak: EP.S.90802.2-181/21, PPIS w Krakowie oddalił zarzuty skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej. W dniu 23 września 2024 r. skarżący, zażaleniem z dnia 30 września 2024 r. zaskarżył w całości ww. postanowienie.
W ocenie organu, wniesione zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, z niżej przedstawionych powodów.
Organ I instancji zakwestionował przytaczane przez skarżącego okoliczności faktyczne oraz szczegółowo wskazał przepisy prawa, na których oparł oddalenie zarzutów. PPIS w Krakowie w treści uzasadnienia postanowienia w jasny i dokładny sposób wyjaśnił skarżącemu, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny, a jego niedochowanie nakłada na organ obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
W ocenie organ odwoławczego działania prowadzone przez PPIS w Krakowie wobec skarżącego są zgodne z art. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 416). PPIS w Krakowie w ramach sprawowania nadzoru nad realizacją obowiązkowych szczepień ochronnych, w związku z otrzymaną w dniu 13 stycznia 2021 r. z SPZOZ w M., Poradnia Pediatryczna "Listą osób uchylających się od szczepień ochronnych" podjął wobec rodziców dziecka działania ukierunkowane na wyegzekwowanie realizacji tego obowiązku zgodnie ustawą o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w oparciu o Program Szczepień Ochronnych (PSO). Postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego zostało wszczęte tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 7 czerwca 2024 r. na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 924), zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony ww. art. 17 ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077). W oparciu o obowiązujące prawo nie ma podstaw sformułowany przez skarżącego w uzasadnieniu zażalenia zarzut, wskazujący na brak wymagalności obowiązku szczepień ochronnych oparciu o PSO, który wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 uznany został za niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Informacje zawarte w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS) w sprawie PSO z dnia 27 października 2023 r. obowiązującego w dniu przesłania do skarżącego Upomnienia nr [...] znak: EP.S.90802.2-185/21 tj. na dzień 22 grudnia 2023 r., są zbieżne z wytyczonymi rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych i wyznaczają wspólny obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym zarówno w zakresie wymagalności, jak i liczby dawek. Organ podkreślił, iż Trybunał Konstytucyjny wydając w dniu 9 maja 2023 r. wyrok, nie zakwestionował istnienia obowiązku szczepień, a wskazał na konieczność dostosowania stanu prawnego PSO zgodnie z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Minister Zdrowia realizując orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego określił w drodze rozporządzenia z dnia 27 września 2023r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wydanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi terminy wymagalności oraz liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, natomiast PSO na dany rok ogłoszony przez GIS w formie komunikatu w dzienniku urzędowym Ministra Zdrowia ma charakter instrukcji co do sposobu realizacji szczepień ochronnych w określonych schematach.
W dacie rozpatrywania zażalenia na postanowienie o oddaleniu zarzutów, MPWIS działa w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym określony został w załączniku nr 1 do niniejszego rozporządzenia pn. "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży", wskazuje on szczegółowo terminy wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, wiek w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz liczby poszczególnych dawek tych szczepień.
A. M. - syn skarżącego, ur. 11 września 2017 r., na dzień wystosowania do MPWIS zażalenia na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów, tj. na dzień 30 września 2024 r., nie został poddany obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) oraz różyczce.
Z wytycznych zawartych w "Schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" wynikają okresy realizacji schematu szczepienia ochronnego przeciwko ww. chorobom, dla dziecka urodzonego 11 września 2017 r.
Obowiązek poddania się szczepieniu, wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1, lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony w art. 17 ww. ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 ww. ustawy. Zobowiązany w uzasadnieniu zażalenia wskazuje również brak odniesienia się wierzyciela zarzutów.
Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie wynika, by skarżący zgłosił się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne, a więc nie dopełnił ustawowego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Uznać zatem należy, że PPIS w Krakowie kierując w dniu 12 lipca 2024 r. wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej do Wojewody Małopolskiego, działał w ramach obowiązujących przepisów prawa i podejmował wobec skarżącego działania zmierzające do wyegzekwowania obowiązku szczepień ochronnych u - syna skarżącego. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia podnoszonych przez skarżącego zarzutów.
Organ podkreślił, że wszystkie działania podejmowane przez organ znajdują swoje umocowanie w stosownych przepisach obowiązującego prawa i w ocenie tut. Inspektora nie ma uzasadnienia dla wskazanych naruszeń.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie wpłynęła skarga skarżącego – P. M. Skarżący zaskarżając je w całości wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1 . naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 27 września 2023 r. poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej,
2. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż Rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej,
naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,
naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzut skarżącego dotyczył braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych dziecka (art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a.).
W rozpoznawanej sprawie kluczową okolicznością faktyczną było stwierdzenie, że skarżący nie poddał obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka. Okoliczność ta nie jest sporna. Dziecko nie zostało poddane szczepieniom przeciwko:
wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze śwince, różyczce. Z akt sprawy nie wynika także, aby skarżący przedstawił aktualne zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień, czy też o konieczności odroczenia ich wykonania.
Zdaniem Sądu, mając na uwadze ww. stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy prawa organy słusznie uznały ze niezasadne zarzuty skarżącego, zmierzający do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka.
Podkreślić nalży, że obowiązek szczepienia jest obowiązkiem znajdującym swoje umocowanie w obowiązujących powszechnie przepisach prawa (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2025 r., II GSK 1240/21). Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924) - dalej u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.z.).
Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.z., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".
Zgodnie z art. 17 ust. 10 u.z.z.z., minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). Stosownie do treści art. 17 ust. 11 u.z.z.z., Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
W wyroku z dnia 9 maja 2023 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19, orzekł, że: I. Artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.
Stwierdzić należy, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, jak i na dzień wniesienia zarzutów, na terytorium RP obowiązywało, jako akt powszechnie obowiązujący, podjęte w wyniku wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydane na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z., które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077). Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej, obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.
W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z., skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Obowiązek nie został określony zatem na podstawie Komunikatu GIS w Sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Sąd nie dopatrzył się przy tym, by doszło do zarzucanego w skardze przekroczenia upoważnienia ustawowego przy wydaniu omawianego rozporządzenia.
Rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, a jeżeli chodzi o dzieci – w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika, jak już wyżej wskazano, z mocy przepisów ustawowych, wykonanie zaś tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedopełnienie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu (por. m.in. wyroki NSA z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 32/11, 5 czerwca 2025 r. sygn. akt II GSK 2456/21).
W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść obowiązku podlegającego egzekucji, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane.
Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4. (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie został przyjęty pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. II OSK 459/19). Podkreślić również należy, że celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie.
Obowiązujące przepisy prawa nakładają zatem na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu.
Skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku i jednocześnie nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących na istnienie lekarskich przeciwwskazań i stwierdzających konieczność odroczenia szczepień dziecka ze względu na stan zdrowia. Z pełną świadomością uchylił się on zatem od poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Wskutek powyższego syn skarżącego nie został zaszczepiony przeciwko aż ośmiu chorobom zakaźnym, wymienionym w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.
Z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego syna przez skarżącego.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone postanowienie było dotknięte wadami, które uzasadniałyby jego uchylenie. W zaskarżonym postanowieniu dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W badanej sprawie nie doszło też do naruszenia żadnego ze wskazanych w skardze przepisów.
W odniesieniu do zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wskazać należy na wyrok Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13 (Vavrićka i inni), w którym ETPC jakkolwiek uznał, że przymus szczepienia wchodzi w zakres stosowania art. 8 Konwencji, to nie stanowi naruszenia prawa do poszanowania życia rodzinnego i prywatnego, a nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne, zdaniem Trybunału, realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa (zob. Warecka Katarzyna, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13, opubl. LEX/el. 2021).
W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prawnymi o treści wskazanej w skardze, jak również do zawieszenia niniejszego postępowania.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.