III SA/Kr 928/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. K. na decyzję Inspektora Sanitarnego odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej (pylicy płuc), uznając brak podstaw medycznych do jej rozpoznania pomimo narażenia zawodowego.
Skarżący J. K. domagał się stwierdzenia choroby zawodowej w postaci pylicy płuc (pylicy azbestowej i krzemianowej) w związku z wieloletnią pracą w narażeniu na pył. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, opierając się na orzeczeniach lekarskich dwóch jednostek orzeczniczych (Ośrodka Medycyny Pracy w K. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł.), uznały brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, wskazując na brak charakterystycznych zmian radiologicznych w płucach. WSA w Krakowie, kontrolując legalność decyzji, podzielił stanowisko organów, oddalając skargę.
Sprawa dotyczyła skargi J. K. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej w postaci pylicy płuc (pylicy azbestowej oraz pozostałych pylic krzemianowych). Skarżący, pracujący przez wiele lat w narażeniu na pył, w tym potencjalnie pył azbestowy, domagał się stwierdzenia choroby zawodowej. Podstawą rozstrzygnięć organów były orzeczenia lekarskie wydane przez dwie jednostki orzecznicze: Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie oraz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. Obie jednostki, po analizie badań obrazowych klatki piersiowej, dokumentacji medycznej i ocenie narażenia zawodowego, stwierdziły brak zmian radiologicznych charakterystycznych dla pylicy azbestowej lub innych pylic krzemianowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po przeprowadzeniu kontroli zaskarżonej decyzji, uznał, że organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy. Sąd podkreślił, że kluczowe w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej, które stanowi wiarygodny środek dowodowy. Ponieważ obie jednostki orzecznicze zgodnie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, a badania radiologiczne nie wykazały zmian typowych dla pylicy azbestowej, sąd uznał, że skarżący nie spełnił przesłanek do stwierdzenia choroby zawodowej w dochodzonej postaci. Skarga została oddalona na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, nie istnieją podstawy medyczne do stwierdzenia choroby zawodowej, jeśli badania obrazowe klatki piersiowej nie wykazują zmian radiologicznych typowych dla pylicy azbestowej lub innych pylic krzemianowych, nawet jeśli wystąpiło narażenie zawodowe.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzeczeniach lekarskich dwóch jednostek orzeczniczych, które zgodnie stwierdziły brak charakterystycznych zmian radiologicznych w płucach skarżącego, co jest kluczowym kryterium diagnostycznym dla pylicy azbestowej i krzemianowej. Samo narażenie zawodowe nie jest wystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p. art. 235
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
k.p. art. 235¹
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
k.p. art. 235²
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
u.P.I.S. art. 5 § pkt 4a
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
u.P.I.S. art. 12 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
rozp. chor. zaw. art. § 8 § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
k.p. art. 237 § § 1 pkt. 3-6
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
u.s.m.p. art. 9 § ust. 3
Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
Podstawą rozpoznania pylicy azbestowej płuc jest stwierdzenie w badaniach obrazowych klatki piersiowej typowych zmian radiologicznych rozmieszczonych w obrębie pół płucnych - o odpowiednim stopniu zaawansowania, lokalizacji oraz morfologii - stanowiących odpowiedź włóknistą tkanki płucnej na obecność zdeponowanych włókien azbestu. W żadnym z tych badań nie opisano zmian pylicznych w płucach charakterystycznych dla pylic krzemianowych, czyli także azbestozy. Orzeczenie lekarskie stanowi bowiem jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej.
Skład orzekający
Katarzyna Marasek-Zybura
przewodniczący
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
sprawozdawca
Janusz Kasprzycki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie znaczenia orzeczeń lekarskich jednostek orzeczniczych w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej oraz wymogów diagnostycznych dla pylicy azbestowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku charakterystycznych zmian radiologicznych, mimo narażenia zawodowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia chorób zawodowych i ochrony zdrowia pracowników, ale jej rozstrzygnięcie opiera się na standardowej interpretacji przepisów i braku dowodów medycznych.
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 928/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Janusz Kasprzycki
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr NP.9081.2.50.2022 w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej skargę oddala
Uzasadnienie
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: MPWIS) decyzją z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr NP.9081.2.50.2022 na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2023, poz. 338) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. 2022 r. poz. 836) po rozpatrzeniu odwołania J. K. (dalej: skarżący), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie (zwany dalej: PPIS) Nr [...] z dnia 11 października 2022 r., znak: [...], w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
PPIS w Krakowie po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w dniu 11 października 2022 r. wydał decyzję Nr [...], znak: [...], o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej pod postacią pod postacią pylicy płuc: pylicy azbestowej oraz pozostałych pylic krzemianowych wymienionej w pozycji 3.5 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.
Od powyższej decyzji odwołanie do Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniósł skarżący. W odwołaniu skarżący opisał przebieg swojego zatrudnienia i pokreślił, że wykonywał pracę w szczególnych warunkach, w narażeniu na pył przemysłowy oraz hałas. Podniósł, iż jednostka orzecznicza - Instytut Medycyny Pracy w Ł. uznał narażenie zawodowe na pył przemysłowy oraz rozpoznał chorobę zawodową - chorobę płuc wywołaną pyłem metali twardych (poz. 11 wykazu).
Skarżący wskazał, iż w wykonanych badaniach Rtg klatki piersiowej stwierdzono patologiczne zmiany, które w jego ocenie mogą mieć związek z warunkami pracy.
Opisaną we wstępie decyzją Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący był zatrudniony od 2 listopada 1978 r. do 25 sierpnia 2016 r. w zakładzie: A. S.A. Oddział w K., [...] K., ul. [...], na stanowiskach: uczeń suwnicowy, I suwnicowy, operator suwnicy manipulacyjno-transportowej, operator suwnicy kleszczowej, operator urządzeń ciągu walcowniczego, suwnicowy. Na stanowiskach pracy skarżącego nie były wykonywane pomiary stężenia pyłu zawierającego włókna azbestu. Jednakże biorąc pod uwagę fakt, iż płyty azbestowe stosowane były m.in. do zabezpieczenia kabin suwnicowych przed wysoką temperaturą, nie można wykluczyć ekspozycji na pył zawierający włókna azbestu.
Skarżący w kierunku choroby zawodowej był badany w dwóch jednostkach orzeczniczych, właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych
[...] Ośrodek Medycyny Pracy w K. w dniu 23 sierpnia 2019 r. wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: pylicy płuc: pylicy azbestowej oraz pozostałych pylic krzemianowych - poz. 3.5. W uzasadnieniu podał, że w ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego wykonano badanie ogólnolekarskie, oceniono dostarczone badania obrazowe klatki piersiowej, badania laboratoryjne, EKG oraz dokonano analizy narażenia zawodowego. Podstawą rozpoznania pylicy azbestowej płuc jest stwierdzenie w badaniach obrazowych klatki piersiowej typowych zmian radiologicznych rozmieszczonych w obrębie pół płucnych - o odpowiednim stopniu zaawansowania, lokalizacji oraz morfologii - stanowiących odpowiedź włóknistą tkanki płucnej na obecność zdeponowanych włókien azbestu. Diagnostyka taka odbywa się poprzez porównanie wykonanych radiogramów badanego pacjenta ze standardami radiologicznymi rozpowszechnianymi przez Międzynarodowe Biuro Pracy ILO zawierającymi wytyczne dotyczące rozpoznawania pylicy płuc i stosowania międzynarodowej klasyfikacji pylicy. Dokonując takiego porównania, jednostka orzecznicza stwierdziła, że w dostarczonych zdjęcia radiologicznych nie występują zmiany uzasadniające rozpoznanie choroby zawodowej.
Druga z jednostek orzeczniczych - Instytut Medycyny Pracy w Ł. w dniu 1 września 2022 r. również wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - pylicy płuc: pylicy azbestowe. Z jego treści wynika, że w toku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego poddano ocenie radiologicznej badania obrazowe klatki piersiowej (z 27.02.2018 r., 10.06.2019 r. i 29.01.2021 r.) i stwierdzone na ich podstawie zmiany radiologiczne w obrazie płuc chorego nie są charakterystyczne dla następstw ekspozycji na pył zawierający włókna azbestu.
W dniu 6 marca 2023 r. organ odwoławczy otrzymał korektę orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 1 września 2022 r. Uwzględnione zostały w nim i ocenione wszystkie dostępne badania obrazowe rtg (27.02.2018, 10.06.2019, 29.01.2021) oraz wyniki wcześniejsze z lat 1990, 2015, 2016, 2017 i 2019, dostępne w dokumentacji medycznej. W żadnym z tych badań nie opisano zmian pylicznych w płucach charakterystycznych dla pylic krzemianowych, czyli także azbestozy. Zmiany radiologiczne w obrazie płuc chorego nie są charakterystyczne dla następstw ekspozycji na pył zawierający włókna azbestu. W konkluzji. Instytut uwzględniając przeprowadzoną w sprawie ocenę narażenia zawodowego oraz dokumentację medyczną i jej ocenę, w wydanym orzeczeniu lekarskim nie rozpoznał u Skarżącego choroby zawodowej pod postacią pylicy płuc - pylicy azbestowej oraz pozostałych pylic krzemianowych (korekta orzeczenia z dnia 1 września 2022 r. orzeczenie lekarskie nr [...]).
[...] Ośrodek Medycyny Pracy, po otrzymaniu dodatkowych danych w zakresie narażenia zawodowego (ekspozycja na azbest) oraz opisów badań radiologicznych z 16.09.1996 r.; 9.09.2015 r., 16.08.2016 r., 3.02.2017 r., 10.06.2019 r. wydał opinię medyczną z dnia 22 marca 2023 r. w której podtrzymał swoje orzeczenie nr [...] z dnia 23 sierpnia 2019 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: pylica azbestowa oraz pozostałe pylice krzemianowe. W wydanej opinii powołał się na przyjęte kryteria medyczne dla rozpoznania ww. jednostki chorobowej podając, iż podstawą rozpoznania pylicy azbestowej płuc jest stwierdzenie w badaniach obrazowych klatki piersiowej typowych zmian radiologicznych rozmieszczonych w obrębie pól płucnych - o odpowiednim stopniu zaawansowania (co najmniej s 1/1 wg ILO), lokalizacji (zmiany umiejscowione w obu płucach głównie w polach górnych i środkowych płuc) oraz morfologii (dla pylicy azbestowej typu zacienień nieregularnych, ewentualnie z dodatkową obecnością zmian opłucnowych typu zgrubień lub zwapnień) stanowiących odpowiedź włóknistą tkanki płucnej na obecność zdeponowanych włókien azbestu.
Dalej MPWIS w swoich rozważeniach przytoczył treść art. 235 kodeksu pracy i podał, aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonym do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt. 3-6 i § 11 Kodeksu pracy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.2013.1367) określa sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie winna być skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do właściwej jednostki orzeczniczej. Następstwem wykonanego tam badania jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej rozpoznania wydane na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Bez wskazanych wyżej opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami, organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, co nie oznacza zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej lakonicznej treści, nie zawierającej przekonującego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa.
Z kolei zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że nie neguje narażenia skarżącego na pył zawierający włókna azbestu na stanowiskach pracy w A. SA, ani wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Zdaniem MPWIS brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - pylicy azbestowej oraz pozostałych pylic krzemianowych, co wynika z z faktu, iż obie jednostki orzecznicze nie rozpoznały zmian pyliczych w płucach, w tym charakterystycznych dla pylic krzemianowych, w tym także azbestowej. Nie stwierdzono w badaniach obrazowych klatki piersiowej typowych zmian radiologicznych rozmieszczonych w obrębie pól płucnych - o odpowiednim stopniu zaawansowania (co najmniej s 1/1 wg ILO), lokalizacji (zmiany umiejscowione w obu płucach głównie w polach górnych i środkowych płuc) oraz morfologii (dla pylicy azbestowej typu zacienień nieregularnych, ewentualnie z dodatkową obecnością zmian opłucnowych typu zgrubień lub zwapnień) stanowiących odpowiedź włóknistą tkanki płucnej na obecność zdeponowanych włókien azbestu.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania, że Instytut Medycyny Pracy w Ł. uznał narażenie zawodowe na pył przemysłowy oraz rozpoznał chorobę zawodową - chorobę płuc wywołaną pyłem metali twardych (poz. 11 wykazu), wyjaśnił, że postępowanie to zakończone zostało wydaniem orzeczenia lekarskiego z dnia 8 czerwca 2018 r. nr [...] (uzupełnienie z dnia 8 września 2022 r.) o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby płuc wywołanej pyłem metali twardych. Aktualnie na skutek odwołania skarżącego od decyzji PPIS w Krakowie nr [...] z dnia 27 grudnia 2022 r., znak sprawy: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - choroby płuc wywołanej pyłem metali twardych (poz. 11 wykazu) -prowadzone jest przez MPWIS postępowanie odwoławcze w tej sprawie.
Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że PPIS w Krakowie, wydal jeszcze trzy decyzje w sprawie chorób zawodowych skarżącego, które następnie zostały utrzymane przez MPWIS w mocy t.j.:
- decyzja Nr [...] z dnia 28 września 2018 r., znak: [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - choroby wywołanej pracą w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego: urazy ciśnieniowe (póz. 23.2);
- decyzja Nr [...] z dnia 28 września 2018 r., znak: [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych l, 2, i 3 kHz, (póz. 21);
- decyzja Nr [...] z dnia 3 października 2018 r., znak: [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1).
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący nie podniósł zarzutów w zakresie naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 kwietnia 2023 r., a także - z mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019.2325 ze zm. – dalej nazywanej p.p.s.a). – poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 11 października 2022 r., w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga skarżącego J. K. nie zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1465). Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Z chorobą zawodową mam więc do czynienia, gdy zostaną spełnione następujące dwie przesłanki: występowanie schorzenia odpowiadającego schorzeniu zamieszczonemu w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a czynnikami szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić po przeprowadzeniu postępowania na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym, które odnosi się do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, a na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania (Wyrok NSA z 19.03.2021 r., II GSK 52/21, LEX nr 3195523). W niedawno wydanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że na gruncie art. 2351 k.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (wyrok NSA z 22.02.2022 r., II OSK 567/19, LEX nr 3327922).
Z kolei zgodnie z art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Tak więc decyzje wydawane w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej stanowią zatem wyjątek od zasady aktualności, zgodnie z którą organ stosujący prawo administracyjne powinien działać na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w momencie realizowania danego działania, a więc wydawania decyzji. Organ stwierdza, czy choroba zawodowa została rozpoznana w czasie zatrudnienia pracownika w warunkach narażenia zawodowego lub po ustaniu narażenia, w ściśle określonym dla każdej z chorób przez ustawodawcę czasie (Wyrok NSA z 20.01.2022 r., II OSK 654/19, LEX nr 3331119).
Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej zostało uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Zgodnie z powołanym rozporządzeniem podejrzenie wystąpienia choroby zawodowej należy zgłosić odpowiedniemu organowi państwowemu, którym jest miedzy innymi państwowy powiatowy inspektor sanitarny. Właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych. Z kolei jednostkami orzeczniczymi I stopnia są:
1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy,
2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych)
- w zakresie wszystkich chorób zawodowych;
3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych;
4) podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby.
Właściwy lekarz wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
Z kolei narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do:
1) czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego;
2) czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika;
3) czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika;
4) czynników o działaniu rakotwórczym - substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz pierwotną lokalizacje nowotworu i okres latencji;
5) sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego.
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydaje na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., a organ prowadzący postępowanie nie może jej odrzucić. Organ administracji nie jest - co do zasady - upoważniony do dokonywania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, która mogłaby prowadzić do odmiennego rozpoznania czy zaklasyfikowania schorzenia. Orzeczenie lekarskie stanowi bowiem jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej mogą więc odstąpić od ustaleń lekarskich wyłącznie wtedy, gdy ustalenia te budzą wątpliwości w świetle pozostałych zgromadzonych dowodów. Innymi słowy, skoro organy administracji publicznej nie mogą samodzielnie czynić ustaleń wymagających wiadomości specjalnych, to są związane orzeczeniami lekarskimi (Wyrok NSA z 21.01.2021 r., II OSK 1408/18, LEX nr 3124099). Sąd podziela także pogląd, że nie jest uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06 i wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08, Wyrok WSA w Gliwicach z 22.09.2022 r., III SA/Gl 483/22, LEX nr 3419289)
W niniejszej sprawie zostały wydane trzy orzeczenia lekarskie. Jako pierwszy [...] Ośrodek Medycyny [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: pylicy płuc: pylicy azbestowej oraz pozostałych pylic krzemianowych. Kolejna jednostka Instytut Medycyny Pracy w Ł. w dniu 1 września 2022 r. również wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - pylicy płuc: pylicy azbestowe. Następnie miała miejsce korekta orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 1 września 2022 r. z uwagi na uwzględnienie przez Instytut wszystkich dostępnych badań obrazowych rtg w tym z lat 1990, 2015, 2016, 2017 i 2019, dostępne w dokumentacji. W konkluzji Instytut uwzględniając przeprowadzoną w sprawie ocenę narażenia zawodowego oraz dokumentację medyczną i jej ocenę, w wydanym orzeczeniu lekarskim nie rozpoznał u Skarżącego choroby zawodowej pod postacią pylicy płuc - pylicy azbestowej oraz pozostałych pylic krzemianowych. Tak więc w żadnym orzeczeniu nie została u skarżącego rozpoznana choroba zawodowa, na okoliczność wystąpienia której było prowadzone postępowanie administracyjne. W badaniach tych podkreślono, że stwierdzone zmiany radiologiczne w obrazie płuc skarżącego nie są charakterystyczne dla następstw ekspozycji na pył zawierający włókna azbestu.
W tym miejscu należy bowiem podkreślić, że postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej nie jest prowadzone pod kątem wystąpienia którejkolwiek z nich wskazanych wykazie chorób zawodowych. Skarżący wystąpił ze stosownym zgłoszeniem podając jako przypuszczalną chorobę zawodową pylicę płuc: krzemionowa, azbestowa. W tym kierunku było więc prowadzone postępowanie administracyjne i wydane zostały stosowne orzeczenia lekarskie, które nie stwierdziły u skarżącego występowania wskazanej w zgłoszeniu choroby. Teoretycznie rzecz biorąc nie jest wykluczone, że skarżący choruje na jakąś chorobę zawodową, z tym, że zdaniem organu, jak i Sądu nie jest to choroba zawodowa pod postacią pylicy płuc - pylicy azbestowej oraz pozostałych pylic krzemianowych.
Zgodnie z załączoną dokumentacją skarżący pracował w warunkach narażenia zawodowego na pylicę azbestową w latach 1978-1997r., ale na skutek przeprowadzonych badań okazało się, że skarżący nie jest dotkniętą tą chorobą. Sama zaś praca w warunkach narażenia zawodowego na konkretną chorobę nie jest wystarczającym kryterium do jej stwierdzenia.
Należy także podkreślić, że w trakcie postępowania organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i podjęły wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również w sposób wyczerpujący uzasadniły swoją decyzję.
W ocenie Sądu organ ustalił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wnioski wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zostały dokonane zgodnie z zasadami oceny dowodów określonymi w art. 80 k.p.a. Ponadto organ II instancji dokonał powtórnej, wnikliwej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. przedstawił okoliczności oraz fakty, które spowodowały uznanie, że decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu. Również postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek zaistnienia choroby zawodowej zostało przeprowadzone przez organy administracji zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., która wymaga ażeby organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI