III SA/Kr 927/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-11-27
NSAAdministracyjneWysokawsa
samorząd terytorialnyuchwałastatutjednostka pomocniczakonsultacje społecznenaruszenie prawanieważnośćprocedura administracyjnaprawo miejscowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Tuchowie w sprawie statutu Osiedla Tuchów-prawobrzeżny z powodu istotnego naruszenia prawa przy przeprowadzaniu konsultacji społecznych z mieszkańcami.

Prokurator Rejonowy w Tarnowie zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Tuchowie dotyczącą statutu Osiedla Tuchów-prawobrzeżny, zarzucając istotne naruszenie prawa przy przeprowadzaniu konsultacji społecznych oraz wady samych postanowień statutu. Sąd uznał, że konsultacje zostały przeprowadzone z naruszeniem uchwały o konsultacjach społecznych, co stanowi istotne naruszenie procedury podjęcia uchwały. W związku z tym, WSA w Krakowie stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego w Tarnowie na uchwałę Rady Miejskiej w Tuchowie z dnia 28 lutego 2024 r. nr LXV/609/2024, w przedmiocie uchwalenia statutu Osiedla Tuchów-prawobrzeżny. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, w tym niewłaściwe przeprowadzenie konsultacji społecznych z mieszkańcami oraz wady samych postanowień statutu dotyczących zadań sołectwa i organów. Sąd administracyjny, analizując zarzuty, skupił się na procedurze konsultacji. Stwierdzono, że konsultacje zostały przeprowadzone z naruszeniem uchwały Rady Miejskiej w Tuchowie określającej zasady i tryb ich przeprowadzania. Wśród wad wskazano m.in. brak właściwego ogłoszenia zarządzenia o konsultacjach, nieprawidłowe określenie czasu ich trwania, zawężenie kręgu uprawnionych do udziału mieszkańców, a także nieprawidłowe formy przeprowadzenia konsultacji (brak otwartych spotkań, nieprawidłowe wykorzystanie formularzy). Sąd uznał, że te uchybienia stanowią istotne naruszenie prawa, które skutkuje nieważnością uchwały. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości, uznając, że mieszkańcy nie mieli zapewnionej rzeczywistej możliwości wypowiedzenia się w przedmiocie statutów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa polegającym na wadliwym przeprowadzeniu konsultacji społecznych.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że konsultacje społeczne poprzedzające podjęcie uchwały nie spełniły wymogów określonych w uchwale Rady Miejskiej w Tuchowie dotyczącej zasad i trybu przeprowadzania konsultacji. Wskazano na błędy w ogłoszeniu zarządzenia, określeniu czasu trwania konsultacji, kręgu uprawnionych oraz form ich przeprowadzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (7)

Główne

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Prawo o ustroju gmin

Uchwała sprzeczna z prawem jest nieważna. Istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności.

u.s.g. art. 91 § 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Prawo o ustroju gmin

Wyróżnia się istotne i nieistotne naruszenie prawa. Istotne naruszenie (np. wadliwa procedura) prowadzi do nieważności.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność uchwały lub aktu, jeśli jest sprzeczny z prawem.

u.s.g. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Prawo o ustroju gmin

Organizacja i zakres działania jednostki pomocniczej określane są statutem po konsultacjach z mieszkańcami.

u.s.g. art. 5a § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Prawo o ustroju gmin

Konsultacje z mieszkańcami mogą być przeprowadzane w sprawach ważnych dla gminy.

u.s.g. art. 5a § 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Prawo o ustroju gmin

Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji określa uchwała rady gminy.

Pomocnicze

k.w. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

Definicja czynnego prawa wyborczego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe przeprowadzenie konsultacji społecznych z mieszkańcami, w tym brak publikacji zarządzenia, nieprawidłowy czas trwania, zawężenie kręgu uprawnionych oraz nieprawidłowe formy konsultacji.

Godne uwagi sformułowania

Konsultacje społeczne mają bowiem stanowić rzeczywiste omówienie z mieszkańcami proponowanych rozwiązań, a dla osiągnięcia tego efektu niezbędne jest umożliwienie przygotowania się do przedstawienia swojej opinii. Wymóg przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami jednostki pomocniczej winien być rozumiany jako rzeczywiste omówienie z mieszkańcami proponowanych regulacji i umożliwienie mieszkańcom wyrażenia o nich opinii. O legalności działania organu rozstrzyga to, czy konsultacje poprzedzające określenie organizacji i zakresu działania jednostki pomocniczej odrębnym statutem, przeprowadzone zostały na podstawie regulacji zawartych w uchwale określającej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami.

Skład orzekający

Urszula Zięba

przewodniczący

Michał Niedźwiedź

członek

Bogusław Wolas

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Nieważność uchwały organu gminy z powodu wadliwej procedury konsultacji społecznych, nawet jeśli uchwała o konsultacjach jest aktem prawa miejscowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki procedury konsultacji społecznych w jednostkach pomocniczych gmin, zgodnie z lokalną uchwałą i przepisami ustawy o samorządzie gminnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur, zwłaszcza konsultacji społecznych, przy tworzeniu prawa miejscowego. Pokazuje to praktyczne konsekwencje błędów proceduralnych dla legalności uchwał gminnych.

Błędy w konsultacjach społecznych unieważniły statut osiedla. Jak samorządy powinny rozmawiać z mieszkańcami?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 927/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6260 Statut
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy~Rada Gminy
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 1153
art. 5a, art. 35, art. 91
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 365
art. 10
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie WSA Michał Niedźwiedź WSA Bogusław Wolas (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Tarnowie na uchwałę Rady Miejskiej w Tuchowie z dnia 28 lutego 2024 r. nr LXV/609/2024 w przedmiocie uchwalenia statutu Osiedla Tuchów-prawobrzeżny stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną uchwałą nr LXV/609/2024 z dnia 28 lutego 2024 roku Rada Miejska w Tuchowie uchwaliła Statut Sołectwa Tuchów-prawobrzeżny stanowiący załącznik do uchwały.
Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowił art. 18 ust. 2 pkt 7, art. 35 ust. 1 i art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 609 ze zm., dalej: u.s.g."). Uchwała została podjęta po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Prokurator Rejonowy w Tarnowie zaskarżył uchwałę w całości i zarzucił jej istotne naruszenie prawa:
- art. 35 ust. 1 w zw. z art. 5a ust. 1 u.s.g. polegające na niewłaściwym przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami przed jej podjęciem;
- art. 35 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy polegającym na:
- określeniu w § 6 załącznika do uchwały otwartego katalogu sposobów realizacji zadań Sołectwa;
- określeniu w § 13 załącznika do uchwały otwartego katalogu zadań Zebrania Wiejskiego,
- określeniu w § 14 ust. 2 załącznika do uchwały otwartego katalogu zadań Sołtysa;
- art. 36 ust. 1 u.s.g. polegającym na przyznaniu w § 15 ust. 4 załącznika do uchwały Sołtysowi wyłącznego uprawnienia do zwoływania i przewodniczenia zebraniom Rady Sołeckiej, jak również wprowadzeniu w § 15 ust. 7 wymogu podpisania protokołu posiedzenia Rady Sołeckiej przez Sołtysa.
W oparciu o podniesione zarzuty Prokurator Rejonowy w Tarnowie wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
W uzasadnieniu skargi Prokurator Rejonowy w Tarnowie wskazał, że zasadniczym wzorcem kontroli legalności uchwały są Zasady i tryb przeprowadzenia konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Tuchów stanowiące załącznik do uchwały nr XXIII/169/2012 Rady Miejskiej w Tuchowie z dnia 27 czerwca 2012 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Tuchów i uchylenia uchwały nr XVI/124/2001 Rady Miejskiej w Tuchowie z dnia 28 grudnia 2011 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2012 r., poz. 3687,dalej: "uchwała o konsultacjach").
W ocenie skarżącego konsultacje poprzedzające wydanie zaskarżonej uchwały zostały przeprowadzone z naruszeniem przepisów prawa. Prokurator Rejonowy w Tarnowie podniósł, że zarządzenie Burmistrza Tuchowa numer 27/2024 z dnia 16 stycznia 2024 w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących projektów zmian w statutach jednostek pomocniczych Gminy Tuchów nie zostało - wbrew § 1 ust. 6 uchwały o konsultacjach - ogłoszone na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w Tuchowie. Co prawda, w piśmie z 8 maja 2025 r. Burmistrz Tuchowa wskazała, że do takiego ogłoszenia doszło, jednak lektura treści komunikatu zamieszczonego w zakładce "Konsultacje społeczne/jednostki pomocnicze/2024" wskazuje, że było inaczej. Komunikat zawierał jedynie informację o przeprowadzeniu konsultacji, załączniki w postaci formularza zgłoszenia uwag i wniosków w formatach "pdf" i "doc" oraz odnośnik prowadzący do analogicznego, ale bardziej rozbudowanego, komunikatu w BIP, w którym dopiero znajdował się odnośnik do ogłoszonego osobno w BIP tekstu zarządzenia.
W ocenie skarżącego wskazana w § 3 pkt 2 zarządzenia forma przeprowadzenia konsultacji, polegająca na badaniu opinii mieszkańców sołectw i osiedli poprzez wykorzystanie zebrań wiejskich i osiedlowych nie była przewidziana w uchwale o konsultacjach. Co prawda, w uchwale jest mowa jest o ich formie polegającej na otwartych spotkaniach z mieszkańcami, jednak zebrania wiejskie lub osiedlowe nie mogą być uznane za substytut takich spotkań.
Skarżący podniósł, że formularz służący do badania opinii mieszkańców zgodnie z § 3 ust. 1 lit c. uchwały o konsultacjach - wbrew wymogom § 6 ust. 2 - nie zawierał informacji o celu przeprowadzenia badania, przedmiocie/sprawie. Nie może być – w ocenie skarżącego - uznane za taką informację ogólnikowe wskazanie w tytule formularza, że służy do składania uwag i wniosków do projektu statutu jednostki pomocniczej Gminy Tuchów. Ponadto formularz wbrew wymogowi § 6 ust. 2 uchwały o konsultacjach, nie zawierał adresu e-mail służącego do przesłania ankiety.
Prokurator Rejonowy w Tarnowie podkreślił, że wadliwie w § 4 zarządzenia zawężono krąg mieszkańców uprawnionych do wzięcia udziału w konsultacjach do mieszkańców wpisanych do rejestru wyborców gminy posiadających prawo wyborcze według stanu na dzień wejścia w życie w zarządzenia. Zarówno bowiem przepis art. 5a ust. 1 u.s.g., jak i przepis art. 35 ust. 1 u.s.g., upoważnia do udziału w konsultacjach wszystkich mieszkańców gminy i nie daje podstaw do tego, aby z tej grupy wyłączać osoby niemające prawa wyborczego.
Skarżący zwrócił uwagę, że w § 3 zarządzenia wskazano jako czas konsultacji okres od dnia 16 stycznia 2024 r. do dnia 16 lutego 2024 r., co oznaczało, że brak było jakiegokolwiek "vacatio legis" pomiędzy ogłoszeniem konsultacji a ich rozpoczęciem. Uchwała o konsultacjach nie reguluje, jaki czas powinien zostać zachowany pomiędzy tymi dwoma momentami, jednak nie oznacza to – w ocenie skarżącego - pozostawienia wolnej ręki organowi. Konsultacje społeczne mają bowiem stanowić rzeczywiste omówienie z mieszkańcami proponowanych rozwiązań, a dla osiągnięcia tego efektu niezbędne jest umożliwienie przygotowania się do przedstawienia swojej opinii. W praktyce powinien być to okres co najmniej kilkudniowy. Zrezygnowanie z takiego odstępu doprowadziło do skrócenia efektywnego okresu konsultacji. Tymczasem, skoro Burmistrz Tuchowa uznał, że charakter sprawy wymaga 32 dni konsultacji, to powinien oddać mieszkańcom do dyspozycji tyle właśnie czasu.
Prokurator Rejonowy w Tarnowie wskazał, że niezależnie od wadliwego trybu podjęcia zaskarżonej uchwały, § 6, § 13 oraz § 14 ust. 2 załącznika do zaskarżonej uchwały naruszają art. 35 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 3 i 4 u.s.g. Zadania sołectwa i sposób ich realizacji, jak również zadania poszczególnych organów sołectwa, muszą być określone w sposób ścisły i wyczerpujący tak, aby uniknąć wątpliwości co do ich zakresu i granic. Użycie natomiast formuły "w szczególności" w zaskarżonych przepisach załącznika do uchwały prowadzi w istocie do sytuacji, w której wbrew nakazowi art. 35 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy formy działania sołectwa oraz zadania jego organów pozostają niezdefiniowane.
W ocenie skarżącego § 15 ust. 4 oraz 6 załącznika do uchwały naruszają art. 36 ust. 1 u.s.g. Wskazane przepisy załącznika do uchwały pozostawiają bowiem wyłączną kompetencję do zwołania posiedzenia rady sołeckiej sołtysowi, jak również wymagają, aby przewodniczył jej posiedzeniu i podpisywał protokół posiedzenia, tym samym obligując go do uczestnictwa w pracach rady sołeckiej. Tymczasem, sformułowanie art. 36 ust. 1 u.s.g. wskazuje, że rada sołecka - jakkolwiek ma wspierać sołtysa - powinna mieć możliwość samodzielnego działania z własnej inicjatywy i bez udziału sołtysa.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Tuchowa zadeklarował, że korzystając z przysługujących mu prerogatyw uchwałodawczych podejmie inicjatywę w przedmiocie uchwalenia statutu w brzmieniu uwzględniającym przedstawione w skardze zarzuty oraz przy zachowaniu konsultacji z mieszkańcami w sposób odpowiadający tak przepisom powszechnie obowiązującym, jak i przepisom prawa miejscowego, a podjętą uchwałą uchyli uchwałę zaskarżoną, jeżeli oczywiście ta ostatnia będzie pozostawać jeszcze w obrocie prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Podstawy nieważności aktu organu gminy określa art. 91 ust. 1 u.s.g., według którego uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.
Zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Przepisy art. 91 ust. 1 oraz ust. 4 u.s.g. wyróżniają zatem dwie kategorie wad uchwał lub zarządzeń organów gminy: istotne naruszenie prawa i nieistotne naruszenie prawa. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny oraz z ustalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, do istotnego naruszenia prawa należy zaliczyć naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały.
Zgodnie z art. 94 ust. 1 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
Art. 35 ust. 1 u.s.g. stanowi, że organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Statut może przewidywać powołanie jednostki niższego rzędu w ramach jednostki pomocniczej (ust. 2). Statut jednostki pomocniczej określa w szczególności: 1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej; 2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej; 3) organizację i zadania organów jednostki pomocniczej; 4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji; 5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej.
Dla spełnienia wymogu, o którym mowa w art. 35 ust. 1 u.s.g., konieczne jest uprzednie przeprowadzenie konsultacji z mieszkańcami tego sołectwa, któremu statut ma być nadany (por. wyrok NSA z 3 września 2013 r., II OSK 652/13). Wymóg przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami jednostki pomocniczej winien być rozumiany jako rzeczywiste omówienie z mieszkańcami proponowanych regulacji i umożliwienie mieszkańcom wyrażenia o nich opinii.
Artykuł 5a ust. 1 u.s.g. stanowi, że w wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy. Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy (art. 5a ust. 2 u.s.g.).
Ustawodawca w art. 5a ust. 1 u.s.g. przewiduje dwa rodzaje konsultacji: obligatoryjne oraz fakultatywne, przy czym konsultacje obligatoryjne przeprowadzane są na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 5a ust. 2 u.s.g. ustalenie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji następuje w drodze uchwały rady gminy. Rada gminy jest zobowiązana do określenia w sposób kompletny i wyczerpujący zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z jej mieszkańcami. Ustawa nie narzuca ani formy, ani trybu przeprowadzenia konsultacji, pozostawiając przedmiotowe kwestie w gestii rady gminy.
Konsultacje przeprowadza się zgodnie z postanowieniami uchwały rady gminy ustalającej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji. Wymagane jest bowiem najpierw podjęcie uchwały w przedmiocie konsultacji z mieszkańcami, a dopiero następnie faktyczne przeprowadzenie takich konsultacji (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lutego 2019 r., III SA/Kr 1322/18).
Należy wskazać, że o legalności działania organu rozstrzyga to, czy konsultacje poprzedzające określenie organizacji i zakresu działania jednostki pomocniczej odrębnym statutem, przeprowadzone zostały na podstawie regulacji zawartych w uchwale określającej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, stosownie do art. 5a ust. 2 u.s.g. Ustalenie, że konsultacje zostały przeprowadzone w rozumieniu art. 35 ust. 1 u.s.g., może nastąpić wyłącznie przez stwierdzenie zgodności pomiędzy regulacjami uchwały z art. 5a ust. 2 u.s.g., a procedurą konsultacyjną faktycznie przeprowadzoną przez organ gminy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 lipca 2020 r., IV SA/Po 250/20).
W rezultacie, Sąd dokonał oceny, czy konsultacje z mieszkańcami – poprzedzające uchwalenie statutu jednostki pomocniczej zostały przeprowadzone zgodnie z obowiązującą w gminie Tuchów uchwałą o konsultacjach.
Należy wskazać, że uchwała o konsultacjach jest aktem prawa miejscowego – ma charakter powszechnie obowiązujący, jest wiążąca dla Rady Miejskiej w Tuchowie. Stwierdzenie, że konsultacje zostały przeprowadzone w innym trybie, niż wynika z uchwały o konsultacjach stanowi istotne naruszenie prawa (por. wyrok NSA z 7 maja 2025 r., III OSK 6576/21), dające podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały, dla której podjęcia wymagane jest przeprowadzenie konsultacji.
W ocenie Sądu konsultacje poprzedzające podjęcie uchwały w sprawie nadania statutu jednostce pomocniczej Gminy Tuchów zostały przeprowadzone z istotnym naruszeniem postanowień uchwały o konsultacjach.
Zgodnie z § 1 ust. 4 uchwały o konsultacjach decyzję o przeprowadzeniu konsultacji podejmuje Burmistrz w drodze zarządzenia. Zarządzenie powinno określać: cel i przedmiot konsultacji; czas rozpoczęcia i zakończenia; zasięg terytorialny; formy przeprowadzenia konsultacji; osobę odpowiedzialną za przeprowadzenie konsultacji (ust. 5).
Należy wskazać, że w zarządzeniu Burmistrza z 16 stycznia 2024 r. w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących projektów zmian w statutach jednostek pomocniczych (dalej: "zarządzenie Burmistrza") określono cel (§ 2 – zebranie opinii od mieszkańców gminy Tuchów na temat proponowanych zmian w statutach jednostek pomocniczych) i przedmiot konsultacji (§ 1 – projekty statutów jednostek pomocniczych: Buchcice, Burzyn, Dąbrówka Tuchowska, Garbek, Jodłówka Tuchowska, Karwodrza, Kielanowice, Kozłówek, Lubaszowa, Łowczów, Meszna Opacka, Piotrkowice, Siedliska, Tuchów-lewobrzeżny i Tuchów-prawobrzeżny, Trzemesna, Zabłędza), czas ich rozpoczęcia i zakończenia (§ 3 - od 16 stycznia do 16 lutego 2024 r.), formę ich przeprowadzenia (§ 3 - w formie badania opinii mieszkańców sołectw i osiedli).
Zgodnie z § 1 ust. 6 uchwały o konsultacjach zarządzenie Burmistrza o przeprowadzeniu konsultacji podlega ogłoszeniu na tablicy ogłoszeń, na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w Tuchowie oraz w Biuletynie Informacji Publicznej. Zasadnie podniósł Prokurator Rejonowy w Tarnowie, że na stronie Urzędu Miejskiego w Tuchowie zamieszczono odnośnik do strony BIP, natomiast nie zamieszczono zarządzenia Burmistrza. W informacji dostępnej na stronie wskazano, że poddaje się konsultacjom społecznym projekty statutów jednostek pomocniczych tj. sołectw: Buchcice, Burzyn, Dąbrówka Tuchowska, Jodłówka Tuchowska, Karwodrza, Kozłówek, Lubaszowa, Łowczów, Meszna Opacka, Piotrkowice, Siedliska, Trzemesna, Zabłędza oraz osiedli: Garbek, Kielanowice, Tuchów-lewobrzeżny i Tuchów-prawobrzeżny. Celem konsultacji jest zebranie opinii od mieszkańców gminy Tuchów, na temat proponowanych zmian w statutach jednostek pomocniczych. Uprawnionymi do wzięcia udziału w konsultacjach są mieszkańcy poszczególnych sołectw i osiedli wpisani do rejestru wyborców gminy Tuchów, posiadający czynne prawo wyborcze. Konsultacje przeprowadzone zostaną w okresie od 16 stycznia do 16 lutego 2024 r. w formie badania opinii mieszkańców sołectw i osiedli poprzez wykorzystanie: 1) formularza zgłoszenia uwag i wniosków do projektu statutu sołectwa lub osiedla; 2) zebrań wiejskich, na których zgłaszane będą uwagi dotyczące projektów statutów do protokołu z zebrania.
Należy podzielić zarzut podniesiony w skardze, że czas trwania konsultacji został określony w sposób uniemożliwiający efektywne ich przeprowadzenie w całym okresie, ponieważ jako datę ich rozpoczęcia określono dzień wydania zarządzenia Burmistrza- 16 stycznia 2024 roku. Tym samym, mieszkańcy zostali pozbawieni możliwości skorzystania z całego wyznaczonego - zarządzeniem Burmistrza - czasu konsultacji.
Zdaniem Sądu niezgodnie z prawem określono w zarządzeniu Burmistrza osoby uprawnione do udziału w konsultacjach - poprzez zawężenie kręgu uprawnionych do udziału w stosunku do treści uchwały o konsultacjach. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z § 2 ust. 7 uchwały o konsultacjach, w konsultacjach brać udział mogą wyłącznie osoby pełnoletnie posiadające czynne prawo wyborcze do organów samorządowych i mieszkające na obszarze, którego dotyczy sprawa poddana konsultacjom. Tymczasem w § 4 zarządzenia Burmistrza wskazano, że uprawnionymi do wzięcia udziału w konsultacjach są mieszkańcy poszczególnych sołectw i osiedli wpisani do rejestru wyborców gminy Tuchów, posiadający prawo wyborcze według stanu na dzień wejścia w życie niniejszego zarządzenia. W rezultacie, zarządzeniem dokonano modyfikacji prawa do udziału w konsultacjach. Zgodnie z uchwałą o konsultacjach prawo to przysługuje osobom pełnoletnim, posiadającym czynne prawo wyborcze – czyli zgodnie z art. 10 § 1 pkt 3 lit. a ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 365) - obywatelom polskim, obywatelom Unii Europejskiej niebędącymi obywatelami polskimi oraz obywatelom Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 18 lat, oraz stale zamieszkują na obszarze tej gminy. Tym samym, wprowadzenie zarządzeniem dodatkowego wymogu – wpisu do rejestru wyborców – stanowi niedopuszczalną modyfikację przepisu prawa powszechnie obowiązującego.
Sąd nie podzielił w tym zakresie argumentacji podniesionej w skardze, ponieważ ocena prawidłowości przeprowadzenia konsultacji wymaga ich odniesienia do treści uchwały o konsultacjach, a nie u.s.g.
Jak stanowi § 1 ust. 7 uchwały o konsultacjach, konsultacje mogą polegać na wyrażeniu opinii lub złożeniu uwag w sprawie będącej przedmiotem konsultacji; udzieleniu odpowiedzi na postawione pytania; wyborze jednego z zaproponowanych rozwiązań. Z kolei, zgodnie z § 3 ust. 1 uchwały o konsultacjach konsultacje przeprowadza się w następujących formach: a) otwartych spotkań z mieszkańcami; b) zebrań przedstawicieli organizacji pozarządowych i/lub innych podmiotów wymienionych w art. 3. ust. 3 Ustawy o w art. 3. ust. 3 Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie działających na terenie Gminy Tuchów, c) badania opinii mieszkańców poprzez wykorzystanie formularza ankietowego dostępnego w Urzędzie Miejskim w Tuchowie oraz na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w Tuchowie, d) zbierania opinii i ekspertyz wśród specjalistów z danej dziedziny. Jak stanowi ust. 2, Burmistrz Tuchowa dokonuje wyboru form konsultacji społecznych w zależności od potrzeb i zaistniałych okoliczności. Możliwe jest łączenie kilku form prowadzenia konsultacji społecznych (ust. 3).
W § 3 zarządzenia Burmistrza z 16 stycznia 2024 r. wskazano, że konsultacje przeprowadzone zostaną w formie badania opinii mieszkańców sołectw i osiedli poprzez wykorzystanie: 1) formularza zgłoszenia uwag i wniosków do projektu statutu sołectwa lub osiedla, stanowiącego załącznik do niniejszego zarządzenia; 2) zebrań wiejskich i osiedlowych, na których zgłaszane będą uwagi dotyczące projektów statutów do protokołu z zebrania.
Zdaniem Sądu sposób przeprowadzenia konsultacji – wynikający z zarządzenia Burmistrza został określony z naruszeniem postanowień uchwały o konsultacjach. Konsultacje zgodnie z uchwałą – powinny być przeprowadzone w formie otwartych spotkań z mieszkańcami, co więcej sposoby i terminy powiadomienia mieszkańców o spotkaniach określić powinno zarządzenie Burmistrza, tymczasem w zarządzeniu nie określono terminów tych spotkań.
Zgodnie z § 6 ust. 1 uchwały w sprawie konsultacji konsultacje w trybie badania opinii mieszkańców z wykorzystaniem formularza ankietowego prowadzone są poprzez: a) opublikowanie treści ankiety na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w Tuchowie, b) umieszczenie w Urzędzie Miejskim urny oraz wydawanie zainteresowanym mieszkańcom w sekretariacie lub dzienniku podawczym Urzędu formularzy ankiety. Formularz ankiety powinien zawierać informacje o celu przeprowadzenia badania, przedmiocie/sprawie, które dotyczyć mają opinii mieszkańców oraz adresie e-mail, na który można nadsyłać wypełnione formularze (ust. 2). Na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w Tuchowie umieszczane są dodatkowe informacje dotyczące przedmiotu badania oraz projekty opiniowanych dokumentów (ust. 3).
Tymczasem, formularz ankiety nie zawierał celu badania, a jedynie jego przedmiot, nie zawierał też adresu email, na który należy wysyłać wypełnione formularze.
W § 4 ust. 1 uchwały o konsultacjach wskazano, że spotkania z mieszkańcami prowadzi Burmistrz Tuchowa lub osoba przez niego upoważniona. Sposoby i terminy powiadomienia mieszkańców o spotkaniach określa zarządzenie, o którym mowa w § 1 ust. 4 (ust. 2). Ze spotkania sporządza się protokół, do którego dołącza się listę obecności osób biorących udział w spotkaniu. Protokół wraz z listą obecności udostępniany jest na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w Tuchowie (ust. 3). Spotkanie konsultacyjne jest ważne bez względu na liczbę przybyłych mieszkańców. Tymczasem, w zarządzeniu Burmistrza odwołano się do zebrań wiejskich i osiedlowych. Wskazać należy, że zgodnie z obowiązującymi statutami zebrania wiejskie są prowadzone przez sołtysa, a wyjątkowo przez Burmistrza, a obowiązujące statuty osiedli nie przewidywały zebrania osiedla.
W ocenie Sądu podjęcie zaskarżonej uchwały zostało poprzedzone wadliwym przeprowadzeniem konsultacji – niezgodnie z uchwałą o konsultacjach, co stanowi istotne naruszenie prawa. W rezultacie, należało stwierdzić, że mieszkańcy nie mieli zapewnionej rzeczywistej możliwości wypowiedzenia się w przedmiocie statutów.
W ocenie Sądu, skoro podjęcie zaskarżonej uchwały zostało poprzedzone wadliwym przeprowadzeniem konsultacji, a zatem uchwała jest dotknięta istotnym naruszeniem prawa polegającym na naruszeniu procedury jej podjęcia, określonej uchwałą o konsultacjach, stanowiącym podstawę stwierdzenia nieważności uchwały w całości, przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutów Prokuratora Rejonowego w Tarnowie dotyczących wadliwości poszczególnych postanowień statutu.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 1 u.s.g. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI