III SA/Kr 911/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję SKO, uznając, że zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne jest czynnością materialno-techniczną, a nie sprawą rozstrzyganą decyzją administracyjną.
Skarżąca domagała się objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w związku z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji odmówił wydania decyzji, a SKO uchyliło tę decyzję i umorzyło postępowanie, uznając, że zgłoszenie do ubezpieczenia jest czynnością materialno-techniczną. WSA w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO, że sprawa nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej.
Sprawa dotyczyła skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, która uchyliła decyzję Burmistrza Miasta G. i umorzyła postępowanie w przedmiocie zgłoszenia skarżącej oraz jej synów do ubezpieczenia zdrowotnego w ramach prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżącej przyznano świadczenie pielęgnacyjne, a następnie wystąpiła o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym. Organ pierwszej instancji odmówił, wskazując na brak podstaw prawnych i możliwość ubezpieczenia męża w Holandii. SKO uchyliło decyzję Burmistrza, uznając, że zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne jest czynnością materialno-techniczną, a nie sprawą rozstrzyganą decyzją administracyjną. WSA w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO. Sąd uznał, że przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie przewidują formy decyzji administracyjnej dla zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego osoby posiadającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązkiem organu jest zgłoszenie takiej osoby i opłacenie składki, co stanowi czynność materialno-techniczną. Sąd zwrócił uwagę na nieprawidłowe stosowanie przepisów przez organ pierwszej instancji, który oparł się na nieaktualnych opiniach i nie uwzględnił zmian w przepisach wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne stanowi czynność materialno-techniczną i nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie przewidują formy decyzji administracyjnej dla zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego osoby posiadającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązkiem organu jest zgłoszenie takiej osoby i opłacenie składki, co jest czynnością materialno-techniczną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.ś.o.f.ś.p. art. 66 § ust. 1 pkt 28a
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne, przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.
u.ś.o.f.ś.p. art. 73 § ust. 10
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób posiadających ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego obejmuje okres od dnia przyznania tego świadczenia do dnia utraty prawa do jego pobierania.
u.ś.o.f.ś.p. art. 75 § ust. 11
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Osoby, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 28-28b, zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
u.ś.o.f.ś.p. art. 86 § ust. 1 pkt 9
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Podmiot wskazany w art. 75 ust. 11 opłaca składki na ubezpieczenie zdrowotne osób, którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 33 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Składki na ubezpieczenie zdrowotne finansowane są z dotacji celowej z budżetu Państwa.
Dz.U. 2020 r., poz. 1493 art. 66 § ust. 2a
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu
Status członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułów, o których mowa w ust. 1 pkt 17-20, 26, 27, 30 i 33. Wśród wymienionych tytułów zwolnień nie został wymieniony tytuł określony w ust. 1 pkt 28a.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa podlega eliminacji z obrotu prawnego.
p.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 4, pkt 8, pkt 9
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dopuszczalna jest skarga na bezczynność organu, polegająca na niepodjęciu określonej czynności materialno-technicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne jest czynnością materialno-techniczną, a nie sprawą rozstrzyganą decyzją administracyjną.
Odrzucone argumenty
Organ pierwszej instancji był właściwy do wydania decyzji w przedmiocie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego.
Godne uwagi sformułowania
zgłoszenie do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym osoby uprawnionej na podstawie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, stanowi czynność materialno-techniczną
Skład orzekający
Jakub Makuch
sprawozdawca
Marta Kisielowska
asesor
Tadeusz Kiełkowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie, dlaczego zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego jest czynnością materialno-techniczną, a nie decyzją administracyjną."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne i ich prawa do ubezpieczenia zdrowotnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa wyjaśnia istotną kwestię proceduralną dotyczącą formy załatwienia wniosku o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym, co jest ważne dla prawników procesowych i osób zainteresowanych świadczeniami.
“Czy wniosek o ubezpieczenie zdrowotne zawsze wymaga decyzji administracyjnej? WSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 911/22 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2022-11-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Jakub Makuch /sprawozdawca/ Marta Kisielowska Tadeusz Kiełkowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135 Art. 66 ust. 1 pkt 28a ust. 2, ust. 2a, art. 73 ust. 10, art. 75 ust. 11 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 listopada 2022 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 31 marca 2022 r., znak SKO-NP-4115-386/21 w przedmiocie odmowy zgłoszenia do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w ramach prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem skargi D. J. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 31.03.2022 r. (znak SKO-NP-4115-386/21) uchylająca decyzję Burmistrza Miasta G. z 15.06.2021. (znak: [...]) i umarzająca postępowanie w przedmiocie zgłoszenia skarżącej oraz jej synów do ubezpieczenia zdrowotnego w ramach ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: 1. Wojewoda Małopolski decyzją z 26.11.2020 r. (znak WP-XVI.9950.7.5162.2020; k. 14 a.a.) przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem. Prawo to przyznane zostało na okres od 1.05.2020 do 31.07.2022. 2. Burmistrz Miasta G. pismem z 26.02.2021 r. (k. 21 a.a.) poinformował skarżącą, że w związku z ustalonym prawem do świadczenia pielęgnacyjnego opłaca skarżącej składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. 3. Skarżąca skierowanym do Burmistrza Miasta G. pismem z 5.03.2021 r. (k. 22 a.a.) wystąpiła o objęcie jej oraz jej dzieci ubezpieczeniem zdrowotnym, począwszy od 1.03.2021 r. wywodząc tytuł do tego ubezpieczenia z ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W piśmie tym akcentowała potrzebę uzyskania usług medycznych oraz wskazała, iż jej mąż, choć prowadzi działalność gospodarczą na terenie Holandii, to większość czasu (kilka miesięcy) pozostaje bez pracy w Polsce. Jak podała, kwota ubezpieczenia zdrowotnego w Holandii to znaczny dla niej wydatek (ok. 150 euro). 4. W reakcji na opisane wyżej pismo, organ l instancji pismem z 26.03.2021 r. (k. 23 a.a.) wezwał skarżącą do dostarczenia dokumentów potwierdzających brak możliwości objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym członków jej rodziny przez współmałżonka na terenie państwa, w którym jest on aktywny zawodowo (w Holandii). W dniu 1.04.2021 r. skarżąca złożyła oświadczenie (k. 25 a.a.), że nie może być objęta ubezpieczeniem zdrowotnym w Holandii ponieważ musiałabym w tym kraju przebywać i pracować. Oświadczyła, że nigdy nie przebywała w Holandii i nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Pobiera świadczenie pielęgnacyjne i wnioskuje o objęcie jej ubezpieczeniem zdrowotnym. Do opisanego wyżej oświadczenia, skarżąca dołączyła dokument w języku holenderskim wraz z tłumaczeniem, w którym zawarte zostały informacje o tym, jakie formalności należy spełnić celem uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego w Holandii. Skarżąca w dniu 21.04.2021 r. poinformowała organ I instancji, że oczekuje na zaświadczenie z instytucji holenderskiej. W dniu 14.05.2021 r. skarżąca dostarczyła przetłumaczone z języka niderlandzkiego pismo z 11.05.2021, z którego wynika, że wystąpiła z wnioskiem o ubezpieczenie zdrowotne na terenie Holandii i w związku z tym została wezwana do przedstawienia dodatkowej dokumentacji celem rozpatrzenia tego wniosku. 5. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, organ I instancji decyzją z 15.06.2021 r. (znak: [...]) orzekł o odmowie zgłoszenia skarżącej oraz członków jej rodziny (synów) do ubezpieczenia zdrowotnego w ramach ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazał m.in. na art. 66 ust. 1 pkt 28, 28a i 29b oraz art. 66 ust. 2 ustawy z 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2020 r., poz. 1398). Burmistrz zaakcentował, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 28, 28a i 29b obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają wyłącznie te osoby pobierające świadczenie opiekuńcze, które nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Jak zaś wynika z art. 66 ust. 2 powołanej ustawy, status członka rodziny osoby ubezpieczonej oraz status członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osoby pobierające niektóre świadczenia opiekuńcze. Organ I instancji stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do objęcia skarżącej ubezpieczeniem zdrowotnym. Z dostarczonego przez skarżącą dokumentu z 11.05.2021 r. nie można bowiem wnioskować, że skarżąca nie ma prawa do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym na terenie Holandii, gdzie pracuje jej mąż. Wskazane pismo stanowi jedynie wezwanie do uzupełnienia dokumentacji celem wydania stosownych decyzji. Tym samym, w ocenie organu I instancji, skarżąca nie udowodniła, że nie posiada prawa do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w wymienionym wyżej kraju. 6. W odwołaniu od opisanej decyzji skarżąca podniosła, że decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 26.11.2020 r. przyznano jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a grudniu 2020 r. zrezygnowała z ubezpieczenia społecznego rolników. Wskazała, iż organ poinformował ją, że w związku ze sprawowaną opieką nad synem, od 1.05.2020 r. została objęta ubezpieczeniem emerytalno-rentowym. Jednocześnie organ ten zaniechał opłacania za skarżącą składki na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżąca wyjaśniła, że nie ma możliwości zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w Holandii z tytułu tego, że tam pracuje jej mąż. Co prawda, wystąpiła o objęcie jej ubezpieczaniem zdrowotnym we wskazanym kraju ale została zobowiązana przez organ holenderski do przedłożenia dokumentów potwierdzających jej zatrudnienie u pracodawcy holenderskiego i adres zagranicznej instytucji ubezpieczeniowej. Takich dokumentów skarżąca nie posiada, gdyż nigdy nie pracowała w Holandii, ani tam nie mieszkała. Podała, że za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, składkę na ubezpieczenie zdrowotne finansuje Burmistrz Miasta. Końcowo podniosła, że chce mieć dostęp do leczenia w Polsce. 7. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z 31.03.2022 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Wskazało, że kwestią niesporną w przedmiotowej sprawie było to, że skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w art. 66 ust. 1 pkt 28a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. Nr, poz. 1285) przewidziano, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne, przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 28 i 28a ustawy obejmuje okres od dnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (...) do dnia utraty prawa do ich pobierania - o czym stanowi art. 73 pkt 10 powołanej ustawy. Zgodnie zaś z art. 75 ust. 11 ustawy, podmiotem właściwym i zobowiązanym do zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. SKO w Nowym Sączu dostrzegło, że żaden z przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie przewiduje formy decyzji administracyjnej dla zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego osoby uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego. O fakcie zgłoszenia osoby do ubezpieczenia zdrowotnego organ zobowiązany jest stronę poinformować pismem. Z powyższego wynika, że Burmistrz Miasta G. nie mógł rozstrzygać w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie był w tej sprawie właściwy rzeczowo. Jak podało Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, organ ten ma jedynie zgłaszać do ubezpieczenia i opłacać składki, gdy taki obowiązek wystąpi. Podsumowując swoje rozważania organ II instancji podkreślił, że samo zgłoszenie do objęcia ubezpieczaniem zdrowotnym osoby uprawnionej na podstawie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, stanowi czynność materialno-techniczną. Wydanie więc w niniejszej sprawie decyzji przez organ l instancji obarczone było wadą określoną art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Tym samym, zaskarżona decyzja organu l instancji z uwagi na fakt, że została wydana bez podstawy prawnej i rażąco narusza prawo, nie może ostać się w obrocie prawnym, co nakazywało Kolegium Odwoławczemu uchylić tę decyzję i orzec zarazem o umorzeniu postępowania przed organem I instancji w zakresie wydania decyzji określającej uprawnienie skarżącej do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Końcowo organ odwoławczy zaakcentował, że skoro żądanie skarżącej dokonania czynności z zakresu administracji publicznej polegającej na zgłoszeniu jej oraz jej dzieci do ubezpieczenia zdrowotnego w związku z przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego jest czynnością materialno-techniczną – to również SKO w Nowym Sączu nie jest uprawnione do wypowiadania się w kwestii podlegania skarżącej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu niż z tytułu posiadanego uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. 8. W skardze na opisaną wyżej decyzję SKO w Nowym Sączu z 31.03.2022 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca podała, że chce mieć dostęp do leczenie w Polsce, a od 1.05.2020 r., zarówno ona, jak i jej dzieci, nie mogą korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej. 9. W odpowiedzi na tę skargę organ odwoławczy domagał się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Zasadniczą kwestią sporną w kontrolowanej sprawie było to, czy dopuszczalne jest załatwienie przez organ – w formie decyzji administracyjnej – sprawy wywołanej wnioskiem skarżącej o objęcie jej oraz jej dzieci ubezpieczeniem zdrowotnym z uwagi na przysługujące skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy uchylając decyzję Burmistrza Miasta G. o odmowie zgłoszenia skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego i umarzając postępowanie pierwszej instancji wskazał, iż zgłoszenie do objęcia ubezpieczaniem zdrowotnym osoby uprawnionej na podstawie decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, stanowi czynność materialno-techniczną, przez co nie ma podstawy prawnej do wypowiedzi organu w tym przedmiocie, w formie decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu, stanowisko to było trafne. Punktem wyjścia dla oceny sygnalizowanego wyżej problemu jest analiza regulacji materialnoprawnych odnoszących się do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu osoby, której przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne. Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 28a ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2022 r., poz. 2561; dalej akt powoływany jako: "ustawa") obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne, przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób posiadających ustalone prawo do wskazanego wyżej świadczenia obejmuje okres od dnia przyznania tegoż świadczenia - do dnia utraty prawa do jego pobierania (art. 73 ust. 10 ustawy). Jak z kolei stanowi art. 75. ust. 11 ustawy, osoby, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 28-28b, zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Wskazany w powołanym wyżej przepisie podmiot, opłaca też składki na ubezpieczenie zdrowotne osób, którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 86 ust. 1 pkt 9 ustawy). Składki te finansowane są z dotacji celowej z budżetu Państwa (por. art. 33 ust. 2 ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych; Dz. U. 2022 r., poz. 615). W przedstawionych uwarunkowaniach prawnych trafnie uznało SKO w Nowym Sączu, że przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie przewidują formy decyzji administracyjnej tak dla zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego osoby posiadającej ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jak też do opłacania składki na to ubezpieczenie. Odnotować przy tym należy, że w przepisie art. 54 ustawy przewidziano wydanie przez wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, decyzji administracyjnej potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Chodzi tu o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej innych niż ubezpieczeni osób posiadających miejsce zamieszkania na terytorium RP, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy (...) - spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Cytowanym wyżej przepisem nie jest zatem regulowany przypadek, który odnosiłby się do sytuacji skarżącej w tej sprawie. Reasumując stwierdzić więc trzeba, że osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne, co do zasady podlega z mocy prawa obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, o ile jednak nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Natomiast obowiązkiem organu administracji publicznej (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) jest zgłoszenie takiej osoby do ubezpieczenia zdrowotnego i opłacanie należnej za nią składki zdrowotnej. Jeśli natomiast osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu i innej podstawy, niż wskazany wyżej, wówczas organ administracji nie zgłasza takiej osoby do ubezpieczenia zdrowotnego i składki za nią nie opłaca. Samo przy tym zgłoszenie do ubezpieczenia, z czym związane jest opłacanie koniecznej składki, stanowi czynność materialno-techniczną. Z cytowanej wyżej ustawy nie wynika bowiem konieczność władczej konkretyzacji tego prawa jednostki w formie decyzji administracyjnej wydawanej przez uprawniony organ administracji publicznej. O ile zatem rozstrzygnięcie pozytywne dla strony nie wymaga formy decyzji, to powstaje jednak pytanie, czy odmowa dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego (rozstrzygnięcie negatywne dla wnioskodawcy) winna już nastąpić we wskazanej formie. Na kanwie tego zagadnienia w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwracano już uwagę, że sprawa administracyjna powinna zostać załatwiona w formie przewidzianej prawem, jednakże w razie odmowy ze strony organu pozytywnego jej załatwienia, organ powinien wydać decyzję administracyjną, gdyż taka właśnie forma załatwienia sprawy jest gwarantem ochrony praw jednostki i realizacją zasady dwuinstancyjności i kontroli sądowej działania organów administracji publicznej w ramach wskazywanych powyżej jej kryteriów (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 28.08.2019 r., sygn. akt III SA/Gl 611/19 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) we Wrocławiu z dnia 31 sierpnia 1984 r. sygn. akt SA/Wr 430/84). W literaturze dostrzega się jednak, iż decyzja odmowna może być wydana tylko wówczas, gdy została wyraźnie przewidziana w przepisach prawa (por. T. Kiełkowski Podstawa prawna odmownej decyzji administracyjnej; Przegląd prawa publicznego Nr 1/2013, s. 65). Obecnie czynności materialno-techniczne są na mocy wyraźnego przepisu objęte zakresem właściwości rzeczowej sądów administracyjnych, toteż w tej mierze nie ma potrzeby ani korygowania prawodawcy, ani odstępowania od teoretycznych założeń prawa administracyjnego. Obecnie dopuszczalna jest bowiem również skarga na bezczynność organu, polegająca na niepodjęciu określonej czynności materialno-technicznej (por. art. 3 par. 2 pkt 4, pkt 8, pkt 9 ustawy z 30.08.2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. 2022 r., poz. 329; dalej p.p.s.a.). Jak wskazuje powołany wyżej Autor, przy pomocy tej skargi można nie tylko kwestionować przestrzeganie terminu załatwienia sprawy ale także przedłożyć sądowi do rozstrzygnięcia spór o to, czy dana czynność w ogóle ma być podjęta, innymi słowy spór o to, czy odmowa jej podjęcia wyrażona faktycznym zaniechaniem, jest legalna (por. T. Kiełkowski, j.w., s. 63). Zaprezentowane stanowisko znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Jak bowiem trafnie wskazał NSA w wyroku z 4.09.2019 r. (sygn. akt I OSK 2268/18) jeżeli dana sprawa z zakresu administracji publicznej nie jest normatywnie powiązana (za pośrednictwem odpowiedniego przepisu kompetencyjnego) z formą prawną decyzji administracyjnej, to organ administracji publicznej nie jest uprawniony do domniemywania tego rodzaju prawnej formy działania (zgodnie z zasadą wykładni literalnej i restryktywnej przepisów kompetencyjnych). Podzielając zaprezentowane wyżej stanowiska stwierdzić więc należy, iż brak jest podstaw do formułowania tezy, iż w każdym przypadku zaniechania dokonania przez organ administracji czynności materialno-technicznej, winna zostać wydana odmowna decyzja administracyjna w tym przedmiocie, skoro istnieją przepisy pozwalające wdrożyć odpowiednią skargę, w oparciu o którą kwestionować można bezczynność organu, w zakresie braku podjęcia oczekiwanej czynności. Mając to na uwadze, na kanwie ocenianej sprawy uznać zatem należało, iż trafnie przyjęło SKO w Nowym Sączu, że skoro zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego osoby, która nabyła uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, odbywa się w formie czynności materialno-technicznej, to brak jest podstaw, aby rozstrzygać w tym przedmiocie w formie decyzji administracyjnej. W konsekwencji tego, przyjęty przez organ odwoławczy sposób i kierunek rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy był trafny. Choć sąd podzielił podgląd SKO w Nowym Sączu, iż organ I instancji nie dysponował kompetencją do załatwienia żądania skarżącej w formie decyzji administracyjnej, a z uwagi na powyższe, wydana w tej sprawie decyzja tego organu poprawnie została wyeliminowana z obrotu prawnego, to na marginesie kontrolowanej sprawy nie sposób nie zwrócić jednak uwagi na kilka następujących kwestii. W aktach sprawy znajduje się notatka służbowa sporządzona przez pracownika organu I instancji z 14.06.2021 r., z której wynika, że odmowną decyzję, co do objęcia skarżącej i członków jej rodziny ubezpieczeniem zdrowotnym, organ podjął bazując na załączonych do akt sprawy pismach: Ministra Zdrowia z 4.01.2016 r., Narodowego Fundusz Zdrowia z 27.04.2015 r. oraz w opinii prawnej sporządzonej na zlecenie MOPS w G. z marca 2015 r. Z pierwszego ze wskazanych wyżej pism (Ministra Zdrowia) wynika przy tym, że sam fakt podjęcia przez współmałżonka zatrudnienia w innym państwie członkowskim UE, nie uprawnia jeszcze do traktowania danej osoby jako mającej – określony art. 66 ust. 2 ustawy - status członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji. W piśmie tym podane zostały zarazem konkretne formularze, które osoba zainteresowana ubezpieczeniem zdrowotnym winna przedłożyć celem uzyskania przez oddział wojewódzki NFZ stosownego "poświadczenia". Z kolei, z pisma NFZ z 27.04.2015 r. wynika, że w sytuacji, gdy mąż osoby pobierającej określone świadczenia rodzinne pracuje na terenie państwa UE, prawa do świadczeń członków rodziny pracownika zamieszkałych w innym państwie potwierdza instytucja właściwa poprzez wydanie formularza S1 (E-106, E-109). Do czasu wydania takiego formularza NFZ nie jest w stanie stwierdzić, czy dana osoba posiada prawo do świadczeń na terenie innego państwa. O wynikającym z cytowanych wyżej pism możliwym kierunku postępowania skarżącej, organ I instancji nie informował jej na żadnym etapie sprawy. Z ostatnio powołanego pisma (NFZ) oraz z opinii prawnej z marca 2015 r. wynika przy tym, że stan prawny, w oparciu o który wyrażony został pogląd, co do braku możliwości opłacania przez organ składki na ubezpieczenie zdrowotne skarżącej, nie uwzględniał aktualnych regulacji w tym zakresie. Zawarte w tych pisma poglądy i stanowiska sformułowane zostały w 2015 r. i siłą rzeczy nie uwzględniały brzmienia ustawy z 14.08.2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. 2020 r., poz. 1493). Tą natomiast ustawą, powoływany na poparcie stanowiska organu wyrażonego w sprawie - art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej (...) - został zmieniony, a jednocześnie, do tego przepisu dodany został ustęp 2a. Ten nowododany przepis stanowi natomiast, że status członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułów, o których mowa w ust. 1 pkt 17-20, 26, 27, 30 i 33. Dostrzec zatem należy, iż wśród wymienionych w powołanym przepisie tytułów zwolnień z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, nie został wymieniony tytuł określony w ustępie 1 pkt 28a. Ten zaś ostatnio wskazany przepis obejmuje właśnie osoby objęte obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, które pobierają świadczenie pielęgnacyjne. Niewątpliwie więc, tak z rozstrzygnięcia organu, jak i z akt administracyjnych wynika, że miarodajne dla oceny żądania skarżącej przepisy nie były uwzględniane (analizowane) w brzmieniu adekwatnym dla daty wypowiedzi organu w tej sprawie. Mając jednak na uwadze przedstawione wcześniej rozważania i poglądy, sąd skargę oddalił, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI