III SA/KR 896/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie uchylił decyzję odmawiającą rozłożenia na raty należności alimentacyjnych i umorzenia odsetek, wskazując na błędy proceduralne i potrzebę ponownego zebrania dowodów dotyczących stanu zdrowia skarżącego i jego córek.
Skarżący złożył wniosek o rozłożenie na raty należności alimentacyjnych i umorzenie odsetek, powołując się na trudną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną. Organy administracji odmówiły, uznając, że skarżący ma możliwość zarobkowania i nie wykazał wystarczająco trudnej sytuacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 79a k.p.a., oraz potrzebę ponownego zebrania dowodów dotyczących stanu zdrowia skarżącego i jego córek, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sprawa dotyczyła skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą rozłożenia na raty należności alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego oraz umorzenia odsetek. Skarżący powoływał się na trudną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną, wskazując na niskie dochody z prac dorywczych, koszty utrzymania rodziny (w tym dorosłych córek z problemami psychicznymi) oraz własne problemy zdrowotne. Organy administracji odmówiły ulgi, uznając, że skarżący nie wykazał wystarczająco trudnej sytuacji uniemożliwiającej podjęcie stałej pracy, a przedstawione dowody dotyczące stanu zdrowia córek nie były wystarczające. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone wadliwie, a naruszenie art. 79a k.p.a. (brak właściwego poinformowania strony o możliwości przedstawienia dowodów) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał na potrzebę ponownego zebrania dowodów dotyczących stanu zdrowia skarżącego i jego córek, a także dokładniejszej oceny sytuacji finansowej i rodzinnej. Podkreślono, że decyzje w przedmiocie ulg powinny być podejmowane na podstawie aktualnych danych, z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego, a uznanie administracyjne nie może być dowolne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie przeprowadziły prawidłowo postępowania dowodowego, a naruszenie przepisów proceduralnych mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie wezwały skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających jego stan zdrowia i stan zdrowia córek, a także nie poinformowały go prawidłowo o możliwości przedstawienia dodatkowych dowodów zgodnie z art. 79a k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
u.p.o.u.a. art. 30 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 250 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dz. U. z 2024 r. poz. 764 art. 23 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 79a k.p.a. Niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego Potrzeba ponownego zebrania dowodów dotyczących stanu zdrowia skarżącego i jego córek.
Godne uwagi sformułowania
Uznanie administracyjne nie oznacza jakiejkolwiek dowolności. Stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Naruszenie art. 79a k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skład orzekający
Katarzyna Marasek-Zybura
przewodniczący
Janusz Kasprzycki
członek
Magdalena Gawlikowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozkładania na raty należności alimentacyjnych i umarzania odsetek, a także znaczenie prawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego i stosowania art. 79a k.p.a. w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są procedury administracyjne i prawidłowe zbieranie dowodów, nawet w sprawach dotyczących ulg w spłacie zobowiązań. Pokazuje też ludzki wymiar spraw, gdzie problemy zdrowotne i rodzinne mają wpływ na decyzje administracyjne.
“Błędy proceduralne uchyliły decyzję o odmowie ulgi w spłacie alimentów – co to oznacza dla dłużników?”
Dane finansowe
WPS: 20 518,74 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 896/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-01-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-06-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Janusz Kasprzycki Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/ Magdalena Gawlikowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1993 art. 30 ust. 2 Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 1 marca 2024 r., nr SKO.Al/4112/108/2023 w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz odmowy umorzenia odsetek I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego M. B. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Uzasadnienie Decyzją z 1 marca 2024 r., nr SKO.AL/4112/108/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza A. z 6 listopada 2023 r., nr OPS.DSR.SA.5001.09.15.2023.0D.JPP, orzekającą o odmowie T. S. (dalej "skarżący") rozłożenia na raty należności alimentacyjnych powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 listopada 2010 r. do 30 września 2012 r. oraz odmowie umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie. Zaskarżona decyzja zapadała w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 4 września 2023 r. skarżący złożył wniosek o rozłożenie na raty należności alimentacyjnych powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz umorzenie odsetek ustawowych za opóźnienie. W toku postępowania ustalono, że zadłużenie wynosi łącznie 20.518,74 zł (w tym należność główna 10.130,96 zł i odsetki ustawowe na dzień wydania decyzji organu I instancji - 10.378,98 zł). We wniosku skarżący powołał się na trudną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną. Wskazał, że jest w stanie spłacać istniejące zadłużenie po 100 zł miesięcznie, a jak poprawi mu się sytuacja materialna, to nawet więcej. Do wniosku skarżący dołączył dokumenty na potwierdzenie jego sytuacji życiowej. W toku postępowania ustalono, że skarżący tworzy rodzinę z dwoma dorosłymi córkami, które leczą się psychiatrycznie. Jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Utrzymuje się z prac dorywczych, z których uzyskuje dochód ok. 1500 – 2500 zł. Miesięczne wydatki skarżącego obejmujące należności za czynsz, wodę i media wynoszą 1400 – 1500 zł. Koszty zakupów ustalono na kwotę 700 – 800 zł i koszty lekarstw 150 zł- 250 zł. W kosztach zakupów partycypują również rodzice skarżącego. Skarżący nie korzysta ze wsparcia z pomocy społecznej i pobiera też dodatku mieszkaniowego z uwagi na zbyt duży metraż mieszkania. W tak ustalonym stanie faktycznym, organ pierwszej instancji, decyzją z 6 listopada 2023 r., odmówił skarżącemu rozłożenia na raty należności alimentacyjnych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz odmówił umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Wskazał w nim, że organ nie uwzględnił jego chęci spłaty zadłużenia mimo trudnej sytuacji zdrowotnej, finansowej i życiowej. Jak podniósł, decyzja odmowna pogrąża go psychicznie, ma on problemy ze źle złożonym barkiem, a ponadto pomaga rodzicom i córkom, więc obecnie nie może podjąć stałej pracy. Dodał, że szuka rozwiązania z tej trudnej sytuacji jednak jego znalezienie uniemożliwia mu negatywne stanowisko organu do zastosowania wnioskowanej ulgi. Decyzją z 1 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że organ I instancji dokonał szczegółowej analizy sytuacji faktycznej dłużnika w kontekście art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wywiązując się przy tym z obowiązków sformułowanych w podstawowych zasadach postępowania administracyjnego i wydając rozstrzygnięcie mieszczące się w granicach prawa. Jak wskazano, skarżący w 2023 r. wnioskował o umorzenie należności alimentacyjnych i odsetek, jednak 7 sierpnia 2023 r. organ wydał decyzję odmowną. Po tej decyzji skarżący złożył nowy wniosek o udzielenie ulgi i załączył do akt sprawy następujące dowody ponoszenia miesięcznych kosztów utrzymania: czynszu 941,20 zł za 07.2023 r. po pomniejszeniu o korektę z 1.06.2023 r., opłaty za wodę i ścieki 104,07 zł, zaliczki na podgrzanie cw 37 zł i opłat za media, tj.: prąd 87,27 zł, gaz 38,89 zł oraz opłat za telefon - 66,22 zł i TV - 50 zł. Łączne wydatki w lipcu 2023 r. z ww. tytułu wyniosły 1.324,65 zł. Skarżący podał, że ponosi koszty zakupu leków, jednak nie poparł tego żadnymi dowodami, brak też jest dokumentacji medycznej potwierdzającej zgłoszone w odwołaniu problemy zdrowotne skarżącego. Dalej podano, że córki skarżącego, zgodnie z jego oświadczeniem, mają problemy psychiczne, na dowód czego załączono do akt: kartę porady ambulatoryjnej z 18.08.2023 r. dotyczącą udzielonej jednej z córek porady lekarskiej terapeutycznej oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego wskazującą na rozpoznanie zaburzeń adaptacyjnych u drugiej z córek, z adnotacją w epikryzie o próbie samobójczej, wypisaniu ze szpitala w dniu 18.08.2023 r. (po 4 dniach) na własne żądanie w stanie psychicznym wyrównanym z zaleceniem psychoterapii indywidualnej. W ocenie organu odwoławczego z dowodów tych nie wynika, że córki skarżącego leczą się psychiatrycznie, lecz wymagają wsparcia terapeutycznego. Jak podniesiono, w okresie od 11.11.2010 r. do 6.11.20223 r. skarżący wpłacił jedynie 1.932,46 zł na rzecz spłaty zadłużenia alimentacyjnego. Kolegium wskazało też, że aktualny brak możliwości wywiązywania się przez skarżącego z obowiązków alimentacyjnych i regulowania należności, wynikający z faktu znalezienia się w trudnej sytuacji finansowej i życiowej nie stanowi wystarczającej przyczyny odstąpienia od egzekwowania należności. Jest on bowiem osobą, której stan zdrowia nie wyklucza możliwości zarobkowania, co sam potwierdza oświadczając, że pracuje dorywczo. Zdaniem Kolegium, skarżący nie wykazał, że nie ma możliwości podjęcia stałego zatrudnienia z powodów zdrowotnych i potrzeby pomocy pełnoletnim córkom i rodzicom. Jednorazowy pobyt szpitalny jednej córki i jedna porada terapeutyczna drugiej córki nie świadczą zdaniem Kolegium o takim ich stanie zdrowia, który wymagałby zaangażowanie w opiekę nad nimi skarżącego w stopniu uniemożliwiającym wykonywanie stałej dochodowej pracy. Analogicznie pomoc rodzicom i ponoszenie kosztów utrzymania rodziny nie może usprawiedliwiać wniosku strony o udzielenie wnioskowanej ulgi - zwłaszcza, że nie są to okoliczności wyjątkowe i nieprzewidziane, tylko zwykłe sytuacje dotyczące większości osób, w tym dłużników alimentacyjnych. Zatem przyjęto, że skarżący ma możliwość znaleźć stałe zatrudnienie stosowne do swych predyspozycji. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze podniósł, że wydanie decyzji nie zostało poprzedzone zgromadzeniem pełnego materiału dowodowego dotyczącego jego sytuacji życiowej, a także nie dokonano prawidłowej oceny zgromadzonych dowodów i informacji. Podał, że nie uwzględniono jego problemów zdrowotnych natury psychicznej, czy neurologicznej. W ocenie skarżącego jego stan psychiczny jest na tyle zły, że po ostatniej konsultacji z psychiatrą zamierza udać się na leczeni do szpitala. Dodał, że zwrócił się o pomoc do ośrodka pomocy społecznej. Podał, że wysokość odsetek jest prawie równa należności głównej, a on sam ma jedynie dochody z prac dorywczych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Stosownie do treści art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jednocześnie zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2023 r., poz. 1993 r.), dalej "u.p.o.u.a.", zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W tym miejscu trzeba podkreślić, że zwrot należności alimentacyjnych wypłaconych z funduszu alimentacyjnego jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności jest odstępstwem, czy wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Należy mieć przy tym na uwadze, że dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Oznacza to co do zasady, że dłużnik alimentacyjny, wobec którego egzekucja okazała się bezskuteczna, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych (patrz: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 211/16, dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzje oparte na art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., podejmowane są w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ma możliwość, lecz nie obowiązek, umorzenia należności - nawet w razie stwierdzenia, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego. Istotne jest jednak to, że działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jakiejkolwiek dowolności. Przeciwnie, działanie organu doznaje ograniczenia już w samej normie prawnej, wprowadzającej uznanie poprzez wyznaczenie ram w konkretnej kategorii spraw, a także postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., a uzupełnionej postanowieniami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również zasadami i celami określonymi w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami lub zastosowanie innych ulg w spłacie tych należności powinno być dokonywane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika, tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji w przedmiocie udzielenie danego rodzaju ulgi w spłacie należności (por.: wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 371/11 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 października 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 555/210). Idąc dalej, należy wyjaśnić, że sądowa weryfikacja decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy w danym przypadku granice uznania nie zostały przekroczone. Sąd kontroluje więc, czy rozstrzygnięcie organu oparte jest na pełnych i prawidłowych ustaleniach stanu faktycznego, odnosi się do przesłanek ustawowych i jest przekonujące z punktu widzenia logicznego rozumowania oraz zasad doświadczenia życiowego. Sąd kontroluje czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego, tj. czy rozstrzygnięcie nie nosi znamion dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji prawnej. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. np. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1535/08). Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie wydanie decyzji nie zostało poprzedzone prawidłowym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że we wniosku skarżący powoływał się min. na okoliczności związane ze swoim stanem zdrowia (problemy z barkiem i pogorszenie się stanu psychicznego), a także na problemy natury psychicznej córek, z którymi skarżący razem zamieszkuje (k. 90 a.a.). Organ pierwszej instancji, w wezwaniu z 12 września 2023 r. (k. 92 a.a.) nie wezwał jednak skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających sytuację zdrowotną skarżącego, przy czym skarżący nie dołączył do wniosku żadnych dokumentów na tę okoliczność. W ocenie Sądu skoro skarżący powołuje się na brak możliwości większego, stałego zarobkowania z uwagi na sytuację rodzinną i zdrowotną to dokładne ustalenie stanu faktycznego powinno obejmować stan zdrowia skarżącego zwłaszcza, że chodzi min. o przypadłości natury psychicznej. W takiej sytuacji organ powinien wykazać się szczególną uważnością aby zabezpieczyć prawa procesowe strony mogącej mieć schorzenia tego rodzaju, a tym samym potencjalną nieporadność w dochodzeniu swoich praw. Dalej Sąd wskazuje, że w sprawie doszło do naruszenia art. 79 a k.p.a. albowiem organ nie wykonał obowiązków wynikających z treści tego przepisu. Zgodnie z treścią art. 79a § 1 i § 2 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. W orzecznictwie podnosi się, że celem art. 79a § 1 k.p.a. jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości (por. wyrok WSA w Szczecinie z 26 września 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 471/24). Ponadto, jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z 19 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 28/23, wynikający z art. 79a § 1 k.p.a. obowiązek organu koncentruje się wokół identyfikacji niespełnionych (bądź niewykazanych) przesłanek uwzględnienia żądania, nie zaś katalogu dowodów, za pomocą których określone fakty powinny zostać udowodnione. Nie da się jednak wykluczyć, że w pewnych przypadkach należy stronie udzielić także informacji, za pomocą jakich kategorii dowodów powinna dążyć do uzyskania oczekiwanego rozstrzygnięcia. Jednocześnie podnosi się, że realizując dyspozycję z art. 79 a k.p.a. organ nie powinien oceniać na tym etapie subiektywnej możności wykazania danej okoliczności w konkretnej sprawie (por. wyrok WSA w Kielcach z 31 października 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 366/24). W okolicznościach niniejszej sprawy, przed wydaniem decyzji organu I instancji, zawiadomieniem z 4 października 2023 r. (k. 95 a.a.) poinformowano skarżącego, że organ zgromadził w sprawie wszystkie wymagane dokumenty, a strona spełniła wszystkie zależne od niej przesłanki do wydania decyzji w sprawie. W ocenie Sądu tak sformułowane wezwanie nie odpowiada ani treści przepisu art. 79 a k.p.a., ani jego celowi, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż tak sformułowane zawiadomienie mogło wywołać u skarżącego przekonanie, że nie jest konieczna, czy też wskazana żadna dodatkowa inicjatywa dowodowa z jego strony. Tymczasem nie jest wykluczone, że skarżący dysponował dodatkowym dokumentami na poparcie podnoszonej we wniosku sytuacji zdrowotnej. Podkreślić w tym miejscu należy, że organ odwoławczy przyjął, że skarżący jest osobą, której stan zdrowia nie wyklucza możliwości zarobkowania i że nie wykazał, że nie ma możliwości podjęcia stałego zatrudnienia z powodów zdrowotnych. W kontekście przedstawionych wyżej uchybień, takie stanowisko organu należy uznać za przedwczesne. Dopiero umożliwienie skarżącemu wykazania stanu zdrowia swojego i córek da podstawy do dokonywania oceny w tym zakresie. Natomiast odnośnie dokonanej przez organ oceny dotychczas zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji medycznej córek skarżącego, zdaniem Sądu nie uwzględniono, że jedna z córek skarżącego przebywała w szpitalu po dokonaniu próby samobójczej (k. 86 a.a.), a druga na skutek pogorszenia stanu psychicznego ma zaleconą farmakoterapię i kontynuację leczenia (k. 87 a.a.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ oceni te okoliczności zgodnie z zasadami logicznego myślenia i doświadczenia życiowego, z uwzględnieniem ciężaru gatunkowego przyczyny pobytu szpitalnego jednej z córek skarżącego oraz zalecenia dalszego leczenia psychiatrycznego drugiej z nich. Okoliczności te, w zależności od stanu zdrowia i samopoczucia córek skarżącego, mogą mieć wpływ na ustalenie czy skarżący jest w stanie podjąć pracę zarobkową w pełnym zakresie. Zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zawiadomi skarżącego o możliwości przedłożenia wszelkiej dokumentacji medycznej oraz ewentualnych innych dowodów na okoliczność stanu swojego zdrowia oraz stanu zdrowia córek, z którymi wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Konieczne będzie odebranie od skarżącego oświadczenia na okoliczność tego w jaki sposób funkcjonuje razem z córkami, czy i w jakim zakresie córki wymagają od niego wsparcia. Organ poinformuje też skarżącego o możliwości wykazania wszelkich innych szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego, które dawałyby podstawę do zastosowania wnioskowanej ulgi. Niezbędne będą także ustalenia odnośnie aktualnej, na dzień wydania decyzji, sytuacji finansowej skarżącego oraz wysokości zadłużenia. Dopiero stan faktyczny ustalony na skutek przeprowadzenia postępowania z poszanowaniem zasad wynikających z art. 9 art. 10, art. 79a, art. 7 i art. 77 k.p.a. da podstawy do dokonania oceny odpowiadającej wymogom art. 80 k.p.a., a następnie wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, działając w poszanowaniu art. 107 § 3 k.p.a., organ będzie obowiązany rozróżnić ustalone okoliczności i ich ocenę w kontekście każdej z wnioskowanych przez skarżącego ulg, tj. rozłożenia na raty należności głównej i umorzenia odsetek za zwłokę. Tego bowiem w ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji zabrakło. Należy mieć na uwadze, że pewne okoliczności mogą być niewystarczające dla umorzenia odsetek za zwłokę, albowiem jest to najdalej idąca ulga sprowadzająca się do definitywnej rezygnacji z dochodzonych roszczeń, natomiast przy rozpatrywaniu zasadności rozłożenia na raty należności głównej, te same okoliczności mogą uzasadniać udzielenie ulgi, zwłaszcza, jeżeli tak jak w niniejszej sprawie, skarżący uzyskuje pewien dochód i wyraża wolę ratalnej spłaty. W konkretnych okolicznościach faktycznych, udzielenie tej formy wsparcia może doprowadzić do stopniowej realizacji zadłużenia przez skarżącego. Oczywistym jest przy tym, że rozstrzygnięcie w tej kwestii leży w granicach uznania organu, a organ nie jest związany propozycją wysokości raty przedstawioną przez stronę. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, rozstrzygnięto w oparciu o art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) i § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 764).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI