III SA/Kr 1304/21

III SA/Kr 1304/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-10-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Makuch
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne~Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
Art. 18 ust. 2  pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie S WSA Tadeusz Kiełkowski S WSA Jakub Makuch po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi F. S. na czynność Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 21 maja 2021 r w przedmiocie wpisania daty ważności uprawnień kategorii B do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy I. stwierdza bezskuteczność czynności wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B; II. zasądza od Prezydenta Miasta Nowego Sącza na rzecz skarżącego F. S. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 20 sierpnia 2021 r. skarżący F. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Prezydenta Miasta Nowego Sącza z 28 maja 2021 r. w przedmiocie wydania prawa jazdy kat. B żądając stwierdzenia bezskuteczności wpisu daty ważności uprawnienia w pozycji 11 prawa jazdy kategorii B.
Zaskarżonej czynności skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
- art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.), który obejmował swym zakresem wyłącznie zmianę danych ujętych w dokumencie Prawo Jazdy i nie mógł służyć organom administracji jako podstawa do ingerencji w treść uprawnień do kierowania pojazdami stwierdzonych tym dokumentem;
- z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231 z późn. zm.). Przepis ten rozróżniając pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia" wskazywał, że "w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo.";
- art. 16 § 1 zd. 2 kpa, poprzez ograniczenie nadanego wcześniej uprawnienia, co stało w sprzeczności z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych;
- z § 9 ust. 3 pkt 4 ww. rozporządzenia oraz z art. 13.ust 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, gdyż (za lit. a) z orzeczenia lekarskiego, na podstawie którego dotychczasowe uprawnienie zostało wydane, nie wynikało skrócenie okresu ważności dokumentu Prawo Jazdy poniżej 15 lat.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że złożył w Wydziale Komunikacji i Transportu wniosek o wydanie nowego prawa jazdy z uwagi na uzyskanie nowych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C i CE. Czynnością materialno-techniczną z dnia 28 maja 2021 r. Prezydenta Miasta Nowego Sącza wydał żądany dokument. Jak wynikało z treści tegoż dokumentu wskazano w nim termin ważności do kierowania pojazdami w zakresie wszystkich kategorii, tj. B, C, CE oraz dziedzicznych (AM, BI, Cl, BE, CIE, T). Tym samym ograniczono ważność nabytego wcześniej bezterminowego uprawnienia kategorii B, gdyż nowy dokument określał terminowość do 2024 r.
Skarżący zakwestionował ograniczenie mu ważności uprawnienia kategorii B. Jego zdaniem nowy dokument powinien powtarzać zapisy starego (kat. B) oraz zawierać uaktualnione dane objęte zmianą, tj. poświadczać uzyskanie uprawnień kat. odpowiednio C i CE. Skarżący nie kwestionował, że uzyskane przez niego nowe dodatkowe kategorie prawa jazdy mogły być objęte okresem ważności, jednak dokonane w dokumencie zmiany nie powinny dotyczyć posiadanych już uprawnień tj. kat. B., gdyż naruszałoby to art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, który obejmował swym zakresem wyłącznie zmianę danych ujętych w dokumencie Prawo Jazdy i nie może służyć dla organów administracji jako podstawa do ingerencji w treść uprawnień do kierowania pojazdami stwierdzonych tym dokumentem.
Ponadto stosownie do brzmienia § 29 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. W świetle powyższego skarżący podkreślił, że uprawnienia do kierowania pojazdami w kategoriach B nabył on bezterminowo przed dniem wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami, co obligowało organ do zastosowania § 29 ww. rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej odrzucenie. Organ wyjaśnił, że argumenty podniesione przez skarżącego zmierzające do wykazania, że z powodu opieszałości i braku działania zgodnego z art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) – dalej "k.p.a" - nie mógł on złożyć skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na czynność wymiany dokumentu prawa jazdy dokonaną w dniu 28 maja 2021r. w terminie nie były zasadne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniu z dnia 23 lipca 2021 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania, wskazując jednocześnie w uzasadnieniu, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, jaki otrzymał w dniu 28 maja 2021 r. F. S. nie następuje poprzez wydanie decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów kpa, ale zgodnie z utrwalonym i jednolitym w tym zakresie orzecznictwem sądów administracyjnych, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej (czynność materialno - techniczną) dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, która z mocy art 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a." - objęta została kognicją sądów administracyjnych.
W ocenie SKO w Nowym Sączu złożona w dniu 23 sierpnia 2021 r. skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na wymianę prawa jazdy w dniu 28 maja 2021r.przez Kierownika Referatu Nadzoru i Uprawnień została złożona z uchybieniem terminu określonym w art. 53 § 2 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 3 grudnia 2021 r., III SA/Kr 1304/21, postanowił przywrócić termin do wniesienia skargi. Sąd postanowił przywrócić termin do wniesienia skargi w sprawie, gdyż zostały spełnione ustawowe warunki takiego przywrócenia, a skarżący uzasadnił brak winy strony w uchybieniu terminu. Dodatkowo skarżący wykazał, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął bieg 23 sierpnia 2021 r. Sąd uznał, że dopiero po zapoznaniu się z informacją, że formalnie wymienione mu prawo jazdy nie jest decyzją, ale czynnością materialno-techniczną skarżący mógł złożyć skargę. Jednakże termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do zaskarżenia takiej czynności rozpoczął bieg po zakończeniu okresu obowiązkowej izolacji z powodu zakażenia SARS-Cov-2.
W wniesionej odpowiedzi na skargę (przesłanej 14 września 2022 r. na żądanie Sądu) Prezydent Miasta Nowego Sącza wniósł m.in. o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Wskazał, że co prawda błędnie oznaczył termin ważności prawa jazdy wydanego 21 maja 2021 r. w części dotyczącej uprawnień kategorii B gdzie powinno być "-" zgodnie z § 29 ust.1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, ale skarga nie mogła zostać uwzględniona skargi ponieważ skarżący 15 lipca 2022 r. przedłożył kolejne nowe badania lekarskie dotyczące kategorii A i kategorii D. Zgodnie z wówczas obowiązującym § 29 ust. 3 ww. rozporządzenia (dodanego 7 maja 2022 r. rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 874) przepisu ust. 1 nie należało stosować się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Skoro więc termin ważności dla całego bloku kategorii A został zakreślony jako 1 września 2036 r. to sprawa ograniczenia ważności uprawnień kategorii B była bezprzedmiotowa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd uwzględnił skargę ponieważ skarżący wykazał, że zaskarżona czynność organu z 21 maja 2022 r. polegająca na wpisie daty ważności uprawnień kategorii B w rubryce nr 11 dokumentu prawa jazdy skarżącego dokonana została niezgodnie z prawem. Sąd nie rozpatrywał przy tym sprawy kolejnej czynności z 27 lipca 2022 r. bo nie ta czynność została zaskarżona.
Wydanie nowego dokumentu prawa jazdy na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami o jaki wnioskował skarżący w dniu 20 maja 2021 r. z powodu zmiany danych nie następuje poprzez wydanie decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów kpa, ale zgodnie z utrwalonym i jednolitym w tym zakresie orzecznictwem sądów administracyjnych, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej (czynność materialno - techniczną) dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, która z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. objęta została kognicją sądów administracyjnych. Wynika to z charakteru tej czynności - skoro wydanie nowego dokumentu następuje z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych, to skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień, czy też czasowe ich ograniczenie (wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r., I OSK 585/16, wyrok WSA w Poznaniu z 5 listopada 2013 r., III SA/Po 848/13).
Prawo jazdy jest dokumentem, który zaświadcza i potwierdza uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii. Uprawnienie do kierowania pojazdem jest natomiast prawem podmiotowym przyznanym konkretnej osobie upoważniającym do kierowania danego rodzaju pojazdem. Skarżący nabył uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B ważne bezterminowo. Posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B oznacza posiadanie uprawnia do kierowania pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii kat. AM i B1.
Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania kategorii B:
a) pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu i motocykla,
b) zespołem pojazdów złożonym z pojazdu, o którym mowa w lit. a, oraz z przyczepy lekkiej,
c) zespołem pojazdów złożonym z pojazdu, o którym mowa w lit. a, oraz z przyczepy innej niż lekka, o ile łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu tych pojazdów nie przekracza 4250 kg, z zastrzeżeniem ust. 2,
d) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM.
Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania kategorii AM:
a) motorowerem,
b) czterokołowcem lekkim.
Natomiast art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, że prawo jazdy stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania kategorii B1:
a) czterokołowcem,
b) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia.
Skarżący prawidłowo wskazał, że dla oceny ważności uprawnień kategorii B prawnie relewantne winno być orzeczenie lekarskie znajdujące się w aktach sprawy kierowcy oraz decyzja przyznająca uprawnienie kategorii B, podczas gdy z żadnego z ww. dokumentów nie wynikało, aby skarżący miała ograniczone czasowo jakiekolwiek uprawnienie. Skoro uzyskał uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B jeszcze przed dniem wejścia w życie ustawy z 5 stycznia 2011 r., to organ winien dokonać wpisu stosownie do ww. § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, zgodnie z którym w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo.
Jak już wskazano wyżej, stosownie do treści art. 18 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę m.in. o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Zgodnie z ust. 2 pkt 2 powyższego przepisu na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1 oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Zgodnie zatem z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument prawa jazdy z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy. Potwierdza to również przepis § 9 ust. 1 pkt 15 w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami.
Zwrócić też należy uwagę, że przepisy prawa, szczególnie wyżej powołany § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Zgodnie z § 29 ust. 1 w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o ważności prawa jazdy mówi ust. 2, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepis ten wyraźnie odnosi się do uregulowań zawartych w ustawie o kierujących pojazdami rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe – uprawnienie do kierowania danego rodzajami pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy – blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów, w tym również z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami dokumenty praw jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabytego przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (zobacz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., K 5/13, OTK-A 2013/9/137; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 stycznia 2014 r., II SA/Sz 897/13, wyroki WSA w Krakowie III SA/Kr 351/18, III SA/Kr 380/18, III SA/Kr 572/19).
Należy zatem stwierdzić, że organ dokonując w nowym dokumencie prawa jazdy wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami wskazanej wyżej kategorii zamiast wpisu dotychczasowej kreski oznaczającej bezterminową ważność tego uprawnienia, uczynił to bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Doszło przez to do naruszenia art. 18 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1a ustawy o kierujących pojazdami oraz § 29 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami.
Ponownie rozpatrując sprawę organ winien uwzględnić powyższe rozważania, przyjętą przez Sąd wykładnię przepisów oraz zaświadczenia lekarskie dotyczące skarżącego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a, stwierdził bezskuteczność wpisu daty ważności uprawnień kategorii B skarżącego w dokumencie prawa jazdy wydanym przez Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 21 maja 2021 r.