III SA/KR 889/23

III SA/Kr 889/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Makuch
Marta Kisielowska
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
Art. 12  ust. 1  pkt 2  w zw. z ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant starszy referent Monika Kostecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 15 marca 2023 r., numer SKO.UP/4121/7/2023 w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza na rzecz skarżącego M. G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Starosta B. decyzją z 16 stycznia 2023 r., znak: [...] odmówił M. G. ("skarżący") zwrotu zatrzymanego dokumentu prawa jazdy kat. C i C+E.
Organ wyśnił, że Sąd Rejonowy w B.1 wyrokiem z 2 czerwca 2022 r., [...] orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B na okres trzech lat. Zakaz ten został utrzymany w mocy orzeczeniem Sądu Okręgowego w T. z 29 sierpnia 2022 r., [...], stąd orzeczony środek karny obowiązuje od 29 sierpnia 2022 r. do 27 sierpnia 2025 r. Zdaniem organu orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B, skutkował tym, że niedopuszczalny był zwrot prawa jazdy również w zakresie kat. C i C+E - zgodnie z hipotezą art. 12 ust.1 pkt 2 w zw. ust. 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 622 z późn. zm.).
W odwołaniu skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 2, art.10 ust.1, art. 45 ust.1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP przez zastosowanie przepisów niezgodnych z Konstytucją RP, gdyż ograniczenie praw jednostki nie może mieć charakteru abstrakcyjnego, nieuzależnionego od realiów danej sprawy, o ile bowiem w sądzie karnym zakazy są konfrontowane z realiami danej sprawy, o tyle sankcje administracyjne nie mają żadnego powiazania z danym naruszaniem praw, co naruszało zasadę ne bis in indem.
Decyzją z 15 marca 2023 r., nr SKO.UP/4121/7/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Kolegium wskazało, że Starosta B., decyzją z 28 listopada 2022 r. - zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w B.1 z 2 czerwca 2022 r., [...], orzekł o cofnięciu skarżącemu, na okres 3 lat, uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B wydanego w dniu 30 czerwca 2020 r.
Wnioskiem z 14 grudnia 2022 r. skarżący wystąpił do Starosty B. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii C, C1 oraz C+E.
Organ wskazując na brzmienie art. 12 ust. 1 pkt, ust. 3, ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami argumentował, że w sprawie bezsprzecznie wystąpiły przesłanki do odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E. Skarżący ubiegał się bowiem o zwrot tego prawa jazdy w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, na które wymagane jest prawo jazdy kategorii B, obowiązującym w okresie od 29 sierpnia 2022 r. do dnia 27 sierpnia 2025 r. Treść ww. przepisów była jednoznaczna i nie budziła wątpliwości.
Co więcej, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano się, że aktualna treść art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, będąca wynikiem uwzględnienia przez ustawodawcę kontrowersji powstałych na gruncie stosowania poprzedniego jego brzmienia, jest jasna. Rezultaty interpretacji tego przepisu dokonane przy użyciu reguł wykładni gramatycznej i celowościowej są zbieżne i prowadzą do wyraźnego stanowiska, że osobie, która ubiega się o wydanie lub o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, albo o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1, D, C1+E, C+E, D1+E lub D+E, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazdy kategorii B, nie może zostać wydane lub zwrócone prawo jazdy lub przywrócone uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie powyższych kategorii, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów objętych kategorią B. Organ powołał liczne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zdaniem organu, stanowisko zaprezentowane w przywołanym przez skarżącego wyroku z 25 sierpnia 2021 r., II GSK 264/21 było odosobnione i nie znalazło potwierdzenia w późniejszym orzecznictwie tego sądu. Co więcej, zostało ono wyraźnie zanegowane w wyroku z 15 marca 2022 r., II GSK 108/22.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł zarzut naruszenia:
1. naruszenie art. 2, art.10 ust. 1, art. 45 ust.1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP przez zastosowanie przepisów niezgodnych z Konstytucją RP, w szczególności naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa, a także zasady rozpoznania sprawy przez niezależny sąd, a także zasadę proporcjonalności gdyż ograniczenie praw jednostki nie może mieć charakteru abstrakcyjnego, nieuzależnionego od realiów danej sprawy, o ile bowiem w sądzie karnym zakazy są konfrontowane z realiami danej sprawy, o tyle sankcje administracyjne nie mają żadnego powiazania z danym naruszaniem praw, co naruszało zasadę ne bis in indem,
2. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. przez braki w uzasadnieniu decyzji w zakresie niekonstytucyjności przepisów stanowiących podstawę wydane decyzji i "sprowadzenie uzasadnienia przez odwołanie się do orzecznictwa sądowego, co nie zwalnia organ z uzasadnienia swojej decyzji przez należyte jej umotywowanie".
Pełnomocnik skarżącego wniósł również o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zbadanie zgodności art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ze wskazanymi w skardze wzorcami konstytucyjnymi.
W uzasadnieniu podniesiono, że w państwie demokratycznego państwa prawa zakazy i nakazy, a w szczególności pozbawienie uprawnień musi być adekwatne i uzasadnione okolicznościami sprawy. W sprawie karnej zarówno oskarżyciel i sąd karny dwóch instancji nie widzieli potrzeby pozbawienia skarżącego uprawnienia do kierowania pojazdami innymi niż typu B. W sprawie karnej Sąd bada prawdopodobieństwo popełnienia podobnego czynu i ku zapobieżeniu takim sytuacjom służy środek karny w postaci pozbawienia prawa do kierowania określonym pojazdem. Sankcje administracyjne są szersze i nie mają osadzenia w realiach naruszenia prawa, co rodzi naruszenie zasad konstytucyjnych. Orzeczony wobec skarżącego zakaz jedynie częściowo mieścił się w zakresie sankcji o jakiej mowa w art. 12 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami.
Skarżący wskazał, że zarówno orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, jak i obowiązujące Polskę akty prawa międzynarodowego przyjmują szerokie rozumienie zasady ne bis in idem. Całkowite pozbawianie kierowcy uprawnień w zakresie prawa jazdy przez organ administracji, działający jako organ wykonawczy orzeczenia sądu karnego, w szerszym zakresie niż to orzekł sąd karny przez konkretny zakaz prowadzenia ściśle określonych pojazdów pozostawałoby w sprzeczności z zasadami konstytucyjnymi wyrażonymi w przepisach art. 2. art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP.
Skarżący powołał się na wyroki: NSA z 25 sierpnia 2021 r., II GSK 264/21, WSA w Kielcach z 18 listopada 2020 r., II SA/Ke 695/20, WSA w Opolu z 17 lutego 2022 r. ll SA/Op 576/21.
Działalnie prawa administracyjnego, które w tym wypadku stanowi podstawę do wykonania orzeczenia karnego podważa autorytet sądów karnych i wydawanych orzeczeń, bez uzasadnienia rozszerzając wydane przez sąd karny zakazy. Przepisy administracyjne wprost zaprzeczają treści ustawy karnej, tj. art. 42 Kodeksu karnego.
A contrario należy przyjąć, że sąd karny w dwóch instancjach rozważył wydanie zakazu prowadzenia danego pojazdu pod kątem bezpieczeństwa w komunikacji i stwierdził, że okoliczności sprawy, a przede wszystkim trzeźwość odwołującego, incydentalny charakter zdarzenia drogowego, oraz przyczynienie się innego kierowcy do zdarzenia powodują konieczność zakazu kierowania jednego typu pojazdów.
Kolegium w sposób nieprzekonywujący wskazało, że dopuszczenie do ruchu kierującego innymi pojazdami spowodowałoby narażałoby życie i zdrowie innych uczestników tzn. nie wyjaśniło meritum sprawy. Przepisy administracyjne mają charakter automatyczny i nie pozwalają na jakiekolwiek badanie zagrożenia, które to badanie miało miejsce w procesie karnym
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.
Pismem z 3 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego powołując się na wydany w sprawie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 lipca 2023 r., SK 23/21 cofnął wniosek o wystąpienie z zapytaniem prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie ponieważ stanowiące podstawę odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami zostały uznane za niezgodne z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez Trybunał Konstytucyjny w zakresie, w jakim pozbawiano osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia.
Stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy w sposób prawidłowy. Nie był on zresztą kwestionowany. Skarżący został uznany za winnego popełnienia przestępstwa nieumyślnego naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że kierując samochodem osobowym nie zachował należytej ostrożności i nie dostosował prędkości do panujących warunków drogowych doprowadzając do potracenia wymienionego w wyroku mężczyzny, który doznał szeregu uszkodzeń narządów ciała, a sam skarżący zbiegł z miejsca wypadku.
Wyrokiem skazującym skarżący został ukarany zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B na okres 3 lat.
Sąd Rejonowy zawiadomił o wydanym wyroku Starostę B. wskazując jako termin początkowy – 29 sierpnia 2022 r. tj. datę uprawomocnienia się wyroku.
Odnosząc się natomiast do zarzutów merytorycznych skargi należałoby zauważyć, podobnie jak to zrobił w analogicznej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 września 2023 r., I OSK 1058/20, że Trybunał Konstytucyjny w opublikowanym 10 lipca 2023 r. w Dzienniku Ustaw (Dz. U. poz. 1312) wyroku z 4 lipca 2023 r. SK 23/21 orzekł, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej .
Jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Stosownie do art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:
2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;
3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.
W powołanym wyżej wyroku SK 23/21 Trybunał Konstytucyjny, odnosząc się do zgodności art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami z art. 2 Konstytucji RP i wynikającą z niej zasadą ne bis in idem, wskazał, że zasada ta jest fundamentalną zasadą prawa karnego i elementem zasady państwa prawnego, stanowiąc jednocześnie jeden z elementów prawa do sądu przejawiający się w zapewnieniu rzetelnej i sprawiedliwej procedury sądowej. Trybunał stwierdził, że zasada ne bis in idem ma dwa aspekty. Pierwszy – proceduralny, który wyraża się w zakazie wszczynania i prowadzenia postępowań w sprawach karnych dotyczących tej samej osoby i tego samego czynu zagrożonego karą. Drugi aspekt polega na zakazie podwójnego (wielokrotnego) karania w sprawach karnych dotyczących tej samej osoby i tego samego czynu zagrożonego karą. Wielokrotne karanie tej samej osoby za to samo zachowanie stanowi bowiem naruszenie zasady proporcjonalności reakcji państwa na naruszenie obowiązku prawnego. Funkcją zasady ne bis in idem jest z jednej strony ochrona praw osoby przed nadużywaniem przez państwo ius puniendi, tj. ochrona osoby prawomocnie osądzonej w postępowaniu karnym przed ponownym postawieniem jej w stan oskarżenia w sprawie o ten sam czyn, z drugiej zaś ochrona powagi i trwałości prawomocnych orzeczeń sądowych. Z reguły zasada ne bis in idem ma zastosowanie wtedy, gdy w stosunku do osoby uprzednio ukaranej za popełnienie czynu zabronionego przez prawo karne wszczyna się postępowanie dotyczące tego samego czynu. Zauważono, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego funkcjonuje szerokie rozumienie zasady ne bis in idem obejmującej zakaz podwójnego karania tej samej osoby za ten sam czyn nie tylko w odniesieniu do wymierzania kar za przestępstwo, lecz także w związku ze stosowaniem innych środków represyjnych, w tym sankcji administracyjnych, przy czym ocena, czy dany instrument prawny ma charakter sankcji, należy do Trybunału. W ocenie Trybunału procedura weryfikacji, czy określone przepisy naruszają zasadę ne bis in idem z punktu widzenia zakazu dwukrotnego (wielokrotnego) pociągania do odpowiedzialności karnej za to samo zachowanie, powinna przebiegać dwuetapowo. Po pierwsze, należy ustalić, czy określone środki przewidziane przez ustawodawcę jako reakcja na określone zachowanie jednostki mają charakter sankcji. Po drugie, jeżeli dwa środki lub więcej środków mają taki charakter, konieczna jest weryfikacja, czy realizują one te same, czy odmienne cele. Realizacja identycznych celów przez różne środki o charakterze sankcji winna co do zasady prowadzić do wniosku o naruszeniu zasady ne bis in idem, wynikającej z art. 2 Konstytucji. Zauważono też , iż podstawowym kryterium odróżniania sankcji karnych i sankcji administracyjnych jest zasadnicza (główna) funkcja, przesądzająca o istocie sankcji, która może oprócz tego realizować inne funkcje i cele. Trybunał za główną funkcję sankcji karnej uznaje represję, czyli odpłatę za popełniony czyn, natomiast w przypadku sankcji administracyjnej jako główną funkcję wskazuje szeroko rozumianą prewencję.
Trybunał stwierdził, iż stwierdzenie naruszenia zasady ne bis in idem wymaga zatem ustalenia, czy za ten sam czyn dwukrotnie nakładana jest sankcja będąca w istocie sankcją karną. Odnosząc przedstawione ustalenia do rozpatrywanej sprawy, w szczególności charakterystykę sankcji w postaci decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy i sankcji zakazu prowadzenia pojazdu, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zaskarżone przepisy są niezgodne z wynikającą z zasady państwa prawnego zasadą ne bis in idem.
Trybunał zauważył, ze orzekanie przez sad karby kary pozbawienia prawa do prowadzenia pojazdów określonej kategorii oraz sankcja administracyjna braku możliwości zwrotu zatrzymanego prawa jazdy co do innych kategorii formalnie przynależne są do dwóch różnych reżimów prawnych. W istocie jednak obie te sankcje charakteryzują się podobnym stopniem dolegliwości, realizują ten sam cel - ochronę bezpieczeństwa w komunikacji i pełnią zbliżone funkcje - prewencyjną i represyjną. Ponadto sankcje te są tożsame, ponieważ odmowa wydania prawa jazdy albo zwrotu zatrzymanego prawa jazdy prowadzi do takiego samego skutku jak zakaz prowadzenia pojazdu, czyli pozbawienia możliwości legalnego kierowania określonymi pojazdami. Konkludując Trybunał uznał, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest niezgodny z zasadą ne bis in idem, wynikającą z art. 2 Konstytucji.
Odnosząc się do zgodności kontrolowanych przepisów z art. 45 Konstytucji RP, który stanowi, iż każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, Trybunał Konstytucyjny zauważył, że z mocy zaskarżonych przepisów osoba, wobec której sąd powszechny zawęził środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych do kategorii B, nie będzie mogła zatem prowadzić, w okresie obowiązywania tego zakazu, nie tylko pojazdów objętych tą kategorią, lecz także innych w zakresie kategorii wskazanych w zaskarżonych przepisach. Brak prawa jazdy stwierdzającego posiadanie uprawnienia do kierowania określonym pojazdem oznacza w praktyce niemożność legalnego kierowania nim (patrz. art. 3 ust. 1 ustawy o kierujący pojazdami). Przewidziany w zaskarżonych przepisach zakaz wydania, zwrotu lub przywrócenia prawa jazdy osobie, wobec której orzeczony został prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonych kategorii, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, C1, C, D1 lub D, następuje na podstawie decyzji administracyjnej i ma charakter obligatoryjny. Organ administracji wydający decyzję na podstawie zaskarżonych przepisów nie ma możliwości brania pod uwagę różnych okoliczności mogących wpływać na jej zakres. Wykluczone jest tu zatem uznanie administracyjne, a organ administracji po stwierdzeniu orzeczenia przez sąd powszechny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których wymagane jest prawo jazdy określonych kategorii, stosuje sankcję administracyjną wyznaczoną w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujący pojazdami. Jednocześnie zauważono, że zarówno w art. 42 Kodeksu karnego jak i w art. 29 Kodeksu wykroczeń ustawodawca pozostawił sądowi rozstrzygnięcie, czy wobec sprawcy, w konkretnym stanie faktycznym, należy orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów, czy też z uwagi na stwierdzone w konkretnej sprawie okoliczności ograniczyć zakres tego zakazu. Sądy powszechne z takiej możliwości korzystają, wskazując że z uwagi na ratio legis art. 42 § 2 Kodeksu karnego w powiązaniu z okolicznościami sprawy, nie w każdej sprawie jest konieczne orzekanie zakazu w pełnym zakresie. W konkretnej zatem sprawie karnej to sąd powszechny dokonuje oceny, w jakim zakresie należy orzec wobec sprawcy czynu zabronionego obligatoryjny albo fakultatywny zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Orzekając środek karny zakazu prowadzenia pojazdu, sąd powszechny ma zatem obowiązek brać pod uwagę również zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zakaz prowadzenia pojazdu pełni zarówno funkcję prewencyjną, jak i represyjną. W ramach tej pierwszej chodzi o wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają jego bezpieczeństwu. Jednocześnie orzeczony środek karny zakazu prowadzenia pojazdu, zgodnie z zasadami wymiaru kary i środków karnych nie może być nadmiernie dolegliwy dla sprawcy przestępstwa czy wykroczenia, a także dla jego rodziny.
Trybunał zaznaczył, że ustanawiając art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami ustawodawca w istocie rozszerzył orzekany przez sąd powszechny zakaz prowadzenia pojazdów, których dotyczy prawo jazdy kategorii B, C1, C, D1 lub D na prawo jazdy innych kategorii określonych w tej regulacji. W konsekwencji dochodzi do zaostrzenia wymierzonej przez sąd powszechny sankcji karnej, jaką jest środek karny zakazu prowadzenia pojazdów.
Zaskarżone przepisy prowadzą zatem do sytuacji, w której niezależnie od treści orzeczenia sądu powszechnego wymierzającego sprawcy przestępstwa albo wykroczenia środek karny zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, sprawca ten z mocy zaskarżonych przepisów pozbawiony będzie możliwości legalnego kierowania również innymi pojazdami.
Konkludując, Trybunał stwierdził, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
Na zakończenie Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ze względu na zakresowy charakter wyroku Trybunału Konstytucyjnego jego skutkiem nie jest utrata mocy obowiązującej art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami ale wyeliminowanie treści normatywnej, która została wskazana w sentencji jako niekonstytucyjna. W konsekwencji organ administracji nie może pozbawić osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia.
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne – art. 190 ust. 1 Konstytucji. Ponadto zgodnie z art 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
Jak wskazał przy tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 5 sierpnia 2021 r., III SA/Kr 148/21 wyposażenie orzeczeń w moc powszechnie obowiązującą oznacza związanie ich treścią nie tylko uczestników konkretnego postępowania zakończonego wydaniem przez sąd konstytucyjny rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, ale również wszystkich innych podmiotów prawa. Powoduje to również, że nikt - a w szczególności żaden organ władzy publicznej - nie może w kwestii rozstrzygniętej przez TK zająć stanowiska odmiennego niż wyrażone w orzeczeniu sądu konstytucyjnego.
W ponownym postepowaniu organy będą związane stanowiskiem Sądu wyrażonym w niniejszym wyroku na zasadzie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Skoro stwierdzenie niekonstytucyjności stanowi przesłankę wznowieniową to Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zasądził też na rzecz skarżącego koszty postepowania na zasadzie art. 200 i 205 § 2 powołanej ustawy jako sumę uiszczonego wpisu (200 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz kosztów zastępstwa procesowego (480 zł). Koszty zastępstwa procesowego określone zostały zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).