III SA/Kr 864/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-10-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek węglowygospodarstwo domowesamodzielne gospodarstwoodrębny lokalprawo administracyjnepostępowanie administracyjnewsauchwała sądu

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania dodatku węglowego, uznając, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w odrębnym lokalu, mimo wcześniejszego ujęcia we wniosku dziadka.

Skarżąca Z. Ł. wniosła o przyznanie dodatku węglowego, jednak organ I instancji odmówił, wskazując, że była ona ujęta we wniosku swojego dziadka F. Ł. jako członek jego gospodarstwa domowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że skarżąca, po uzyskaniu pełnoletności, faktycznie prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w odrębnym lokalu, co uzasadnia przyznanie jej dodatku, pomimo wcześniejszego ujęcia we wniosku dziadka i braku formalnego wyodrębnienia adresu.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego skarżącej Z. Ł. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, ponieważ skarżąca została wskazana jako członek gospodarstwa domowego swojego dziadka F. Ł., który otrzymał już dodatek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych. Sąd uznał skargę za zasadną. Wskazał, że kluczowe dla przyznania dodatku węglowego jest prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego w odrębnym lokalu, nawet jeśli lokal ten stanowi samowolę budowlaną lub nie ma formalnie wyodrębnionego adresu. Sąd podkreślił, że po uzyskaniu pełnoletności skarżąca faktycznie zamieszkała w samodzielnym lokalu nad garażem, który posiadał odrębne źródło ogrzewania i inne cechy samodzielności. Sąd uznał, że wcześniejsze ujęcie skarżącej we wniosku dziadka nie wyklucza przyznania jej dodatku, zwłaszcza w kontekście nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, która przewiduje możliwość przyznania świadczenia dla odrębnych gospodarstw domowych w odrębnych lokalach pod tym samym adresem, jeśli nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu do 30 listopada 2022 r. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, osoba taka może ubiegać się o dodatek węglowy, jeśli spełnia przesłanki samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego w odrębnym lokalu, a wcześniejsze ujęcie we wniosku innej osoby nie wyklucza jej prawa do świadczenia w nowej sytuacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest faktyczne prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego w odrębnym lokalu, a nie samo ujęcie we wniosku innej osoby. Nowelizacje ustawy o dodatku węglowym pozwalają na przyznanie świadczenia dla odrębnych gospodarstw w odrębnych lokalach pod tym samym adresem, jeśli nie było możliwości ustalenia odrębnego adresu do 30 listopada 2022 r.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.d.w. art. 2 § 1

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 2

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 3a

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 3b

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 3c

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 3d

Ustawa o dodatku węglowym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 57a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.r.o. art. 133 § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca po uzyskaniu pełnoletności faktycznie prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w odrębnym lokalu. Lokal, w którym mieszka skarżąca, mimo że może być samowolą budowlaną, spełnia cechy samodzielnego lokalu mieszkalnego. Wcześniejsze ujęcie skarżącej we wniosku dziadka nie wyklucza przyznania jej dodatku węglowego, zwłaszcza w kontekście nowelizacji ustawy. Organy nie rozpatrzyły wszechstronnie materiału dowodowego, w tym wyników wywiadu środowiskowego.

Odrzucone argumenty

Skarżąca nie spełnia przesłanek do otrzymania dodatku węglowego, ponieważ została wskazana jako członek gospodarstwa domowego swojego dziadka F. Ł., który otrzymał już dodatek. Nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu dla gospodarstwa domowego skarżącej w terminie do 30 listopada 2022 r.

Godne uwagi sformułowania

nie ma znaczenia, czy lokal, w którym mieszka wnioskodawca stanowi samowolę budowlaną, czy też nie Istotne jest tylko czy wskazany lokal może pełnić funkcje mieszkaniowe nie ma także znaczenia kto ponosi koszty utrzymania takiego samodzielnego lokalu nie ma natomiast znaczenia, że skarżąca została ujęta we wniosku dziadka o dodatek węglowy, zwłaszcza w sytuacji, gdy z wniosku tego nie wynika, aby miała ona jakikolwiek wpływ na fakt umieszczenia tam jej danych oraz z uwagi na uzyskana w międzyczasie pełnoletność.

Skład orzekający

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

przewodniczący sprawozdawca

Janusz Kasprzycki

sędzia

Magdalena Gawlikowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania dodatku węglowego w przypadku zamieszkiwania w odrębnych lokalach pod tym samym adresem, zwłaszcza po uzyskaniu pełnoletności, oraz kwestia uznawania lokali stanowiących samowolę budowlaną."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o dodatku węglowym i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych świadczeń lub sytuacji prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia (dodatek węglowy) i porusza problematykę interpretacji przepisów w kontekście faktycznego stanu zamieszkiwania, co jest częstym problemem dla obywateli. Pokazuje, jak sąd może interweniować w przypadkach, gdy organy administracji opierają się na formalnych przesłankach, ignorując fakty.

Dodatek węglowy dla "samowoli budowlanej"? Sąd administracyjny wyjaśnia, kiedy liczy się faktyczne mieszkanie, a nie formalności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 864/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący sprawozdawca/
Janusz Kasprzycki
Magdalena Gawlikowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 141
Art. 2
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
|Sygn. akt III SA/Kr 864/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 października 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.), Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki, Asesor WSA Magdalena Gawlikowska, Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2023 r., sprawy ze skargi Z. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 23 marca 2023 r. nr SKO-PS-4110-393/23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego I uchyla zaskarżoną decyzję, II zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącej Z. Ł. 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z 23 marca 2023 r. nr SKO-PS-4110-393/23 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000) w zw. z art. 2 ust. 1, ust. 2, i ust. 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 141 ze zm., dalej jako "u.d.w."), po rozpatrzeniu odwołania Z. Ł. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzje wydaną z upoważnienia Wójta Gminy B. z 9 lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z 29 listopada 2022 r. skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy B. o przyznanie dodatku węglowego, oświadczając, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe pod adresem B. ul. W. [...] w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania. Skarżąca oświadczyła we wniosku, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe.
Po rozpoznaniu wniosku, Wójt Gminy B. decyzją z 9 lutego 2023 r. nr [...] odmówił przyznania dodatku węglowego. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że na podstawie zgromadzonych w sprawie informacji zawartych we wniosku oraz na podstawie danych uzyskanych z rejestrów publicznych (baza CEEB), ustalił, że skarżąca, występuje w składzie innego trzyosobowego gospodarstwa domowego F. Ł., który złożył wniosek o dodatek węglowy w dniu 28 września 2022 r. Wniosek ten został pozytywnie rozpatrzony i w dniu 18 listopada 2022 r. dla rodziny została wydana informacja o przyznaniu dodatku węglowego, a 25 listopada 2022 r. zostało wypłacone przyznane świadczenie. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, ze skarżąca wspólnie gospodaruje z dziadkiem i babcia pod adresem B., ul. W. [...].
Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu wniosła skarżąca, domagając się przyznania prawa do dodatku węglowego. Wskazała, że w chwili składania wniosku przez dziadka była osobą niepełnoletnią i wpisaną do składu rodziny, ponieważ tam też faktycznie mieszkała. Jednak jej sytuacja prawna zmieniła się po uzyskaniu pełnoletności, a jako osoba dorosła prowadzi własne gospodarstwo domowe dzięki rodzicom, którzy przekazali jej lokal do samodzielnego egzystowania. Jednocześnie odwołująca zarzuciła, iż organ nadużył swoich kompetencji sprawdzając jej sytuację finansową, a ona nie wyrażała zgody na sprawdzanie jej sytuacji życiowej, materialnej i zdrowotnej.
Opisaną we wstępie decyzją SKO w Nowym Sączu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
W swoich rozważaniach Kolegium, wskazało, że organ I instancji prawidłowo uznał, że skarżąca pka nie spełnia przesłanek do otrzymania dodatku węglowego. Organ I instancji w trakcie postępowania wyjaśniającego ustalił, że skarżąca wystąpiła w składzie innego gospodarstwa domowego pod adresem ul. W. [...], (B.), dla którego został już przyznany dodatek węglowy na wniosek złożony w dniu 28.09.2022r. przez wnioskodawcę F. Ł.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. l ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. póz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Jak wynika z powyższych wyjaśnień, prawo do dodatku węglowego nie jest związane z własnością lokalu lub budynku lecz z prowadzeniem gospodarstwa domowego.
We wniosku skarżąca podała, że prowadzi ona gospodarstwo jednoosobowe -adres miejsca zamieszkania ul. W. [...], (B.), jednak we wniosku F. Ł. złożonym w dniu 28.09.2022 r. Z. Ł. została wskazana jako osoba wchodząca w skład gospodarstwa domowego prowadzonego pod adresem ul. W. [...], (B.).
Wobec treści art. 2 ust. 6 ustawy, który jednoznacznie wskazuje, iż na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego, skoro we wniosku złożonym przez F. Ł. w dniu 28.09.2022r. skarżąca została wskazana jako osoba wchodząca w skład jego gospodarstwa domowego, to nie może w kolejnym wniosku wskazywać, iż prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe pod tym samym adresem.
W związku z powyższym, z uwagi na treść art. 2 ust. 6 ustawy o dodatku węglowym, nie zostały spełnione warunki do przyznania dodatku węglowego.
Na powyższą decyzję skarżąca, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając zaskarżonej decyzji:
I. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a to przez:
1. naruszenie art. 2 ust. 3d u.d.w. poprzez nieprzyznanie dodatku węglowego w drodze decyzji administracyjnej, pomimo że z wywiadu środowiskowego sporządzonego w dniu 1 lutego 2023 roku jednoznacznie wynika, że w przedmiotowej sprawie przesłanka zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywania przez te lokale oddzielnego źródła ogrzewania zostaje spełniona: Oddzielny budynek użytkowo-mieszkalny - samowola budowlana (...). Oddzielna kotłownia. Lokal wydzielony ścianami trwałymi, oddzielne wejście. Kuchnia, pokój, łazienka. Skarżąca zamieszkuje samotnie, sama ponosi koszty utrzymania budynku;
2. naruszenie art. 2 ust. 6 u.d.w. poprzez błędną jej wykładnię, a w tego konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przez ustalenie, iż fikcja wchodzenia jednej osoby w skład tylko jednego gospodarstwa domowego oznacza przypisanie jej do tego gospodarstwa bezterminowo i w rezultacie stwierdzenie, iż na dzień składania wniosku skarżąca wchodzi w skład więcej niż jednego gospodarstwa domowego, czemu zaprzeczają wnioski z opinii środowiskowej;
3. naruszenie art. 2 ust. 15d u.d.w. poprzez ustalenie stanu faktycznego wbrew wnioskom przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego.
II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy t.j. art. 80 i 77 w zw. z art. 7 i 6 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną, wybiórczą ocenę tylko części dowodów i oparcie rozstrzygnięcia nie na treści wywiadu środowiskowego, a na nieujawnionym w toku postępowania, lecz znanym Wójtowi Gminy B. z urzędu, wniosku o wypłatę dodatku węglowego, złożonym przez dziadka skarżącej, w którym jako członka swojego gospodarstwa domowego wskazał skarżącą, która to okoliczność pozostaje w sprzeczności z pozostałym materiałem zgromadzonym w toku postępowania.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wskazanie organowi sposobu załatwienia sprawy poprzez zobowiązanie do wydania decyzji przyznającej prawo do dodatku węglowego oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 23 marca 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy B. z 9 lutego 2023 r., w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1630).
Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe rozumie się:
1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe), (art. 2 ust. 2), natomiast przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3).
Ustawodawca mocą art. 50 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967, obowiązującego od 20 września 2022 r.) w ustawie o dodatku węglowym wprowadził w art. 3 regulację odnoszącą się do sytuacji zamieszkiwania pod jednym adresem więcej niż jednego gospodarstwa domowego. Zgodnie z brzemieniem dodanego do art. 2 ustawy o dodatku węglowym ust. 3a i 3b w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (ust. 3a), w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (ust. 3b).
Kolejną nowelizacją, obowiązującą od 3 listopada 2022 r., na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236) rozszerzono ww. regulację o kolejne zapisy. Mianowicie w myśl art. 2 ust. 3c w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zd. 1 i 2).
W orzecznictwie podkreśla się, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 210/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31.05.2023 r., II SA/Gl 474/23, LEX nr 3571482). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.
Z akt administracyjnych przedłożonych do niniejszej sprawy wynika, że skarżąca mieszka w B., ul. W. [...]. Na tejże nieruchomości znajdują się dwa budynki mieszkalne, jeden z nich to garaż z rozbudowaną częścią mieszkalną, w którym mieszka skarżąca. Zostały złożone trzy deklaracje dotyczące źródeł ciepła i spalania paliw, z tym, że dwie dotyczą adresu ul. W. [...] (9.06.2022r. i 24.10.2022r.), a jedna – ul. W. obok nr [...] (22.11.2022r.). Należy przyjąć, że ta ostatnia dotyczy budynku garażowego z dobudowanym mieszkaniem. W tej ostatniej deklaracji jako zainstalowane źródło ciepła wskazano kocioł na paliwo stałe z automatycznym podawaniem, a jako rodzaj stosowanego paliwa podano węgiel i paliwa węglopochodne. Skarżąca w swoim oświadczeniu również wskazała, że ogrzewa lokal węglem kamiennym.
Skarżąca złożyła wniosek o przyzywanie dodatku węglowego 29.11. 2022r., a więc kilka dni po uzyskaniu pełnoletności (22.11.2022r.).
Skarżąca była wcześniej wskazana jako wchodząca w skład gospodarstwa domowego F. i J. Ł. zamieszkałych w budynku mieszkalnym – B., ul. W. nr [...]. Wniosek o przyznanie dodatku węglowego został złożony przez F. Ł. 28 września 2022r., został pozytywnie rozpatrzony, a dodatek węglowy został efektywnie wypłacony.
Organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, z którego została sporządzona notatka urzędowa (k. 16 akt administracyjnych). Wynika z niej, że skarżąca "przeniosła się do lokalu nad garażem. Wcześniej mieszkała z dziadkami w ich domu, wskazała pokój w którym jest zimno, panuje nieład/bałagan, skład różnych rzeczy babci, obecnie nie wygląda to jako pomieszczenie do zamieszkania. Ww twierdzi, że ogrzewała pomieszczenie piecykiem elektrycznym a po wyprowadzce babcia zrobiła sobie tam skład kwiatów, ubrań i innych rzeczy. Mieszkanie w którym obecnie mieszka wygląda jak by było już wcześniej zamieszkiwane nie tylko przez około 2-3 miesiące. Ww pracuje głównym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie, pokrywa całość kosztów utrzymania budynku". Sąd zauważył, że wyżej wymieniona notatka sporządzona jest w sposób, który umożliwia jej różnorodną interpretację, z uwagi na sposób użycia języka polskiego. Nalży raczej przyjąć, że okazaniu podlegał najpierw pokój, który wcześniej zajmowała skarżąca w domu babci i ten pokój był zimny i wyglądał jak składzik. Następnie dopiero okazaniu podlegał lokal obecnie zajmowany przez skarżącą, a który wyglądał jakby już wcześniej był zamieszkiwany, a nie tylko przez 2-3 miesiące. Z wywiadu wynika, że budynek, w którym obecnie mieszka skarżąca to samowola budowlana, ale jest to lokal wydzielony trwałymi ścianami, z odrębnym wejściem, znajduje się w nim kuchnia, pokój i łazienka. Skarżąca zamieszkuje w nim samotnie i ponosi koszty utrzymania. Dodatków należy podkreślić, że lokal ten posiada odrębny podlicznik energii, odrębne miejsce składowania opału, kotłownię i źródło ogrzewania.
Organ I instancji odmówił skarżącej przyznania dodatku węglowego ponieważ przyjął, że nie prowadzi ona samodzielnego gospodarstwa domowego i nie może go samodzielnie utrzymywać, z uwagi na fakt że dopiero uzyskała pełnoletniość, a prace podjęła 1 lutego 2023r. Kolejnym powodem odmowy był fakt, że skarżąca była ujęta, jako członek gospodarstwa domowego swojego dziadka, w jego wniosku o dodatek węglowy. Z kolei organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji jedynie z tego powodu, że skarżąca była ujęta we wniosku dziadka, jak wchodząca w skład jego gospodarstwa domowego, nie odnosząc się w ogóle do kwestii, czy skarżąca zamieszkuje w odrębnym lokalu.
W odniesieniu do kwestii przypisania danej osoby do gospodarstwa domowego należy wskazać, że wypełnia go ściśle określona osoba – wnioskodawca.
Teoretycznie można tam dopisać kogokolwiek – wystarczy jedynie znać cudzy pesel. Jednak z punktu widzenia ustawy o dodatku węglowym nie ma to większego znaczenia, gdyż sam dodatek przysługuje w identycznej wysokości, bez względu na fakt, czy mamy do czynienia z gospodarstwem jednoosobowym, czy też wieloosobowym. W niniejszej sprawie skarżąca, jak twierdzi zaprzestała mieszkać u dziadków wraz z uzyskaniem pełnoletności i przeprowadziła się do lokalu nad garażem, który niewątpliwie jest lokalem samodzielnym, jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 11 października 2017 r. (sygn. akt: II OSK 2920/16) lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca.
Przede wszystkim należy wskazać, że dla przyznania dodatku węglowego nie ma znaczenia, czy lokal, w którym mieszka wnioskodawca stanowi samowolę budowlaną, czy też nie. Sądy administracyjne zajmowały już stanowisko w odniesieniu do przypadków zamieszkiwania wnioskodawców w domkach na terenie ogródków działkowych (por. np. wyrok WSA w Szczecinie z 24.08.2023 r., II SA/Sz 428/23, LEX nr 3603406). Przyjęto, że organy procedując w sprawie przyznania dodatku węglowego nie są uprawnione do oceny zdatności altany do wypełnienia funkcji mieszkaniowej, lecz powinny ustalić, czy we wskazanym miejscu Skarżąca faktycznie prowadzi własne gospodarstwo domowe i czy ogrzewa je zdeklarowanym źródłem. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie ma również znaczenia dla przyznania dodatku węglowego, czy dana osoba zamieszkuje w samowoli budowlanej. Istotne jest tylko czy wskazany lokal może pełnić funkcje mieszkaniowe.
Nie ma także znaczenia kto ponosi koszty utrzymania takiego samodzielnego lokalu. Ustawodawca nie wymaga tego od wnioskodawcy. Stąd fakt, że w niniejszej sprawie skarżąca podjęła pracę dopiero 1 lutego 2023r. nie ma znaczenia dla przyznania dodatku węglowego. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 k.r.o. (ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 z późn. zm.)) rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Stąd skarżąca pozostawała na utrzymaniu swoich rodziców, którzy byli zobligowania do jej utrzymywania (w tym pokrywania kosztów zamieszkiwania w odrębnym lokalu), a to pozostaje bez wpływu na kwestię przyznania dodatku węglowego.
Skarżąca złożyła również oświadczenie, że z uwagi na względy czasowe i finansowe nie jest w stanie podjąć stosownych kroków celem nadania nowych numerów lokalu.
Przede wszystkim dodatek węglowy przysługuje na gospodarstwo domowe rozumiane jako gospodarstwo umiejscowione pod tym samym adresem. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 3a ustawy o dodatku węglowym w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania znajduje się więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem.
Tym niemniej w ust. 3c do 3e ustawodawca wprowadził wyjątek od tejże zasady. Zgodnie z art. 2 ust. 3c w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
W takiej sytuacji na podstawie art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym, a więc istnienia odrębnych gospodarstw w odrębnych lokalach pod tym samym adresem, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy dla każdego odrębnego gospodarstwa domowego z osobna w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił dodatkowo wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Procedura ta w niniejszej sprawie została zastosowana przez organ I instancji i w jej wyniku stwierdzono, że skarżąca zamieszkuje w samodzielnym lokalu.
W odniesieniu do braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach - sam skarżący przyznał, że takie prawne wyodrębnieniem ich lokalu wiązałoby się dla niego z kosztami, których nie jest w stanie ponieść. Tym niemniej organ zaniechał wezwać skarżącego o wykazanie, czy jego gospodarstwo domowe zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe we wskazanym wyżej terminie, ustalenie odrębnego adresu. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że zaistnienie tej okoliczności - może być bowiem potwierdzone oświadczeniem o niemożliwości ustalenia w terminie do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu. Takie oświadczenie zostało przez skarżącą w niniejszej sprawie złożone.
W niniejszej sprawie nie ma natomiast znaczenia, że skarżąca została ujęta we wniosku dziadka o dodatek węglowy, zwłaszcza w sytuacji, gdy z wniosku tego nie wynika, aby miała ona jakikolwiek wpływ na fakt umieszczenia tam jej danych oraz z uwagi na uzyskana w międzyczasie pełnoletność.
Istotna jest jedynie realizacja następujących okoliczności:
- fakt zamieszkiwania pod jednym adresem osób wchodzących w skład więcej niż jednego gospodarstwa domowego
- brak możliwości ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych w terminie do dnia 30 listopada 2022 r.
- istnienie pod tym samym adresem odrębnych lokali,
- oddzielne lub współdzielone źródło ogrzewania dla poszczególnych gospodarstw domowych.
Organy II instancji w ogóle się na ten temat się nie wypowiedział przyjmując, że wystarczającym powodem odmowy jest ujęcie skarżącej we wniosku o dodatek węglowy złożony przez jej dziadka. Stąd organ II instancji naruszył przepisy procedury administracyjnej, tj. art.77 i 107 §3 k.p.a. z uwagi na brak rozpatrzenia w decyzji całego materiału dowodowego. Organ ma bowiem obowiązek ustosunkować się do całego materiału dowodowego i go stosownie ocenić dokonując jego subsumpcji pod określony przepis prawny. Powinien się więc wypowiedzieć, czy jego zdaniem spełnione zostało kryterium, o którym mowa w art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym.
Organ II instancji naruszył również przepis prawa materialnego, to jest art. 2 ust. 1 i 3d ustawy o dodatku węglowym poprzez przyjęcie, że ujęcie skarżącej we wniosku jej dziadków, jako wchodzącej w skład ich gospodarstwa domowego, wykluczał przyznanie jej po uzyskaniu pełnoletniości dodatku węglowego, w sytuacji gdy zaczęła ona prowadzić odrębne gospodarstwo domowe w odrębnym lokalu.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji jedynie organu II instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI