I SA/Kr 1023/22

I SA/Kr 1023/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski /przewodniczący/
Waldemar Michaldo /sprawozdawca/
Wiesław Kuśnierz
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie WSA Waldemar Michaldo (spr.), WSA Wiesław Kuśnierz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o w G. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lipca 2022 r. nr 220100.71.2022-RED-EGZ-Z-4-1-MT w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
W dniu 27 kwietnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił wobec H. Sp. z o.o. z siedzibą w G. tytuły wykonawcze nr: [...],[...] i [...]dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Pismem z dnia 12 maja 2022 r. H. Sp. z o.o. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych, domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego. W treści pisma Spółka podniosła zarzut nieistnienia obowiązku objętego wskazanymi tytułami wykonawczymi, gdyż terminowo reguluje ona bieżące zobowiązania z tytułu składek. Na potwierdzenie tej okoliczności Spółka załączyła potwierdzenia przelewów składek za grudzień 2021 r., styczeń 2022 r. i luty 2022 r. Spółka wskazała również, że znajduje się w trudnej sytuacji, gdyż została w przeszłości bezprawnie przejęta przez inni podmiot, o czym stanowią wydane wyroki Sądu Okręgowego w K. z dnia 28 sierpnia 2013 r., 24 czerwca 2014 r. i 25 czerwca 2015 r. oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 8 maja 2014 r. Spółka podkreślił, że w okresie tym zobowiązania na nią były zaciągane przez osoby nieuprawnione. W tych okolicznościach ZUS me mógł więc rozliczyć należności składkowych na ten okres oraz zaliczać wpłat na przedawnione już należności.
Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2022 r. nr 220100.71.2022-RED-EGZ-Z-4-MT Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Nowym Sączu oddalił zarzuty H. Sp. z o.o. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 27 kwietnia 2022 r. nr [...],[...] i [...].
Pismem z dnia 21 czerwca 2022 r. H. Sp. z o.o. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, uznanie zarzutu i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniu z dnia 9 czerwca 2022 r. Spółka zarzuciła naruszenie:
– art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieuwzględnienie zarzutu mimo nieistnienia obowiązku;
– § 12 ust. 1-5 rozporządzenia z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, poprzez błędne zaliczenie wpłat na przedawnione zaległości;
– art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez zaliczanie wpłat na przedawnione należności podczas, gdy składki zabezpieczone hipoteką po upływie terminu przedawnienia należności mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia;
– art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niezbadanie całokształtu sprawy i błędne przyjęcie, iż nie upłynął termin przedawnienia, podczas gdy należności uległy przedawnieniu.
Postanowieniem z dnia 12 lipca 2022 r. nr 220100.71.2022-RED-EGZ-Z-4-1-MT Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy postanowienie z dnia 9 czerwca 2022 r. nr 220100.71.2022-RED-EGZ-Z-4-MT. Uzasadniając swoje postanowienie Prezes ZUS przytoczył te same argumenty co przytoczone w wydanym w pierwszej instancji postanowieniu. Powołując się na treść art. 33 § 1, § 2 pkt 1, art. 34 § 2 pkt 1-3 i art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 83c ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1-3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że ustalenia dokonane przez ZUS Oddział w Nowym Sączu były prawidłowe, gdyż należności objęte tytułami wykonawczymi z dnia 27 kwietnia 2022 r. istniały w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Następnie organ wskazał przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych regulujące kwestię przedawnienia należności z tytułu składek i stwierdził, że termin dochodzenia należności z tytułu składek za okres od czerwca 2010 r. do listopada 2011 r. nie uległ przedawnieniu ze względu na okoliczności ingerujące w bieg terminu przedawnienia poprzez jego zawieszenie spowodowane przez toczące się postępowanie egzekucyjne, które prowadzi Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w G. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w G. sygn. akt [...] (sygnatura akt komorniczych [...]). Bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uległ zawieszeniu w chwili podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, tj. odpowiednio:
– dla należności za czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2010 r. (terminy wymagalności składek odpowiednio 15 lipca 2010 r., 16 sierpnia 2010 r., 15 września 2010 r. i 15 października 2010 r.) od 26 lipca 2011 r., tj. od dnia doręczenia tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] do nadal - postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.
– dla należności za październik i grudzień 2010 r. (terminy wymagalności składek odpowiednio 15 listopada 2010 r. i 17 stycznia 2011 r.) od 26 lipca 2011 r., tj. od dnia doręczenia tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] do nadal - postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.
– dla należności za luty, marzec i kwiecień 2011 r. (termin wymagalności składek odpowiednio 15 marca 2011 r., 15 kwietnia 2011 r. i 16 maja 2011 r.) od 26 lipca 2011 r., tj. od dnia doręczenia tytułów wykonawczych nr [...],[...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...] do nadal - postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.
– dla należności za maj 2011 r. (terminy wymagalności składki 15 czerwca 2011 r.) od 10 stycznia 2012 r., tj. od dnia doręczenia tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...] do nadal - postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.
– dla należności za czerwiec i sierpień 2011 r. (termin wymagalności składek odpowiednio 15 lipca 2011 r. i 15 września 2011 r.) od 10 stycznia 2012 r., tj. od dnia doręczenia tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] do nadal - postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.
– dla należności za wrzesień, październik i listopad 2011 r. (termin wymagalności składek odpowiednio 17 października 2011 r., 15 listopada 2011 r. i 15 grudnia 2011 r.) od 17 stycznia 2012 r., tj. od dnia doręczenia tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] do nadal - postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.
W ocenie Prezesa ZUS, wpłaty zaliczane były prawidłowo na najstarsze okresy, które nie uległy przedawnieniu. Organ dodał, że z rozliczenia konta płatnika wynika, że:
1) z wpłaty dokonanej w dniu 19 stycznia 2022 r. w kwocie 787,70 zł pokryte zostały:
– składki, na ubezpieczenia społeczne za czerwiec 2010 r. w kwocie 301,80 zł + odsetki za zwłokę w kwocie 331 zł,
– składki na ubezpieczenie zdrowotne za czerwiec 2010 r. w kwocie 49,90 zł + odsetki za zwłokę w kwocie 54 zł,
– składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FPiFGŚP) za luty 2011 r. w kwocie 51 zł;
2) z wpłaty dokonanej w dniu 9 marca 2022 r. w kwocie 787,70 zł pokryte zostały:
– składki na ubezpieczenie społeczne za czerwiec 2010 r. w kwocie 300,80 zł + odsetki za zwłokę w kwocie 332 zł,
– składki na ubezpieczenie zdrowotne za czerwiec 2010 r. w kwocie 48,90 zł + odsetki za zwłokę w kwocie 55 zł,
– składki na FPiFGŚP za luty 2011 r. w kwocie 51 zł;
3) z wpłaty dokonanej w dniu 23 marca 2022 r. w kwocie 341,90 zł pokryte zostały:
– składki na ubezpieczenia społeczne za czerwiec 2010 r. w kwocie 130,67 zł + odsetki za zwłokę w kwocie 144 zł,
– składki na ubezpieczenie zdrowotne za czerwiec 2010 r. w kwocie 45,10 zł,
– składki na FPiFGŚP za luty 2011 r. w kwocie 22,13 zł.
Prezes ZUS zaznaczył przy tym, że wskazane wyżej zaległości powstały przed okresem, gdy - zgodnie z argumentacją zawartą w środkach zaskarżenia – nieuprawnione osoby miały zasiadać w zarządzie Spółki. Dodatkowo organ wskazał, że należności składkowe za okres od czerwca 2010 r. do lipca 2012 r. zostały zabezpieczone przez Zakład na majątku nieruchomym stanowiących użytkowanie wieczyste Spółki - nieruchomości o nr: [...] , [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Organ stwierdził, że w zakresie, w jakim należności te nie są dochodzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G., mogą być one pokryte wyłącznie z przedmiotu hipoteki.
Podsumowując Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że należności składkowe za okres od grudnia 2021 r. do lutego 2022 r. nie zostały uregulowane w terminie ich płatności i na podstawie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Zakład wezwał Spółkę do ich uregulowania - upomnienia przedegzekucyjne nr [...][...],[...] z dnia 7 kwietnia 2022 r. (odebrane 11 kwietnia 2022 r.). Wskazane upomnienia były natomiast podstawą wystawienia przez wierzyciela tytułów wykonawczych, na podstawie których Dyrektor Oddziału ZUS w Nowym Sączu wszczął wobec Spółki postępowanie egzekucyjne. Orzekający w II instancji organ uznał zatem, że ustalenia poczynione przez wierzyciela były prawidłowe, obowiązek objęty wymienionymi tytułami wykonawczymi był wymagalny w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a wpłaty dokonywane przez Spółkę, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa księgowane były na najstarsze nieprzedawnione zaległości z tytułu nieopłaconych składek.
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych H. Sp. z o.o. w G. pismem z dnia 4 sierpnia 2022 r. wniosła na nie skargę, domagając się jego uchylenia wraz z poprzedzającym je postanowieniem I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcie, tj.:
1) art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieuwzględnienie zarzutu mimo nieistnienia obowiązku;
2) § 12 ust. 1-5 rozporządzenia z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, poprzez błędne zaliczenie wpłat na przedawnione zaległości;
3) art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez zaliczanie wpłat na przedawnione należności podczas, gdy składki zabezpieczone hipoteką po upływie terminu przedawnienia należności mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia;
4) art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który powoduje brak zaufania jego uczestników do władzy publicznej;
5) art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, niepodjęcie wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
6) art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez przyjęcie, iż bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w sytuacji, gdy do takiego zawieszenia nie doszło.
W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka przytoczyła argumenty, które jej zdaniem przemawiają za zasadnością podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), a w szczególności jej art. 33 § 1, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl § 2 tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10). Zaś kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.
W niniejszej sprawie strona skarżąca w toku toczącego się postępowania egzekucyjnego zgłosiła zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Spółka podniosła, że wskazane w tytułach wykonawczych z dnia 27 kwietnia 2022 r. należności z tytułu składek za grudzień 2021 r. oraz styczeń i luty 2022 r. zostały przez nią opłacone. Zdaniem Spółki, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie był uprawniony do zaliczenia dokonanych przez nią wpłat na poczet wcześniejszych należności składkowych, w tym także przedawnionych.
Powyższy zarzut organ I instancji uznał za niezasadny, a orzekający jako organ II instancji Prezes ZUS podzielił jego stanowisko. W zaskarżonym postanowieniu organ wyjaśnił, że od 1 stycznia 2018 r. w sytuacji gdy na koncie płatnika figuruje zaległość, wpłata z tytułu składek jest z urzędu zaliczona w pierwszej kolejności na pokrycie najstarszej należności, co wynika z § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W związku z tym wpłaty Spółki Zakład dzielił w pierwszej kolejności na najstarsze, nieprzedawnione zaległości. Z kolei bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek za okres od czerwca 2010 r. do listopada 2011 r. uległ, zdaniem organu, zawieszeniu w chwili podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, tj. doręczenia skarżącej Spółce:
– tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]i [...] (dotyczących należności za czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2010 r.); tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] (dotyczących należności za październik i grudzień 2010 r.); tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] (dotyczących należności za luty, marzec i kwiecień 2011 r.), tj. od 26 lipca 2011 r.;
– tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...] (dotyczących należności za maj 2011 r.); tytułów wykonawczych nr [...], [...],[...],[...], [...],[...] (dotyczących należności za czerwiec i sierpień 2011 r.), tj. od 10 stycznia 2012 r.;
– tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] (dotyczących należności za wrzesień, październik i listopad 2011 r.), tj. od 17 stycznia 2012 r.
Organ dodał, że powyższe postępowania egzekucyjne nie zostały jeszcze zakończone. Swoich twierdzeń organ II instancji nie poparł jednak stosownymi dowodami w postaci ww. tytułów wykonawczych dotyczących składek za okres od czerwca 2010 r. do listopada 2011 r. Co prawda w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że akta skarżącej Spółki zostały dołączone do spraw o sygnaturach I SA/Kr 533/22, I SA/Kr 737/22 i I SA/Kr 832/22, jednak dokonana przez Sąd kwerenda tych akt nie ujawniła tytułów wykonawczych, na które powołano się w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślić należy, że w sytuacji, gdy zdaniem organu w danej sprawie zachodzi jedna z przesłanek z art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych skutkująca zawieszaniem biegu przedawnienia należności z tytułu zaległych składek winien tą przesłankę wykazać stosownym dowodem dołączając go do akt sprawy.
Powyższe uchybienie organu uniemożliwia Sądowi dokonanie pełnej kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie tego, czy należności przynajmniej w dacie wydania tego postanowienia nie uległy choćby częściowemu przedawnieniu.
Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W zakresie oceny stanu faktycznego ustalonego przez organy sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (vide - wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt: II FSK 1665/06 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://cbosa.nsa.gov.pl). Przypomnieć trzeba, że przez akta sprawy administracyjnej należy rozumieć w szczególności pełną dokumentację stanowiącą dowód przeprowadzonych przez organy administracyjne i strony czynności prawnomaterialnych i procesowych pozwalających na kontrolę prawidłowości ustaleń poczynionych w sprawie przez organy prowadzące postępowanie administracyjne (por. np. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2331/12).
Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem - co do zasady - materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania przed tym organem (zob. wyrok NSA z dnia 12 września 2019 r. sygn. akt I OSK 2623/17, wyrok NSA z dnia 10 lipca 2014 r. sygn. akt I GSK 463/13,). Orzekanie przez sąd administracyjny możliwe jest tylko na podstawie całości akt sprawy. Oznacza to, że orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno być podjęte nie tylko w oparciu o analizę uzasadnienia zaskarżonego aktu i wyjaśnienia stron, ale na podstawie całego materiału faktycznego i dowodowego zgromadzonego przez organ administracji.
Warunkiem wydania przez Sąd rozstrzygnięcia merytorycznego jest stwierdzenie, że wszystkie okoliczności faktyczne i prawne zostały w sprawie wyjaśnione. Jest to możliwe jedynie wówczas, gdy sąd będzie dysponował kompletnymi aktami sprawy. Sąd nie może wyrokować na podstawie wybiórczej dokumentacji przedstawionej mu przez organ, którego decyzja jest przedmiotem skargi. Tylko pełne akta administracyjne dają sądowi możliwość wszechstronnego i dogłębnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a następnie podjęcia obiektywnego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Niedopuszczalne jest zatem, aby sąd orzekał w sprawie nie dysponując całością akt administracyjnych, a w konsekwencji nie zapoznawszy się ze wszystkimi dokumentami sprawy.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że nadesłane przez organ akta sprawy, z uwagi na swoje braki, uniemożliwiają Sądowi przeprowadzenie oceny prawidłowości dokonanych przez ten organ ustaleń. Wymaga podkreślenia, że Sąd nie może wyrokować na podstawie wybiórczej dokumentacji przedstawionej mu przez organ, którego decyzja lub postanowienie jest przedmiotem skargi. Tylko pełne akta administracyjne dają sądowi możliwość wszechstronnego i dogłębnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a następnie podjęcia obiektywnego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. W konsekwencji brak pełnego materiału dowodowego uniemożliwia Sądowi nie tylko kontrolę zaskarżonego postanowienia, ale również uniemożliwia zbadanie zasadności zarzutów skargi. Wskazać trzeba, że obowiązkiem organu jest przekazanie Sądowi wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę kompletnych akt administracyjnych, rolą Sądu nie jest bowiem poszukiwanie akt w celu ich skompletowania. Niedopuszczalne jest, aby Sąd orzekał nie dysponując zebranymi i powoływanymi przez organy dokumentami, a w konsekwencji nie zapoznawszy się z nimi. Zdaniem Sądu analiza przekazanych przez organ akt administracyjnych prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przedmiotowe akta nie zawierają dokumentów źródłowych stanowiących podstawę dokonanych przez organy ustaleń odnośnie braku przedawnienia składek.
Nieudokumentowanie przez organ okoliczności wpływających na bieg terminu przedawnienia należności składkowych stanowi naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). Zgodnie bowiem z treścią art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z treści tych przepisów wynika, że organ administracyjny wszystkie swoje twierdzenia o zdarzeniach prawnych istotnych w danej sprawie powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność. Wniosek dotyczący okoliczności faktycznych (w tym przypadku zakłócających bieg terminu przedawnienia) powinien być zatem oparty na dowodach zdobytych przez organ i sprawdzonych przezeń.
Podsumowując należy wskazać, że w świetle powyższych okoliczności organ zobowiązany był do załączenia do akt administracyjnych niezbędnej dokumentacji, na podstawie której ustaliły, że należności z tytułu składek ciążących na skarżącej Spółce nie uległy przedawnieniu.
Wykazane powyżej nieprawidłowości postępowania, zakończonego zaskarżonym postanowieniem, obligowały Sąd do jego wyeliminowania z porządku prawnego. Należy przy tym zauważyć, że niniejszy wyrok nie przesądza kwestii zasadności podnoszonego przez Spółkę zarzutu egzekucyjnego, gdyż wskazane braki akt sprawy uniemożliwiają Sądowi odniesienie się do twierdzeń organu o braku przedawnienia należności z tytułu składek.
Na podstawie art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji, mając na uwadze regulacje prawne wskazane przez Sąd w uzasadnieniu, powinien udokumentować wszystkie okoliczności, na które będzie się powoływać w związku z instytucją zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a., orzekł – jak w sentencji wyroku.