III SA/Kr 827/08

III SA/Kr 827/08 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2008-12-30
Data wpływu
2008-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Karcz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II OZ 1071/10 - Postanowienie NSA z 2010-10-27
II OZ 993/09 - Postanowienie NSA z 2009-11-16
II OZ 585/09 - Postanowienie NSA z 2009-07-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Art. 243 par. 1 art. 252 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 1 i art. 245 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. Z. na postanowienie Wojewody z dnia 9 czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić wniosek.
Uzasadnienie
Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem.
Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema dorosłymi córkami, dorosłym synem, synową oraz trojgiem wnucząt.
Podniosła, że wszystkie wymienione osoby zamieszkują w tym samym gospodarstwie.
Określając swój majątek uwidoczniła, że w jego skład wchodzi dom w P. przy ul. [...], 99 metrowe mieszkanie, nieruchomość rolna o areale 1,94 ha oraz dwie inne nieruchomości w tej miejscowości. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.
Szacując stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca podała, że ona otrzymuje rentę rodzinną w wysokości 890 zł, córka J. wynagrodzenie w wysokości 11.800 zł, córka M. otrzymuje tytułem wynagrodzenia 10.200. Syn z synową pracują natomiast w gospodarstwie.
Uzasadniając swoje starania odniosła się w pierwszej kolejności do okoliczności nurtującej ją sprawy. Następnie zaakcentowała, że utrzymuje się z renty rodzinnej. Podała, że za wodę płaci 298 zł, za prąd 780 zł, za gaz 456 zł. Do tego dochodzą jeszcze roczne wydatki na węgiel (2540 zł) i ubezpieczenie budynków (374 zł). Dodała, że córka J. jest w trakcie studiów podyplomowych na Uniwersytecie płacąc za nie rocznie 3.200 zł. Z kolei córka M. ma na wychowaniu swoje dziecko-córkę uczęszczającą do trzeciej klasy szkoły podstawowej.
Na podstawie dokumentów zalegających w aktach sprawy okolicznością znaną z urzędu pozostaje, iż skarżąca ma otwarty w Banku rachunek (k. 76)
Wezwana przedłożyła kopię faktury za energie elektryczną w okresie od połowy października do początku grudnia bieżącego roku opiewającą na kwotę 156,72 zł, kopie faktury za wodę na 62,94 zł a także kopie zaświadczenia o przebiegu ubezpieczenia z którego wynika, że ostatnią składkę na OC rolników płaciła w wysokości 20 zł a za ubezpieczenie budynków 238 zł. Podniosła, że rachunków za węgiel nie posiada bo kupuje go na talony od górników. Gaz ma zaś na butle. Z przedstawionej kopii odcinka renty wynika, że ostatnimi czasy skarżąca otrzymuje do wypłaty 890 zł. Choć skarżąca nie odniosła się wprost do prośby o wyjaśnienie nieścisłości pomiędzy składanymi przez nią przed rożnymi sądami oświadczeniami to jednak z jej chaotycznych i nieco mętnych wywodów wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, synową jego dwójką dzieci oraz swymi córkami J. i M. i wnuczką K. Z dalszych wyjaśnień skarżącej wynika że wnuk K. uczęszcza do zerówki a P. ma dopiero cztery lata. Skarżąca podniosła, że nigdy nie korzystała z pomocy społecznej. Nie kwapiła się jednak określić jaki dochód otrzymuje jej syn z prowadzonego gospodarstwa poprzestając na stwierdzeniu, że jest to sprawa urzędu. Opierając się o podobną argumentację nie ujawniła też wyciągów z posiadanego rachunku bankowego. W kwestii przedłożenia zaświadczeń o zatrudnieniu córek i otrzymywania przez jedną z nich alimentów na dziecko poprzestała na stwierdzeniu, że "to przekaże sądowi we własnym zakresie". Skarżąca nie przedstawiła też wymaganego zaświadczenia o wysokości płaconego przez jedną z córek czesnego przedkładając miast tego decyzję o jej przyjęciu na studia.
Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:
Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 § 1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenia, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z którymkolwiek z kwalifikowanych pełnomocników (art. 246 § 3 ppsa) a także jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów takiego pełnomocnika. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.).
Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy wypada podnieść, że skarżąca nie przedstawiła w sposób przekonywujący swojej sytuacji. W wyjaśnieniach skarżącej razi i sprzeczność składanych oświadczeń z przedstawianymi później wybiórczo dowodami i zatajanie pewnych informacji i dająca się zaobserwować skłonność do konfabulacji.
Co się tyczy pierwszego w przedstawionych zastrzeżeń to przedstawione kopie rachunków w żaden sposób nie potwierdzają ponoszenia przez skarżącą wydatków we wskazywanej w oświadczeniu wysokości. Przedstawione przez skarżącą rachunki uwidaczniają bowiem wprost kwoty wielokrotnie niższe od podawanych przez skarżącą. Nie prawdą jest więc by za wodę skarżąca płaciła 298 zł a za prąd 780 zł skoro stosowne rachunki jest w stanie przedstawić odpowiednio na 62,94 zł za wodę i 156,72 zł za prąd. W takiej sytuacji oczywiście niewiarygodnymi stają się też gołosłowne twierdzenia skarżącej, że za gaz płaci 456 zł skoro nie potrafi tego nawet w najmniejszym stopniu uprawdopodobnić choćby paragonami za zakup butli. Podobnie gdy chodzi o wysokość wydatków na węgiel. Nie przekonuje wykrętne stwierdzenie skarżącej, że rachunków za węgiel nie posiada bo kupuje go na talony od górników. Powyższe w całej rozciągłości odnosi się też do wydatków jednej z córek na czesne za naukę. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że skarżąca nie przedstawiła wymaganego zaświadczenia o wysokości płaconego przez jedną z córek czesnego a jedynie decyzję o jej przyjęciu na studia, która jednak w żaden sposób nie potwierdza wysokości wydatków z tego tytułu.
Dalej wiarygodność twierdzeń skarżącej podważa też nie dające się racjonalnie wytłumaczyć zatajanie przez skarżącą informacji o stanie posiadanego rachunku bankowego. Skarżąca zapomina jednak, że jeśli zamierza skutecznie ubiegać się o dobrodziejstwo przyznania prawa pomocy, które jest niczym innym jak wspólnym wysiłkiem całego społeczeństwa czynionym na rzecz osoby naprawdę tego potrzebującej ma obowiązek podzielenia się tymi wiadomościami z sądem, bo sąd musi wiedzieć czy ma do czynienia z osobą faktycznie ubogą czy tylko podającą się za taką.
Kompletnym nieporozumieniem są wreszcie wykrętne tłumaczenia skarżącej, odnośnie dochodów jej syna oraz zarobków córek. Mimo pouczenia, skarżąca w sposób sobie tylko wiadomy przeszła do porządku nad sygnalizowaną jej kwestią, że o przyznaniu stronie prawa pomocy nie decyduje wyłącznie jej stan majątkowy ale również stan rodzinny strony a więc, że do oceny aktualnych możliwości płatniczych skarżącej koniecznym jest poznanie wysokości dochodu syna oraz zweryfikowanie podawanych przez skarżącą zarobków obu jej córek. W związku z tym silnego zaakcentowania wymaga, że z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, iż rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 kro). Zarazem trzeba pamiętać, że pojęcie wzajemnego wspierania się jest w tym samym stopniu ogólne i pojemne aby pozwalało na objecie nim różnorakich form i sposobów pomocy stosownej do sytuacji życiowej osoby, której ta pomoc jest potrzebna. Innymi słowy oznacza to, że jak długo syn i córki są w stanie ofiarować matce pomoc tak długo taki ich obowiązek wyprzedza w tym zakresie wszelką powinność państwa. Problem w tym, że skarżąca odmawiając przedstawienia informacji o dochodach syna uniemożliwiła oszacowanie takiego poziomu wsparcia. Zarazem myli się skarżąca, że to sprawą "urzędu" jest określenie jakie dochody ma jej syn. Wbrew przeświadczeniu skarżącej akurat ta okoliczność nie tyle zależy od "urzędu" ile leży w zakresie percepcji jej syna, który najlepiej wie jakie są rzeczywiste zdolności produkcyjne prowadzonego przezeń gospodarstwa. Podobnie rzeczą skarżącej było też umożliwienie orzekającemu zweryfikowania podawanych przezeń kwot zarobków brutto każdej z córek.
Podsumowując to wszystko należy stwierdzić, że jeśli oświadczenie w którym skarżąca mimo wymogu przedstawienia aktualnej wysokości i źródła swoich dochodów nie zawiera potrzebnych danych a przy tym jeśli skarżąca zbywa kierowane doń wezwania udzielając wykrętnych odpowiedzi, więc tym samym logiczny a przez to prawidłowy jest wniosek, że oświadczenie strony nie jest dokładne lecz fragmentaryczne. Dalszą konsekwencją takiego stanu rzeczy jest zaś to, że jeśli skarżąca mimo spoczywającego na niej ciężaru dowodu (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04) i podejmowanych przez sąd prób, nie chce przekonać sądu, jaka jest jej rzeczywista sytuacja majątkowa, dochody rodziny więc jej wniosek podlega oddaleniu. Zwrócenia uwagi wymaga też, że w sytuacji gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jego sytuacji życiowej, albo gdy nie jest ona do końca jasna wobec uchylania się strony od złożenia stosownych wyjaśnień sąd ani referendarz nie są zobowiązani do prowadzenia dochodzeń (por. postan. WSA w Gd. z14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04) bo to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05).
Toteż mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 i art. 245 §1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).