III SA/Kr 819/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-08-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
pas drogowyzezwoleniereklamauchwała krajobrazowaumorzenie postępowaniabezprzedmiotowość postępowaniaKodeks postępowania administracyjnegoustawa o drogach publicznychWSA Kraków

WSA w Krakowie uchylił decyzję SKO umarzającą postępowanie w sprawie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, uznając, że upływ terminu wniosku nie czyni postępowania bezprzedmiotowym.

Spółka R. sp. z o.o. złożyła wniosek o zezwolenie na umieszczenie urządzenia reklamowego w pasie drogowym na okres od 30.10 do 31.12.2023 r. Organ I instancji odmówił zezwolenia, a SKO uchyliło tę decyzję i umorzyło postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu upływu wnioskowanego terminu. WSA w Krakowie uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że upływ terminu nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania, a sprawa powinna być rozpatrzona merytorycznie.

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Krakowa odmawiającą zezwolenia na umieszczenie urządzenia reklamowego w pasie drogowym i umorzyła postępowanie pierwszej instancji. Spółka R. sp. z o.o. wnioskowała o zezwolenie na umieszczenie słupa reklamowego w pasie drogowym przy ul. [...] na okres od 30 października do 31 grudnia 2023 r. Organ I instancji odmówił zezwolenia, powołując się na naruszenie uchwały krajobrazowej dotyczącej odległości od innych obiektów. SKO w Krakowie uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ wniosek dotyczył okresu, który już upłynął, a zezwolenia na zajęcie pasa drogowego nie można wydać z mocą wsteczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję SKO, podzielając stanowisko NSA i WSA, że upływ terminu wnioskowanego zajęcia pasa drogowego w toku postępowania administracyjnego nie czyni postępowania bezprzedmiotowym. Sąd podkreślił, że istotą sprawy jest sam fakt zajęcia pasa drogowego, a okres ten jest istotny głównie dla ustalenia opłaty lub kary, a nie dla przedmiotu sprawy. Sąd wskazał, że możliwe jest wydanie rozstrzygnięcia z mocą wsteczną (ex tunc), a strona ma prawo do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy. W związku z tym, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, upływ terminu wnioskowanego zajęcia pasa drogowego w toku postępowania administracyjnego nie czyni postępowania bezprzedmiotowym.

Uzasadnienie

Istotą sprawy jest sam fakt zajęcia pasa drogowego, a okres ten jest istotny głównie dla ustalenia opłaty lub kary, a nie dla przedmiotu sprawy. Możliwe jest wydanie rozstrzygnięcia z mocą wsteczną (ex tunc), a strona ma prawo do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Przewiduje wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe w całości albo w części.

u.d.p. art. 40 § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, czy utrzymaniem drogi wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zwrotu kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zasady zasądzania zwrotu kosztów postępowania.

Pomocnicze

u.d.p. art. 39 § 3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Dotyczy zezwolenia na lokalizację urządzenia reklamowego w pasie drogowym i przesłanek jego udzielenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Upływ terminu wnioskowanego zajęcia pasa drogowego w toku postępowania administracyjnego nie czyni postępowania bezprzedmiotowym. Istotą sprawy jest sam fakt zajęcia pasa drogowego, a okres ten jest istotny głównie dla ustalenia opłaty lub kary, a nie dla przedmiotu sprawy. Możliwe jest wydanie rozstrzygnięcia z mocą wsteczną (ex tunc). Strona ma prawo do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy.

Odrzucone argumenty

Umorzenie postępowania przez SKO z powodu bezprzedmiotowości wynikającej z upływu terminu wniosku.

Godne uwagi sformułowania

upływ w toku postępowania administracyjnego okresu na jaki wnioskodawca żądał zezwolenia na zajęcie pasa drogowego nie oznacza, że przestał istnieć przedmiot takiej sprawy administracyjnej okres na jaki jest zajmowany pas drogowy nie jest elementem konstytuującym sprawę administracyjną nie można wydać zezwolenia na zajęcie pasa drogowego za okres wsteczny

Skład orzekający

Jakub Makuch

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

sędzia

Janusz Kasprzycki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że upływ terminu wniosku o zajęcie pasa drogowego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego i że możliwe jest wydanie decyzji z mocą wsteczną."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, gdzie termin wniosku upływa w trakcie postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście zezwoleń na zajęcie pasa drogowego, które ma praktyczne znaczenie dla wielu podmiotów gospodarczych.

Czy upływ terminu wniosku o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego oznacza koniec sprawy? WSA w Krakowie odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 819/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-08-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Jakub Makuch /przewodniczący sprawozdawca/
Janusz Kasprzycki
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 105  par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 320
Art. 40
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi R. sp. z o.o. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 marca 2024 r. nr SKO.Dr./4122/34/2024 w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym urządzenia reklamowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz strony skarżącej R. sp. z o.o. we W. 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R. spółka z o.o. we W. (dalej: "skarżąca" lub "spółka") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 15 marca 2024 r. (nr SKO.Dr.4122/34/2024), którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 29 grudnia 2023 r. (nr 122/N/AP/23/WZDMK) w przedmiocie odmowy wydania skarżącej zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym urządzenia reklamowego oraz umorzono postępowanie pierwszej instancji w całości.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
1. Dnia 9 listopada 2023 r. do Zarządu Dróg Miasta Krakowa wpłynął wniosek skarżącej o wydanie zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym przy ul. [...], na działce ewidencyjnej nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna P. w Krakowie, urządzenia reklamowego w postaci słupa ogłoszeniowo-reklamowego typu "okrąglak" o sprecyzowanych we wniosku wymiarach. Wnioskowany termin umieszczenia ww. urządzenia reklamowego określono na 30 październik – 31 grudnia 2023 r. Do wniosku załączono m.in. decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 13 sierpnia 2020 r. (nr 129/L/PH/AP/20/ZDMK) w przedmiocie zezwolenia skarżącej na lokalizację urządzenia reklamowego typu "okrąglak" w pasie drogowym przy ul. [...], na działce nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna P. w Krakowie.
2. W toku postępowania organ I instancji pozyskał opinię Działu Kontroli Pasa Drogowego z 30.11.2023 r. Wynikało z niej, że wskazane we wniosku miejsce sytuowania reklamy znajduje się w strefie I uchwały Nr XXXVI/908/20 Rady Miasta Krakowa z 26 lutego 2020 r. w sprawie ustalenia "Zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń". Par. 13 tej uchwały dopuszcza lokalizowanie słupa w odległości nie mniejszej niż 15 m. od innego słupa reklamowego lub od wiaty przystankowej komunikacji miejskiej. Wskazano, że w odległości 2,3 m. od wnioskowanej lokalizacji słupa znajduje się inny słup plakatowo-reklamowy. Wiata przystankowa komunikacji miejskiej znajduje się natomiast w odległości 20 m.
3. Organ I instancji decyzją z 29.12.2023 r. (nr 122/N/AP/23/WZDMK) odmówił skarżącej wydania wnioskowanego zezwolenia na umieszczenie urządzenia reklamowego w pasie drogowym. W uzasadnieniu podał, że teren na którym planowane jest zlokalizowanie urządzenia reklamowego objęty jest tzw. uchwałą krajobrazową. Stwierdził, że przedmiotowe urządzenie reklamowe nie spełnią zapisów par. 13 tej uchwały dotyczących odległości nie mniejszej niż 15 m od innego słupa, która we tym przypadku wynosi 2,3 m.
4. W odwołaniu od opisanej decyzji skarżąca zarzuciła m.in. naruszenie:
a) art. 7 k.p.a, art. 77 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego i błędne uznanie, że urządzenie reklamowe nie spełnia zapisów uchwały krajobrazowej, w sytuacji gdy organ nie zweryfikował do jakiego podmiotu należy nośnik reklamowy zlokalizowany w odległości 2,3 od planowanej lokalizacji słupa, jak też nie przedłożył dokumentów na potwierdzenie, czy tenże słup posiada ważne zezwolenie na jego lokalizację w pasie drogowym;
b) art. 7 k.p.a., art. 77 § 7 k.p.a., art. 80 k.p.a. brak uwzględnienia tego, że na rzecz skarżącej została wydana decyzja lokalizacyjna w procedurze ZDMK-61 oraz aktywne zgłoszenie robót budowalnych (w Wydziale Architektury UMK) i w czasie toczących się procedur słup spełniał warunki określone w uchwale krajobrazowej, a stan faktyczny nie uległ zmianie;
c) art. 40 ustawy o drogach publicznych poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę wydania decyzji zezwalającej na umieszczenie słupa w przedmiotowej lokalizacji podnosząc, iż urządzenie reklamowe nie spełnia zapisów uchwały krajobrazowej podczas gdy nie wskazał czy zweryfikował legalność nośnika reklamowego zlokalizowanego w odległości mniejszej niż 15 m od słupa skarżącej.
5. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 15.03.2024 r. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie I instancji w całości. Wskazało, że na tle uregulowań ustawy o drogach publicznych (dalej UDP) lokalizacja obiektów w pasie drogowym wymaga uzyskania dwóch, niezależnych od siebie rozstrzygnięć zarządcy drogi tj. zezwolenia na lokalizację (art. 39 ust. 3 UDP), która z natury rzeczy ma charakter jednorazowy oraz decyzji na zajęcie pasa drogowego (art. 40 ust. 1 UDP). Ta ostatnia decyzja jest zgodą czasową (art. 40 ust. 4-6 i 12 UDP). Ponieważ zezwolenie na zajęcie pasa drogowego ma charakter czasowy, to możliwość pozostawania w pasie drogowym urządzenia lub obiektu, na który udzielone zostało już zezwolenie uzależniona jest od wydania zezwolenia na kolejny okres, przy czym w każdej kolejnej sprawie o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego na dalszy okres, właściwy zarządca drogi zobowiązany jest dokonać oceny, czy zajęcie pasa drogowego jest w dalszym ciągu dopuszczalne: powinien ponownie ustalić, czy umieszczenie obiektu w pasie drogowym motywowane jest "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 39 ust. 3 UDP, a także czy przyznaniu stronie prawa do zajęcia pasa drogowego nie sprzeciwiają się ważkie wartości, np. czy zajęcie pasa drogowego nie będzie zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego, czy znajdowanie się obiektu w pasie drogowym nie spowoduje niszczenia lub uszkodzenia drogi i jej urządzeń, zmniejszenia jej trwałości itp. Kolegium zaznaczyło, że jakkolwiek zezwolenie na zajęcie pasa drogowego jest odrębną decyzją względem zezwolenia na zlokalizowanie w pasie drogowym urządzeń obcych oraz reklam to jednak do zezwolenia na zajęcie pasa drogowego odpowiednio stosuje się także przesłanki, o których mowa w art. 39 ust. 1 i ust. 3 UDP.
SKO w Krakowie zauważyło, iż wniosek skarżącej o wydanie zezwolenia na umieszczenie urządzenia reklamowego w pasie drogowym ul. Teligi w Krakowie został złożony w dniu 9.11.2023 r. i obejmował okres od 30.10.2023 r. do 31.12.2023 r. Podkreśliło Kolegium Odwoławcze, że w świetle orzecznictwa, nie można wydać zezwolenia na zajęcie pasa drogowego za okres wsteczny (np. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 164/06). Zajęcie pasa drogowego może być dokonane dopiero, gdy podmiot, który chce tego dokonać, legitymuje się zezwoleniem udzielonym mu przez zarządcę drogi. Niedopuszczalnym jest zatem zezwolenie na zajęcie pasa drogowego z mocą wsteczną, tj. obejmującego okres zajęcia, który już minął. Podkreśliło, iż to na stronie, a nie na organie, ciąży obowiązek złożenia wniosku w sprawie wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Zwróciło uwagę na par. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 1.06.2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (Dz. U. 2016 r., poz. 1264), który stanowi, że zajmujący pas drogowy przed planowanym zajęciem pasa składa wniosek do zarządcy drogi o wydanie zezwolenia. Przepis ten pozostaje w zgodzie z art. 40 ust. 1 UDP. SKO stanęło zatem na stanowisku, że prowadzenie postępowania w sprawie, w której wniosek o zajęcie pasa drogowego dotyczy okresu, który już minął, jest bezprzedmiotowe i postępowanie takie powinno zostać umorzone zgodnie z art. 105 k.p.a.
6. W skardze na opisaną wyżej decyzję skarżąca sformułowała zarzuty których treść jest zasadniczo zbieżna z zarzutami zawartymi w odwołaniu.
Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania I instancji w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że samo stwierdzenie, iż wnioskowany okres na udzielenie zezwolenia upłynął nie może samodzielnie stanowić automatycznej podstawy do umorzenia postępowania bowiem w przypadku uznania przez organ odwoławczy, że decyzja organu I instancji jest wadliwa należy uchylić tę decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, tak aby skarżąca miała możliwość uzyskania zezwolenia na okres dalszy niż wskazany pierwotnie we wniosku. Podkreśliła, że w czasie składania wniosku nie była w stanie przewidzieć, że zostanie wydana decyzja odmowna oraz ewentualnego terminu rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji. Zwróciła uwagę, że decyzja organu I instancji została wydana przed upływem terminu wskazanego we wniosku. Spółka nie miała możliwości zmiany tego terminu lub modyfikacji wniosku. Zgodnie z procedurą składania wniosków o udzielenie zezwolenia na umieszczenie reklamy w pasie drogowym, wnioskodawca ma możliwość wskazania okresu udzielenia zezwolenia od 1 dnia do 5 lat. We wniosku można więc podać dowolną datę, a następnie wydłużać obowiązywanie decyzji na kolejne okresy. Zwrócono też uwagę, że nie zostały zweryfikowane przez organ odwoławczy twierdzenia o braku zgodności planowanego przedsięwzięcia z uchwałą krajobrazową.
7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
8. Na rozprawie w dniu 13.08.2024 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko i zarzuty wyrażone w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten narusza prawo w stopniu nakazującym pozbawienie go mocy wiążącej.
Przyjętym przez SKO w Krakowie motywem decyzji uchylającej rozstrzygnięcie organu I instancji i umarzającej postępowanie przed tym organem było uznanie, że bezprzedmiotowe jest prowadzenie postępowania w sprawie o zajęcie pasa drogowego, gdy wniosek strony obejmuje czas zajęcia tego pasa, który już upłynął. W tym aspekcie Kolegium Odwoławcze wskazało, że przedmiotowego zezwolenia nie można wydać na okres wsteczny. Z perspektywy zatem realiów kontrolowanej sprawy, jej uwarunkowań faktycznych – kluczowe było więc przesądzenie tego, czy upływ – w toku postępowania administracyjnego – terminu, na który strona zwracała się do organu o uzyskanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, wypełnia przesłankę bezprzedmiotowości takiego postępowania, które w efekcie winno podlegać umorzeniu w oparciu o art. 105 par. 1 k.p.a. Ten bowiem przepis przewiduje, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Ocenę wskazanego zagadnienia rozpocząć należy od przywołania materialnoprawnej podstawy dla oczekiwanego przez skarżącą zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzenia reklamowego.
Stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy z 21.03.1985 r. o drogach publicznych (aktualny publikator Dz. U. 2024 r., poz. 320; dalej u.d.p.) zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, czy utrzymaniem drogi wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji. Ustęp 2 przywołanej regulacji stanowi, że zezwolenie to dotyczy m.in. prowadzenia robót w pasie drogowym (pkt 1), bądź umieszczenia w tymże pasie reklam (pkt 3). Jak stanowi ustęp 3 cytowanego przepisu, za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę. Sposób wyliczenia opłaty zawarty został w ustępach 4-6. Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3 (umieszczenia reklamy w pasie drogowym), ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia obcego innego niż wymienione w ust. 2 pkt 2, albo powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego.
Z wniosku spółki, który zainicjował kontrolowaną sprawę wynikało, że wystąpiła ona o wydanie zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym (na działce nr [...] obr. [...] P., ul. [...] w Krakowie) urządzenia reklamowego od 30.10 do 31.12.2023 r. Decyzja organu I instancji (odmowna) wydana została w dniu 29.12.2023 r., zaś decyzja Kolegium Odwoławczego (uchylająca decyzję I instancji i umarzająca postępowanie przed tym organem) wydana została 15.03.2024 r. Organ I instancji rozpoznał więc wniosek spółki po upływie ponad półtora miesiąca od jego złożenia ale decyzję wydał jeszcze przed upływem ostatniego dnia terminu, w którym spółka zamierzała uzyskać zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, poprzez umieszczenie tam urządzenie reklamowego. Z kolei decyzja SKO zapadła już po upływie tego terminu.
Kluczowym więc z perspektywy wskazanego na wstępie problemu występującego w tej sprawie, rzutującego na ocenę legalności przyjętego przez organ odwoławczy kierunku rozpatrzenia tej sprawy - jest to, czy wskazywany przez wnioskodawcę czas zajęcia pasa drogowego jest elementem materialnego stosunku prawnego takiej sprawy, a upływ tego czasu w toku postępowania administracyjnego świadczy o (następczej) bezprzedmiotowości postępowania we wskazanym przedmiocie. Inaczej mówiąc, czy upływ terminu oczekiwanego zajęcia pasa drogowego w trakcie rozpatrywania sprawy przez organy administracji oznacza, że przestaje istnieć przedmiot sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem o zezwolenie na umieszczenie urządzenia reklamowego w pasie drogowym.
W ocenie Sądu, upływ w toku postępowania administracyjnego okresu na jaki wnioskodawca żądał zezwolenia na zajęcie pasa drogowego nie oznacza, że przestał istnieć przedmiot takiej sprawy administracyjnej. W tym aspekcie dostrzec należy stanowisko wywiedzione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17.09.2020 r. (sygn. akt II GSK 127/18). NSA kontrolując wyrok sądu I instancji wydany w właśnie w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, gdzie już decyzja organu I instancji wydana została po upływie okresu na jaki skarżący wnioskowali o zajęcie pasa drogowego – wskazał, że istotą sprawy w przypadku zajmowania pasa drogowego jest sam fakt zajęcia pasa drogowego dla innych celów niż związane z gospodarką drogową lub ruchem odbywającym się na drodze. Wynika to wprost z art. 36, art. 38 i art. 39 u.d.p. Z uwagi na powyższe – jak akcentował NSA – okres na jaki jest zajmowany pas drogowy nie jest elementem konstytuującym sprawę administracyjną. Jest on istotny z punktu widzenia ustalenia opłaty lub kary za zajęcie pasa drogowego, ale nie ze względu na przedmiotowy sposób ujęcia i rozumienia sprawy administracyjnej. Z tego wynika, że okres taki nie może być elementem takiej sprawy, więc nie może decydować o jej bezprzedmiotowości. NSA zwracał uwagę, że takie (przedstawione wyżej) rozumienie okresu zajęcia pasa drogowego na jaki wydawane jest zezwolenie, daje podstawę do kontroli legalności działania organów w sytuacji, gdy zezwolenie zostaje wydane nawet po okresie na jaki wnioskowała strona. Takie ujęcie tej materii daje możliwość oceny legalności zajęcia pasa drogowego w oderwaniu od wnioskowanego okresu, a to w konsekwencji pozwala przesądzić, czy organy działały legalnie udzielając lub odmawiając udzielenia zezwolenia. Dalej NSA wskazywał, że aprobowana konstrukcja sprawy i postępowania o udzielenie zezwolenia, niewiążąca możliwości merytorycznej kontroli z okresem o jaki wnioskuje strona, spełnia funkcję gwarancyjną.
Stanowisko analogiczne do przedstawionego powyższej prezentowane było także w prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie z 22.08.2019 r. (sygn. akt II SA/Rz 458/19). W wyroku tym Sąd stwierdził, że upływ terminu na który strona zwraca się o przyznanie jej uprawnienia nie powoduje automatycznie, że wystąpiła podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego (oczywisty brak podstaw faktycznych i prawych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy). Sąd wojewódzki akcentował, że problematyka ta związana jest z tzw. temporalną skutecznością decyzji o charakterze konstytutywnym. Podkreślał, że "teorii prawa administracyjnego oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje zapatrywanie, że decyzje konstytutywne (niewątpliwie taki charakter posiada decyzja zezwalająca na zajęcie pasa drogowego) mogą być skuteczne ex nunc lub ex tunc. Podkreśla się, że skuteczność temporalna decyzji konstytutywnej jest uzależniona od treści hipotezy lub dyspozycji konkretyzowanej normy materialnej lub treści powiązanej z nią normy kompetencyjnej. Powyższe normy ostatecznie przesądzają, czy i w jakim zakresie decyzje administracyjne wydane na ich podstawie wywołują skutki z mocą wsteczną (ex tunc), a więc od określonego, poprzedzającego dzień doręczenia (ogłoszenia) decyzji moment, w którym doszło do realizacji danego elementu lub całego ustawowego stanu faktycznego (tak np. w wyroku NSA z 27 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1540/17). W sprawie o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego tymi przepisami są przepisy u.d.p. Zgodnie z art. 40 ust. 1 tej ustawy zajęcie pasa drogowego wymaga zezwolenia wydanego przez zarządcę drogi w formie decyzji. WSA w Rzeszowie akcentował, że przepisy te nie przewidują, aby upływ okresu, na który wnioskodawca ubiega się o udzielenie zezwolenia stanowić miały o bezprzedmiotowości postępowania. Zwłaszcza w sytuacji, gdy wniosek o zajęcie pasa drogowego został złożony przed rozpoczęciem okresu na jaki skarżąca ubiegała się o zezwolenie, a brak ostatecznej decyzji był wynikiem wadliwego działania organu. Zatem możliwe jest wydanie rozstrzygnięcia z mocą wsteczną (ex tunc), a więc obejmującą okres sprzed wydania decyzji (...). Dalej WSA w Rzeszowie stwierdził, że upływ okresu, na który skarżąca ubiegała się o uzyskanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego nie stanowił przeszkody w rozstrzygnięciu sprawy i nie oznaczał bezprzedmiotowości postępowania. Skarżąca miała w rozstrzygnięciu sprawy interes prawny i faktyczny, który wynikał choćby z możliwości nałożenia stosownej kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Nadto, jak trafnie przyjęto w cytowanym wyroku, "z zasady dwuinstancyjności postępowania - art. 15 k.p.a. wnika, że strona ma prawo do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy inicjowanej swoim wnioskiem, a nie tylko do skontrolowania prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnej. Fakt, że w międzyczasie - tj. między wniesieniem odwołania, a datą decyzji odwoławczej, upłynął okres planowanego zajęcia przedmiotowego pasa drogowego nie czyni postępowania odwoławczego bezprzedmiotowym. Skoro strona składając odwołanie nie zgadza się z decyzją organu pierwszej instancji, ma prawo domagać się w przewidzianym przepisami k.p.a. trybie ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej sprawy w drugiej instancji. Temu z kolei uprawieniu odpowiada obowiązek organu jego rozpoznania i rozstrzygnięcia, od którego to obowiązku nie może się uchylić. Idąc dalej stwierdzić należy, że istnienie nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, zakwestionowanej w drodze odwołania przez stronę, uniemożliwia ustalenie bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego tylko z powodu upływu terminu planowanego przez stronę zajęcia pasa drogi."
Podzielając zaprezentowane wyżej stanowiska i towarzyszącą im argumentację – iż okres zajęcia pasa drogowego nie stanowi konstytutywnego elementu decyzji o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego Sąd orzekający w tej sprawie uznał, że brak było podstaw do uznania za trafny przyjęty przez SKO w Krakowie kierunek rozstrzygnięcia tej sprawy (uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania przed tym organem z uwagi na bezprzedmiotowość całego postępowania wynikającego z faktu upływu terminu na który spółka wnioskowała o wydanie zezwolenia). Z uwagi na powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego, a podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a.). Z uwagi na pozbawienie przez Sąd mocy wiążącej jedynie decyzji organu II instancji, wobec braku podzielenia stanowiska tego organu o wystąpieniu bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, ustosunkowanie się do zarzutów skargi skierowanych przeciwko "merytorycznemu" rozstrzygnięciu (tj. dotyczących odmowy udzielenia zezwolenia na zajęcie pasa drogowego) byłoby przedwczesne, a zatem nieuprawnione. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy rozpozna sprawę o wydanie skarżącej spółce oczekiwanego zezwolenia. Weźmie w tym zakresie pod uwagę także zarzuty spółki sformułowane w środku uruchamiającym tok instancji, i zajmie stanowisko względem podnoszonych przez skarżącą argumentów.
O kosztach (pkt 2 sentencji) orzeczono na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 par. 2 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, co obejmuje również wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika strony skarżącej. Z uwagi na powyższe, Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej spółki zwrot kwoty uiszczonego wpisu (200 zł), wynagrodzenie adwokata – 480 zł (par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów; Dz. U. 2023 r., poz. 1964) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł), co łącznie dało kwotę 697 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI